OAK  ST.  HDSF 

THE  UNIVERSITY 
OF  ILLINOIS 
LIBRARY 

GrfA- 


OAK  ST.  HDSF 


Return  this  book  on  or  before  the 
Latest  Dote  stamped  below. 

Theft,  mutilation,  and  underlining  of  books 
are  reasons  for  disciplinary  action  and  may 
result  in  dismissal  from  the  University. 
University  of  Illinois  Library 


'utility  and  general  division 


Some  colleges  are  trying  to  revive  the  custom 
of  speaking  Latin  in  the  classroom.  The  success 
that  has  attended  these  efforts  has  fully  justified 
the  method  pursued  and  brought  into  relief  the 
real  need  of  elementary  books  to  supplement  the 
endeavor.  The  desire  of  forwarding  this  move- 
ment in  favor  of  more  solid  studies,  and  of  seeing 
I the  scope  of  a method  become  more  extended 
'which  has  already  borne  such  good  fruit  in  Italy 
and  in  many  colleges  of  France,  has  prompted 
us  to  write  this  Guide  to  Latin  Conversation.  We 
have  reunited  in  a convenient  and  handy  vol- 
ume, a vocabulary  of  ordinary  words,  a list  of 
comparatives  and  of  superlatives,  the  principal 
irregular  verbs,  choice  familiar  phrases,  dialogues, 
3ro verbs,  choice  sentences  and  quotations.  A 
I lingle  volume  contains,  the  phrases  and  dialogues 
[ )f  Erasmus,  of  Vives,  of  Cordier,  of  Alde-Manuce, 

1 >f  Fathers  Pontanus,  Van  Torre  and  Champs- 


OF  THE  BOOK. 


heups. 


3 


4 Guide  to  Latin  Conversation, 

The  vocabulary,  distributed  under  different 
headings,  contains  in  alphabetical  order  the  no- 
menclature of  such  words  as  are  most  in  use.  We 
have  been  careful  not  to  introduce  in  this  dic- 
tionary any  word  of  uncertain  Latinity.  Some 
ecclesiastical  terms,  names  of  rank,  of  sciences,  and 
of  modern  inventions,  do  not  belong  to  the  lan- 
guage of  the  Augustan  age,  and  will  be  easily  rec- 
ognized. In  the  list  of  comparatives  and  of  super- 
latives we  ware  more  desirous  of  giving  positive 
indications  than  of  wishing  to  make  the  list  com- 
plete. The  gender  of  nouns  and  the  quantity  of 
increments  and  penultimates  which  do  not  fol- 
low the  rules  of  position,  will  be  found  desig- 
nated. 

A collection  of  idioms  and  Latin  expressions 
follows  the  vocabulary.  We  have  grouped  them 
under  general  titles,  which  embrace  the  circle  of 
ideas  most  familiar  to  students.  Most  of  these 
phrases  are  taken  from  the  letters  of  Cicero; 
others  from  Terence.  A few  are  extracted  from 
the  writings  of  Titus  Livius,  of  Caesar,  and  of 
Plautus. 

There  are  eighty  dialogues,  thirty  of  which 
have  been  taken  from  the  conversations  of  Father 


5 


General  Division  of  the  Book. 

Van  Torre,  a Belgian  Jesuit.^  In  the  latter  part 
of  the  book  we  have  given  an  idea  of  the  kind  of 
dialogue  that  should  be  used  by  the  pupils  of 
more  advanced  studies.  All  the  other  dialogues 
are  those  of  the  Progymnasmata  Latinitalis  of 
Pontanus,*  which  Ihe  Protestant  gymnasiums  of 
Germany* did  not  hesitate  to  accept  even  at  the 
hands  of  a born  adversary  of  the  Keform. 

The  dialogues  only  are  not  translated.  We 
were  compelled  to  lessen  their  number,  and  many 
^professors  were  of  the  opinion  that  it  would  be 
more  advantageous  to  have  the  pupils  translate 
them  for  themselves. 

^The  sentences  and  choice  thoughts  come  after 
the  conversations.  With  a few  proverbs  from 

1 Anthony  Van  Torre  was  born  at  Alost,  in  1615,  became 
a religious  in  1632,  and  passed  his  life  in  teaching  belles- 
lettres,  and  in  supervising  classes.  He  died  in  1677,  at  the 
college  of  Courtrai.  His  dialogues,  written  for  the  college 
of  Anvers,  were  published  for  the  first  time  in  1657.  The 
same  Father  published,  in  1674,  A Collection  of  Latin 
Phrases. 

2 James  Pontanus,  a Bohemian  Jesuit,  taught  belles- 
lettres  for  a long  time  and  with  great  success  in  Germany. 
He  died  at  Augsburg,  in  1626,  at  the  age  of  eighty-four 
years.  He  was  the  author  of  Poetical  Precepts,  Commen- 
taries on  Virgil  and  Ovid,  several  Greek  Translations,  and 
many  other  writings  in  prose  and  verse. 


6 


Guide  to  Latin  Conversation. 


Publius  Syrus  are  grouped  noted  sayings  from 
Juvenal,  Terence,  Seneca,  Ovid,  Virgil,  and 
Horace,  all  of  which  we  have  inserted  as  happy 
remembrances  of  a solid  and  varied  literary  edu- 
cation. 

The  book  ends  with  tables,  abbreviations,  nota- 
tions, the  Koman  calendar,  all  of  which  cannot 
but  be  useful  for  easy  reference. 


MANNER  OF  USING  GUIDE  TO  LATIN 
CONVERSATION. 


The  following  method  seems  to  us  the  most 
useful  to  follow : 

(a.)  In  the  sixth  class  the  principal  articles  of 
the  vocabulary  may  be  learned,  some  paragraphs 
of  Latin  phrases,  and  the  dialogues  of  the  first 
part.  The  dialogues  of  Father  Pontanus,  being 
more  erudite  and  elegant,  are  more  appropriate 
for  the  higher  classes.  In  the  learning  of  the 
vocabulary  it  is  necessary  that  the  pupil  be  able 
to  give  the  Latin  word  in  answer  to  the  English 
word.  This  exercise  may  be  taken  up  once  a 
week  with  profit,  by  having  the  pupils  interro- 
gate each  other  on  some  particular  subject  desig- 
nated in  advance  by  the  professor.  The  proper 
accentuation  of  every  Latin  word  should  be  in- 
sisted on  from  the  first  lesson.  A habit  of  pro- 
nouncing words  badly  is  corrected  only  with 
great  difficulty. 

(6.)  In  the  fifth  class,  the  vocabulary  may  be 
reviewed,  the  collection  of  Latin  phrases  taken 

7 


8 


Manner  of  Using  Guide, 

up,  and  the  colloquia  of  the  second  part  begun. 
The  dialogues  should  be  committed  to  memory 
and  recited.  The  professor  may  appoint  two  or 
three  on  each  side,  to  converse  on  a given  subject 
and  name  some  special  day  for  the  dialogue. 
This  will  also  answer  for  a review.  Examina- 
tions may  also  be  held  on  the  subject  matter  seen 
by  each  class. 

(c.)  In  the  fourth  class,  the  students  should 
exercise  their  minds  by  rendering  into  Latin,  sen- 
tences such  as  are  in  the  book,  but  with  this  dif- 
ference, they  should  strive  to  change  the  verbs, 
the  case  of  the  nouns,  the  number,  the  tense,  and 
even  go  so  far  as  to  introduce  new  phrases.  They 
should  make  a special  study  of  all  the  dialogues. 
When  a certain  number  shall  have  been  learned, 
they  should  seek  to  converse  with  one  another,  or 
answer  in  writing  questions  put  to  them  by  the 
professor.  The  book  is  suitable  for  any  class  and 
may  be  made  useful  in  a thousand  ways  which 
will  suggest  themselves  to  the  conscientious  pro- 
fessor or  student. 


VOCABULARY. 
VOCABULORUM  INDEX. 


1. 

GOD,  THE  INHABITANTS  DEUS,  COELICOLiE, 
OF  HEAVEN,  HELL.  INFERI. 


God, 

The  Holy  Ghost, 
The  Holy  Trinity, 
Jesus  Christ, 

The  Lord, 

Heaven, 

The  Blessed  Virgin, 
The  Angels, 

The  Archangels, 
The  Seraphim, 

An  Apostle, 

^ Patriarch, 

^ Prophet, 

Martyr, 

Confessor, 

Saint,  m.,  Saint,  f. 
Hell, 

Infernal, 

The  Devil, 


Deus. 

Spiritus  sanctus. 

Sancta  Trinitas,  atis,/. 
Jesus  Christus. 
Dominus. 

Ccelum  ; pf.  Coeli,  orum,  rn, 
Sancta  Virgo,  mis,  f. 
AngSli,  drum,  m.  pL 
Archangeli,  drum,  m,  pi, 
Seraphim,  n.  pL  ind. 
Apostolus. 

Patriarcha,  ae,  m, 
Propheta,  se,  m. 

Martyr,  yris,  m.  /. 
Confessor,  dris,  m. 
Sanctus,  m;  sancta,/. 
Inf^ri,  drum,  m.  pi, 
Infemus. 

Diabdlus. 


9 


10  Guide  to  Latin  Conversation, 


The  Demon, 
^ Satan, 


Daemon,  5nis,  m. 
Satan  as,  se,  m. 


TIME,  DIVISION  OF 
TIME. 

Age, 

Century, 

Lustrum, 

Year, 

Month, 

January, 

February, 

March, 

April, 

May, 

June, 

July, 

August, 

September, 

October, 

November, 

December, 

Week, 

Day, 

Monday, 

Tuesday, 

Wednesday, 

Thursday, 

Friday, 


2. 

TEMPUS,  DIVISIO 
TEMPORIS. 

jEtas,  Mis,/.;  sevum. 
Seculum. 

Lustrum. 

Annus. 

Mensis,  is,  m. 
Januarius. 
Februarius.' 
Martius. 

Aprilis,  is,  m. 
Maius. 

Junius. 

Julius. 

Augustus. 
September,  bris,  m, 
October,  bris,  m, 
November,  bris,  m. 
December,  bris,  m. 
Hebdomada. 

Dies,  ei,  m./. 

Lunae  dies. 

Dies  Martis. 

Dies  Mercurii. 

Dies  Jo  vis. 

Dies  Veneris. 


Vocabulary.  11 


Saturday, 

Sunday, 

Hour, 

Half-hour, 

Quarter-hour, 

The  Seasons, 

Spring, 

Summer, 

Autumn, 

Winter, 

Morning, 

Dawn, 

Daybreak, 

Noon, 

« Afternoon, 
'^“'Evening, 

Twilight, 

Night, 

Midnight, 

Light, 

Darkness, 

Yesterday, 

To-day, 

. To-morrow, 

The  day  after. 

After  to-morrow. 
The  day  before, 

The  day  before  yes- 
[terday, 

In  the  morning, 

At  noon, 
g In  the  evening, 

^ At  night. 


Dies  Saturni. 

Dominica  dies. 

Hora. 

Semihora. 

Quadrans,  antis,  m. 
Temp6ra  anni. 

Ver,  veris,  n. 
jEstas,  atis,/. 
Autumnus. 

Hiems,  6mis,/. 

Tempus  matutinum. 
Aurora. 

Diluciilum. 

Meridies,  ei,  m. 
Pomeridianum  tempus. 
Vespertinum  tempus. 
Crepusciilum. 

Nox,  noctis,/. 

Media  nox. 

Lux,  lucis,  /.;  lumen, 
[mis,  ?i. 

Tenebrse,  arum,  f.  pL 
Heri. 

Hodie. 

Cms. 

Postridie. 

Perendie. 

P^die. 

Nudius  tertius. 

Mane. 

Meridiano  temp6re. 
VespSre. 

Noctu. 


12  Guide  to  Latin  Conversation. 


3 


AIR,  WATER  AND 
FIRE. 

Air, 

— dense, 

— thin, 

— healthy, 

— unhealthy, 

Wind, 

Water, 

^To  flow, 

X / To  gush  out, 

. To  make  wet, 
Damp, 

/Wet, 

/ Fountain,  spring, 

' Gushing  fountain, 

'^Rivulet, 

^Brook, 

Current, 

Torrent, 

River, 

Htream, 

Well, 

Pond, 

Lake, 

Gulf, 

Strait, 

Sea, 

Surge,  wave. 
Billow, 


AER,  AQUA  ET  IGNIS. 

Aer,  , vw  • 

— crassus. 

— tenuis. 

Coelum  salubre. 

— insalubre.’ 

Aura,  ventus. 

Aqua. 

Fluere. 

Scaturire. 

Madefacgre. 

HujuTdus. 

Madidus.  ' 

Fons,  fontis,  m. 
Scatebra. 

RIvulus. 

RTvus. 

Fluentum. 

Torrens,  entis,  m. 
Amnis,  is,  m. 
Fluvius;  flumen,  inis, 
Puteus. 

Stagnum. 

Lacus,  us,  m. 

Siqus,  us,  m. 

Fretum. 

Mare,  is,  n, 

Unda. 

Fluctus,  us,  m. 


Vocabulary. 


13 


Shore,  strand, 
Bank, 
Channel, 
xBain, 

^ Harbor, 

Port, 

Fire, 

Flame, 

Heat, 


Warm, 

Light, 

Luminous, 

To  burn, 

/To  warm, 
^To  emit  light, 
/ Hearth, 
Candle, 

X Torch, 

Fire, 

. To  set  fire  to. 


Littus,  5ris,  n. 

Ripa. 

Alveus. 

Pluvia. 

Statio,  onis,  /. 

Portus,  us,  m. 

Ignis,  is,  m. 

Flamma. 

Calor,  oris,  m. 

Calidus. 

Lux,  lucis,  f.;  lumen, 
Lucidus.  [inis,  n. 

Ur6re. 

CalefacSre. 

Lucere. 

Focus. 

Candela. 

Tseda,  fax,  facis,/. 
Incendium. 

Incendgre. 


MINERALS. 


Agate, 

Alabaster, 

Alum, 

Amber, 

Antimony, 

Arsenic, 

Asphalt, 

Bitumen, 


4. 

MINERALIA  ET  FOSSILIA. 

Achates,  se,  m.  /. 
Alabastrites,  se,  m. 
Alumen,  mis,  n. 
Succmum,  electrum. 
Stibium. 

Arsenicum. 

Asphaltium,  ii,  n. 
Bitumen,  inis,  v. 


14  Guide  to  Latin  Conversation. 


Bituminous, 

Brass  (bi-metal), 
Brick, 

Small  brick. 

Of  brick. 

Camphor, 

Carbuncle, 

Chalk, 

^ Clay, 

Clayey, 

Copper  ore. 

Made  of  copper, 
Bust  of  copper. 
Mine  of  copper, 
Crystal, 

Crystalline, 
Diamond, 

Of  diamond. 
Emerald, 

Of  emerald, 

Emery, 

Enamel, 

Enamelled, 
Enamelled  picture, 
Flint-stone, 

Place  full  of  flint- 
Grold,  [stone. 

Golden, 

/Gum, 

Gypsum, 

Incense, 

Iron, 

Ivory, 

Of  ivory, 


Bituminous. 
jEs,  aeris,  ti. 

Later,  €ris,  w.;  testa. 
Laterciilus. 

Latericius,  testaceus. 
CamphSra. 

Carbunculus. 

Marga. 

Argilla. 

Argil  laceus. 

-^s,  seris,  t?.;  cuprum, 
^neus,  sereus. 

-^rugo,  inis,/. 

-^ris  fodina. 

Crystallus,  crystallum. 

Crystal  linus. 

Adamas,  antis,  m. 

Adam  ant  inus. 
Smaragdus,  m. 

Smaragdinus. 

Smyris,  idis,/. 

Encaustum. 

Encaustus,  encausticus. 
Encaustice,  es,/. 

Silex,  icis,  m./.;  lapis,  idis, 
Saxetum.  [m. 

Aurum. 

Aureus. 

Gummi,  w.  ind. 

Gypsum. 

Thus,  thuris,  n. 

Jjerrum. 

Ebur,  boris,  n, 

Eburneus,  eburnus. 


Vocabulary, 


15 


Jasper, 

Of  jasper, 

Lead, 

Of  lead, 

Mixed  with  lead, 
Loadstone, 

Marble, 

Of  marble. 


laspis,  fdis,/. 

laspideus. 
Plumbum. 
Plumbeus. 
Plumbosus. 
Magnes,  etis,  m. 
Marmor,  5ris,  n. 
Marmoreus. 


Adorned  with  marble,  Marmoratus. 


Mercury, 

Nitre, 

Nitrous, 

Nitre-bed, 

Ochre, 

Opal, 

Pearl, 

Pitch, 

Of  pitch, 
Porphyry, 
Pyrites, 

Kesin, 

Eesinous, 

Eock, 

Euby, 

Eust, 

Saltpetre, 

Salt, 

Natural  salt. 
Artificial  salt. 
Sea  salt, 
Grain  of  salt, 
Mine  of  salt, 
Salt  works, 
Sandarach, 


Hydrargyrus. 

Nitrum. 

Nitrosus. 

Nitraria. 

Ochra. 

Opalus,  i,/. 

Unio,  onis,/.;  margarlta. 
Pix,  picis,  /. 

Piceus. 

Porphy  rites,  se,  m. 
Pyrites,  3e,  m. 

Eesina. 

EesinSsus. 

Eupes,  is,  petra. 
Carbunculus. 

Eubigo,  inis,  f, 
Salnitrum. 

Sal,  sails,  m. 

Sal  nativus. 

Sal  factitius. 

Sal  marinus. 

Sails  mica. 

Salifodina. 

Salinse,  arum,  /.  pL 
SandarSca. 


16  Guide  to  Latin  Conversation, 


Sapphire, 

Of  sapphire, 
Sardonyx, 

Silver, 

Of  silver. 

Soot, 

Color  of  soot. 
Blackened  by  soot, 
Stone, 

Small  stone. 

Large  stone. 

Pumice  stone. 

Stony, 

Full  of  stones. 
Precious  stones. 
Sulphur, 

Sulphurous, 

Verdigris, 

Vitriol, 

Wax, 

Sealing  wax. 

Of  wax. 

Of  the  color  of  wax, 
White  lead. 

Painted  with  white 
[lead. 


Sapphlrus,  i,/. 

Sapphirinus. 
Sardonyx,  ichis,  m. 
Argentum. 

Argenteus. 

FulTgo,  mis,/. 
Fuligineus. 
Fuliginosus. 

Lapis,  idis,  m. 

Lapillus. 

Saxum. 

Pumex,  icis,  m. 
Lapideus. 

Lapiddsus. 

Gemmae,  arum,/.  pL 
Sulphur,  tiris,  n, 
Sulphureus.. 

Scolecia. 

Chalcantum. 

Cera. 

Cera  signatoria. 
Cereus. 

Cerinus. 

Cerussa,  psimmythium. 
Cerussatus. 


5. 

TREES,  PLANTS, 
FLOWERS,  FRUITS. 

Abraham’ s-balm. 

Acacia, 


ARBORES,  PLANTS, 
FLORES,  FRUCTUS, 

Vitex,  icis,  m. 

Acacia. 


Vocabulary- 


Acanthus, 

Aconite, 

Alder-tree, 

Almond-tree, 

Almond, 

Aloes, 

Amaranth, 

Anemone, 

Anise, 

Apple-tree, 

Of  an  apple-tree, 
Apple, 

Apple-orchard, 

Apricot-tree, 

Apricot, 

Arbute, 

Arbute-berry, 

Artichoke, 

Head  of  artichoke. 
Ash-tree, 

Of  ash, 

Wood  of  ash. 
Asparagus, 
Balm-mint, 

Balsam, 

Banana, 

Barley, 

Of  barley, 
Basilisk, 

Bean, 

Beech-tree, 

Of  beech, 


Acanthus. 

Aconitum. 

Alnus,  i,/. 

Amygdalus,  i,/. 

Amygdrilum,  amygditla. 
Aloe,  es,/. 

Amarantus. 


Anemdne,  es,/. 
Anisum,  anicetum. 
Malus,  i,/. 

Malinus. 

Malum. 

Pomarium. 

Armeniaca. 

Armeniacum. 
Arbutus,  i,  /. 

Arbutum. 

Cinara. 

Cinarse  strobilus. 


Fraxinus. 

Fraxineus. 

Fraxinatum. 

Asparagus. 

Apiastrum. 

Balsamum. 

Ariena. 

Hordeum. 

Hordeaceus. 

Ocimum. 

Faba. 

Fagus.  i,/. 

Fageus,  fagmus,  fagi- 
[nSus. 


2 


18 


Guide  to  Latin  Conversation, 


Beech-nut, 

Beet-root, 

Bind -weed, 

Birch-tree, 

Blite, 

Borage, 

Box-thorn, 

Box-wood, 

Of  box -wood. 

Place  planted  with 
Brier,  [box-wood. 
Thicket, 

Broom, 

Bulrush, 

Of  bulrush. 

Full  of  bulrushes. 
Place  where  bul- 
[rushes  grow, 
Basket  made  of  bul- 
Cabbage,  [rushes. 
Camomile, 

Carnation, 

Cedar, 

Centaury, 

Cherry-tree, 

Cherry, 

Chervil, 

Chestnut-tree, 
Chestnut, 
Chestnut-plot, 
Chicory, 

Cinnamon, 

Cork-tree, 


Fagea  glans,  /.;  faglna 
Betaceus  (pes).  [nux. 
Convolvulus. 

Bethla. 

Blitum. 

Buglossus,  i,  m. 

Vepres,  is,  m. 

Buxus,  i,/.;  buxum. 
Buxeus. 

Buxetum. 

Kubus. 

Eubetum. 

Genista,  spartum. 

Juncus,  scirpus. 

Junceus. 

Juncdsus. 

Juncetum. 

Sporta. 

Brassica,  caulis,  is,  m, 
Anthemis,  idis,/. 

Ocellus. 

Cedrus,  i,/. 

Centaureum. 

Cer^sus,  i,/. 

CerSsum. 

Caerefolium. 

Castanea. 

Castanea. 

Castanetum. 

Intubus,  i,  m.f, 

Casia. 

Suber,  6ris,  n. 


Vocabulary.  19 


Of  cork, 

Corn, 

Ear  of  corn, 

The  beard  of  corn, 
Cress, 

Cucumber, 

Cumin, 

Currant-bush, 

Currant, 

Cypress-tree, 

Cytisus, 

Darnel  (or  code), 
-Date-tree, 

Date, 

Dog-berry-tree, 

Dog-berry, 

Ebony -tree. 

Ebony, 

Eglantine, 

Elder-tree, 

Of  the  elder-tree. 
Elm, 

Of  elm. 

Elm-seed, 

Evergreen, 

Of  evergreen. 

Place  planted  with 
Fennel,  [evergreens, 
Fern, 

Fern-plot, 

Fig-tree, 


Subereus. 

Frumentum. 

Spica. 

Arista. 

Nasturtium. 

Cucumis,  is  and  6ris. 
Cumlnum. 

Grossulari-a. 

Grossularise,  acinus. 
Cupressus,  i,/. 

Cytisus,  m./.;  cytisum. 
Lolium. 

Palma. 

Palmiila. 

Cornus,  i,/. 

Cornum. 

EbSnus. 

Ebenum. 

Cynosbatos,  i,/. 
Sambucus. 

Sambuceus. 

Ulmus. 

ITlmeus. 

Samera. 

Ilex,  icis,/. 

Ilignus,  iligneus. 
Ilicetum. 

Marathrus,  marathrum. 
Filix,.  icis,  /. 

Filictum. 

Ficus,  i,  and  hs,  f. 

Ficus,  i,  and  us,  f. 
Linum. 


20  Guide  to  Latin  Conversation, 


Of  flax, 

Of  fine  flax, 
Fumitory, 

Furze,  tamarisk. 
Gall-nut, 

Garlic, 

Clove  of  garlic. 
Hazel-tree, 

Of  hazel. 

Hazel-nut, 
Hellebore, 

Hemlock, 

Hemp, 

Holly, 

House-leek, 

Hyacinth, 

Ivy, 

Of  ivy,  _ 

Seed  of  ivy, 
Larch-tree, 

Of  the  wood  of  the 
Laurel,  [larch. 

Of  laurel. 

Place  planted  with 
[laurel. 
Crowned  with  laurel. 
Lavender, 

Leek, 

Lemon-tree, 

Lemon, 

Lentil, 

Lentisk, 

Of  lentisk, 

Lettuce, 


Linens. 

Carbaseus,  carbasinus. 
Capnos,  i,  /. 

Myrica;  myrice,  es,/. 
Galla. 

Allium. 

Nucleus  alii,  stica. 
Corylus,  i,/. 

Colurnus. 

Avellana. 

HellebSrum,  veratrum. 
Cicuta. 

Cann3,bis,  is,/.;  cannS,bus. 
Aquifolia,  aquifolium. 
Digitellum. 

Hyacinthus. 

Hedera. 

Hederaceus. 

Hederse  acinus. 

Larix,  icis,  m.f. 

Larignus. 

Laurus,  i,  and  us,  /. 
Laureus,  laurinus. 
Lauretum. 

Laureatus. 

Saliunca. 

Porrus,  porrum,  pi.  porri. 
Citrus,  i,/.;  citrea. 
Citreum. 

Lens,  lentis,/.;  lenticiila. 
Lentiscus. 

Lentiscinus. 

Lactuca. 


Vocabulary. 


Licorice, 

Lily> 

Garden  of  lilies, 
Bulb  of  the  lily. 
Linden  (or  lime-tree), 
Lucern-grass, 

Lupine, 

Madder, 

Mallow, 

Like  to  the  mallow. 
Maple-tree, 

Marigold, 

Marjoram, 

Marsh-mallow, 

Medlar-tree, 

Fruit  of  medlar-tree. 
Melon, 

Millet, 

Mistletoe, 

Moss, 

Mountain-ash, 

Sorb  apple. 
Mulberry-tree, 
Mulberry, 
Mushroom, 

Myrrh, 

Of  myrrh. 

Grain  of  myrrh. 
Myrtle-tree, 

Place  planted  with 
[myrtle. 
Full  of  myrtle. 

Bays  of  myrtle. 


Glycyrrhiza. 

Lilium. 

Lilietum. 

Lilii  bulbus. 

Tilia. 

Medica. 

Lupinus,  lupinum. 
Bubia. 

Malva. 

Malvaceus. 

Acer,  6ris,  n. 

Caltha. 

Amaracus,  i,  m./. 
Althaea,  hibiscum. 
Mespilus,  i,/. 

Mespilum. 

Pepo,  onis,  m. 
Milium. 

Viscum. 

Muscus. 

Sorbus. 

Sorbum. 

Morus,  i,/. 

Morum. 

Fungus,  boletus. 
Myrrh  a. 

Myrrheus. 

Myrrhse  globula. 
Myrtus,  i,  and  us,/. 
Myrtetum. 

Myrtosus. 

Myrta,  drum,  n.  pL 


22  Guide  to  Latin  Conversation, 


Nard, 

Of  nard, 

Narcissus, 

Nettle, 

Oak, 

Oak-grove, 

Acorn, 

Olive-tree, 

Wild-olive, 

Place  planted  with 
^ Olive,  [olive, 
/^Onion, 

Green-onion, 

Orange-tree, 

^^^.^Orange, 

Osier-tree, 

Of  the  osier. 
Osier-plot, 

Palm, 

Of  palm, 

Place  planted  with 
Date,  [palms. 
Dried  dates. 
Parsley, 

Pea, 

Gray  pea, 
Peach-tree, 

Peach, 

Pear-tree, 

Pear, 

Peony, 

Periwinkle, 

Pine, 


Nardum,  nardus,  i,/. 

Nardinus. 
Narcissus,  i,  m, 
Urtica. 

Quercus. 

Quercetum. 

GlanSj  dis,/. 

Olea,  oliva. 

Oleaster,  tri,  m, 
Olivetum. 

Olea,  oliva. 

Csepa  or  caepe,  w.  ind, 
Cepula, 

Aurea  malus,  i,  /. 

Aureum  malum. 
Vimen,  inis. 
Vimineus. 
Viminetum. 
Palma,  pamula. 
Palmarius. 
Palmetum. 

Palma,  palmula. 
Patetae,  arum,/,  pi, 
Apium. 

Pisum. 

Cicer,  Sris,  n, 
Persicus,  i,/. 

Persicum. 

Pirus,  i,/. 

Pirum. 

Pavonia. 

Vinca  pervinca. 
Pinus,  i,  and  us,/. 


Vocabulary.  23 


Of  pine, 

Place  planted  with 
Pineapple,  [pines, 

Pistachio, 

Plane-tree, 

Of  a plane-tree, 
Plum-tree, 

Prune, 

Pomegranate-tree, 
Pomegranate, 
Pomegranate-flower, 
Rind  of  pomegran- 
Poplar,  [ate. 

Of  poplar. 

Place  planted  with 
Poppy,  [poplars. 

Of  poppy, 

Stem  of  poppy, 
Prune, 

Pumpkin, 

Radish, 

Bed  of  radish, 

Reed, 

Reedy, 

Place  planted  with 
Rice,  [reeds. 

Rope-wood, 
Rose-laurel, 
ary, 


ood, 

-tree, 


Pineus. 

Pinetum. 

Pinea, 

Pistacium,  pistaceum. 
Platanus,  i,  f. 

Plataninus. 

Prunus,  i,/. 

Prunum. 

Punica,  or  granata  malus, 
Granatum.  [i,  f. 

Balaustium. 

Malipunici  corium. 
Populus,  i,  /. 

Populeus. 

Populetum. 

Papiiver. 

Papavereus. 

Scorpus  papavSris. 
Prunum. 

Cucurbita. 

Rapum. 

Rapina. 

Arundo,  inis,/. 
Arundineus. 
Arundinetum. 

Oryza. 

Convolvulus. 
Rhododaphne,  es,/. 
Libanotis,  idis,/. 

Secale,  is,  n. 

Salvia. 

Alburnum. 

Scrbus,  i,/. 


24  Guide  to  Latin  Conversation, 


Fruit  of  service-tree, 
Sesamum, 

Shallot, 

Sorrel, 

Stock-gillyflower, 

Strawberry, 

Sunflower, 

Tamarind, 

Thistle, 

Thicket, 

Thorn, 

Thyme, 

Of  thyme, 

Truffle, 

Turnip, 

Twig, 

Vervain, 

Vetch, 

Of  vetch, 

✓Vine, 

Vine-branch, 

Vineyard, 

Vine-dresser, 

Tendril, 

Leafy  branch. 

Of  a branch, 

Violet, 

Viburnum, 

Walnut-tree, 

Walnut, 

Walnut  shell, 


Sorbum. 

SesSmum. 

Ascalonia,  csepa. 

Oxfilis,  idis,/. 

Leucoion,  ii,  n, 

F raga,  orum,  n,  pL 
Heliotropium. 
Tamarlce,  es,/. 
Carduus. 

Rubetum. 

Spina. 

Thy  mum. 

Thy  minus. 

Tuber,  6ris,  n, 

Napus. 

Vimen,  inis,  n, 
Verbenaca. 

Vicia. 

Viciarius. 

Vitis,  is,/. 

Sarmentum ; palmes, 
[itis, 

Vinetum,  vitiarium. 
Vinitor,  oris,  m. 
Clavicula. 

Pampinus. 
Pampineus. 

Vicia,  ianthis. 
Viburnum. 

Nux,  nucis,/. 

Nux,  nucis,  /.;  Ju 
[an 

Putamen,  mij,  ??. 


Vocabulary,  25 


The  two  shells, 
Kernel, 

Gall-nut, 

/^Wheat, 

Wild  thyme. 

Wild  vine. 

Flower  of  the  wild 
Willow-tree,  [vine. 
Of  willow. 
Wormwood, 
Yew-tree, 

Of  the  yew. 


Carinse,  arum,  /.  pL 
Nucleus. 

Gall  a. 

Triticum. 

Serpyllum,  serpullum. 
Labrusca. 

(Enanthe,  es,/. 
Salix,  ids,/. 

Salignus,  saligneus. 
Absinthum. 

Taxus,  i,/. 

Taxeus. 


6. 


ANIMALS. 

/Adder, 

^ Anchovy, 

/Ant, 

yApe, 

Asp,  . 

Ass, 

Young  ass. 
Badger, 

Bat, 

Basilisk, 

/ Bear, 

Cub, 

Beaver, 

Of  a beaver, 
Bee, 

Swarm  of  bees, 


ANIMALIA. 

Coluber,  bri,  m. 

Aphya,  apua;  aphye, 
Formica. 

Simia,  simius. 

Asp  is,  idis,/. 

Asinus. 

Asellus. 

Meles,  is,  taxo,  onis,  /. 
Vespertilio,  onis,  m, 
Basiliscus. 

Ursa. 

Ursae  cat  ulus. 

Castor,  6ris,  wi.;  liber,  bri, 
Fibrlnus,  castoreus.  [m. 
Apis,  is,/. 

Apum  examen,  inis,  n. 


26  Guide  to  Latin  Conversation, 


Bee-hive, 
Small  bee, 
Bison, 
Blackbird, 
Boar, 

Buffalo, 

Bug, 

Bull, 

Bustard, 

Butterfly, 

yCalf, 

" Camel, 

Of  a camel, 
Cantharides, 


pillar, 
inch, 
Imeleon, 
Linois, 
fcken, 

;k, 

►mb  of  cock, 
►It, 

She-colt, 

Cow, 

Crane, 

Cricket, 

Craw-fish, 

Crocodile, 

Crow, 

Little  crow, 
Cuckoo, 


Alveus,  alvearium, 
Apicula. 

Bison,  ontis,  m,  ^ 

Merula. 

Verres,  is,  m. 

Urus. 

Cimex,  icis,  m, 

Taurus. 

Otis,  idis,/. 

Papilio,  onis,  m, 

Vitulus. 

Camelus. 

Camellnus. 

Cantharis,  idis,/. 

Capus ; capo,  onis,  m, 
Felis,  or  feles,  is,/. 
Eruca;  campe,  es,/. 
Frigilla,  fringilla. 
Chamaeleon,  ontis  and 
Bupicapra.  [onis,  m, 
Gallinaceus  pullus. 
Gallus. 

Crista. 

Equulus,  equinus  pullus. 

Equula. 

Vacca. 

Grus,  gruis,/. 

Grillus,  gryllus. 

Astacus. 

Crocodllus. 

Cornix,  Icis,/. 

Comicula. 

Cuculus  and  cucfllus. 


N\ 


Vocabulary.  27 


^ Deer, 

Diver, 

Dog, 

Pup, 

Dolphin, 

Dorce  (gold -headed). 
Dormouse, 

Dove, 

Drone-bee, 

V Duck, 

Eagle, 

Eaglet, 

Eel, 

, Elephant, 

Trunk, 

Falcon, 

Ferret, 

Field-mouse, 

Flea, 


Fro^ 

Bush-frog, 

Tadpole, 

Gnat, 

Goat, 

Kid, 

Of  a goat. 
Goat-house, 
Wild-goat, 
Goldfinch, 
Goose, 

Grasshopper, 


Dama,  m.f. 

Mergus. 

Canis,  is,  m.f. 

Catulus. 

Delphinus;  delphin,  Inis, 
Aurata.  [m. 

Glis,  gllris,  m. 

Columba. 

F ucus. 

Anas,  atis,/. 

Aquila. 

Aquilae  pullus. 
Anguilla. 

Elephantus;  el^phas,  an- 
Proboscis,  idis,/.  [tis,/ 
Falco,  onis,  m. 

Viverra. 

Nitediila,  nitela. 

Pulex,  icis,  m. 

Musca. 

Vulpes,  is,/. 

Rana. 

Rubeta. 

Gyrinus. 

Culex,  icis,  m. 

Capra,  capejla. 

Hoedus. 

Caprinus. 

CaprTle,  is,  n. 

Capreolus. 

Carduelis,  is,/. 

Anser,  6ris,  m. 

Cicada. 


28  Guide  to  Latin  Conversation. 


Greyhound, 

Gudgeon, 

Halycon, 

Hare, 

Young  hare, 
Hedgehog, 
He-goat, 

Of  a he-goat, 
Heifer, 

Hen, 

Water-hen, 

Turkey-hen, 

Hind, 

Hog, 

Little  hog. 
Hornet, 

Horse, 

Mane, 

Horse-fly, 

Hydra, 

Jackdaw, 

Kite, 

Lamb, 

Kid, 

Lap-wing, 

Lark, 

Leech, 

Leopard, 

Lion, 

Lioness, 
Young  lion. 
Lizard, 

Locust, 


VertSgus. 

Gobio,  onis,  m.;  gabius. 
Alcyon  ; alcedo,  mis,  /. 
Lepus,  6ris,  m. 

Lepusciilus. 
Herinaceus,  hericius. 
Caper,  capri,  m.;  hircus. 

Hircinus. 

Juvenca. 

Galllna. 

Fulica. 

Fulix,  icis,/. 

Cerna. 

Porcus,  m.;  sus,  suis,  m,  /. 

Porcellus. 

Crabro,  onis,  m. 

Equus. 

Juba. 

Asllus,  oestrus. 

Hydrus. 

Gracfllus. 

Milvus. 

Agnus. 

Agnellus. 

Upupa. 

Alauda. 

Hirudo,  mis,/. 

Pardus. 

Leo,  onis,  m.f. 

Lesena. 

Leonis  catulus. 
Lacertus,  lacerta. 
Locusta. 


Vocabulary.  29 


Loriot, 

Louse, 

Lynx, 

Mackerel, 

Magpie, 

Mare, 

Marten, 

Martinet, 

Merlin, 

Mole, 

Monkey, 

Moth, 

Mouse, 

Mule, 

She  mule, 

Mullet, 

Mursena, 

Ostrich, 

Otter, 

Owl, 

Screech-owl, 

White-owl, 

Horned-owl, 

Ox, 

Horn, 

Oyster, 

Oyster-bank, 

Panther, 

Parrot, 

Partridge, 

Young  partridge. 
Peacock, 

Pelican, 


Galbula. 

Pediculus. 

Lynx,  cis,  m.f. 

Scomber,  bri,  m. 

Pica. 

Equa. 

Ictis,  idis,  f. 

Cypsglus,  cypsellus. 
jEsalon,  onis,  m. 

Talpa,  m.f. 

Simia,  simius. 

Tinea. 

Sorex,  icis,  m. 

Mulus. 

Mula. 

Mullus,  barbus. 

Murgena. 

Struthiocamelus. 

Lutra. 

Bubo,  onis,  m. 

Noctua. 

Strix,  strigis,/. 

Bubo,  onis,  m.f. 

Bos,  bovis,  m.f. 

Cornu,  us,  n.  pi.;  cornua. 
Ostrea,  ostreum. 

Ostrearium. 

Panthera. 

Psittacus. 

Perdix,  Icis,  m.  /. 

Perdicis  pullus. 

Paro,  onis,  m. 

Pelicanus. 


30  Guide  to  Latin  Conversation, 


Pheasant, 

Pig, 

Pigeon, 

Pike, 

Polypus, 

Pony, 

Porcupine, 

Porpoise, 

Quail, 

Kabbit, 

Kail, 

Kam, 

Kat, 

Kaven, 

Rhinoceros, 

Ring-dove, 

Of  a ring-dove, 
Roach, 
Rock-dove, 
Salamander, 
Salmon, 

Sardine, 

Scarabee, 

Scolopendra, 

Scorpion, 

Serpent, 

Sheep, 

Snail, 

Sow, 

Sparrow, 

Sparrow-hawk, 

Spider, 

Small  spider. 


Phasiana  (avis). 

Porcus ; sus,  suis,  m.  /. 
Columba,  columbus. 
Lucius. 

Polypus. 

Mannus. 

Hystrix,  icis,/. 

Tursio,  onis,  m. 

Coturnix,  icis,/. 
Cuniculus. 

Glottis,  idis,/. 

Aries,  Stis,  m. 

Mus,  muris,  m. 

Corvus. 

Rhinoceros,  otis,  m. 
Palumbes,  is,/. 

Palumblnus. 

Rubellio,  onis,/. 
Palumbes,  is,  m.f. 
Salamandra. 

Salmo,  onis,  m. 

Sardina,  sarda. 

Scarabseus. 

Scolopendra  multipeda. 
Scorpio,  onis,  m.;  scorpius. 
Serpens,  entis,  m,f. 

Ovis,  is,/ 

Cochlea. 

Sus,  suis,/.;  porca. 

Passer,  eris,  w.;  passer- 
Accipiter,  tris,  m.  [cuius. 
Araneus,  aranea. 
Araneolus,  aranebla. 


Vocabulary.  31 


Squirrel, 


Doe, 

To  unharbor  a stag, 
Starling, 

Stork, 

Swallow, 

Swan, 

Tarantula, 

Teal, 

Tench, 

Thrush, 

Tiger,  tigress, 

Titlark, 

Titmouse, 

Toad, 

Tortoise, 

Trout, 

Thunny, 

Turbot, 

Turtle, 

Viper, 

Vulture, 

Wagtail, 

Wasp, 

Weasel, 

Whale, 

Wild  boar. 

Wolf, 

She-wolf, 

Cub, 

Woodcock, 


Sciurus. 

Cervus. 

Cervlnus. 

Hinnuleus,  hinntilus. 
Excitare  cervum. 
Sturnus. 

Ciconia. 

Hirundo,  inis,  /. 

Olor,  oris,  m.;  cycnus. 

Phalangium. 

Querquedula. 

Tinea. 

Turd  us. 

Tigris,  is,  or  idis,  m,f. 

Ficedula. 

jEgithus. 

Bufo,  onis,  m. 

Testudo,  mis,/. 
Tructus,  tructa. 
Thynnus,  thunnus. 
Rhombus. 

Turtur,  hris,  m, 

VipSra. 

Vultur,  hris,  m. 
Motacilla. 

Vespa. 

Mustela. 

Balsena. 

Aper,  pri,  m. 

Lupus. 

Lupa. 

Lupse  catulus. 
Rustichla. 


32  Guide  to  Latin  Conversation. 


Woodlouse,  MultipMa. 

Woodfretter,  Oossus;  teredo,  inis, /. 

Woodpecker,  Picus. 

Worm,  Vermis,  is,  m. 

Small  worm,  Vermictilus. 

Earth  worm,  Lumbricus. 

Tape  worm.  Taenia. 

Silk  worm,  Bombyx,  ycis,  m. 

Grub  worm,  Necydalus. 

W ren,  Trochilus,  regalidlus. 


7. 

CRIES  OF  ANIMALS.  VOCES  ANIMALIUM. 


Ass  hraySy 
Bat  whizzesy 
Bear  gruniSy 
Bee  bazzeSy 


Blackbird  whistlesy 
Bull  hellowsy 
Camel, 

Chicken  pips, 
Cock  crowSy 
Crow  croaksy 
Cuckoo  singSy 
Dog  barksy 
Elephant  rom'Sy 
Fox  yelpSy 
Frog  croaks, 

Goat  bleats. 


Eudere,  oncare. 

Stridere. 

Gemere,  saevire. 
Bombilare,  bombitare, 
[susurare,  strepSre,  stri- 
[dere. 

Balbutire,  cangre. 

Mugire. 

Blaterare. 

PipTre. 

Cucurire,  canSre. 

Grillare,  stridere. 
Cuculare. 

Latrare,  bf^ari,  ululare. 
Barrlre,  stridere. 

Gannire. 

Coaxare,  garrire,  blaterare 
Balare,  belare. 


Vocabulary,  33 


Goose  gabbles. 
Grasshopper  chirps, 

Hawk  screeches,  shrieks. 
Hen  cackles, 

J ackdaw  cajoles. 

Kid, 

Kite  cries. 

Lamb  bleats. 

Leopard  mews, 

Lion  roars, 

Locust  chirps. 

Monkey  chatters, 

Mouse  squeaks, 
Nightingale  warbles. 
Owl  hoots, 

Ox  bellows. 

Partridge  cries, 

Pig  grunts, 

Kabbit  squeals. 

Eat  squeaks. 

Screech  owl  hoots. 
Serpent  hisses, 

Sparrow  pij  es. 

Stag  bells. 

Swallow  chirps. 

Swan  sings. 

Tiger  growls,  ^ 
Turtle-dove  siffhJ^ 
Weasel, 

Wild-boar  souffles. 
Wolf  howls. 
Wood-pigeon  coos, 

3 


Clangere,  strepgre. 
Fritinnire,  stridere,  ca- 
[nere,  clamare. 
Pipare,  clamare. 

Glocire,  glocitare,  pipare. 
Frigulare. 

V agire. 

Juggre. 

Balare,  belare. 

Eictfire. 

Eugire,  rudSre,  frendSre. 
Stridere. 

Stridere. 

OccinSre. 

Garrire,  cangre. 

Bubulare,  ululare. 

Boare,  mugire. 

Cacabare,  canere. 
Grunnire,  quirritare. 

V agire. 

Mintrire. 

Ululare. 

Sibilare,  stridere. 

Pipilare,  gannire. 

EudO’e. 

Fritinire. 

Cangre. 

Eaucare,  rancare. 

Gemere. 

Dintrlre. 

Frendere. 

Ululare. 

Gemgre. 


34  Guide  to  Latin  Conversation, 


8. 


PARTS  OF  THE  HUMAN  PARTES  CORPORIS 
BODY.  HUMANI. 


Arm, 

Arm-pit, 

Artery, 

Back, 

Beard, 

Belly, 

Bile, 

Bladder, 

Blood, 

Bone, 

Bosom, 

Brain, 

Breast, 

Calf  of  the  leg. 

Cartilage, 

Cheeks, 

Chin, 

Diaphragm, 

Down, 

Ear, 

Ear-pick, 

Elbow, 

Entrails, 

Eye, 

Eye-lid, 

Eye-lashes, 

Eye-ball, 

Eye-brows, 


Brachium,  lacertus. 
Axilla,  ala. 

Arteria. 

Dorsum. 

Barba. 

Alvus,  i,  f. 

Bills,  is,/. 

Vesica. 

Sanguis,  inis,  m. 

Os,  ossis,  n. 

Sinus,  us,  m. 

Cerebrum. 

Pectus,  oris,  n. 

Sura. 

Cartilago,  inis,/. 

Gense,  arum,  /.  pi. 
Mentum. 

Prsecordia,  drum,  n.  pi. 
Pilus. 

Auris,  is,  /. 

Auriscalpium. 

Cubitus,  cubitum. 

Exta ; viscera,  rum,  n.  pi. 
Oculus. 

Palpgbra. 

Cilia,  drum,  n.  pi. 
Pupilla. 

Supercilia,  drum,  n.  pi. 


Voeahulary.  35 


To  wink, 

Finger, 

Thumb, 

Index-finger, 

Middle-finger, 

Ring-finger, 

Little-finger, 

Flanks, 

Flesh, 

Foot, 

Sole  of  foot, 

Gall, 

Gullet, 

Taste, 

Hair, 

Hair  of  the  head. 
Ham-string, 

Hand, 

Right-hand, 

Left-hand, 

Open-hand, 

Closed-hand, 

Palm  of  hand. 
Head, 

Top  of  head. 

Hind  part  of  head. 
Front  part  of  head. 
Hearing, 

Heart, 

Heel, 

Hip, 

Intestines, 

Jaw, 


ictare. 

Digitus. 

Pollex,  icis,  m. 

Index,  icis,  m.f, 
Medius. 

Annularis. 

Auricularis. 

Ilia,  ilium,  n.  pL 
Caro,  earn  is,  /. 

Pes,  pSdis. 

Planta. 

Fel,  fellis,  n, 

Guttur,  uris,  n. ; jugfilum. 

Gustus,  us,  m. 

Capillus;  crinis,  is,  m. 
Coma;  caesaries,  ei,/. 
Poples,  itis,  m, 

Manus. 

— dextSra. 

— laeva,  sinistra. 

Palma. 

Pugnus. 

Palma,  vola. 

Caput,  itis,  'll. 

Vertex,  icis,  m. 
Occipitium,  ii,  n. 
Sinciput,  itis,  n. 
Auditus,  us,  m. 

Cor,  cordis,  n. 

Calx,  cis,/. 

Coxendix,  icis,  /. 
Intestina,  drum,  n.  pL 
Maxilla,  mala. 


36  Guide  to  Latin  Conversation, 


Kidneys, 

Knee, 

Lap, 

Leg, 

Lip, 


Upper-lip, 

Under-lip, 

Marrow, 

Spinal-marrow, 

Milk, 

Mouth, 

Muscle, 

Mucus, 

Nail, 

Navel, 

Neck, 

Nerve, 

Nose, 

Nostrils, 

To  curl  up  the  r 
Hair  of  nostrils. 
Palate, 

Phlegm, 

Kib, 

Saliva, 

Shoulder, 

Shoulder-blades, 

Side, 

Skull, 

Smell, 

Spittle, 

To  spit. 


Penes,  um,  n.  pi. 

Genu,  us,  n. ; pi  genua. 
Grgmium. 

Crus,  uris,  n. 

Labrum,  labium,  (gener- 
[ally)  labra,  labia, 
[orum,  n.  pi. 

Superius. 

Inferius. 

Medulla. 

Medulla  e dorso. 

Lac,  lactis,  n. 

Bucca ; os,  oris,  n. 
Musculus. 

Muscus. 

Unguis,  is,  m. 

Umbilicus. 

Collum;  cervix,  Icis,/. 
Nervus. 

Nasus. 

Nares,  ium,  /.  pi. 
Corrugare  nares. 
Vibrissae,  arum,  f.  pi. 
Palatum. 

Pituita. 

Costa. 

Saliva.  [/.  pi. 

Humerus,  scapulae,  arum, 
Omoplatae,  arum,  f.  pi. 
Latus,  ^ris,  n. 

Calva. 

Odoratus,  us,  m. 

Sputum. 

SpuSre. 


Vocabulary,  37 


Sweat, 

Tear, 

Temple, 

Thigh,  hip, 

Outward  thigh, 
Inward  thigh. 
Throat, 

Toe  (great). 

Tongue, 

Tooth, 

Incisoi*s, 

Molars, 

To  clean  the  teeth, 
To  pick  the  teeth. 
Tooth-pick, 

Touch, 

Windpipe, 

W rinkle. 

Vein, 

Vertebra, 

Visage,  face. 

The  sight, 


Sudor,  oris,  n. 

Lacrima;  lacrimae,  arum, 
\_pl.  plural  used. 
Tempus,  dris,  n.  used  in  pL 
Coxa. 

Femen,  inus.,  inis,  n. 
Femur,  6ris,  n. 

Fauces,  cium,  /.  pi. 

Pollex,  icis,  m. 

Lingua. 

Dens,  tis,  m. 

Dentes  primores. 
Dentes  maxillares. 
Pergare  dentes. 
PerfodSre  dentes. 
Dentiscalpium. 

Tactus,  us,  m. 

Gula,  stomachus. 

Ruga. 

Vena. 

Vertebra. 

V ultus,  us,  m.;  facies,  ei,  /. 
Visus,  us,  m. 


9. 


QUALITIES  AND  DE-  DOTES  ET  VITIA  CORPOR- 
FECTS  OF  THE  HU-  IS  HUMANI  ; MORBI, 
MAN  body;  DISEASES,  VULNERA,  MORS. 
WOUNDS,  DEATH. 

A^bscess,  Abscessus,  us,  m. ; vomica. 

Alopecy,  Alopecia. 

Apoplexy,  Apoplexia. 


38  Guide  to  Latin  Conversation. 


Aposteme, 

Asthma, 

Baldness, 

Baldheaded, 

Bandy-legged, 

Beauty, 


Blearedness, 

Blear-eyed, 

Blindness, 

Blindman, 

Blow, 

Boil, 

Bow-legged, 

Bump,  hump. 

Cancer, 

Catarrh, 

Chilblain, 

Club-foot, 

Cold, 

To  have  a cold, 
Colic, 

To  suffer  from  colic, 
Contusion, 

Convulsion, 

Corpse, 

Cough, 

To  cough. 

Crippled,  lame, 

Crisis, 

Cut, 


Apostema,  S.tis,  n. 
Anhelatio,  onis, /. 
Calvities,  ei,/. 

Calvus. 

V algus. 

Pulchritudo,  mis,  /.;  de- 
[cor,  6ris,  m, ; venustas, 
[atis,  /. 

Gramia;  lema. 

Lippus,  gramiosus. 
Caecitas,  atis,/. 

Caecus. 

Ictus,  us,  m.;  plaga. 
Furunchlus. 

Varus. 

Gibbus,  i,  m,;  tuber,  6ris,  n. 
Cancer,  cri,  and  c6ris,  m. 
Epiph5ra. 

Pernio,  onis,  m. 

Scaurus. 

EpiphSra. 

Tusses  concoquSre. 
Intestlni  morbus. 

Ex  intestino  laborare. 
Contusio;  suggillatio, 

[onis,  /. 

Conviilsio,  onis,/. 

Cadaver,  6ris,  n. 

Tussis,  is,/. 

Tussire. 

Claudus. 

Crisis,  is,/. 

Caesio;  incisio,  onis,/. 


Dandruff, 

Deafness, 

Deaf, 

Death, 

Deformity, 

Deformed, 

Diarrhoea, 

Dislocation, 

Dislocated, 

Dropsy, 

Dropsical, 

Dumb, 

Dwarf, 
Dysentery. 
Epilepsy, 
Eruption,  rash, 

— on  the  face, 
Erysipelas, 
Feebleness, 

Feeble,  , 
Fever, 

Fistula, 
Flat-nosed, 
Freckle,  mole. 
Gangrene, 
Gaping, 

To  gape, 
Gargling, 

To  gargle. 
Gout, 

— in  the  hands, 

— in  the  feet. 


Vocabulary.  39 

Porrigo,  Inis,/. 

Surditas,  atis,/. 

Surdus. 

Mors,  rtis,  f.;  obitus,  hs,  m. 
Deformitas;  foeditas,  atis. 
Deform  is,  foedus.  [/. 

Diarrhsea. 

Luxatura. 

Luxatus. 

Hydrops,  opis,  m.\  hydro- 
[pisis,  is,/. 

Hydropicus. 

Mutus,  elinguis. 

Pumilio,  onis,  m. 
Dysenteria.  [bus. 

Comitialis ; sonticus  mor- 
Impetlgo,  inis,  /. 

Ortigo,  inis,  f. 
Erysipelas,  atis,  ii.  [f. 
Debilitas;  infirmitas,  atis, 
Debilis,  infirmus. 
Febris,  is,/. 

Fistula. 

Simus. 

Kaevus. 

Gangraena. 

Oscitatio,  onis,/. 

Oscitare. 

Gargarizatio,  onis,  /. 
Gargarizare. 

Arthritis,  idis,  /.;  articu- 
[lorum  dolor. 

Chiragra. 

Podagra. 


40  Guide  to  Latin  Conversation. 


Headache, 

Health, 

— good, 

— bad, 

Hemorrhage, 

Hemorrhoids, 

Hunch-backed, 

Hunger, 

Indigestion, 

Jaundice, 

Leanness, 

Lean, 

Leper, 

Leprous, 

Lethargy, 

Mucus, 

Mutilated, 

Obesity, 

Obese, 

One-handed, 

Ophthalmia, 

Ozoena,  affected  with, 
Palpitation, 

Paralysis, 

Pest, 

Pleurisy, 

Phthisis, 

Quinsy, 

Rheumatism, 

Scab,  itch. 

Scabby, 

Sciatica, 


Hemicranium. 

Valetudo,  mis,/. 

— bona,  secunda ; sanitas, 

[atis,  /. 

— infirma,  incomm5da. 
Haemorrhagia,  /. 
Hymorrhois,  idis,/. 
Gibbus ; gibber,  Sra,  6rum. 
Fames,  is,/. 

Cruditas,  atis,/. 

Icterus,  i,  m. 

Macies,  ei,  /. 

Macer,  era,  crum. 
Lepra. 

Leprosus. 

Lethargus,  i,  m. 

Mucus,  i,  m. 

Truncus. 

Obesitas,  atis,/. 

Obesus. 

Mancus. 

Lippitudo,  mis,/. 

Fetidae  naris  homo,  inis. 
Palpitatio,  onis,/. 
Paralysis,  is,  /. 

Pestis,  is,/;  pestilentia. 
Pleuritis,  idis,  /. 

Phthisis,  is,/. 

Angina. 

Rheumatismus. 

Scabies,  ei,/. 

Scabidsus. 

Ischias,  adis,/. 


Vocabulary,  41 


Sneezing, 

To  sneeze, 
Snivel, 

Sob, 

Spasm, 

Squint-eyed, 

Stature, 

Strength, 

Strong, 

Thirst, 

Tumor, 

Ulcer, 

V arix, 

V ertigo, 
omiting. 

To  vomit, 
W art. 

Wen, 

Whitlow, 

Wound, 


Sternutamentum. 

Sternu^re. 

Stiria. 

Singultus,  us,  m, 

Spasma,  Stis,  r/.;  spasmus. 
Strabo,  onis,  m.]  luscus. 
Statiira. 

Robur,  Oris,  n. ; vires,  ium, 
[/.  pL;  fortitiido,  inis,  /. 
Firmus,  validus. 

Sitis,  is,  /.  [Oris,  ii. 

Tumor,  oris,  m.;  tuber. 
Ulcus,  eris,  r?. 

Varix,  ids,/,  w. 

Vertigo,  inis,  /. 

Vomitio,  onis,  /.;  vomi- 
[tus,  us,  ???. 


VoinOre. 

Verruca. 

Ganglion,  ii,  n.;  panus. 
Paronychia,  orum,  n.  pi. 
Plaga. 


y 


10. 


APPAREL  OF  MEN  VESTES  VIRILES  ET 

AND  OF  WOMEN.  MULIEBRES. 


Apron, 

Belt, 

Binding, 

Bonnet, 

Small  bonnet, 


Vestiarium. 
(.’ingulum,  zona. 
Limbus,  fimbria. 
Pileus,  pileum. 
Pileolus. 


42  Guide  to  Latin  Conversation, 


Boot, 

Box, 

Bracelet, 

Buskin, 

Button, 

Button-hole, 

Cap, 

Kirn  of. 

To  take  off. 

To  put  on, 
Chain, 

Small  chain. 
Clasp, 

To  clasp, 

Cloak, 

Weather-cloak, 

Cloth, 

— of  gold, 
coarse  cloth. 
Clothing, 

To  clothe, 
Comb, 

To  comb. 
Distaff, 

To  spin. 
Spindle, 
Ear-rings, 

Egrett, 

Fan, 

Flax, 

Fringe, 

Gaiter, 


Ocrea. 

Theca. 

Armilla. 

Cothurnus. 

Globulus ; glans,  dis.  /. 

Fissura,  rimula. 
Petasus. 

Petasi  margines,  /.  pi. 
Caput  aperire. 

Caput  operire. 

Catena. 

Catella. 

Fibula,  unclnus. 
Infibulare. 

Pallium.  [via. 

Peniila,  lacerna,  implu- 
Pannus. 

— aureus. 

— crassus,  vilis. 

Vestis,  is,/.;  vestitus,  ds, 

[m.;  vestimentum. 
Vestire. 

Pecten,  inis,  n. 

Pectgre. 

Coins,  us,  and  i,/. 

Nere. 

Fusus. 

Inaures,  ium, /.  pi. 

Crista. 

Flabellum. 

Linum. 

Fimbria. 

Pero,  onis,  m. 


Vocabulary.  43 


Garter 

Glove. 

Handkerchief, 

To  blow  one’s  nose, 
Helmet, 

Jewel, 

Knot, 

To  knot, 

Linen, 

Linen-cloth 

Mirror, 

Necklace, 

— of  pearls, 

— of  precious  stones. 
Needle, 

Needleful, 

Overcoat, 

Pantaloons, 

Pin, 

Plait, 

Pocket, 

Purse, 

Ribbon, 

Ring, 

Bezel  of  ring. 

Robe, 

vSandal, 

Scissors, 

Small  scissors, 

Shirt, 

Shoe, 

Silk, 


Periscelis,  idis,/. 
Digitalia,  ium,  w.;  mani- 
[cae,  arum,/ 

Linteblum, 

Emunggre, 

Galea. 

Gemma,  lapillus. 

Nodus. 

Nodare. 

Linteum. 

Tela. 

Speculum.  [n. 

Torques,  is,  m,\  monile,  is, 

— baccatum. 

— gemmatum. 

Acus,  hs,/. 

Acia,  86,/ 

Lacerna. 

Femoralia,  drum,  n.  pi. 
Aciciila,  spina  metallica. 
Sinus,  hs,  m. 

Perula. 

Crumena,  marsupium. 
Vitta,  taenia. 

Annulus. 

Annuli  pala.  [liebris. 
Vestis,  is,  m.;  toga  mu- 
Sandalium,  solea. 

Forfex,  icis,  /. 

Forhcula. 

Tndusium,  subucula. 
Calceus,  calceamentum. 
Bombyx,  ycis,  m.;  sericum. 


44  Guide  to  Latin  Conversation, 


Sleeve, 

Slipper, 

Manica,  manulea. 

Crepida. 

Spindle, 

Fusus. 

Spur, 

Calcar,  iiris,  n. 

Starch, 

Stocking, 

Amylum,  amulum. 

Tibiale,  is,  n. 

Veil, 

Velum. 

Waistcoat, 

Brevior  subucdla. 

Wig, 

Galericiilum. 

Wool, 

Lana. 

OF  THE  SOUL. 

11. 

DE  ANIMA. 

■ QUALITIES  AND  DE- 

VIRTUTES  ET  VITIA 

FECTS  OF  THE  INTELLI-  JUDICII,  VOLUNTATIS  ; 

GENCE,  OF  THE  WILL 

; MOTUS  ANIMI. 

THE  PASSIONS. 
Affability, 

Affabilitas,  comitas,  atis. 

Affable, 

Afiabilis,  comis. 

Ambition, 

Ambitio,  onis,/. 

Ambitious, 

Ambitiosus,  avidus. 

Anger, 

Ira,  iracundia. 

Angry, 

Iratus. 

To  get  angry. 

Irasci,  turn  ere. 

Anxiety, 

Anxietas,  atis,  /. 
Arrogantia. 

Arrogance, 

Arrogant, 

Arrogans,  antis. 

Assassination, 

Caedes,  is,  /. 

Assassin, 

Sicarius. 

Audacity. 

Audacia. 

Vocabulary,  45 


Audacious, 

To  dare, 

Avarice, 

Avaricious, 

Babbling, 

Babbler, 

Barbarity, 

Barbarous, 

Benevolence, 

Benevolent, 

Benignity, 

Benign, 

Bravery, 

Brave, 

Calumny, 

Calumniator, 

To  calumniate. 
Candor, 

Candid, 

Character, 

Chastity, 

Chaste, 

Cheerfulness, 

Cheerful, 

Circumspection, 

Circumspect, 

Civility, 

Civil, 

Cleanliness, 

Clean, 

Compassion, 

Compassionate, 

To  have  compassion. 


Audax,  acis. 

Audere. 

Avaritia. 

Avarus.  [atis,  /. 

Loquacitas,  garrulitas, 
Loquax,  acis ; garriilus. 
Barbaria,  barbaries,  ei,/. 
Barbarus. 

Beneficentia,  liberalitas. 

Beneficus. 

Benignitas,  atis./. 

Benignus. 

Fortitude,  inis,/. 

Strenuus,  animosus. 
Obtrectatio,  dnis,  /. 
Obtrectator,  oris,  m. 
Obtrectare. 

Candor,  oris,  m. 

Candidus. 

Inddles,  is,  /.  [oris,  m, 
Castitas,  atis,  /.;  pudor, 
Castus,  pudicus. 
Alacritas,  atis,/. 

Alacer,  cris,  ere. 
Circumspectio,  onis,/. 

Consideratus,  cautus. 
Urbanitas,  atis,/. 

Urbanus,  com  is.  [tia. 
Mundities,  ei,  /.;  mundi- 
Mundus.  [onis,/. 

Miseratio,  commiseratio 
Misericors,  ordis. 
Miserere. 


46  Guide  to  Latin  Conversation, 


Confidence, 

Confident, 

To  have  confidence, 
Constancy, 

Constant, 

Continence, 

Continent, 

Courage, 

Courageous, 

To  be  courageous, 
Cruelty, 

Cruel, 

Deceit,  trickery, 
Deceitful, 

To  deceive, 
Decency, 

Decent, 

Despair, 

To  despair. 
Diligence, 

Diligent, 

Displeasure,  vexation. 
Docility, 

Docile, 

Drunkenness, 

Drunk, 

Given  to  drink, 
Emulation, 

Emulous, 

Envy,  ^ 

Envious, 

To  envy. 

Extortion, 

Extortioner, 


Fiducia,  confidentia. 
Confidens,  entis. 
Confidgre. 

Constantia. 

Constans,  antis. 
Continentia. 

Continens,  entis. 
Audacia. 

Audax,  acis, 

Audere. 

Crudelitas,  atis,  /.  saevitia. 

Crudelis,  saevus. 

Dolus,  fallacia. 
Fraudulentus,  subdolus. 
Fallgre. 

Decentia,  decdrum. 

Decens,  entis;  decorus. 
Desperatio,  5nis, /. 

Desperare.  [/. 

Diligentia,  festinatio,  onis, 
Diligens,  entis ; festinus. 
Molestia,  aerumna. 
Docilitas,  atis,/ 

Docilis,  facilis. 

EbriStas,  vinolentia. 
Ebrius,  vinolentus. 
Ebriositas,  atis,  f. 
Aemulatio,  onis,/. 
Aemulns. 

Invidia,  livor,  oris,  m. 
Invidus. 

Invidere. 

Peculiltus,  hs,  m. 
Peculator,  oris,  m. 


Vocabulary.  47 


Extravagance, 

Extravagant, 

To  be  extravagant. 
Faith, 

Fear, 

Fearful, 

To  fear. 

Fidelity, 

Faithful, 

Finesse, 

Astute, 

Flattery, 

Flattering, 

Flatterer, 

To  flatter. 

Folly,  insanity. 

Fool, 

Fraud, 

Friendship, 

Friend, 

Fury, 

Furious, 

Generosity, 

Generous, 

Gentility, 

Genteel, 

Glory, 

Glorious, 

Grluttony, 

Gluttonous, 

Goodness, 

Good, 


Deliratio,  onis,  f. 

Desipiens,  entis;  delirus. 
Delirare. 

Fides,  ei,  /.  [m. 

Timor,  oris,  m.]  metus,  us, 
Timidus,  pavidus. 
Timere,  metu6re. 

Fides,  Si,/. 

Fidus,  fidelis. 

Astutia,  calliditas,  atis,/. 

Astutus,  callidus. 
Adulatio,  onis,  f. 
Adulatorius. 

Adulator,  oris,  m. 
Adulari,  blandiri. 
Insania,  dementia. 

Insanus,  demens,  entis. 
Fraus,  dis,  /. 

Amicitia. 

Amicus. 

Furor,  oris,  m. 

Furens,  entis ; furiosus. 
Munificentia,  liberalitas, 
[atis,/. 

Munificus.  [atis,/. 
Lepos,  oris,  m.;  venustas, 
Lepidus,  venustus. 
Gloria. 

Gloriosus. 

Gula. 

Gulosus. 

Bonitas,  atis,/. 

Bonus. 


48  Guide  to  Latin  Conversation, 


Gravity, 

Grave, 

Haste,  eagerness. 

Hasty, 

To  hasten, 

Hatred, 

Hateful, 

To  ]iate. 

Homicide,  murder, 
Homicide,  murderer. 
To  kill. 

Honor, 

Honorary, 

Honorable, 

Honorific, 

To  honor, 

Hope, 

Humanity, 

Humane, 

Ignorance, 

Ignorant, 

To  be  ignorant. 
Immodesty, 

Immodest, 

Immortality, 

Immortal, 

Impatience, 

Impatient, 

Importunity, 

Importunate, 

Imposture, 

Imposter, 


Gravitas;  severitas,  atis,/. 

Gravis,  severus. 
Festinatio ; properatio, 
Festinatus.  [5nis,/. 
Festinare,  properare. 
Odium. 

Jnvisus. 

Odisse. 

Homicidium,  caedes,  is,/. 
Homicida,  ae,  m. 
Necare,  interfic^re. 
Honor,  oris,  m. 
Honorarius. 
Honorabilis. 
Honorificus. 

Honorare. 

Spes,  spei,/. 

Humanitas,  atis,/. 

Humanus. 

Ignorantia. 

Ignarus. 

Jgnorare,  nescTre. 
Immodestia,  inverecundia. 
Immodestus,  inverecun- 
[dus. 

Immortalitas,  atis,  f. 

Immortalis. 

Impatientia. 

Impatiens,  entis. 
Importunitas,  molestia. 
Gravis,  molestus. 

Fraus,  fraudis,/.;  fallacia. 
Deceptor,  oris,  m. 


Vocabulary.  49 


Imprudence, 

Imprudent, 

Impudence, 

Impudent, 

Incivility, 

Uncivil, 

Inconstancy, 

Inconstant, 

Incontinency, 

Incontinent, 

Indecency, 

Indecent, 

Indignation, 

Indignant,  [nant. 
To  become  indig- 
Industry, 

Industrious, 

Infidelity. 

Unfaithful, 

Ingenuousness, 

Ingenuous,^ 

Ingratitude, 

Ungrateful, 

Inhumanity, 

Inhuman, 

Injustice, 

Unjust, 

Innocence, 

Innocent, 

Insolence, 

Insolent, 


Imprudentia. 

Inconsultus. 

Impudentia. 

Impudens,  entis. 
Inurbanitas,  rusticitas. 

Inurbanus,  rusticanus. 
Inconstantia,  le vitas,  atis,/. 

Inconstans,  antis ; levis. 
Incontinentia.  [mobilis. 
Incontinens,  entis ; in- 
[tempgrans,  antis. 
Indec5rum. 

Indecorusjinverecundus. 
Indignatio,  onis,/. 
Indignus. 

Indignari. 

Industria,  solertia. 

Industrius,  solers,  ertis. 
Infidelitas,  atis,  /. 

Infidus,  infidelis. 
Ingenuitas,  atis,  f. 

Ingenuus,  candidus. 
Ingratus  animus. 

Ingratus. 

Inhumanitas,  atis,  /. 

Inhumanus,  durus. 
Injustitia,  iniquitas,  atis,/. 

Injustus,  iniquus. 
Innocentia.  [ontis. 

InnScens,  entis ; insons. 
Insolent i a,  arrogantia 
Insolens,  entis ; petulans, 
[antis. 


4 


50  Chxide  to  Latin  Conversation. 


Intelligence, 

Intelligent, 

To  understand. 
Intemperance, 
Intemperate, 
Jealousy, 

Jealous, 

To  be  jealous  of, 
Joke, 

A joker. 

Jesting, 

To  joke. 

Joy, 

Joyful, 

To  be  joyful, 
Judgmient, 

Justice, 

Just, 

To  judge, 
Larceny, 

Laziness, 

Lazy, 

Levity, 

Light, 

Liberality, 

Liberal, 

Liberty, 

Free, 

To  free. 

Lie, 

Liar, 

Love, 

To  love, 


Ingenium,  intelligentia. 
Intelligens,  entis. 
IntelligSre. 
Intemperantia. 

Intemperans,  antis. 
Invidia,  obtrectatio,  onis,/. 
Invidus. 

Invidere. 

Cavillatio,  onis,/. 

I^ugax,  acis ; nugator. 

N ugatorius,  joculatorius. 
Cavillare. 

Laetitia,  gaudium. 

Laetus;  gaudens,  entis. 
Laetari,  gaudere. 

Mens,  entis,  /.;  judicium. 
Justitia,  aequitas,  atis,  f. 
Justus,  aequus. 

Judicare. 

Furtum. 

Pigritia;  segnities,  ei,/. 

Piger,  segnis. 

Levitas,  atis,/. 

Levis. 

Liberalitas,  atis,  /. 

Liberalis. 

Libertas,  atis,  /. 

Liber,  6ra,  6rum. 
Liberare. 

Mendacium. 

Mendax,  acis. 

Amor,  oris,  m. 

Amare. 


Vocabulary, 


51 


Magnanimous, 

Magnificence, 

Magnificent, 

Malice, 

Malignant, 

Massacre, 

To  massacre, 
Mercy, 

Merciful, 

Mockery, 

Mocker, 

To  mock. 
Moderation, 
Moderate, 

Modesty, 

Modest, 

Negligence, 

Negligent, 

To.  neglect. 
Obedience, 

Obedient,' 

To  obey. 

Oblivion, 

Oblivious, 

To  forget. 
Obstinacy, 

Obstinate,  head- 

[strong, 

Pain, 

Doleful, 

Painful, 

To  suffer, 


Magnanlmus.  [oris,  m, 
Magnificentia,  splendor, 
Magnificus,  splendidus. 
Malitia ; malignitas,  atis,/. 

Malignus,  malitiosus. 
Caedes,  is,/. ; strages,  is,  /.; 

[occisio,  on  is,  /. 
Occidere.  [onis,  /. 

Misericordia,  miseratio, 
Misericors,  ordis. 
Irrisio,  onis,  f.\  ludibrium. 
Derisor;  irrisor,  6ris,?n. 
Deridere. 

Moderatio,  onis,/.;  modus. 

Moderatus,  temperatus. 
Modestia. 

Modestus. 

Negligentia,  incuria. 
Indiligens;  negligens, 
Negligere.  [entis. 
Obedientia. 

Obediens,  entis. 

Obedire. 

Oblivium ; oblivio,  onis,  /. 
Obliviosus. 

Oblivisci. 

Obstinatio,  onis,/. 
Pertinax;  pervfcax, 

[acis;  obstinatus. 
Dolor,  oris,  m. 

Dolens,  entis. 

Acerbus,  gravis. 

Pati,  dolere. 


52  Guide  to  Latin  Conversation. 


Parricide, 

A parricide, 
Parsimony, 
Thrifty, 
Passion, 
Passionate, 
Patience, 
Patient, 
Perfidy, 
Perfidious, 
Piety, 

Pious, 

Pride, 

Proud, 

Probity, 

Honest, 

Prodigality, 

Prodigal, 

Propriety, 

Proper, 

Prudence, 

Prudent, 

Punishment, 

Page, 

Enraged, 

Eaillery, 

Banterer, 

Keligion, 

Eeligious, 

Eespect, 

Eespectable, 


Parricidium,. 

Parriclda,  matricida. 
Parcimonia. 

Parcus. 

Animi  motus ; affectus. 

Imp6tens,  entis;  cu- 
Patientia.  [pidiis. 

Patiens,  entis. 

Perfidia ; infidelitas,  atis,/. 

Perfidus, 

Pietas,  atis,/. 

Pius. 

Superbia. 

Superbus. 

Probitas,  atis,/. 

Probus. 

EflTusa  liberalita^,  atis,  /.; 

[eflfusio,  onis,/. 
Prodigus. 

Mundities,  ei,/.;  munditia. 

Mundiis. 

Prudentia. 

Prudens,  cautus. 

Poena. 

Eabies,  ei,/. 

Eabidus,  rabiosus. 
Jocatio ; cavillatio,  onis,/. 

Joculator,  cavillator. 
Eeligio,  onis,/. 

Eeligiosus,  pius. 
Eeverentia;  observantia, 
[veneratio,  onis. 
Venerandus. 


Vocabulary,  53 


Respectful, 

Robbery, 

Robber, 

Ruse, 

Subtle, 

Sacrilege, 

Sacrilegious, 

Sadness, 

Sad, 

Sanctity, 

Holy, 

Sedition, 

Seditious, 

Silliness, 

Simplicity, 

Simple, 

Slander, 

Slanderer, 

To  slander, 
Softness, ' 

Soft, 

Temerity, 

Rash, 

Temperance, 
Temperate, 
Temperance  in 
Terror,  [drinking. 
Terrible, 

To  be  afraid. 

Theft, 


RevSrens,  entis. 
Latrocinium. 

Latro,  prsedo,  on  is,  m. 
Dolus ; astus,  hs,  m,]  calli- 
[ditas,  atis,/. 
Callidus,  astutus. 
Sacrilegium. 

Sacrilggus. 

Tristitia. 

Tristis. 

Sanctitas,  atis,/. 

Sanctus. 

Seditio,  5nis,/. 

Seditiosus. 

Ineptise,  arum,  /.  pL 
Insulsus,  ineptus. 
Simplicitas,  atis,/. 

Simplex,  icis.  [onis,  f. 
Maledictio ; obtrectatio, 
Obtrectator,  oris,  w.; 

[maledicus. 

Maledicere. 

Mollilia;  mollities,  ei,/. 
Mollis. 

Temeritas,  atis,/. 

Temerarius. 

Temperantia. 

Temperans,  antis. 
Sobrietas,  atis,/. 

Terror,  oris,  m, 

Terribilis. 

Pavere,  timere. 

Furtum. 


54  Guide  to  Lodm  Vonversation. 


Thief; 

To  steal, 
Thought, 

Timidity, 

Timid, 

Trickery, 

Deceitful, 

Tyranny, 

Tyrannical, 

Wickedness, 

Wicked; 

Wisdom, 

Wise, 

Valor, 

V aliant. 
Vigilance, 
Vigilant, 

To  be  vigilant. 


Fur,  furis,  m. 

Furari. 

Cogitatio,  onis,  /.;  senten- 
[tia,  consilium. 
Timiditas,  atis,/. 

Timidus. 

Fallacia. 

Fallax,  acis. 

Tyrannis,  idis,/. 

Tyranmcus.  [/. 

Improbitas,  pravitas,  atis, 
Malus,  impr5bus. 
Sapientia,  prudentia. 

Sapiens ; prudens,  entis. 
Fortitude,  mis,/.;  virtus. 

Fortis,  strenuus.  [/. 

Vigilantia,  sedulitas,  atis, 
Vigilans,  antis ; sedulus. 
Vigil  are. 


12. 


OF  A CITY  AND  OF 
ITS  PARTS. 

Abbey, 

Academy, 

Arsenal, 

Arms, 

Ball, 

Boar-spear, 

Bow, 


DE  CIVITATE  EJUSQUE 
PARTIBUS. 

Abbatia. 

Academia. 

Armamentarium. 

Arma,  orum,  n.  pi. 
Gians,  dis,  /.;  globus. 
Venabulum. 

Arcus,  us,  m. 


Buckler, 

Cannon, 

Cuirass, 

Dart,  arrow. 

Helmet, 

Javelin, 

Lance, 

Pike,  spear, 
Poniard, 
Quiver, 
Sabre, 
Sword, 
Basilica, 
Bishopric, 
Butcher-shop, 
Castle, 

Church, 
Citadel, 
College, 
School, 
Master  of. 
Pupil, 

School-mate. 

Cross-road, 

Fortification. 

Camp, 

Ditch, 

Palisade, 

Mine, 

Machine, 

Gate, 

Hostelry, 

Market, 


Vocabulary,  55 

Scutum,  clypeus. 
Tormentum,  bellicum. 
Lorica. 

Telum. 

Galea ; cassis,  Idis,  /. 
Jaculum. 

Lancea. 

Hasta. 

Sica ; pugio,  onis,  m. 
Pharetra. 

AcinS-ces,  is,  m, 

Ensis,  is,/.;  gladius. 
Basilica. 

EpiscSpi  palatium. 
Laniena. 

Castellum,  castrum. 
Ecclesia. 

Arx,  arcis,  /.  [ludus. 
Gymnasium,  litterarius 
Schola. 

Ludimagister,  tri,  m. 
Discipulus. 
Condiscipulus. 
Compitum,  trivium. 
Munitio,  onis,/. 

Castra,  orum,  n,  pL 
Fossa. 

Vallum. 

Cuniculus. 

Machina. 

Porta. 

Diversorium. 

Macellum. 


56  Guide  to  Latin  Conversation, 


Merchant, 

Buyer, 

Purchase, 

To  buy. 

Price, 

To  pay, 

SaH 
To  sell, 
Merchandise, 
Monument, 
Palace, 

Prison, 

Warden, 

Shop, 

Square, 

Street, 

Alley, 

Temple, 

Parvise, 

Choir, 

Altar, 

Tabernacle, 

Lectern, 

Sacristy, 

Pulpit, 

Gallery, 

Chapel, 

Belfry, 

Bell, 

Theatre, 

Amphitheatre. 

Tower, 

Walls, 


Mercator,  oris,  m. 
Emptor,  5ris,  m. 
Emptio,  onis,  /. 

Em6re. 

Pretium. 

Solvere. 

Venditio,  onis,/. 
VendSre. 

Merx,  mercis,/. 
Monumentum. 

Palatium. 

Career,  6ris,  m.;  custodia. 

Carceris  custos,  odis,  m, 
Taberna. 

Forum. 

Vicus,  via. 

Angiportus,  us,  m, 
Templum. 

Proanus. 

Chorus. 

Ara;  altare,  is,  n. 
Tabernaculum. 

Pluteus. 

Sacrarium. 

Cathedra,  pulpitum. 
Suggestum;  suggestus, 
Sacellum.  [us,  m. 

Campanile,  is,  n, 
Campana. 

Theatrum. 

Amph  itheatrum. 

Turris,  is,  /. 

Moenia,  orum,  n.  pi. 


Vocabulary. 


57 


13. 


OP  THE  INHABITANTS 
OF  A CITY. 


DE  INCOLIS 
CIVITATIS. 


Architect, 

Artisan, 

Astrologer, 

Astronomer, 

Author, 

Chancellor, 

Citizen, 

Clerk, 

Comedian, 

Comedienne, 

Dean, 

Doctor, 

Doctor  of  medicine. 
Door-keeper, 
Executioner, 
Emperor, 

Empress,. 

Empire, 

Farmer, 

Freedman, 

Geometrician, 

Grammarian, 

Hawker, 

Historian, 

Host, 

Judge, 

Jurisconsult, 


Architectus. 

Artifex  ; opifex,  Icis,  m. 
Astrol6gus. 

AstronSmus. 

Scriptor,  oris,  m. 
Cancellarius. 

Civis,  is,  m. 

Scriba,  ae,  m.;  tabularius. 
Comoedus ; histrio,  onis,  m. 

Mima,  mimilla. 
Decanus. 

Doctor,  oris,  m, 

Medlcus.  [w. 

Accensus,  apparitor,  oris, 
Camifex,  Icis,  m. 
Imperator,  oris,  m, 
Imperatrix,  icis,/. 
Imperium. 

Rusticus. 

Libertus.  [?n. 

Geometres,  geometra,  ae, 
Grammaticus. 

Praeco,  onis,  m. 

Historicus. 

Hospes,  Itis,  m. 

Judex,  Icis,  m.  [tus. 

Jurisconsultus,  jurisperi- 


58 


Guide  to  Latin  Conversation. 


King, 

Queen, 

Kingdom, 

Lawyer, 

Lodger, 

Magistrate, 

Master, 

Mathematician, 

Musician, 

Notary, 

Will, 

Orator, 

Oration, 

Painter, 

Philologist, 

Philosopher, 

Physician, 

Poet, 

Preacher, 

Sermon, 

Prefect, 

Priest, 

Pope, 

Cardinal, 

Archbishop, 

Bishop, 

Prelate, 

Canon, 

Archdeacon, 

Parish-priest, 

Vicar, 

Deacon, 

Sub-deacon, 


Kex,  regis,  m. 

Regina. 

Regnum. 

Causidicus,  patronus. 
Inquilinus. 

Magistratus,  hs,  m. 
Dominus,  herus. 
Mathematicus. 

Musicus. 

Libellio,  onis,  m. 

Testamentum. 

Orator,  oris,  m, 

Ou-atio,  onis,/. 

Pictor,  oris,  m. 
Philol6gus. 

Philosophus. 

Physicus. 

Poeta,  80,  m. 

Concionator,  oris,  m. 

Concio,  onis,/. 
Prsefectus. 

Sacerdos,  otis,  m. 

Papa,  80,  m. 

Cardinalis,  is,  m. 
Archiepiscopus. 
Episcopus. 

Antistes,  it  is,  m. 
Canonicus. 

Archdiacbnus.  [chus 
Curio,  onis,  iru]  paro- 
Vicarius. 

Diac5nus. 

Sub-diac5nus. 


Vocabulary.  59 


Acolyte, 

Abbot, 

Abbess, 

Clerk, 

Sacristan, 

Prince, 

Professor, 

Pupil, 

Receiver, 

Rector, 

Religious,  monk, 
Religieuse, 
Rhetorician, 

Rich  man. 

Poor  man. 

Beggar, 

Sculptor, 

Secretary, 

Slave, 

Soldier, 

Cavalier, 

Foot-soldier, 

Admiral, 

General, 

Colonel  of  infantry. 

Captain, 

Lieutenant, 

Corporal, 

Ensign, 

Sentinel, 


Acolythus. 

Abbas,  atis,  m. 
Abbatissa. 

Clericus. 

^dituus. 

Princeps,  ipis,  m. 
Magister,  tri,  m. 
Disciphlus,  alumnus. 
Coactor,  exactor,  oris,  m. 
Rector,  oris,  m, 

Monachus,  [alis,  is,  /. 

Monacha,  sancUmoni- 
Rhetor,  oris,  m. 

Dives,  divitis. 

Pauper,  eris. 

Mendicus. 

Sculptor,  oris,  m. 

Scriba,  se,  tt?.;  librarius. 
Servus. 

Miles,  itis,  m. 

Eques,  itis,  m. 

Pedes,  itis,  m.  [tus. 
Rei  maritimae  praefec- 
Dux,  ducis,  m, 
Chiliarchus,  legionis 

[tribunus. 
Centurio,  onis,  m. 
Legatus. 

Decurio,  onis,  m. 
SignTfer,  6ri,  m.\  vexil- 
[larius. 

Speculator,  excubitor, 
[oris,  m. 


60  Guide  to  Latin  Conversation. 


Sophist, 

Surveyor, 

Theologian, 

Treasurer, 

Valet,  attendant, 
W oman-ser  vant, 


Sophista,  ae,  m. 
Mensor,  oris,  m, 
Theol6gus. 
Aerarii  tribunus, 
Famulus. 
Famula. 


14. 


AGE, 

RELATIONSHIP. 

Adolescence  (from  14 
[to  28  years). 
Young  man, 

Young  woman. 
Ancestors, 

Aunt  ( father^  s sister). 
Aunt  (mother’s  sister). 
Brother, 
Brother-in-law, 
Childhood, 

More  advanced, 
Infant,  [of  7 yrs.\ 
Child  (up  to  the  age 
Child  (up  to  the  age 
[of  14  yrs.). 
Child  (with  father 

[alive), 

Child  (with  mother 
[alive), 

Cousins  (children  of 
[two  brothers). 


AETAS,  COGNATIO  ET 
AFFINITAS. 

Adolescentia. 

Adolescens,  entis,  m. 
Ado  lescen tula,  ae,  /. 
Atavi,  orum,  w,  pL 
Amita. 

MatertSra. 

Frater,  tris,  m. 

Levir,  iri,  m. 

Infantia, 

Pueritia, 

Infans,  antis,  m.  /. 
Puellus,  m.;  puellhla,/. 

Puer,  m.;  puella,  /. 

Patrimus. 

Matrlmus. 

Patrueles,  m.  /,  pL 


Vocabulary,  ‘ 61 


Cousins  (children  of 
[two  sisters), 
Cousins  (children  of 
[brother  and  of  sis- 
Daughter,  [ter), 
Granddaughter, 
Great-grand- 

[daughter. 
Daughter-in-law, 
Daughter  (minor). 
Daughter  (adopted), 
Daughter  (step). 
Father, 

Father  of  family. 

Father-in-law, 

Grandfather, 

Grandmother, 

Great-grandfather, 

Great-grandmother, 

Great-great-grand- 

[father, 

Great-great-grand- 

[mother, 

Husband, 

Man  of  ripe  age, 

Man  of  advanced  age. 
Mother, 

Mother  of  family. 
Mother  (step). 
Mother-in-law, 
Nephew,  niece. 

Nurse, 

Old  age. 


Consobrini,  m.;  consobri- 
[nae,/. 

Amitini,  m.;  amitlnae,/. 
Filia,  nata. 

Neptis,  is,/. 

Proneptis,  abneptis,  is,/. 
Nurus,  us,/. 

Filia  familias. 

Filia  adoptiva. 

Privigna. 

Pater,  patris,  m. 
Paterfamilias,  m, 

Socer,  €ri,  m. 

Avus. 

Avia. 

Proavus. 

Proavia. 

Abavus. 

Abavia. 

Maritus,  conjux,  jtigis,  m. 
Vir  maturfe  setatis. 

Homo  setatis  provectae. 
Mater. 

Mater  familias,/. 
Noverca. 

Socrus,  us,/. 

Filius,  filia  fratris,  sororis. 
Nutrix,  ids,  /.;  nutricula. 
Senectus,  tutis,/. 


62 


(7uide  to  Latiru  Conversation, 


Old  man, 

Old  woman, 

Sister, 

Sister-in-law  (sister 
[of  husband). 
Sister-in-law  (wife  of 
[brother). 

Son, 

Grandson, 

Great-grandson, 

Son-in-law, 

Son  (minor). 

Son  (adopted). 
Stepson,  [brother). 
Uncle  (father’s 
Uncle  (mother’s 
Virgin,  [brother). 
Ward  (boy). 

Ward  (girl). 

Wife, 

Woman, 

Youth, 

Young  man, 

Man,  [woman), 
Man  (opposite  of 


OF  A HOUSE  AND 
OF  ITS  PARTS. 

Air-hole, 

Arch, 


Senex,  is,  m. 

Anus,  us,/. 

Soror,  oris,/. 

Glos,  gloris,/. 

Fratria. 

Filius,  natus. 

Nepos,  Otis.  [m, 

Prongpos,  abngpos,  otis, 
Gener,  generi,  m. 

Filius  familias,  m. 

Filius  adopt! vus. 
Privignus. 

Patruus. 

Avunculus. 

Virgo,  inis,/. 

Pupillus. 

Pupllla.  [gis,/. 

Uxor,  oris,  /.;  conjux  ju- 
Mulier,  eris,  /. 

Juventus,  utis,/. 

Juvenis. 

Homo,  inis,  m. 

Vir,  viri,  m. 


15. 


DE  DOMO  EJUSQUE 
PARTIBUS. 

Spiramen,  inis,  w.;  spiracu- 
[lum. 

Camera  ; fornix,  icis,  m. 


Vocabulary.  63 


Area, 

Bakery, 

Balcony, 

Balustrade, 

Barn, 

Bench, 

Bolt, 

Cabin, 

Small  cabin, 
Castle, 

Chamber,  room, 
Sleeping-ch  amber. 
Closet, 

Valet  de  chambre. 
Chimney, 
Chimney-place, 
Corridor, 

Court, 

Lower  court. 
Cow-house, 

Ox  stall,  ^ 

Sheep  cot. 

Hog  sty. 

Goat  house, 

Door, 

Small  door. 

Back  door. 

Front  door. 

False  door. 

Door  case. 

Uprights, 

Cross-piece. 

Dove-house, 


Area. 

Pistrina. 

Msenianum,  podium. 
Clathri,  orum,  m.;  septum. 
Horreum. 

Sedlle,  is,  w. 

Fessiilus. 

Casa,  turgurium. 

Casula. 

Castellum. 

Conclave,  is,  n, 
Cubictllum. 

Celia. 

Cubicularius. 

Caminus. 

Focus. 

Circuitio,  on  is,/. 

Area,  aula. 

Chors,  chortis,/. 
Stabiilum. 

Bovlle,  bublle,  is,  n. 
Ovile,  is,  n. 

Suile,  is,  w. 

Caprlle,  is,  n. 

Porta  ; fores,  ium,  /.  pL 
Portula,  osti6lum. 
Posticum. 

AntTca, 

Pseudothyrum, 
Antepagmenta,  orum,  n.  pi. 
Scapi  cardinales. 
Supercilium. 
Columbarium. 


64  Chiide  to  Latin  Conversation, 


Edifice, 

Entry, 

Farm, 

Small  farm. 

Floor, 

To  plank  a floor. 
Board, 

Floor,  story, 

Highest  floor. 
Lowest  floor. 
Ground  floor. 

Four  storied  house, 
Furnace, 

Garden, 

Kitchen-garden, 

Gutter, 

Hay-loft, 

House, 

Small  house, 

Country  house. 
Infirmary, 

Kitchen, 

Cook  (m). 

Cook  (/), 
Landing-place, 

Oven, 

Palace, 

Palisade, 

Parapet, 

Park, 

Parterre, 

Partition, 


Aedificium. 

Ambulacrum. 

Praedium. 

PraediSlum. 

Tabulatum. 

Constabulare,  assare. 
Axis,  is,  tabula. 

Contabulatio,  onis,/. 
Bomus  suprema  pars. 
Lomus  infima  pars. 
Solum.  [quatuor. 

Bomus  tabulatorum 
Fornax,  acis,/. 

Hortus. 

— olitorius. 

Colliquiae,  arum  /.  pi, 
Fenilia,  ium,  r?.  pi. 
Bomus,/.;  aedes,  ium,/.  pi. 
Bomuncula,  aediculae, 
[arum,  /.  pi. 

Villa. 

V aletudinarium. 

Culina. 

Coquus. 

Coqua. 

Biazoma,  3,tis,  n. 

Furnus,  m. 

Palatium. 

Pali,  valli,  drum,  m.  pi, 
Pluteum. 

Septum. 

Floralia,  ium,  n.  pi, 
Sepimentum. 


Vocabulary,  65 

Pedestal,  Stylobata,  ae,  m. 


Pilaster, 

Pillar, 

Twisted  pillar, 
Fluted  pillar, 
Cap  of  pillar, 
Portico,  piazza. 
Poultry-house, 
Quincunx, 

Rail, 

Parastata,  ae,  m. 

Columna. 

— tortilis. 

— striata. 

Capitiilum. 

Porticus,  us,/. 
Oallinarium. 

Quincunx,  uncis,  m, 
Clathri ; cancelli,  drum, 

Refectory, 

Bidge, 

Roof, 

Shutter, 

Stable, 

Stairs, 

Steps, 

Vestibule, 
Wainscot,  ceiling. 
Wall, 

— of  a house, 
Window, 

— with  bars, 

— with  blinds, 
Wine  cellar. 

Cask, 

Barrel, 

Wood-shed, 

Log, 

\m,pL 

Coenacfilum,  triclinium. 
Culmen,  inis,  ?n.;  fastigium. 
Tectum. 

Foricula. 

Equlle,  is,  n. 

Scalae,  arum,/,  pi. 
Podium. 

Vestibhlum. 

Lacunar,  lacquear,  aris,  n. 
Murus ; moenia,  ium,  n.  pL 
Paries,  Stis,  m. 

Fenestra. 

— clathrata. 

— reticulata. 

Vinaria  cella. 

Dolium. 

Codus. 

Cella  lignaria^ 

Stipes,  m. 

5 


66  Guide  to  Latin  Conversation. 


16. 


PRINCIPAL.  ARTICLES 
OF  FURNITURE  OF 
A HOUSE. 

Alcove, 

Bag, 

Baggage, 

Balance, 

Tree  of  — 

Beam  of  — 

Ends  of  — 

Needle  of  — 

Plate  of  — 

Basin, 

Basket, 

Small  basket. 
Bath-tub, 

Battledore, 

Bed, 

Bell  (small), 

Bellows, 

Bench, 

Small  bench. 

Bobbin, 

Bolter, 

Bottle, 

Small  bottle, 

Large  hottlo. 

Bowl, 

Brick  pavement, 
Paved, 


DE  PRiECIPUIS  DOMUS 
SUPELLECTIBUS. 

Zothechla. 

Panarium. 

Sarcina. 

Libra,  trutina,  statera. 
Ansa. 

Scopus,  jugum. 
Jugicornua,  capita. 

Ex  amen,  inis,  n. 

Lanx,  cis,/.;  lancula. 
Pelvis,  is,/.;  pelluvia. 
Corbis,  is,  sporta. 

Sportella. 

Solium,  piscina. 

Palmula. 

Lectus. 

Cymbal um,  crepitaculu^ 
Follis,  is,  m. 

Scamnum. 

Scabellum. 

Sucula. 

Farinse  incerniculum. 
Lagena. 

Laguncula. 

Amphora. 

Gabata. 

Pavimentum. 

Pavimentatus. 


67 


Vocabulary, 


Broom, 

Brush, 

Bucket, 

Bucket  of  a well, 
Burning  of  coal, 
Bushel, 

Canopy, 

Carpet, 

Tapestry, 

Casket, 

Chafing  dish. 

Chair, 

Small  chair, 
Chandelier, 

Candle, 

Light, 

Flame, 

^ Fly  protector, 
Cinders, 

Hot—  ^ 

Closet, 

Cork, 

Cover,  lid, 

Covering, 

— of  bed, 

— of  well. 

Desk,  bookcase, 
Drawer, 

Drying-pan, 

Duster, 

Earthen-pan, 

Ewer, 

Fan, 


Scopae,  arum,  /.  pi. 
Scopiila. 

Situ  la,  situlus. 

Haustrum. 

Pruna. 

Modius. 

Umbella. 

Tapes,  etfs,  m. 

Peripetasma. 

Arcula,  capsa,  capstlla. 
Foculus. 

Sella. 

Sellula. 

Candelabrum. 

Candela. 

Lumen,  inis,  r\. 

Fax,  Ms,/.;  tseda. 
Muscarium. 

Cinis,  ^ris,  m. 

Favilla. 

Area,  armarium. 

Obturamentum. 

Operculum. 

Tegumen,  inis,  n.  [n. 
Stragulum;  toral,  alis, 
Puteal,  alis,  n. 

Pluteus. 

Penicillus. 

Vaporarium,  hypeaustum. 
Penicfilus,  penicillum. 
Cvmbium. 

Aqualis,  is,  m. 

Flabellum. 


68  Guide  to  Latin  Conversation. 


Faucet, 

Filter, 

Fire, 

Flame, 

Spark, 

Fire-brand, 

Flagon, 

Fly-flap, 

Frying-pan, 

Furniture, 

Goblet, 

Grater,  rasper, 
Gratings, 

Grid-iron, 

Handkerchief, 

Handle, 

Small  handle. 
Two-handled  vessel, 
Hook,  large, 

— - small. 

Ink-stand, 

Jar, 

Jewel-box, 

Jug, 

Small  jug, 

Kettle, 

Key, 

Small  key. 

To  lock. 

Knife, 

Small  knife, 

Ladder,  step. 

Lamp, 


Tub  111  us. 

Colum. 

Ignis,  is,  m. 

Flamma. 

Scintilla,  scintillula. 
Titio,  onis,  m.\  torris,  is,  m. 
Laguncula. 

Muscarium. 

Sartago,  inis,  /. 

Supellex,  ectilis,  /. 

Calix,  icis,  m. 

Scobina. 

Scobis,  is,  /.;  pociilum. 
Craticiila. 

Sudarium. 

Ansa. 

Ansula. 

Diota. 

Uncus. 

Uncinus,  hamus. 
Atramentarium. 

Hydria,  urna. 

Scrinium. 

Hydria,  uma. 

Urnula,  urceSlus. 
Cortina,  ahenum. 

Clavis,  is,  /. 

Claviciiia. 

Obserare. 

Culter,  tri,  m. 

Cutellus. 

Gradus. 

Lucerna,  lychnns. 


Vocabulary,  69 


Wick, 

Base  of  lamp, 
Lantern, 

Latch, 

Lip  of  a vessel. 
Manger,  crib, 
Bird-crib, 
Marker, 

Mat, 

Mortar, 

Mo  use- trap, 

Mouse, 

Nail, 

Napkin, 

Pan, 

Pillow, 

Plate, 

Pocketbook, 

Portmanteaus, 

Pot, 

Small  pot. 

Butter  pot, 

Milk  pot. 

Pump, 

Bake, 

Bazor, 

Beed, 

Bubbing-cloth, 

Sack, 

Small  sack. 
Salad-dish, 
Salt-cellar, 

Small  salt-cellar, 


Ellychnium,  myxus. 
Lychnuchus. 

Laterna. 

Versatilis  pesulus,  m. 
Gultus,  gultulus. 

Prsesepe,  is,  n.;  prsesepium. 

Scutella,  gabata. 
Tsenibla,  indiclna. 

Matta. 

Mortarium. 

Muscipula,  musciptiium. 

Sorex,  Icis,  m. 

Clavus. 

Mantile,  is,  n.;  mappa. 
Cacabus,  olla. 

Cervical,  Mis,  t?.;  pulvinus. 
Escarius  orbis,  is,  m. 
Capsa,  scrinium. 
Hippopera. 

V as,  vasis ; vasa,  drum. 

V asculum. 

Sinium 

MulctrMe,  is,  n, 

Antlia. 

Badula,  rallum. 

Novachla. 

Arundo,  inis,  /.;  baculus, 
Sudarium. 

Saccus. 

Sacculus. 

Olitoria  lanx,  ancis,  /. 
Sallnum. 

Salillum. 


70  Guide  to  Latin  Conversation, 


Sauce  pan, 

Scales, 

Scraper, 

Seal, 

Seat, 

Small  seat, 

Sheet, 

Shovel, 

Side-board, 

Sieve, 

Skillet, 

Small  wood. 
Snuff-box, 

Snuffers, 

Socket  of  candlestick, 
Spindle, 

Spit, 

Spoon, 

Pot-ladle, 

Spout, 

Statue, 

Small  statue. 

Stool, 

Straw-mat, 

Strickle, 

Table,  [mensions. 
Table  of  small  di- 
Table  utensils, 
Earthenware, 
Silver, 

Gold, 

Tea-pot, 

Tongs, 


^nea  paropsis,  idis,  f, 
Scalae,  arum,  /.  pL 
Rad  u la. 

Sigillum. 

Sella,  sedes,  sedile. 

Sedecula,  sellula. 

Lecti  linteum. 

Batillurn,  pala. 
Armarium,  abacus. 
Cribrum  incerniculum, 
Pultarius. 

Cremium. 

Tabaci  pixidicula. 
Forfex,  icis, /.;  forficula. 
CandeLe  receptaculum. 
Rhombus. 

Veru,  us,  n. 

Cochlear,  aris,  n, 

Trulla. 

Epistomium. 

Statua,  signum. 

Sigillum. 

Sellula. 

Slorea,  storia. 

Putellum. 

Mensa. 

— Monopodium. 
Vasa,  orum,  r\.  pi. 
Fictilia,  drum,  n.pl. 
Argentea,  drum,  n.  pi. 
Aurea,  drum,  n.  pi. 
Cucumella. 

Forceps,  forcipis,  m,f. 


71 


Vocabulary, 


Tray, 

Trunk, 

Tub, 

I'nibrella, 

U rn, 

Utensils, 

Valise, 

Valve, 

Vial, 

\'ine-arbor. 

Warming-pan, 

Warming-place, 

Wash-basin, 

Waterin;j-pot, 

To  sprinkle  water, 
Writing-desk, 

Yard, 


Alveus. 

Area,  or  copsa  sarcinaria. 
Cupa,  labrum. 

Umbel  la. 
l"rna. 

Utensilia,  ium,  n,  pL 
^"idulus. 

Parma. 

Vitrea  ampulla. 

Pergula,  trichila. 
Ignitabiilum. 

Focus. 

Malluvium. 

Alveolus. 

Asperggre,  consperg^re. 
Abilcus. 

Ulna. 


17. 


TABLE' VICTUALS.  MENSA  CIBARIA. 


Almond, 

Apple, 

Apricot, 

Banquet,  repast, 
Beer, 

Bottle, 

Bread, 

Breakfast, 

To  take  breakfast, 
Butter, 

Cake, 


Amygdala. 

Malum. 

Malum  armeniacum. 
Convivium ; epulfc, 
Licera.  [arum,  f.  pi. 

Lagena,  ampulla,  seria. 
Pan  is,  is,  in. 

Jentaculum. 

Jentaculum  semere. 
Butyrum. 

Crustum. 


72  Guide  to  Latin  Conversatim. 


Cheese, 

Cherry, 

Crumpet, 

Decanter, 

To  drink, 

To  sip. 

To  be  thirsty, 
Thirst, 

Dinner, 

To  dine. 

Dish, 

— small, 

— long, 

— large, 

— large  and  deep. 
Drink,  beverage, 
Drinker, 

To  eat, 

To  be  hungry, 
Hunger, 

Eggi 

Fig, 

Fork, 

Gallipot, 

Glass, 

Grape, 

Ham, 

Knife, 

Meat, 

Beef, 

Pork, 

. Veal, 

Lamb, 


Caseus. 

Cer^sum. 

Placenta. 

Aqualis,  is,  m. 

Bibere,  potare. 
Sorbillare. 

Sitire. 

Sitis,  is,/. 

Prandium. 

Prandere. 

Lanx,  cis,  m.;  catinus, 
Catillus,  catillum. 
Paropsis,  idis,  /. 

Gabata. 

Magis,  idis,/. 

Potus,  us,  m. 

Potator,  onis,  m. 

EdSre,  or  esse,  comed^re. 
Esurire. 

Fames,  is,/. 

Ovum. 

Ficus,  i,  /. 

Fuscinula,  fuscina. 
Pultarius.  [icis,  m. 

Poculum,  scyphus,  calix, 
Uva. 

Petaso,  onis,  m, 

Culter,  tri,  m. 

Caro,  carnis, /. 

— bubula. 

— suilla. 

— vitulina. 

— agnina. 


Vocabulary. 


73 


Medley, 

Milk, 

— thick, 
Mustard-bottle, 

Mustard, 

Napkin, 

Nut, 

Oil-bottle, 

Oil, 

Orange, 

Peach, 

Pear, 

Pepper, 

Plate, 

Plum, 

Porringer, 

Roast, 

Salt-cellar, 

Salt,  . 
Pepper, 
Sausage, 
Sea-biscuit, 

Spoon, 

Sugar, 

— coarse, 
Supper, 

To  take  supper, 
Sweet-meats, 
Vinegar-bottle, 
Vinegar, 

Water, 


Satiira. 

Lac,  lactis,  n. 

Puls,  pultis,  /' 
Sinaped6chos,  i,  m.  [is,/ 
Sinapi,  n.  ind.;  sinapis, 
Man  tile,  mantele,  is,  n.; 

[mantilium,  mantelium. 
Avellfina. 

Olearium ; vas,  vasis,  n. 
Oleum. 

Malum  aureum. 

Malum  persicum. 

Pirum. 

Piper,  €ris,  n. 

Orbis,  is,  m. 

Prunum. 

Sciitella. 

Assum. 

Sallnum. 

Sal,  salis. 

Piper,  eris,  n. 
Tomacina,  tomaclum. 
Placenta. 

Cochlear,  aris,  n. 
Saccharum. 

— crudum. 

Coen  a. 

Coenare. 

Bell  aria,  orum,  n,  pi. 
Acetabulum. 

Acetum. 

Aqua. 


74  Guide  to  Latin  Conversation, 


Wine, 

— fermented, 

— unfermented, 

— paltry, 


Vinum. 

Vappa. 

Mustum. 

Villum. 


18. 


GRAMMAR. 


GRAMMATICA. 


Letter, 

Vowel, 

Consonant, 

Syllable, 

Diphthong, 

Word, 

Parts  of  a discourse, 
Noun,  substantive, 

Case, 

Nominative, 

Genitive, 

Dative, 

Accusative, 

Vocative, 

Ablative, 

Gender, 

Masculine, 

Feminine, 

Neuter, 

N umber. 

Singular, 

Plural, 

Dual, 

Declension, 


Litt^ra. 

Vocal  is. 

Consbnans,  antis. 
Syllaba. 

Diphthongus. 

Dictio,  onis,  /*.;  vocabulum. 
Partes  oration  is. 

Nomen,  inis,  n.\  nomen 

[substantivum. 
Casus,  us,  m. 

Nominativus. 

Genitlvus  casus,  patrius. 
Dativus. 

Accusativus. 

Vocativus. 

Ablativiis. 

Genus,  Sris,  r?. 
MasculTnum. 
Femininum. 

Neutrum. 

NumSrus. 

Singularis. 

Pluralis. 

Dualis. 

Declinatio,  onis,/. 


Vocabulary.  75 


Adjective, 

Grades  of  comparison, 
Positive, 
Comparative, 
Superlative, 
Pronoun, 

Personal, 

Demonstrative, 

Possessive, 

Relative, 

Verb, 

Active, 

Passive, 

Neuter, 

Deponent, 

Impersonal, 

Substantive, 

Defective, 

Irregular, 

Regular, 

Mood, 

Indicative, 

Imperative, 

Optative, 

Subjunctive, 

Tense, 

Present, 

Imperfect, 

Perfect, 

Pluperfect, 

Future, 

Future  perfect, 
Pai’ticiple, 


Nomen  adjectivum. 
Gradus  comparationis. 
Positivus. 
Comparativus. 
Superlativus. 
Pronomen,  Inis,  n. 
Person  ale. 
Demonstrativum. 
Possessivum. 
Relatlvum. 

Yerbum. 

Activum. 

Passivum. 

Neutrum. 

Deponens,  entis. 
Impersonale. 
Substantivum. 
Defectivum. 
Anomrilum,  irregulare. 
Regulare. 

Modus. 

Indicativus. 

ImperatTvus. 

Optativus. 

Subjunctivus. 

Tempus,  oris,  n. 

Praise  ns,  entis. 

Imperfectfiin. 

Perfectum. 

Plusquam  perfectum. 
Futurum. 

Futurum  exactum. 
Participium. 


76  G^iide  to  Latin  Conversation, 


Gerund, 

Number, 

Singular, 

Plural, 

Dual, 

Person, 

Conjugation, 

Gerundium. 

Numgrus. 

Singularis. 

PlurMis. 

Duillis. 

Persdna. 

Conjugatio,  onis,/. 

POETRY. 

Quantity, 

Syllable, 

Long, 

Short, 

Common, 

Increment, 

Foot, 

Spondee, 

Dactyl, 

Anapaest, 

Trochee, 

Iambus, 

Tribrach, 

Amphibrach, 

Pyrrhic, 

Verse, 

Meter  hexameter, 
Pentameter, 
lambic. 
Trochaic, 

Lyric, 

19. 

PCETICA. 

Quantitas,  atis,/. 
Syllaba. 

Longa. 

Brevis. 

Communis. 

Incrementum. 

Pes,  pedis,  m. 
Spondeus. 

Dactylus. 

Anapaestns. 

Trochseus. 

Iambus. 

Tribrachus. 

Amphibriichus. 

Pyrrhicura. 

Versus,  us,  m. 

Metrum  hexamStrum. 
Pentametrum. 
lambicum. 
Trochaicum. 
Lyricum. 

Clioriarabic, 
Gly  conic, 
Plialencic, 
Sapphic, 
Adonic, 
Alcaic, 
Anapaestic, 
Poem, 

^^legy, 

Eclogue, 

Satire, 

Sylva, 

Ode, 

Epigram, 

Enigma, 

Emblem, 

Strophe, 

Distich, 

Fable,  , 

Apologue, 


Vocabulary,  77 

Choriambicum. 

Glyconiurn. 

Phalencium. 

Sapphicum. 

Adonium. 

Alcaicum. 

Anapjesticum. 

Carmen,  Inis,  n.\  ix)ema, 
Elegia.  [at is,  n. 

Ecloga. 

Satyra. 

Sylva. 

Oda ; ode,  es,  /. 

Epi gramma,  atis,  n. 
^Enigma,  atis,  ti. 
Phnblema,  atis,  n. 
Strophe,  es,  /. 

Distichon,  i,  n. 

Fabula,  fabella. 
Apologus. 


RHETORIC. 

Orator, 
Invention, 
Disposition, 
Elocution, 
Memory, 
Pronunciation, 
Argument, 
Intrinsic  loci. 


20. 


RHETORICA. 

Orator,  oris,  m. 

Inventio,  onis. 
Dispositio,  onis,/. 
Elocutio,  onis,/, 
Memoria. 

Pronunciatio,  onis,/. 
Argumentum. 

Loci  intrinseci,  orurn,  m. 


78  Guide  to  Latin  Conversation. 


Definition, 

Enumeration, 

Etymology, 

Derivatives, 

Genus, 

Species, 

Similitude, 

Dissimilitude, 

Contraries, 

Adjuncts, 

Antecedents, 

Consequents, 

Contradictions, 

Causes, 

Effects, 
Comparison, 
Extrinsic  loci, 
Judgments  formed 
[beforehand, 
Keport, 

Documents, 

Oath, 

Torment, 

Witness, 

Parts  of  a speech. 
Exordium, 
Narration, 
Confirmation, 
Kefutation, 
Peroration, 

Figures  of  words, 
Conversion, 
Complexion, 


Definitio,  onis,/. 
Enumeratio,  onis,/. 
Etymologia. 

Conjugata,  drum,  n.  fl. 
Genus,  dris,  n. 

Species,  ei,/. 
Similitudo,  inis,/. 
Dissimilitudo,  inis,/. 
Contraria,  drum,  n.  pL 
Adjuncta,  drum,  n.  pi 
Antecedentia,  um,  'n.  pi 
Conseqiientia,  um,  n.  pi 
Kepugnantia,  um,  r/.  pi 
Causae,  arum,/,  pi 
Efiecta,  drum,  n.  pi 
Comparatio,  dnis,/. 
Loci  extrinseci,  drum, 
[??.  pi 

Pr:ejudicia,  drum,  n.  pi 
Faina. 

Tabulae,  arum,/,  pi 

Jusjurandum. 

Tormentum. 

Testis,  is,  m.  /. 

Oratidnis  partes. 
Exordium. 

Narratio,  dnis,  /. 
Confirmatio,  dnis,/. 
Kefutatio,  dnis,  /. 

Pero ratio,  dnis. 

Figurae  verbdrum. 
Convcrsio,  dnis,/. 
Complex io,  dnis,/. 


Vocabulary.  79 


Conduplication, 

Translation, 

(iradation, 

Synonym, 

Synecdoche, 

Adjunction, 

Disjunction, 

Paranomasia, 

Pleonasm, 

Ellipsis, 

Syllepsis, 

Figures  of  thought, 
Allegory, 
Antithesis, 
Apostrophe, 
Communication, 
Concession, 
Correction, 
Deprecation, 
Distribtition, 
Dubitation, 
Exclamation, 
Climax, 
Hypotyposis, 
Imprecation, 
Interpretation, 
Interrogation, 
Irony, 

Licence, 

Occupation, 

Preterition, 

Prosopopoeia, 

Reticence, 


Conduplicatio,  onis,/. 
Traductio,  onis,/. 
Gradatio,  onis,/. 
Synonymia. 
Synecd6che,  es,  /. 
Adjunctio,  onis,/. 
Disjunctio,  onis,/. 
Paranomasia. 
Pleonasmus. 

Ellipsis,  is,/. 

Syllepsis,  is,/. 

Figurje  sententiarum. 
Allegoria. 

Antitheton,  i,  n. 
Apostropha. 
Communicatio,  onis,/. 
Concessio,  onis,/. 
Correctio,  onis,/. 
Deprecatio,  onis,/. 
Distributio,  onis,/. 
Dubitatio,  onis,/. 
Exclamatio,  onis. 
Gradatio,  onis,  /. 
Hyi>otyposis,  is,/. 
Imprecatio,  onis,/. 
Interpretatio,  onis,/. 
Interrogatio,  onis,/. 
Ironia. 

Licentia. 

Occupatio,  onis,/. 
Praeteritio,  onis,/. 
Prosopoj)oeia. 
Reticentia. 


80  G^tide  to  Latin  Conversatioiu 


Subjection, 
Transition, 
Different  kinds  of 

[orations. 
Discourse,  speech. 
Declamation, 
Panegyric, 

Funeral  oration. 
Invective, 

Epistle, 

Preface, 

Dissertation, 

Dialogue, 

Lesson, 


RIVERS,  STREAMS. 

Aisne, 

Ardeche, 

Aube, 

Aude, 

Aveyron, 

Charente, 

Cher, 

Correze, 

Creuse, 

Dordogne, 

Doubs, 

Drome, 

Durance, 

Ebro, 


Subjectio,  onis,/. 
T»’ansitio,  onis,/. 

V aria  orationum  genera. 

Oratio,  concio,  onis,  /. 
Declamatio,  onis,  /. 
Panegyricns.  [onis, 
Funebris  laudatio, 
Objurgatoria  oratio,  /. 
Epistola. 

Prpefatio,  onis,/. 
Dissertatio,  onis,  /. 
Dialdgus. 

Prselectio,  onis,/ 

21. 

FLUMINA,  AMNES. 

Axona,  m. 

Ardescaj  m. 

Alba,  m. 

Atax,  ^cis,  m. 
Averonius. 

Caran  tonus. 

Caris. 

Curezia,  m, 

Crosa,  wi. 

Duranius. 

Dubis,  is,  m, 

Druma,  m. 

Druentia,  m. 

Iberus. 


Elbe, 

Vocabulary,  81 

A Ibis,  IS,  m. 

Euphrates,  se,  m. 

Euphrates, 

Eure, 

Ebura,  Audura,  Autura. 

Ganges, 

Ganges,  is,  m. 

Gard, 

Vardo,  on  is,  m. 

Garonne, 

Garumna,  m. 

Gironde, 

Girumna,  m. 

Guadalquivir, 

Bpetis. 

Guadiana, 

Anas,  se,  m. 

H^rault, 

A ran r is,  is,  m. 

Indre, 

Ingeris,  is,  m. 

Indus, 

Indus. 

Jordan, 

Jordan  is,  is,  m. 

Loir, 

Lsedns. 

Loire, 

Liger,  6ris.  m. 

Lot, 

Olpus. 

Marne, 

Matr5na. 

Meuse, 

Mosa,  iiu 

Moselle, 

Mosel  la,  m. 

Nievre,  ' 

Nevera,  m. 

Nile, 

Nilus. 

Po, 

Padus  (poet.),  Eridclnus. 

Rhine, 

Rhenus. 

Rhone, 

Rhodilnus.  [m. 

Saone, 

Arar,  aris,  and  Araris,  is, 

Sarthe, 

Sartha,  m. 

Scheldt, 

Scaldis,  is,  m. 

Seine', 

Sequrma,  m. 

Somme, 

Samara,  m. 

Tagus, 

Tagus. 

Thames, 

Tamesis,  is,  n. 

Tigris, 

Tigris,  is,  or  idis,  m. 

6 


82  Guide  to  Latin  Conversatimi. 


Vistula, 

Vistilla,  m. 

Xanthus, 

Xanthus. 

Yoiine, 

Icauna,  m, 

22o 

MOUNTAINS. 

MONTES. 

Alpes, 

Alpes,  ium,  f.  pL 

Antilibyan, 

Antilibanus. 

Apennines, 

Appeninus. 

Ardennes, 

Arduenna  silva. 

Atlas, 

Atlas,  antis,  m. 

Causasus, 

(,’aucasus. 

Cevennes, 

Gebennse,  arum,  f.  pL 

Etna, 

J^^tna,  »,/. 
Helicon,  onis,  m. 

Helicon, 

Hybla, 

Hymettus, 

Hybla,  le,  /. 

Hymettus. 

Ida, 

Ida,  m. 

Jura, 

Jura,  fe, 

Libyan, 

Libanus. 

Lozere, 

Olympus, 

LigericTnus,  Legeritus. 

Olympus. 

Parnassus, 

Parnassus. 

Pinde, 

Pindus. 

Pyrenees, 

Pyrenaei  monies,  ium,  m. 

Taurus, 

Taurus. 

Vesuvius. 

Vesuvius. 

V osges, 

Vosgesus,  Vosegus. 

Vocabulary, 


83 


23. 


DIFFERENT  COUNTRIES.  VARI^  REGIONES. 


Africa, 

African, 

America, 

American, 

Arabia, 

Arabian, 

Asia, 

Asiatic, 

Assyria, 

Assyrian, 

Austria, 

Austrian, 

Baleares, 

Barbary, 

Belgium, 

Belgian, 

Boliemia, 

Bohemian, 

China, 

Chinamen, 

Denmark, 

Danes, 

Egvpt, 

f^gyptian, 

England, 

Englishman, 

Ethiopia, 

Ethiopian, 

Europe, 

European, 


Africa.  [Afer. 

Africanus,  Africus, 
America. 

Americfinus. 

Arabia. 

Arabs,  abis;  Anlbus. 
Asia. 

Asianus,  A.siaticus. 
Assyria. 

Assyrius. 

Austria. 

Austriacus. 

Baleares,  ium, /.  j>l, 
Barbaria. 

Belgium. 

Belgicus. 

Bohemia,  Boiohemum. 

Boiohemfis,  Bohemus. 
Sinarium  imperiuni. 

Siiije,  drum,  /.  pi. 

Dania. 

Dani,  drum,  m.  pL 
il^gyptus,  \,f. 

.Egyf)tius. 

Britannia,  Anglia. 

Britannus,  Anglus. 
A'hhiopia. 

A^hhiops,  dpis. 

Eurdpa. 

Europseus. 


84  Guide  to  Latin  Conversation. 


Finland, 

Finlander, 

France, 

Frenchman, 

Germany, 

German, 

Greece, 

Grecians, 

Helvetia, 

Helvetians, 

Holland, 

Hollander, 

India, 

Indians, 

Ireland, 

Irishman, 

Italy, 

Italian, 

Japan, 

Japanese, 

Judea, 

Jew, 

Lapland, 

Laplanders, 

Malta, 

Maltese, 

Mauritania, 

Of  Mauritania, 
Numidia, 
Numidians, 
Palestine, 

Of  Palestine, 


Finlandia,  Finnonia. 

Finno,  onis,  m. 

Gallia,  Francia. 

Gall  us,  Francus. 
Germania. 

Germanicus. 

Graecla.  [pL 

Grseci,  Achivi.  orum,  m. 
Helvetia. 

Helvetii,  orum,  m.  pi. 
Hollandia,  Batavia. 

Hollandus,  Batavus. 
India. 

Indi,  orum. 

Hibernia. 

Hibernus. 

Italia. 

Italus,  Italicus. 

Japonia. 

Japo,  onis;  Japonicus. 
Judyea. 

Judreus. 

Laponia. 

Lapones,  ium,  m.  pi, 
Melita,  Melite,  es,  /. 

Melitensis. 

Mauritania. 

Maurus,  Marusius. 
Numidia. 

Numidye,  arum,  m.  pL 
Palypstina. 

Palyestinu.s. 


Vocabulary,  85 


Poland, 

Polander, 

Portugal, 

Porliigiiese, 

Prussia, 

Prussian, 

Russia, 

Russian, 

Sardinia, 

Sardinians, 

Savoy, 

Savoyard, 

Scotland, 

Scotchman, 

Sicily, 

Sicilian, 

Switzerland, 

The.Swiss, 

Syria, 

Syrian,  ^ 
Tartary, 

Tartar,  [around), 
Thebes  (country 
Of  the  Theban 
Troy,  [country, 
Trojans, 


Polonia. 

Polonus. 

Lusitania. 

Lusitanus. 

Prussia,  Borussia. 

Borussus. 

Russia. 

Russus. 

Sardinia. 

Sardi,  orum,  m.  vL 
Sabaudia. 

Sabaudus. 

Scotia. 

Scoticus. 

Sicilia. 

Si  chi  us. 

Helvetia. 

Helvetii,  drum,  m.  pL 
Syria. 

Syrus. 

Tartaria. 

Tartarus. 

Thebais,  Tdis. 

Thebaicus. 

Troas,  adis,  f.;  Dardania. 
Trojan i,  drum,  m.  pi. 


24. 

CITIES.  ITRBES. 

Aquae  Sextiae,  arum,/.p/. 
Algerium. 


Aix, 

Algiers, 


86  Guide  to  Latin  Conversation. 


Amiens, 

Andriaiiople, 

Autun, 

Auxerre, 

Avignon, 

Bayonne, 

Beauvais, 

Bologne, 

Bordeaux, 

Brussels, 

Cadix, 

Caen, 

Cambridge, 

Canterbury, 

Chartres, 

Chicago, 

Clermont, 

Constantinople, 

Copenhagen, 

Corinth, 

Cracovia, 

Damascus, 

Damietta, 

Dieppe, 

Dublin, 

Edinburgh, 

Florence, 

Friburg, 

Gloucester, 

Glasgow, 

Hamburg^ 

Hanover, 

Jericho, 


Ambianum. 
Andrianop6lis,  Is,/. 
Augustodunum. 
Antissiodorum. 

Avenio,  on  is,  m. 
Lapurdum. 

Bellovacum. 

Bouonia. 

Burdigala. 

Bruxellae,  arum,/,  pi. 
Gades,  ium,/.  p/. 
Caddmus,  i, ; Cadomum. 
Cantabrigia. 

Cantuaria. 

(.’arnutum,  Carndtum. 
Chicago,  inis 
(Jaromontium. 
Constantinopolis,  is,  / 
Hafnia,  Codania. 
Corinthus,  i,  / 

Cracovia. 

Damascus,  i,  /. 

Damieta. 

Deppa. 

Dublinium. 

Fdimbiirum. 

Florentia. 

Friburgum. 

Glovernia,  Glocestria. 
Glascovium,  Glascovia. 
Hamburgum. 

Hannovera,  Leuphana. 
Hiericus,  untis,  / 


Jerusalem, 

Vocabulary,  87 

Hierosolyma,  ae,  / 

Laval, 

Laval  ium. 

Liege, 

Leodium. 

Lille, 

Insulae,  arum,/.  pL 

Limoges, 

Lemovicum. 

Lisbon, 

Olisippo,  5nis,  m. 

London, 

Londinum,  Londinium. 

Lourdes, 

Lapurdum, 

Louvain, 

Lo  van  ium. 

Lyons, 

Lugdunum. 

Madrid, 

Matrltum. 

Mantua, 

Mantua, 

Marseilles, 

Massilia, 

Mayence, 

Moguntia. 

Metz, 

Divodurum. 

Milan, 

Mediolanum. 

Montpelier, 

Mons  pessulanus,  m. 

Moscow, 

Mosca,  ae,/. 

Munich, 

Monachium. 

Namur, 

Namurcum. 

Nancy, 

Nantes, 

Nancium,  Nanceium. 

Namuetes,  um,  ni,  pL 

Naples, 

Neapolis,  is,/. 

Narbonne, 

Narbo,  onis,  w. 

New  Orleans, 

Nova  Aurelia. 

New  York, 

Neo-Eboracum, 

Orleans, 

Aurelia, 

Padua, 

Patavium. 

Paris, 

Philadelphia, 

Lutetia,  Parisii,  orum,  7tt, 

Philadelphia. 

Poitiers, 

Pictavium. 

Reims, 

Remi,  orum,  wi,  pi. 

Rome, 

Roma. 

88  Guide  to  Latin  Conversation, 


Kouen, 

Saragossa, 

Soissons, 

Strasburg, 

Syracuse, 

Toledo, 

Toulon, 

Toulouse, 

Tours, 

Trent, 

Valencia, 

Valladolid, 

Venice, 

Verdun, 

York, 


MATHEMATICS. 
Cardinal  Numbers, 

1 Unus,  a,  um, 

2 Duo,  ae,  o, 

3 Tres,  Tria, 

4 Quatuor, 

5 Quinque, 

6 Sex, 

7 Septem, 

8 Octo, 

9 Novem, 

10  Decern, 


Rothomagus. 
Caesaraugusta. 
Siiessiones,  um,  m.  pi, 
Argentoratum. 
Syracusae,  arum,  /.  pL 
Toletum. 

Telo,  on  is,  m. 

Tolosa. 

Tu rones,  um,  m,  pL 
Tridentum. 

Valentia. 

Pintia. 

Venetiae,  arum,  / pi. 

Viroddnum. 

Eboracum. 


25. 

MATHEMATICA, 

Ordinal  Numbers, 

Primus,  a,  um. 
Secundus,  a,  um. 
Tertius.  ' 

Quartus. 

Quintus. 

Sextus. 

Septimus. 

Octfivus. 

Nonus. 

Deciraus. 


Vocabulary.  89 


11  Undecim, 

12  Diiodecim, 

13  Tredecim, 

14  Qiiatuord^cim^ 

15  Qiiind^cim, 

16  Sed^eim,  SexdS- 

[cira, 

17  Septemdecim, 

18  OctodCcim, 

19  Novemdgcim, 

20  Viginti, 

21  Viginti  iinus, 

22  Viginti  duo, 

30  Triginta, 

40  Quadraginta, 

50  Quinquaginta, 
60  Sexaginta, 

'70  Septuaginta, 

80  Octoginta, 

90  Nonaginta, 

100  Centum, 

1 01  Centum  unus, 

102  Centum  duo, 

200  Ducenti,  ae,  a, 
300  Trecenti,  ae,  a. 
400  Quadringenti, 

[ae,  a, 

500  Quingenti,  ae,  a, 
600  Sexcenti,  ae,  a, 
700  Septingenti,  ae,a 
800  Octingenti,  ae,  a, 
( 900  Nongenti,  Non- 

1000  Mille,  [ingenti, 


Undecimus. 

Duodecimus. 

Decimus  tertiiis. 
Decimus  quartus. 
Quintus  decimus. 

Sextus  decimus. 

Septimus  decimus. 

Octavus  decimus. 

Nonus  decimus. 

VicesTmus,  Vigesimus. 

Vicesimus  primus. 

Vicesimus  secundus, 

Tricesimus. 

Quadragesimus. 

Quinquagesimiis, 

Sexagesimus. 

Septuagesimus. 

Octogesimuso 

Nonagesimus. 

Centesimus. 

CentesTmus  primus. 

Centesimus  secundus. 

Ducentesimus. 

Trecentesimus. 

Quadringentesimus- 

Quingentesimus. 

Sexcentesimus. 

, SeptingentesTmus. 
Octingentesimus, 

N on  ingen  tesimus, 
Millesimus, 


90  Guide  to  Latin  Conversation. 


Distributives. 

1 Singuli,  ae,  a. 

2 Bini,  ae,  a, 

3 Terni, 

4 Quaterni, 

5 Quini, 

6 Seni, 

7 Septeni, 

8 Ocloni, 

9 Noveni, 

10  Deni, 

11  Undeni, 

12  Duodeni, 

13  Ternideni, 

14  Quaternideni, 

15  Quinideni, Quin- 

16  Senideni,  [deni, 

17  Septenideni, 

18  Octonideni, 

19  Novenideni, 

20  Viceni, 

21  'Viceni  singiili, 

22  Viceni  bini, 

30  Triceni, 

40  Quadrageni, 

50  Quinquageni, 

60  Sexageni, 

70  Septuageni, 

80  Octogeni, 

90  Nonageni, 

100  Centeni, 

101  Centeni  singuli, 


Numeral  Adverbs. 

Semel, 

Bis 

Ter. 

Quater. 

Quinquies. 

Sexies. 

Septies* 

Oclies. 

Novies. 

Decies. 

Undecies. 

Duodecies. 

Tredecies. 

Quatuordecies 

Quindecies. 

Sexdecies. 

Septiesdecies. 

Octiesdecies. 

Noviesdecies. 

Vicies. 

Vicies  semel. 
Vicies  bis. 

Tricies. 

Quadragies. 

Quinquagies. 

Sexagies. 

Septuagies. 

Octogies. 

Nonagies. 

Centies. 

Cell  ties  semel. 


Vocabulary.  91 


102  Centeni  bini, 

200  Ducenteni,  Du- 
[ceni, 

300  Trecenteni,Tre- 
[ceni, 

400  Qnadringen- 

[teni,  geni, 

500  Quingenteni, 

600  SexcentenijSex- 
[ceiii, 

700  Septingenteni, 
[geiii, 

800  Octingenteni, 

[g^ni, 

900  Nongenteni, 

[Nongeni, 
1000  Milleni, 


Cenlies  bis. 

Ducenties. 

Trecenties. 

Quadringenties. 

Quingenties. 

Sexcenties. 

Septingenties. 

Octingenties. 

Non  gen  ties. 
Millies. 


The  distributives  dnctui,  treceni,  quadringeni, 
etc.,  are  used  most  frequently. 


Arithmetic, 

Figure, 

Number, 

Addition, 

To  add, 
Subtraction, 

To  subtract, 
Multiplication, 
To  multiply. 
Division, 

To  divide, 
Fraction, 


Arithmetica. 

Nota  arithmetica. 
Numerus. 

Additio,  onis,  / 

Addere. 

Deductio,  onis,  /. 

Subducere,  subtrah^re. 
Multiplicatio,  onis,/. 

Multiplicare. 

Divisio,  onis,/. 

Dividere,  diducere. 
Numerorum  particula. 


92  Guide  to  Latin  Conversation, 


Rule  of  three, 

Rule  of  partnership, 
Extraction  of  the 

[square  root, 
Extraction  of  the 
Algebra,  [cube  root. 

Algebraic, 

Geometry, 

Point, 

Line, 

— straight  line^ 
curved  line, 
broken  line, 
perpendicular, 
parallel, 
tangent, 
secant, 
spiral, 
diagonal, 
circular, 

Hypothenuse, 

Angle, 

— right, 
acute, 
obtuse. 

Triangle, 

— equilateral, 
right  angle, 
isosceles, 
scalene, 

Surface, 

— convex, 
concave, 
oval, 


Reguia  ourea  proporti- 

Regula  societiitis.  [onum. 

Quadratae  radicis  inves- 
[tigatio. 

CubTcae  radicis  investi- 

Algebra.  [gatio, 

Algebricus. 

Geometria. 

Puncturn. 

Linea. 

— recta, 
curva. 
fracta. 

perpendicularis^ 
parallela. 
tangens,  entis. 
secans,  antis, 
spira,  80,  f. 
diagonfdis. 
circiilru’is. 

Hyjiotheniisis. 

Angulus. 

— rectus, 
aciitus. 
obtusus. 

Triangiilum. 

— aequil  ate  runic 
rectangulum. 
isosceles,  is,  n. 
scalenum. 

Superficies. 

— convexa. 
concava. 
ovata. 


Vocabulary.  93 


Square, 

Parallelogram, 

• Trapezoid, 
Rhomboid, 
Polygon, 

Circle, 

Circumference, 

Centre, 

Diameter, 

Radius, 

Segment, 

Sphere, 

Cylinder, 

Cone, 

Pyramid, 

Prism, 


Quadratum,  quadrum. 
Parallelogramnuim. 
Trapezium. 
Rhomboides,  is,/. 
Polygdnum. 

Circulus. 

Circiimductio,  onis,  /. 
Centrum. 

Diametros,  i,/. 
Semidiametros,  i,/. 
Segmentum. 

Sphaera. 

Cylindrus. 

Conus. 

PyrUmis,  id  is,/. 

Prisma,  atis,  n. 


26. 


ASTRONOMY. 


ASTRONOMIA,  ASTROLOGIA 


Astronomer, 

Heavens, 

Comet, 

I Constellation 
The  Ram, 
The  Bull, 
The  Twins, 
The  Crab, 

The  Lion, 

I The  Virgin, 
The  Balance, 


Astrol5gus.  [p/. 

Coelum ; coeli,  orum,  m. 
Cometes,  8e,  m. 

Sid  us,  6ris,  ??.;  astrum. 
Aries,  6tis,  m. 

Taurus. 

Gemini,  orum,  m.  pi. 
Cancer,  cancri,  and 

[canc^ris,  m. 
Leo,  onis,  m. 

Virgo,  inis,/, 

Libra. 


94  Guide  to  Latin  Conversation, 


The  Scorpion, 

The  Archer, 

The  Capricorn, 

The  Water  Bearer, 
The  Fishes, 

* 


Scorpiiis. 

Sagittarius.  [ri,  m, 
Capricornus;  caper, 
Aquarius. 

Pisces,  ium,  m.  pi. 


Sunt  Aries,  Taurus,  Gemini,  Cancer,  Leo,  Virgo, 
Libraque;  Scorpius,  Arcileueus,  Caper,  Amphora,  Piscis. 


Eclipse, 

Star, 

— falling. 
Planet, 

Sun, 

Moon, 

— Full  moon, 

Venus, 

Jupiter, 

Mercury, 

Mars, 

Saturn, 

Earth, 

Pole, 

North, 

Meridian, 

East, 

West, 


Defectus,  us,  m. ; eclipsis, 
Stella.  [is,  /. 

— vaga ; errans,  tis,  /. 
Planeta,  te,  m. 

Sol,  soils,  m, 

Luna. 

— Plenilunium. 

Venus,  6ris,  /'. 

Jupiter,  Jovis,  m. 
Mercurius. 

Mars,  tis,  ni. 

Saturnus. 

Terra. 

Polus.  [septentriu. 

Septentriones,  urn,  m.; 
Meridies,  ei,  m. 

Oriens,  tis,  m. 

Occidens,  tis, 


27. 


PHYSICSo 


PHYSICA. 


.Air, 

Cold, 


Aer,  a^ris,  m. 
Frigus,  5ris,  n. 


Vocabulary.  95 


Cold,  a, 
Tepid, 

Frost, 

Ice, 

Snow, 

Snowy, 

To  snow, 
('loud. 

Dew, 

Flash,  spark. 
Heat, 

Hot, 

Fire, 

To  burn, 
Flame,  • 
Of  flame. 
Smoke, 
Lightning, 
Thunderbolt, 
Thunder, 

To  thunder, 
Kainbow, 
Storm, 

— rain, 

— to  rain, 
Hailstone, 

To  hail. 

Wind, 

Breeze, 

Zephyr, 


Frigidns. 

Tepidus. 

Gelu,  n.  ind. 

Glacies,  ei,/. 

Nix,  nivis,/. 

Nivens. 

Ningere. 

Nubes,  is,/. 

Ros,  roris,  m. 

Scintilla. 

Calor,  oris,  m. 

Calidus. 

Ignis,  is,  m. 
lire  re. 

Flamma. 

Flammeiis. 

Fumus. 

Fulgur,  uris,  n. 

Fulmen,  inis,  n. 
Tonitrus,  (is,  m.;  toni- 
Tonare.  [truum. 

Arcus  coelest is;  iris,  idis,/. 
Tempestas,  atis,/. 

— Pluvia;  imber,  bris, 
— Pliiere.  [?/<. 

Grando,  inis^  /. 
Grandinare. 

Ventiis. 

Aura. 

Zephyrus,  favonius. 


96  Guide  to  Latin  Conversation, 


28o 


ARCHITECTURE, 

Architect, 

Arcli, 

Support  of  an  arch, 
Arch  of  a bridge. 
Architrave, 

Base, 

Capital  of  a pillar, 
Column, 

— twisted, 

— fluted, 

— Corinthian, 

— Doric, 

— Ionian, 

Consol,  bracket, 
Coping  of  a w'all. 
Cornice, 

Counterforts,  props. 
Denticles, 

Frieze, 

Modillon, 

Moulding, 

Niche, 

Obelisk, 

Pedestal, 

Pilaster, 

Pile, 

Plinth, 

Shaft  of  column. 
Traverse, 

Tympan, 


ARCHITECT  UR  A. 

Architectus, 

Arcus,  us,  w. 

Erisina,  fttis,  n, 

— Sublicium. 
Epistylium. 

Basis,  IS,/.;  fundamenturn. 
Capitulum,  capitellum. 
Column  a. 

— tortilis. 

— striata. 

— Corinthia. 

— Dorica. 

— lonica. 

Prothyris,  idis,  /. 

MentuiUc 

Corona, 

Anterldes,  um,  /.  pL 
Denticuli,  orum,  m.  pi, 
ZoophSrus. 

Mutulus. 

Torus ; prostypa,  orum,  n, 
Loculamentum. 

Obeliscus. 

Stylobata,  ae,  m. 

Parastfita,  ae,  m. 

Pila. 

PI  in  thus,  i,/. 

Columnae  scapus,  truncus. 
Iinpages,  is,/. 

Tympanum. 


Vault,  arch, 
Key  of  — 
Volute, 


Vocabulary.  97 

Camera ; fornix,  icis,  m. 

Cam6rae  conclusura. 
Voluta ; helix,  icis,  /. 


29. 


MUSIC. 


MUSICA. 


Musician  (?w.), 
Musician  (/.), 
Singer, 

Songstress, 

Canticle, 

Singing, 

Song, 

Concert, 

Musical  instrument, 

Clarionette, 

Flageolet, 

Flute, 

Lute, 

Bow, 

Bridge, 

String, 

Organ, 

Trumpet, 

Violin, 

To  play  before. 
Time, 

To  beat  time. 
Beater  of  time. 
Note, 


Musicus. 

Musica. 

Cantfitor,  oris,  m. 

Cantrix,  cantatrix,  Icis,  f. 
Canticum. 

Cantus,  lis,  m. 

Cantilena,  cantio,  onis,/. 
Concentus,  us,  m. 
Musicum  instrumentum. 
Lituus. 

Fistula. 

Tibia. 

Testudo,  inis,/.;  cithara. 
Plectrum. 

Fidium  canteriolus. 
Nervus,  chorda. 
Organum. 

Tuba,  buccina.  [/.  pi. 
Minoris  modi  f ides,  ium, 
Praecingre. 

Modus.  [moderfiri. 

Cantum  numerosque 
Concentus  moderator, 
Musxcae  nota.  [oris,  m. 


7 


98 


Guide  to  Latin  Convermtimi. 


Stop, 

To  make  a stop, 
Suspiration, 

Tune,  air. 

To  give  the  tune, 
Voice, 

— clear, 
beautiful, 
sharp, 
sweet, 
strong, 
shrill, 
false, 
flexible, 


Cantus  intermissio,  onis,/. 

Intervallis  uti. 
Suspirium. 

Tonus. 

Vocis  modum  praetuilre 
Vox,  vocis,/. 

— clara, 
canora. 
acuta, 
suavis, 
valida. 
gracilis, 
absona. 

flexibilis,  flexilis. 


30. 


PAINTING  AND 
SCULPTURE. 

Painter, 

To  paint. 

Color, 

— white, 
blue, 

flame-colored, 

feeble, 

charged, 

gi*ay, 

yellow, 

black, 

sombre, 

red. 


PICTURA  ET  SCULPTURA. 

Pictor,  oris,  m, 

Pingere,  depingere. 
Color,  oris,  in, 

— albus. 

caeruleus,  cyaneus. 
flammeus. 

languescens,  languidus. 
saturatus,  pressior. 
leucophaeus,  cinereus. 
flavus. 
niger. 

austerus,  surdus. 
ruber. 


Vocabidary, 


99 


rose, 

green, 

violet, 

lively, 

Palette, 

Brush, 

Brush-stroke, 

Portrait, 

Canvass, 

Sculptor, 

To  chisel. 
Statue, 
Impression, 
Chisel, 

Small  chisel, 
Carver,  ‘ 
Carving, 
Graver,  stencil, 
To  engraven. 


MEDICINE. 

Apothecary, 

Surgeon, 

Surgical, 

Physician, 

I Oculist, 

! Medicine, 
Remedy, 

I;  To  take  a — 

[ 


roseus. 

viridis;  virens,  entis. 
violaceus,  ianthlnus. 
acutus,  ardentissimus. 
Assilla. 

Penicillum,  penicillus, 
Penicilli  ductus,  us,  m. 
Effigies,  ei,/. 

Tela.  [arius. 

Sculptor,  oris,  m. ; statu- 
vSculpere. 

Statua,  simulacrum. 
Proplasma,  atis,  n. 
Scalprum. 

Scalpellum. 

Caelator,  oris,  m, 
Caelamen,  mis,  n. 

Caelum. 

Caelare. 


31. 


MEDICINA. 

Pharmacopeia,  ae,  n, 
Chirurgus. 

Chirurgicus. 

Medicus. 

Ocularius  medicus. 
Medicamen,  inis,  n. 
Mediclna,  remedium. 
Medicamentum  sumere. 


100  Guide  to  Latin  Couversaiion. 


Potion, 

To  take  a — 
Bandage, 

Cautery, 

Cataplasm, 

Eye-salve, 

Diet, 

Plaster, 

Gargling, 

Lancet, 

Washing,  clyster. 
Ointment, 

Pill, 

Blood-letting, 

To  bleed. 
Leech, 

Probe, 

Trepan, 

Cupping-glass, 

Emetic, 

Vomiting, 


MECHANICAL  ARTS 
AND  ARTISANS. 

Acrobat, 

Baker, 

Baker’s  wife. 
Bake-shop, 
Kneading  trough. 
Leaven, 


Potio,  dnis, /. 

Medicamentum  bibere. 
Mitella. 

Cauterium. 

Cataplasm  a,  atis,  m, 
Collyrium. 

Diieta. 

Emplastrum.  _ 
Gargarizatio,  onis,  /. 
Scalpellum. 

Clyster,  eris,  ?n. 

Unguen,  Inis,  v. 

Piliila,  catapotium. 
Sanguinis  detractio. 

Venain  incidere.  [siiga. 
Hirudo,  Inis,  /. ; sangui- 
Sepecillum. 

Abaptistum. 

Cucurbitula.  [turn. 

Vomitorium  medicamen- 
Vomitivus. 


32. 

artes  illiberales 
ET  ORIFICES. 

Funambiilus. 

Pistor,  oris,  m. 

Pistrix,  icis,y. 

Pistrina. 

Mactra  magis,  idis,  /. 
Fermentum. 


101 


Vocabulary, 


Bank, 

Banker, 

Barber, 

Barber’s  wife, 

Barber-slioj), 

Kazor, 

To  shave. 
Blacksmith, 

Forge, 

Bellows, 

Anvil, 

Tongs, 

Hammer, 

Boatman, 

Boat, 

Oar,  ' 

Prow, 

Anchor, 

Mast, 

Bookbinder, 

Clippings, 

Bottle-maker, 

Butcher, 

Slaughter-house, 

Butcher-stall, 

Candle-maker, 

Cap-maker, 

Carman, 

Car])enter, 

Hammer, 

Saw, 

Pinchers, 

Auger, 


Argemaria. 

Men  sari  us. 

Tonsor,  oris,  m. 

Tonstrix,  icis,/. 
Tonstrina. 

Novacula. 

Barham  tondere. 
Ferrarius  faber,  bri,  m. 
Ustrlna. 

Foil  is,  is,  rn. 

Incus,  udis,/. 

Forceps,  ipis,  m.f. 
Malleus. 

Kavicularius. 

Cymba,  navicula. 
Remus. 

Prora. 

Anchdra. 

Mai  us. 

Librorum  concinnator. 

Praesegmen,  inis,  n. 
Ampullarius. 

Lanius. 

Laniena,  laniarium. 
Lanionia  niensa. 
Candelarum  artifex,  icis,?ii. 
Pileorum  artifex,  icis,  m. 
Carrucarius. 

Materiarius. 

Malleus. 

Serra. 

Forceps,  cipis,  m.f. 
Terebra. 


102  Guide  to  Latin  Conversation. 


Gimlet, 

Terebella. 

Hatchet,  axe. 

Securis,  is,/.;  ascia. 

Plane, 

Dolabra,  runcina. 

Nail, 

Clavus. 

Pin,  peg. 

Fibula,  subscus,  udis,/. 

Coach-builder, 

Phedarum  artifex,  ids,  m. 

Car, 

Currus,  us,  w. 

Cart, 

Currus ; vehes,  is,  /. 

Tumbrel, 

Plaustrum. 

Waggon, 

Carruca. 

Truck, 

Trail  a. 

Carriage,  coach. 

Pheda,  carruca. 

— two-horse. 

— bigae,  arum,  /.  pi. 

three-horse. 

: triga,  ae,/. 

four-horse, 

(]uadngae,  aruiu,/.  pL 

coach -i)ole. 

temo,  on  is,  m. 

body,  box. 

capsus  rhedae. 

spoke. 

radius  rotae. 

felly, 

canthus;  aspis,  idis,/. 

tire. 

rota. 

hub. 

uiodi6lus. 

axle. 

axis,  is,  m. 

Coachman, 

Cisiarius,  essedarius. 

Post-boy, 

Yeredarius. 

Coal  merchant, 

Carbonarius. 

Coal, 

Carbo,  on  is,  m. 

Cobbler, 

Cerdo,  onis,  m. 

Cook  (w.), 

Coquus. 

Cook  (/.), 

Coqua. 

Kitchen, 

Culiiia. 

Cooper, 

Doliarius. 

Cask, 

Cad  us. 

Tun, 

Dolium. 

Vocabulary,  1 03 


Biinghole, 

Hoop, 

Coppersmith, 

Cauldron, 

Cow-herd, 

Cutter  (of  clothes), 
Needle, 

Scissors, 

Thread, 

To  sew. 

Dyer, 

To  dye. 
Embroiderer, 
Enameller, 
Enamel, 

Farmer, 

Farmer’s  wife. 
Farm, 

Fiddler, 

Fowler, 

Snare, 

Bird-call,  decoy. 
Glue, 


Cage, 

Fuller, 

Furbisher, 

Furrier, 

Skin, 

Gardener, 

Gilder, 

To  gild, 

Glazier, 

— glass  window, 

— glass. 


Obturamentum. 

Orbis,  vinclum  dolii. 
Lebetum  faber,  bri,  r?i. 

I^el^es,  etis. 

Bubiilchus. 

Sartor,  oris,  m. ; vestiariiis. 
A CHS,  us,  /. 

Forfex,  icis,  /. 

Filium. 

Sucre,  consuere. 
Infector,  oris,  m, 

Tingcre,  colorare. 
Phrygio,  onis,  m, 
Encaustes,  re,  m, 
Encaustum. 

Villicus. 

Villica. 

Villa,  praediiim. 
Fidicen,  mis,  m. 

Auceps,  cup  is,  m, 

Kete,  is,  n. ; cassis,  is,  m. 
Ilex,  icis,  m. 

Viscum. 

Cavea. 

Fullo,  onis,  m. 

Polltor,  oris,  m. 

Pellio,  onis,  m. 

Pell  is,  is. 

Olitor,  oris,  m. 

Inaurfitor,  oris,  m, 
Inaurare. 

Vitreariiis.  [lamella, 

— vitrea  lamina, 

— vitrum. 


104  Guide  to  Latin  Conversation. 


Goat-herd, 

Goldsmith, 

Grave-digger, 

Hatter,  hat  seller, 
Horse  dealer, 
Juggler, 

Ijaborer, 

To  plough. 

Plough, 

Tail  of  a plough. 

Ploughshare, 

Coulter, 

Harrow, 

To  harrow^ 
Laundress, 

Laundry, 

Lye, 

Of  lye. 

Librarian,  bookseller, 
Book, 

Binding, 

Cover, 

Back  of  book, 
Title, 

Author, 

Page, 


Chapter, 

Section, 

Paragrapli, 

Line, 

Mason, 

Mortar, 

Lime, 


Caprarius. 

Aurlfex,  Icis,  w. 

Fossor,  oris,  m. 

Pileorum  artifex,  Tcis,  m. 
Mango,  on  is. 

Histrio,  onis,  m. ; ludius. 
Arator,  oris,  m. 

Arfire. 

Aratrum. 

Stiva. 

Vomer,  eris,  rn. 

Culter,  tri,  m, 

Occa. 

Occare. 

Lavatrix,  Tcis,/. 
Lavandaria. 

Lixivia. 

Lixivijis.  [rius. 

Bibliopola,  je,  m.;  libra- 
Liber,  bri,  'tn. 
Concinnatio,  onis,/. 
Libri  tegmen,  inis,  n. 
Dorsum. 

Titfilus. 

Auctor,  oris,  rn. 

Pagina. 

Caput,  itis,  rt. 

Sectio,  onis,/. 
Paragraphus. 

Linea.  finurfilis. 

Faber  lapidarius,  structor 
Aren  a turn. 

Calx,  cis,/. 


Vocabulary,  105 


Plaster, 

Trowel, 

Level, 

Line, 

Rule, 

Square, 

Plummet, 

Lever, 

Maoon’s  workman, 
Merchant, 

To  buy. 

Purchase, 

Buyer, 

To  sell. 

Sale, 

Seller, 

Miller, 

Wheat-mill, 

Oil-mill, 

Mill-stone, 

Muleteer, 

Whip, 

To  whip. 

To  crack  a whip. 
Paver, 

Pavement, 

Beetle  of  a paver. 
To  pave  with  ham- 
Road,  route,  [mer, 
Path, 

Peddler, 

Porter, 

To  carry. 


Gypsum. 

Trulla. 

Libia. 

Amussis,  is,/. ; linea. 
Regiila.  [m. 

Norma ; gnomon,  onis, 
Perpendiciilum. 

Vectis,  is,  m. 

Operarius. 

Mercator,  oris,  m. 

Emgre. 

Emptio,  onis,/. 

EImptor,  oris,  m. 
Vendgre. 

Venditio,  onis,  /. 
Venditor,  oris,/. 

Moll  tor,  oris,  m, 

Moletrlna,  pistrinum. 
Trapetus,  trapetum. 
Mola. 

Mulio,  onis,  m. 

Flagellum. 

Flagelirire. 

Flagello  insonare. 
Structor  viarius. 
Pavimentum. 

Fistuca,  pavicCila. 
Fistucare. 

Via,  iter,  itingris,  n. 
Semita,  callis,  is,  m. 
Circumforaneus  propola. 
Bajfilus,  gerulus. 

Bajulare,  ferre. 


106  Guide  to  Latin  Conversation. 


Potter, 

Wheel, 

Mould, 

Printer, 

Type, 

Press, 

Keaper, 

Harvest, 

To  reap. 

Reaping  hook, 
Scythe, 

Flail, 

Fork, 

Small  fork. 

Rake, 

Fan, 

Rope-maker, 

Rope,  cord, 

— Bow  string, 
Violin  string. 
Rope  of  a ship. 
Halter, 

Line, 

Fillet, 

Saddler, 

Saddle, 

Shepherd, 

Scrip  or  sack, 
Crook, 

Sling, 

Shoemaker, 

Shop  of  — 


Figulus. 

Rota  figularis.  [??. 

Typus,  proplasma,  atis, 
Typographus. 

Typus. 

Prelum  typographicum. 
Messor,  oris,  m.  [/. 

Messis,  is,/. ; seges,  etis, 
Met6re,  demetere. 
Falctila,  secida. 

Falx,  falcis,/. 
Flagellum. 

Furca. 

Furcilla. 

Rastellus,  raster,  tri,  m. 
Vannus,  i, /. ; ventila- 
[brum. 

Restiarius,  restio,  onis,  m. 
Funis,  IS,  m. 

— Chorda. 

Nervus  chorda. 
Rudens,  entis,  m. 
Laqueus,  restis,  is,/. 
Resticiila. 

Funiciilus. 

Ephippiorum  opifex,  icis, 
Ephippium.  [m. 

Opilio,  onis,  m. 

Pera. 

Pedum. 

Funda. 

Sutor,  oris,  m. ; calceola- 
Sutrlna.  [rius. 


107 


Vocabulary, 


Awl, 

Paring-knife, 
Leather  strap. 
Thread, 

Currier, 

Lea  t lie  r. 

To  curry, 
Sheep-skin, 
Sower, 

Seed, 

To  sow. 
Stone-cutter, 
Hammer, 

Chisel, 

Compass, 

Crayon, 
Swine-herd, 
Tavern-keeper,  - 
Tavern, 
Upholsterer, 
Tapestry, 

Vintager, 

Vintage, 

To  gather  grapes, 
Vineyard, 

— Vine  dresser, 
Pole, 

Spade, 

Mattock, 

Weaver, 

Shop  of  — 

Shuttle  of  — 


SubiHa. 

Scalprum  sutorium. 
Lorum. 

Filum  picatum. 
Coriarius. 

Corium. 


— subiggre,  concinnare. 
AlGta. 

Sator,  oris,  m. 

Semen,  inis,  n, 

Serere. 


Lapiclda,  ae,  m. 

Malleus;  tudes,  itis,  m. 
Scalprum. 

Circinus. 

Carbo  linearis. 

Subulcus,  porcarius. 
Caupo,  onis,  m.  [na. 

Caupona,  popina,  taber- 
Aulaeorum  opifex,  icis,  m. 
Aulaeum,  peripetasma, 

Vindemiator,  oris,  m. 
Vindemia. 

Vindemiare. 


Vinea,  vinetum. 

— Vinitor,  oris,  m. 
Eidica,pedrimen,  in  is, 
Ligo,  onis.  [n. 

Pastinum. 

Textor,  oris,  m, 

Textrina,  textrinum. 
Radius  textorius. 


108  Ouide  to  Latin  Conversation, 


Treadle  of  — Insilia,  iiim,  n.  pL 

To  weave,  Texere. 


33. 


GAMES,  AMUSEMENTS, 

Ball, 

Billiards, 

Billiard  table. 
Pocket, 

Ball, 

Cue, 

Carousal, 

Chase, 

Hunter, 

Fowler, 

Killed  game, 

Snares, 


Bird-call,  decoy. 
Bird-lime,  glue. 
Cage, 

Checker-board, 

Checker, 

Chess, 

Chess-player, 

A piece. 

Pawn, 

Knight, 

Bishop, 

Castle,  rook, 


LUDI,  OBLECTAMENTA. 

Pila.  [cularis. 

Ludus  tudicularis,  trudi- 
Alea,  seliim. 

Fundfila,  barathrum, 
Globulus,  pila. 

Claviila,  tudicilla. 
Equestre  ludicrum. 
Venatio,  on  is,  /. ; venatus, 
Venator  oris,  m.  [us,  m. 
Auceps,  cilpis,  m.  [da. 
Venatio,  venatus,  prae* 
Plagae,  arum,  /.  pL ; cas- 
[ses,  ium,m.  pi. ; retia, 
[him,  n.  pi. 

Ilex,  icis,  m. 

Viscum. 

Cavea. 

Alveus. 

Calculus. 

Latrunculi,  drum,  m.  pi. 
AlveSlus,  alveus  luso- 
Latrunculus.  [rius. 
Pedes,  itis,  m. 

Eques,  itis,  m. 

Morio,  onis,  m. 

Tunis,  is,/. 


109 


Vocabulary, 


(iiieen, 

King, 

Check-mate, 

Die  (sing,  of  Dice), 
Dice-box, 

Cast, 

Ace, 

Deuce, 

Three  points, 

Six  points. 
Double-six, 
Fishing, 

To  fish  with  a hook, 
Fisher, 

Net, 

Mesh, 

Line, 

Hook, 

Pole, 

Foot-ball, 

Game  of  the  goose. 
Juggler, 

Cup, 

Ball, 

Jump, 

Quoit, 

Race, 

Horse-race, 

Racket, 

Riding, 

Horse, 

Mare, 

Ass, 


Regina. 

Rex,  regis,  m.  [gem. 
Vici  regem,  teneo  re- 
Tess^ra,  talus,  tax  Ulus. 
Fritillus. 

Tesserae  j actus. 

Monas,  ^dis,/. 

Duella;  duplio,  onis,  m. 
Ternio,  onis,  m. 

Sernio,  onis,  m. 

Jactus  Veneris. 

Piscatus,  us,  ?n. ; piscatio, 
Piscari  hamo.  [onis,y. 
Piscator,  oris,  m. 
Everricilium  ; rete,  is,  n. 
Macula. 

Linea. 

Ham  us. 

A r undo,  inis,/. 

Follis,  is,  m. 

Ludus  ansgrum. 
Praetigiiitor,  oris,  m. 
Acetabulum. 

Globulus;  nux,  nucis,/. 
Saltus,  us,  m. 

Discus. 

Cursus,  iis,  m. 

Equestris  cursus. 
Reticulum.  [tio. 

Equitatus,  us,  m. ; equita- 
Equus. 

Equa. 

Asinus. 


110  Guide  to  Lcdiii  Conversation. 


Sh  e-ass, 

Ass-foal, 

Saddle, 

Crupper, 

Martingale, 

Bags, 

Bridle,  reins, 
Curb, 

Whip, 

Eiding-whip, 

Spur, 

Currycomb, 
To  trot. 

To  gallop. 
See-saw, 

To  see-saw. 
Stilts, 

Top, 

To  spin  a top. 
Toys, 


Asina. 

Asellns. 

Ephippium. 

Postilena. 

Antilena. 

Hippopera. 

Habenae,  arum,/,  pi. 
Frenum. 

Flagellum. 

Verber,  6ris,  m. 

Calcar,  aris,  m. 

Strigilis,  is,/. 

Tolutim  ire.  [ferri. 
Cursu  incitatissimo 
Oscillum.  [oscillari. 

Oscillatione  lud6re ; 
Grallae,  arum,  /.  pi. 
Turbo,  Inis,  m.  [nem. 

Agitare,  movere  turbi- 
Crepundia,  orum,  n.  pi. 


COMPARATIVA  ET  SUPERLATIVA  A 
PROBATISSIMIS  AUCTORI- 
BUS  USURPATA. 

LIST  OF  LATIN  COMPARATIVES 
AND  SUPERLATIVES. 


c,  comparative  alone  used. 

A,  superlative  alone  used. 

* comparative  or  superlative  of  doubtful  authority. 


Abjectus. 

Abjecte,  c. 

Abruptus. 

Abscissus,  c, 

Absolutus. 

Absolute. 

Abstinens. 


Accommodatus. 
Accommodate. 
Accumulate,  s. 
Accuratus. 


Abstriisus,  c. 


Absurdus. 

Abundans. 

Abundanter 

Acceptus. 


Accurate. 

Acer. 

Acriter. 

Acerbus. 

Acerbe. 

Acidus. 

Actuosus,  c. 
Acutus. 

Acute. 

Adductus,  c. 
Adducte,  c. 
Adjunctus. 
Admiiiiculatus,  c. 
Admirabilis,  c. 
Adolescens,  c. 
*Adoi3tatus,  s. 


Ill 


112  Guide  to  Latin  Conversation. 


Adustiis,  c. 

Ad  versus,  «. 
JEger. 

^gre. 

A^quabilis,  c. 
A^qiiabiliter,  c. 
iEqualis,  c. 
Ai^qualiter,  c. 
A^quus. 
A^rumnosus. 
A^stuosus,  8. 
A^stuose,  c. 
Affabilis. 
Affabiliter,  s. 
Affectus,  s. 
Affirmiite,  s, 
Affl ictus,  c. 
Affluens,  c. 
Affluenter,  o. 
Agilis,  c. 
Agiliter,  c. 
Agitatus,  c. 
Agrestis. 
Alacer,  g. 
Alacriter,  c. 
Albidus. 
Alienus, 

Alsius. 

Altus. 

Alte. 

Amabilis. 
Amabiliter,  «. 

A mans. 


A mantel*. 
Amarus. 

A mare. 

Ambitiosus. 

Ambitiose. 

A mens. 

Amicus. 

Amice. 

Amoenus. 

Amoene. 

Amplus. 

Ample. 

Augustus. 

Auguste. 

Animdsus. 

Animose. 

Anterior,  us. 

*^A  uteri  us. 

Antiquus, 

Antique. 

Apertus. 

Aperte. 

Apparatus. 

Apparate,  c. 

Appgtens. 

Appositus. 

Apricus. 

Aptus. 

Apte. 

Aqutos,  c. 
Aquate,  c. 
Aquosus. 
Arctus. 


Comparatives  and  Superlatives.  113 


Arete. 

Aiidenter,  c. 

Ardens. 

Augustus. 

4rdenter. 

Auguste,  c. 

Arenosiis. 

Auspicatus. 

Argutus. 

Auspicate,  c. 

Argute,  s. 

Austerus,  c. 

A rid  us. 

Avarus. 

*Arrectus,  c. 
Arr5gans. 

Avare. 

A versus. 

Arroganter,  c. 

Avidus. 

Artificiosns. 

Avide. 

Artificiose. 

Asper. 

Barbarus,  c. 

Aspere. 

Beatus. 

Asseveranter,  c. 

Beate. 

Assiduus. 

Bellicosus. 

Assidue,  s. 

Bellus. 

Assuetus,  c. 

Belle, 

Astrictus,  c. 

Bene,  melius,  optime. 

Astricte,  c. 

Beneficus. 

Astutus,  c. 

Benevolens. 

Astute. 

Benign  us. 

Ater,  c. 

Benigne. 

Atrox. 

Blandus. 

Atrociter. 

Blande. 

Attentiis. 

Bonus,  melior,  optlmus. 

Attente. 

Brevis. 

Attenuiltus. 

Breviter. 

Attrltus,  c. 
Auctus,  c. 

C?ecus,  c. 

Audax. 

Calamitdsus. 

Audacter. 

Caldus,  c. 

Audens. 

Calidus. 

8 


114  Guide  to  Latin  Conversation 


Cal  Ildus. 

Callide. 

Calldsus,  c. 

* Candens. 
Candidus. 

Capax. 
Capilliitus,  c. 
Capitalis,  c. 
Captiosus,  c. 
Cariosus,  c. 
Carnosus. 

Carus. 

Care. 

* Castigatiis. 
Castus. 

Caste. 

Cautus. 

Caute. 

Celeber. 

CelebeiTime. 

Celebratus. 

Celer. 

Celeriter. 

Celsus. 

Celse,  c. 

Certus,  c. 
Cinsedus,  c, 
Circumspectus. 
Circumspecte,  c. 
Citiltus. 

Citerior,  citimus. 
Cito. 

Citus. 


CivTlis,  c. 
Civiliter,  c. 
Clarus. 

lare. 

Clemens. 
Clementer. 
Coacte,  c. 
Coelestis. 
Cognitus. 
Cohserens,  c. 
Color  at  us,  c. 
Comis. 

Comiter,  s. 
ComiUltus,  c. 
Commendatus. 
Commodus. 
Commode. 
Commotus,  c. 
Communis. 
Comperte,  c, 
Compositus. 
Composite,  c. 
Compressus,  c. 
Compresse,  c. 
Comptus,  c. 
Corapte,  c. 

* Conciliatus,  c. 
Concinnus,  c. 
Concinne,  c. 
Concitatus. 

Concitate. 
Concors,  s. 
Concorditer. 


Comparatives  and  Superlatives,  115 


Concretus,  c. 
*Cond6cens,  c, 
Conditus. 
Condoctus,  c. 
Conducibllis,  c. 
Confertus. 
Conficiens,  s, 
Confidens. 
Confidenter. 
Confirmatus,  c. 
Confusus,  s. 
Confuse,  c, 
*Congestus,  c. 
Conjunctus. 
Conjuiicte. 
Coiiquisitus,  c. 
Consideratus. 
Considerate. 
Consignanter,  c. 
*Cons6nans,  c. 
Consonanter,  s. 
Conspectus,  c. 
Conspirate,  c, 
Constans. 
Constanter. 
Constrictus,  c, 
Consuetus,  s. 
Consultus,  s. 
Consulte,  c. 
Consummatus,  s, 
Contaminatus,  s. 
Contemptus. 
Contentus. 


Contente,  c. 

Contentiose,  c, 

Continens. 

Contorte,  c. 

Contractus,  c. 

Contracte,  c. 

Contumax. 

Contumeliosus. 

Contumeliose. 

Conveniens. 

Copiosus. 

Copiose. 

Copulatus,  c. 

Corpulentus,  c. 

Correctus,  c. 

Corruptus. 

Corrupte. 

Crassus. 

Crasse,  c. 

Creber. 

Crebre  or  crebro. 
Credibilis,  c. 
Credibiliter,  c. 
Criminosus. 
Criniinose. 
Crispus. 

Crudelis. 

Crudeliter. 

Crudus. 

Cruentus. 

Cruente. 

Crustosus,  c. 

Culpatus,  c. 


116  Guide  to  Latin  Conversation. 


Cultus. 

Culte,  c. 
Cumulatus. 
Cumulate. 
Cunctans,  c. 
Cunctaiiter,  c, 
Cunctatus,  c. 
Cupidus. 
Cupide. 
Cupiens,  c. 
Curatus,  s. 
Curate,  a. 
Curiosus. 
Curiose. 
Custodite,  c. 

Damnatus,  c. 
Damnosus. 
Pebilis,  c. 
Decens. 
Decenter. 
Decoctus,  c. 
Deditus,  s. 
Deductus,  c. 
Deformis,  c. 
Deliberatus,  s. 
Delicatus. 
Delicate,  c. 
Demens. 
Dementer,  s. 
Demissus,  c. 
Demisse. 
Densus. 


Dense. 

Depressus. 

Depresse,  c. 

Descriptus,  c. 

Desertus. 

Desiderabilis,  c. 
Desideratus,  s. 

Desidiosus. 

Despectus,  s. 

Desperatus. 

Despicatus,  s. 

Detei  ior,  deterrimus. 
Deterius. 

Detestabilis,  c. 

Devexus,  c. 

Devinctus. 

Devotus.  [tlinus. 

Dexter,  dexterior,  dex- 
Dext6re,  c. 

Dicax. 

DitRcilis. 

Difficile. 

Diffidenter,  c. 

Difiuse,  c. 

Dignus. 

Digne,  c. 

Dilectus. 

Diligens. 

Diligenter. 

Dilucidus,  c. 

Dilucide,  c. 

Dilutus. 

Dilute,  c. 


Comparatives 

Directus,  c. 

Directe,  c. 

Diruptus. 

Dirus,  c. 

Disertus. 

Diserte. 

Disjunctus. 

Dispositus,  c. 

Dissimilis. 

Dissolutus. 

Distentus. 

Distinctiis,  c. 

Distincte,  c. 

Distortus. 

Distractus. 

Distribute,  c. 

Districtus,  c. 

Diu,  diutius,  diutissime. 
Diuturnus,  c. 

Diversus. 

Diverse. 

Dives,  ditior,  ditissimus. 
Divlnus. 

Divisus,  c. 

Divulgatus,  s. 

Docilis,  c. 

Doctus. 

Docte. 

Dolens. 

Dolenter,  c. 

Dominans,  c. 

Dotatus,  s. 

Dulcis. 


a7id  Superlatives.  117 

Dulce. 

Durus. 

Dure,  c. 

Edax,  s. 

Editus. 

Effectus,  c. 

Effemina4:us. 

Efieriitus. 

* EfFertus,  s. 

EfFervens,  c. 

EtFicax. 

Efficaciter, 

EtFrenatus. 

Effrenate,  c. 

EfFusus. 

EfFuse. 

Egens. 

Elatus,  c. 

Elate,  c. 

Electus. 

Electe,  c. 

Elegans. 

Eleganter. 

Eloquens. 

Eloquenter. 

Elutus,  c. 

Emendatus. 

Emendate,  c. 

Emtnens, 

Enarrate,  c, 

Enixus,  c. 

Enixe,  c. 


118  Guide  to  Latin  Conversation, 


Enodate,  c. 

Explanate,  c. 

Erectus,  c. 

Explicatus,  c. 

Erecte,  c. 

Explicitus,  c. 

Eruditus. 

Exploratus. 

Erudite,  c. 

Explorate,  c. 

Evidens. 

Expolitus. 

Evidenter. 

Expressus. 

Exactus. 

Expresse. 

Exacte. 

Expugnax,  c. 

Exacutus,  c. 
Exaggeratus,  c. 

Exquisitus. 

Exquisite. 

Excellens. 

Execrabilis,  c. 

Excellenter,  c. 

Execratus,  s. 

Excelsus. 

Exsequens,  s. 

Excelse. 

Exspectatus. 

Excitatus. 

Exsuctus,  c. 

Excitate,  c. 

Exsultans,  s. 

Excogitatus,  s. 

Exsultanter,  c. 

Excusabilis. 

Extensus. 

Excusatus. 

Extenuatus,  8. 

Excusate,  c. 

Exter  and  extgrus,  ex- 

Exercitatus. 

[terior,  extimus. 

Exercitate,  c. 

Exterius. 

* Exiguus,  s, 
Exilis,  c. 

Exuberans,  s. 

Exiliter. 

Fabuldsus. 

Exoptatus. 

Fabulose. 

Exorabilis,  c. 

Facetus. 

Exornatus. 

Facete. 

Expeditus. 

Facilis. 

Expedite. 

Facile. 

Experiens,  s. 

Facinorosus,  s. 

* Expertus,  s. 

Factiosus, 

i 


Comparatives  and  Superlatives,  119 


Facundus. 

Facunde,  s. 

Fallax. 

Fallaciter,  s. 

Falsus. 

Families. 

Familiariter. 

F amdsus. 

Fastidiosus. 

Fastididse,  c. 

Favorabilis,  c. 

Fecundus. 

Fecunde. 

Felix. 

Feliciter. 

Ferax. 

Feraciter,  c. 

Ferox. 

Ferociter. 

Fertilis. 

Fertilbter,  c. 

Fervens. 

Ferventer,  s. 

Fer  Vidus. 

Festinanter. 

Festivus. 

Festive,  c. 

Festus. 

Fidelis. 

Fideliter. 

Fidenter. 

Fidus. 

Fide,  s. 


Firmus. 

Firme. 

Flaccidus. 

Flagitidsus. 

Flagitidse. 

Flagrans. 

Flagra liter,  s. 
Flebllis,  c. 
Florens. 
Floridus. 
Fluxus,  c. 

Feed  us. 

Foede. 

Formidabilis,  c. 
Formidoldsus. 
Formdsus. 
Formdse,  c. 
Fortis. 

Fortiter. 

For  tuna  tus- 
Fortunate,  c. 
Fractus,  c. 
Fragilis,  c. 
Fragdse,  c. 
*Fragrans,  s. 
Fraud ulentus,  s. 
Fraudulenter,  c. 
Frequens. 
Frigidus. 
Frigide. 
Fructudsus. 
Frugfilis. 
Frugaliter,  c. 


120  Guide  to  Latin  Conversation 


Fruticosus. 

Fugatus,  c. 

Fugax. 

Fugaciter. 

Fulgens. 

Fulgenter,  c. 

Fundatus. 

F unestus,  c. 
Furax. 
Furaciter,  s. 
Furens,  c. 
Furiosus. 
Fuscus,  c. 
Fusus,  c. 

Gelidus. 

Generosus. 

Generose,  c. 

Germanus,  s. 

Glaber,  c. 

Gloriosus. 

Gloriose. 

Glutinosus. 

Gracilis. 

Grandis. 

Gratiosus. 

Gratus. 

Grate. 

Gravis. 

Graviter. 

Gypsatus,  8. 

Gulose,  c. 


Habilis. 

Habitus. 

Hi  Hr  is. 

Hilare,  c. 

Hirsutus,  c. 

Honestus. 

Honeste. 

Honoratus. 

Honorate. 

Honorificus. 

Hoiiorifice. 

Horribilis,  c. 

Horridus,  c. 

Horride,  c. 

Hospitalis. 

Humanus. 

Humane. 

Humidus. 

Humilis. 

Humiliter,  s. 

*Ignarus,  s. 
Ignavus. 
Ignave,  c. 

* Ignitus. 
Ignobilis. 
Ignorabilis,  c. 
Ignoscens,  c. 
Ignotus. 
Hlecebrosus,  c. 
llliteratus,  s, 
Illustris. 


Comparatives  and  Superlatives.  121 


Illustrius,  illustrissime. 
Imbecillis. 

Imbecil liter,  c. 
Imitabllis. 

Immfinis. 

Immansuetiis. 
Immature,  c. 

Immerito,  s. 

Immitis. 

Immobllis,  c. 
Immoderiitus. 
Immoderate,  c, 
Immundus. 

Imparatiis,  s. 
Impatiens,  s. 
Impatienter. 

Impeditus. 

Impensus. 

Impense. 

Imperidsus. 

Imperidse. 

Imperltus. 

Imperlte. 

Impetrabilis,  c. 
Implacabillter,  c. 
Importunus. 
Importune, 
Importuosus,  s. 
ImpQtens. 

Impotenter. 

Improbus. 

Imp  robe. 

Imprudens. 


Imprudenter,  c. 

Impudens. 

Impudenter. 

Impudicus. 

Impune. 

Impunitus,  c. 

*Impuratus,  s. 

Impurus. 

Impure,  s. 

Insequalis. 

Inamabilis,  c. 

I nan  is. 

Incautus. 
Incaute,  c. 
Incertus. 
Incitatus. 
Inciviliter. 
Inclemens,  c. 
Inclementer,  c. 
Inclinatus,  c. 
Incolumis. 
Incommdde. 
Incomptus,  c. 
Inconsidenitus. 
Inconsiderate,  c. 
Inconstans. 
Inconstanter,  s. 
Inconsulte,  c. 
Incorruptus. 
Incorrupte,  c. 
Incredibilis,  c. 
Incultus,  c. 
Inculte,  c. 


122  Guide  to  Latin  Conversation. 


Indecens, 

Infortunatus. 

Indecenter. 

Infr^quens. 

Indignans,  s. 

Ingeniosus. 

Indignus. 

Ingeniose. 

Indigne. 

Ingens,  c. 

IndLligens,  c. 

Ingratus. 

Indiligenter,  c. 

Inhonestus. 

Indoctus. 

Inhumanus. 

Indocte,  c. 

Inhumane,  c. 

Indulgens. 

Inimicus. 

Indulgenter. 

InimTce,  s. 

Industrie,  c. 

Iniquus. 

Ineff  icax,  c. 

Inique. 

Ineptus. 

Injucunde,  c. 

Inepte. 

Injuriosus,  c. 

Iners. 

Injuriose,  c. 

*Ineruditus,  s. 

* Injurius. 

Inficetus,  c. 

Injustus. 

Inficete,  s. 

Injuste, 

Infacundus,  c. 

InnScens. 

Infans. 

Innocenter. 

* Infecundus,  c. 

Inordiniltus. 

Infelix. 

Inquietus. 

Infensus. 

Inquinatus. 

Infense,  c.  [mus. 

Insalubris. 

InfSrus,  inferior,  infi- 

Insanus. 

Infra,  inferius. 

Insfine,  e. 

Infestus. 

Insatiabilis,  c. 

Infeste. 

InscTtus. 

Infidelis. 

InscTte,  s. 

Infirrniis. 

Insidiosus. 

In  flatus,  c. 

Insidiose,  8. 

Inflate,  c. 

Insignis. 

Comparatives  and  Superlatives.  123 


Insigniter,  c. 

Inverecundus. 

Insignitus,  c. 

Invidiosus. 

Insipiens. 

Invidiose,  c. 

Ins5lens. 

Invisus. 

Insolenter. 

Invite. 

* Insperatus,  s. 

Invitus,  s. 

Insperiite,  c. 

Involute,  s. 

Instans,  c. 

* Ipse,  ipsissimus. 

Instanter. 

Iracundus. 

Instructus. 

Iracunde,  s. 

Instructe,  c. 

Iratus. 

Insulsus,  s. 

Irate,  c. 

Insulse. 

Irrevocabilis,  c. 

Integer. 

Irritatus,  c. 

Integre,  s. 
IntempSrans. 

Jactans. 

Intemperanter,  c. 

Jactanter. 

Intemperatus. 

Jejunus,  c. 

Intensus. 

Jejune,  c. 

Intense,  c.  [mus. 

Jocose,  c. 

Internus,  interior,  inti- 

Jucundus. 

Interne,  inter  ins,  intime. 

Jucunde. 

Intestabilis,  c. 

Junctus. 

Intolerabilis,  c. 

Juratus,  s. 

Intolgrans. 

Juste. 

Intoleranter. 

Juste. 

Intorte,  c. 
Intractabilis,  c. 

Juvenilis,  c. 

Juvenis,  c. 

Inusitatus,  c. 
Inusitate,  c. 

Laboriosus. 

Inutilis. 

Laboriose. 

Inutiliter. 

Lsetus. 

Invalidus. 

Laete. 

124  Guide  to  Latin  Conversation, 


Languidus. 
Languide. 
Lanuginosus,  c. 
Largus. 

Large. 

Lascivus. 

Latus. 

Late. 

Laudabilis,  c. 
Laudabiliter,  c. 
Laudatus. 

Laud  ate. 
Lautus. 

Laute. 

Laxatus,  c. 
Laxus. 

Laxe. 

Lectus. 

Lecte. 

Lenis. 

Leniter. 

Lentus. 

Lente. 

Lepidus. 

Lepide. 

Levis,  c. 
Leviter. 

Libens. 

Libenter. 

Liber. 

Libgre,  c. 
Liberfilis. 
Liberaliter. 


Libidinosus. 
Liberatus,  c. 
Licens,  c. 
Licenter,  c. 
Licentiosus,  c. 
Limatus,  c. 
Limate,  c. 
Limpidus. 
Liquidus. 
Liquide,  c. 
Litteratus. 
Litterate,  c. 
Lividus,  s. 
Locuples. 
Longinquus,  c. 
Longinque,  c. 
Longus. . 
Longe. 
Loquax. 
Lucidus. 
Lucide. 
Lucrosus. 
Luctuosus. 
Luctuose,  c. 
Luculentus. 
Lutulentus,  c. 
Luxuriosus. 
Luxuriose,  c. 

Macer. 
Madtdus,  c. 
Magnificus. 
Magnifice. 


Comparatives  and  Superlatives.  125 


Magnop^re. 

Magnus,  major,  maxi- 
[mus,  maximopSre. 
Magis,  maxime. 
MaledTcens. 

Maleficus,  s. 
Malev6lens,  s. 
Malignus. 

Maligne,  c. 

Malitiose. 

Malus,  pejor,  pessimus. 
Male,  pejus,  pessime. 
Manifestus. 

Manifeste. 

Mansuetus. 

*Mansuete,  c. 

Maturus. 

Mature. 

Memorabilis,  c. 
Memoratus,  s. 

Mendax. 

Mendicus,  s. 

Mendosus,  c. 

Mendose,  s. 

Meracus,  c. 

Meritus,  s. 

Merito,  s. 

Minax. 

Minaciter,  c. 

Minutus. 

Minute. 

Mirabilis. 

Mirabiliter,  c. 


Mirificus,  c. 

Miser. 

Mis6re. 

Miserabilis,  c. 
Miserabiliter,  c. 
Misericors,  c. 

Mitis. 

Mite. 

Mobilis. 

ModerMus. 

Moderate. 

Modestus. 

Modeste. 

Modulatus. 

Modulate,  c. 

Molestus. 

Moleste. 

Mollis. 

Molliter. 

Monstruosus,  s. 

Moratim,  c. 

Mordax. 

Mordaciter,  c. 

Morosus,  c. 

Mordse,  s. 

Mortrdis,  s. 

Multus,  plus,  plurlmus. 
Multum,  plus,  plurlmum. 
Mundus. 

Munificus,  s. 

MunTtus. 

Munite,  c. 

Muscosus,  c. 


126  Guide  to  Latin  Conversation, 


Mutabilis. 

Obedienter,  c. 
Obesus,  s. 

Nasutus. 
Nefandiis,  s. 
Neglectus,  s. 
Negligens,  c. 
Negligenter. 
Negotiosus,  c. 

Obfirmatus,  c. 

Obligatus,  c. 

Obsceaus. 

Obscene. 

Obscurns. 

Obscure. 

Nequam,  nequior,  ne-  Obsequens. 
Nequiter.  [quissimus.  Obsequenter,  s. 
Nervdsus,  c.  Observans. 


Nervose,  c. 

Niger. 

Nitens,  c. 

Nitidus. 

Nobilis. 

* Nobiliter,  s. 

* Nominatus,  s. 
Notabilis,  c. 
Notabiliter. 
Notatus. 

Notus. 

Nevus,  s. 

Neve,  s. 

Noxius,  c. 
Noxiosus,  s. 
Nudus,  c. 
Numerdsus. 
Numerose. 

Nuper,  nuperrlme. 

Observanter,  s. 

Obsoletus. 

Obsolete,  c. 

Obstinatus. 

Obstinate. 

Obtusus,  c. 

Occultus. 

Occulte. 

Occupiitus. 

Ocyor,  ocyssimus. 
Ociter. 

Oculatus,  s. 

* Oculissimus. 

Odiosus. 

Odoratus. 

OfFensus,  c. 

Officiosus. 

Officiose. 

Omissus,  c. 
Onerosus. 

Obseratus,  c. 
Obediens. 

Opacus. 

Operosus. 

Comparatives  and  Superlatives.  127 


Operose,  c. 
Opimus,  c. 

Penetralis,  c. 

Penitus. 

Opiniosus,  s. 

Pensus,  c. 

Opportunus. 

Perditus. 

Opportune. 

Perennis,  c. 

Optabilis,  c. 

Perfectus. 

Optabiliter,  c. 

* Perfecte. 

Optatus. 

Perfidiosus,  s. 

Opulentus. 

Perfidiose,  c. 

Opulente. 

Periculosus. 

Ordinatus. 

Periculose. 

Ornatus. 

Perltus. 

Ornate. 

Perite. 

Otiosus. 

Perjurus,  8. 
Perlucidus,  c. 

Pacatus. 

Perniciosus. 

Pacate,  c. 

Perniciose,  c. 

Pallidus. 

Perniciter,  c. 

Paratus. 

Persequens,  a. 

Parate. 

Perseverans. 

Parcus. 

Perseveranter. 

Parce. 

[mus. 

Perspectus,  s. 

Parvus,  minox*, 

mini- 

Persuasus,  s. 

Parvum,  minus 

, min- 

Pertinax. 

Patens. 

[ime. 

Pertinaciter. 

Patenter,  c. 

Perturbatus. 

Patiens. 

Pervagatus. 

Patienter. 

Perversus. 

Pauci. 

Pervicax. 

Pavidus. 

Pervicaciter. 

Pauper. 

Pervulgatus. 

Pauperius. 

Pestilens. 

Pecuniosus. 

Petulans. 

128  Guide  to  Latin  Conversation. 


Petulanter. 

Prpeclarus. 

Piger. 

Pnieclare,  8. 

Pigre,  c. 

Prsefractus,  c. 

Pilosus,  c. 

Prsefracte,  c. 

Pinguis. 

Prsenobilis,  c. 

Pius,  s. 

Prsepollens. 

Pie,  s. 

Prsesens. 

Placabilis,  c. 

Prffistabilis. 

Placatus. 

Prspstans. 

Placate,  c. 

Prsestanter,  s. 

PlacTdiis. 

Pravus. 

Placide,  c. 

Prave,  s. 

Planus. 

Pressus,  c. 

Plane. 

Presse,  c. 

Plenus. 

Pretidsus. 

Plene. 

Pretidse,  c. 

Plumbosus,  s. 

Probabilis. 

Politus. 

Probabiliter,  c. 

Polite. 

Probatus. 

Pollenter,  c. 

Probus. 

* Pollutus.  c. 

Probe,  s. 

Ponderdsus. 

Procax. . 

Popularis, 

Procaciter. 

Porrectus,  c. 

Procerus. 

Portentosus. 

Procere,  c. 

Portuosus.  [tremus. 

ProclTvis,  c. 

Posterns,  posterior,  pos- 

Procliviter,  c. 

Posterius,  postremo. 

Productus. 

Potens.  [postremuin. 

Producte,  e. 

Potenter. 

Profligatus,  s. 

Potis. 

Profluenter,  c. 

Potius. 

Profundus. 

Prsecellens. 

Prof  unde. 

Comparatives  and  Superlatives,  129 


* Profusiis. 

Pulcher. 

Profuse. 

Pulchre. 

Project  us. 

Pumicosus,  c. 

Prolixus,  c. 

Pumilus. 

Prolixe,  c. 

Purgatus. 

Proiiiinens,  c. 

Purus. 

Promptus. 

Pure. 

Proinpte. 

Putidus. 

Pronus,  c.  [ime. 

Putide,  c. 

Prope,  propius,  prox- 
Propensus,  c. 

Putus,  s. 

Propense,  c. 

Quaesitus. 

Prop^rans,  c. 

Quaestuosus. 

Properanter. 

Quaestuose. 

Propinquus,  c. 

Quietus. 

Propior,  proximus. 
Prosper. 

Quiete,  s. 

Prospere. 

Racemosus,  s. 

Protectus. 

Ramosus. 

Protervus,  c. 

Rancidus. 

Proterve,  c. 

Rapax. 

Provectus. 

Rapidus. 

Providens. 

Rapide,  c. 

Providenter,  s. 

Rams. 

Prudens. 

Rare. 

Prudenter. 

Recens. 

Pudens. 

Recenter,  s. 

Pudenter. 

Reconditus,  s. 

Pudicus. 

Rectus. 

PudTce,  c. 

Recte. 

Puerllis,  c. 

Reductus,  c. 

Pugnax. 

Refertus. 

Pugnaciter. 

Refuse. 

9 


130  Guide  to  Latin  Conversation, 


Regal  is. 
Religiosiis. 
Religiose. 
Remissus. 
Remisse,  c. 
Remotus. 
Rem5te,  c. 
Requietus,  c. 
Resinosiis,  s. 
Resoliitus,  c. 
Restrictus,  c. 
Restricte,  s. 
Retinens,  s. 
Retractatiis,  c. 
Retractiis. 
Reverens. 
Reverenter. 
Ridiculdsus,  s. 
Ridiculiis,  s. 
Rigidus,  c. 
Rigide,  c. 
Robustus. 
Rotundus. 
Ruben's. 

Ruber. 

Rubicundus,  c. 
RufuSj  c. 
Rugosus,  c. 
Rustice,  c. 

Sacer,  s. 
Sacratus. 

* Sacrilegus,  s. 


Saepe. 

Sa?vus. 

Sseve. 

Sagax. 

Sagaciter. 

Sal  ax,  s. 

Salsus. 

Salse. 

Saluber. 
Salubriter. 
Salutaris. 
Sanabilis,  c. 
Sanctus. 

Sancte. 

Sanus. 

Sane,  c. 

* Sapidus. 

* Sapide,  s. 
Sapiens. 

Sapi  enter. 
Satior. 

Satius. 

Satur,  saturior. 

Saturatus,  c. 

Scaber,  c. 

Seeleratus. 

Scelerate. 

Seelestus. 

Sciens. 

Scienter. 

Scitus. 

Scite. 

Scrupul5sus,  c. 


Comparatives  and  Superlatives.  131 


Scrupulose. 

Sincere,  c. 

Secretus. 

Sinuose,  c. 

SecrCto,  c. 

Socorditer,  c. 

Secundus. 

Solers. 

Seciinde. 

Sol  er  ter. 

Securiis,  c. 

Solidus,  s. 

Secure,  c. 

Solide,  c. 

Sedfitus. 

Sollicitiis. 

Seditiosus,  s. 

Sollicite. 

Seditiose. 

Solutus. 

Sediictus,  c. 

Solute,  c. 

Segnis,  c. 

Sonans,  c. 

Segniter,  c. 

Sordidus. 

Senex,  senior. 

Sparsus,  c. 

Separatim,  c. 

Spatidsus. 

Sequax,  c. 

Spatiose,  c. 

Sequior. 

Specidsus. 

Sequins. 

Specidse. 

Serenus. 

Spectiitus. 

Servans,  s. 

Spectate,  s. 

Serus. 

Spindsiis,  c. 

Sero. 

Spissus. 

Severiis. 

Spisse,  c. 

Severe. 

Splendens,  c. 

Siccus. 

Splendidus. 

Signiflcans. 

Splendide. 

Significanter. 

Spoil  atus. 

Silvester. 

Spurcus. 

Si  mil  is. 

Spurce. 

Similiter. 

Squalidus,  c. 

Simplex. 

Squalide,  c. 

Simpliciter. 

Stabilis,  c. 

Sinceriis. 

Stabiliter,  c. 

182  Guide  to  Latin  Conversation. 


Stercoratus,  s. 
Sterilis,  c. 
Stolidus. 
Stomacliosus,  c. 
Stoniachose,  c. 
Stremuis. 

* Strict  us. 
Strigosus. 
Studiosiis. 
Studiose. 
Stiiltus. 

Stiilte. 

Stupid  us,  s. 
Suavis. 
Suaviter. 
Subject  us,  c. 
Subjecte,  s. 
Subliitus. 
Sublate,  c. 

* Sublestus. 
Siiblimis,  c. 
Sublime. 
Sublimiter,  c. 
Submissus,  c. 
Submisse,  c. 
Substrictus,  c. 
Subtil  is. 
Subtiliter. 
Succensus. 
Summisse,  c. 
Sumptuose,  c. 
Superans,  c. 
Superbus. 


Superbe.  [mus. 

Sup^rus,  superior,  suprt- 
Super,  superior,  supreme 
[and  suprtmum. 
Supinus,  c. 

Surd  us. 

Suspectus. 

* Suspensus. 

Suspiciosus,  s. 

Suspiciose,  c. 

Taciturnus. 

Tardus. 

Tarde. 

Tectus. 

Tecte,  c. 

Tempgrans. 

Temperanter,  c. 
Temperatus. 

Temperate,  c. 
Tempestivus,  c. 

Tempest! ve,  c. 

Tempgri,  temperius. 
Tenax. 

Tenaciter,  c. 
Tenebricosus. 

Tener. 

Tenere. 

Tensus,  c. 

Tenuis. 

Teniuter. 

Tepidus. 

Tepide,  c. 


Comparatives 

Teres,  teretior. 
Terribilis. 

* Tersiis,  .s. 

Te-tfitus,  c. 

Teter. 

Tetre. 

Turbatus,  c. 

Turbid  us. 

Turbulentus. 
Turbulente,  c. 

Turpis. 

Turpiter. 

Tutus. 

Tute. 

Uberior,  8. 

Uberius  and  ubernme. 
Ulterior,  ultimus. 

Ultra,  ulterius,  ultime, 
[ultimo  and  ultimum. 
Umbrdsus. 

Unctus,  c. 

Unguinosus,  c. 

Urbanus.  . 

Urbane,  c. 

Usitatiis. 

Usitate,  e. 

Utens,  c. 

Utilis. 

Util  iter. 

Vacuus,  s. 

Vafer,  s. 


and  Superlatives.  133 

Valde. 

Valens. 

Valenter,  c. 

Validus. 

Vaiide. 

Van  us. 

Vastus. 

Vaste. 

Vecors. 

Vegetus. 

Vehemens. 

Vehementer. 

Velox. 

Velociter. 

Vendibilis,  c. 

Venenatus,  c. 
Venerabilis. 

Venosus,  c. 

Ventosus,  s. 

Veil  list  us. 

Venuste. 

Verax,  c. 

Verbdsus. 

Verbdse,  c. 

Verecundus. 

Vea*ecunde,  c. 
Verisimilis. 

Versutus. 

Veins. 

Vere. 

* Vestitus. 

Veternosus,  s. 

Vetus,  s. 


134  Guide  to  Latin  Conversation, 


Vetu^tus. 

Virillter. 

Vetuste. 

Vitiosus. 

VicTnus,  c. 

Vitiose. 

Vigilans. 

Vivax. 

Vigilanter. 

Vi  Vidus,  c. 

Villis. 

Vivide,  c. 

Vi  liter. 

Vocabilis,  c. 

Villosus, 

V ocalis. 

Vinosus. 

* Voluptuosus, 

Violentus. 

* Voluptuose,  i 

Violenter. 

Vorax,  c. 

Viridis. 

Vulgatus. 

Viride. 

VERBA  QUORUM  PR^TERITA  ET 
SUPINA  TIRONIBUS  DIFFICUL- 
TATIS  ALIQUID  AFFERRE 
POSSUNT. 

VERBS  WHOSE  PRETERITES  AND 
SUPINES  MAY  PRESENT  DIFFI- 
CULTIES TO  BEGINNERS. 


Abscondo,  abscondi, 
absconditum,  abscon- 
dere,  to  hide, 

Adipiscor,  adeptus 
sum,  adipisci,  to  acquire. 

Adolesco,  adolevi, 
adiiltum,  adolescere,  to 
grow  up. 

Affligo,  afflixi,  afflic- 
tura,  atiligere,  to  over- 
throw. 

Ago,  egi,  actum,  agere, 
to  condiLCtf  to  do. 

Algeo,  alsi,  alsum,  al- 
gere.  to  be  cold. 

Allicio,  allexi,  allec- 
tum,  allicere,  to  seduce^ 
to  attract. 


Allido,  allTsi,  alllsum, 
allidere,  to  come  in  con- 
tact zvith. 

Alo,  alui,  alitum  and 
altum,  alere,  to  nourish, 

Amicio,  amicui,  and 
amixi  (mre),  amictum, 
amicire,  to  cover,  to 
clothe. 

Ango,  anxi,  anggre,  to 
choke,  to  suffocate. 

Annuo,  annui,  annu- 
6re,  to  accord,  to  consent 
to. 

Aperio,  aperui,  aper- 
tum,  aperire,  to  open. 

Arceo,  arcui,  arcere, 
to  ward  off,  to  remove. 

135 


136  Guide  to  Latin  Conversation , 


Arguo,  argiii,  argu- 
tum,  argugre,  to  jyrove, 
to  accuse. 

Aspicio,  aspexi,  as- 
pectum,  aspicere,  to  be- 
hold. 

Aveo,  avere,  to  desire 
eagerly. 

Augeo,  aiixi,  aiictum, 
augere,  to  increase. 

Bibo,  bibi,  bibitum, 
bibere,  to  drink. 

Cado,  cecTdi,  casiira, 
cadere,  to  fall. 

Csedo,  cecidi,  cjesum, 
caedgre,  to  strike^  to  cut. 

Caleo,  calui,  calesc6re, 
calere,  to  be  ivarm. 

Cano,  ceemi,  cantum, 
cangre,  to  sing. 

Capio,  cepi,  captum, 
cap6re,  to  take. 

Carpo,  carpsi,  carp- 
turn,  carpgre,  to  tear 
away. 

Caveo,  cavi,  caiitum, 
cavere,  to  take  care. 

Cedo,  cessi,  cessum, 
cedere,  to  go,  to  give  way. 

Censeo,  censui,  cen- 
sum,  censere,  to  think. 

Cerno,  crevi,  cretum, 
centre,  to  see. 


Claudo,  claiisi,  clau- 
sum, claud^re,  to  sfnit. 

Coalesce,  coalui,  co- 
alitum,  coalere  and  coal- 
escere,  to  grow  up. 

Coepio,  coepi,  coeptum, 
coepere,  to  begin. 

Coerceo,  coercui,  co- 
ercitum,  coerce  re,  to  con- 
fine, repress. 

CollTdo,  colllsi,  colli- 
sum  collid^re,  to  dash 
against. 

Colo,  colui,  cultum, 
colere,  to  cultivate. 

Comminiscor,  com- 
mentus  sum,  commin- 
isci,  to  invent. 

Como,  comsi  and 
compsi,  comtum  and 
comptum,  com^re,  to 
comb. 

Comperio,  compgri, 
compertum,  comperire, 
to  discover^  to  learn. 

Compesco,  compescui, 
compescere,  to  contain. 

Compingo,  compegi, 
compactum,  compin- 
g6re,  to  thrust^  to  drive. 

Concresco,  concrevi, 
concretum,  concrescere, 
to  grow  together. 


Verbs, 


137 


Conciipio,  conciipivi, 
concupitum,  concupere, 
to  covet,  to  long  for. 

Condo,  condidi,  con- 
dltum,  cond^re,  to  hide. 

Condio,  condii,  and 
ivi,  conditum,  condire, 
to  season. 

Con  fligo,  con  fli  x i,  con  - 
flictiim,  confligere,  to 
fight. 

Congruo,  congrui, 
congnigre,  to  come  to- 
gether. 

Consto,  constiti,  cons- 
iatum  and  constitura, 
constare,  to  stop,  to  be, 
to  cost. 

Consulo,  consiilui, 
consultum,  consulere,  to 
consult. 

Consumo,  consumpsi, 
consumptura,  consii- 
mere,  to  consume. 

ContingOjContigi, con- 
tact um,  contingere,  to 
arrive  at,  to  attain. 

Coquo,  coxi,  coctum, 
coquere,  to  cook. 

CoiTigo,  correxi,  cor- 
rectum,  corrig^re,  to 
chastise. 


Corripio,  corripiii, 
correptum,  corripere,  to 
seize. 

Credo,  credidi,  credi- 
tum,  credgre,  to  believe. 

Crepo,  crepui,  crepi- 
tiim,  crepare,  to  crackle, 
to  resound. 

Cresco,  crevi,  cretum, 
crescgre,  to  grow. 

Cubo,  ciibiii  and  Cu- 
ba vi,  cubitum,  cubare,  to 
lie  in  bed. 

Cudo,  cudi,  cusum,  cu- 
dere,  to  beat,  to  forge. 

Cupio,  cupii  and  cu- 
pTvi,  cupltum,  cupere,  to 
desire. 

Curro,  cucurri,  cur- 
sum,  currere,  to  run. 

Do,  dedi,  datum,  dare, 
to  give. 

Decern  o,  decrevi,  de- 
er etum,  decern gre,  to  de- 
cide, to  decree. 

Deferveo,  defervui, 
defervere  and  deferves- 
cere,  to  cease  to  boil. 

Deleo,  delevi,  dele- 
turn,  delere,  to  efface,  to 
destroy. 

Demo,  demsi  and 
dempsi,  demtum  and 


138  Guide  to  Latin  Conversation, 


demptum,  demure,  to  re- 
move, withdraw. 

Depri  mo,  depressi,  de- 
pressum,  deprimgre,  to 
depres.^,  to  sink. 

Descendo,  descendi, 
descensum,  descendere, 
to  descend. 

Desino,  desTvi  and  de- 
si  i,  desitum,  desinere, 
to  cease. 

Desisto,  destiti,  desti- 
tum,  de>istere,  to  desist. 

Diligo,  dilexi,  dilec- 
tum,  diligere,  to  cherish. 

Dirimo,  diremi,  di- 
remtum  and  diremp- 
tum,  dirimere,  to  party 
to  separate. 

Diripio,  diripui,  di- 
rep turn,  diripere,  to  tear 
asunder. 

Dir  no,  dirni,  dirti- 
tum,  dir  Here,  to  demol- 
ish, to  destroy 

Disco,  didici,  dicitum 
[rare),  discere,  to  learn. 

Divido,  divisi,  divi- 
sum,  dividere,  to  divide. 

Doleo,  dolui,  dolitum, 
dolere,  to  he  in  pain. 

Doceo,  docui,  doctum, 
docere,  to  teach. 


Domo,  domui,  domi- 
tiim,  domare,  to  tame. 

Diico,  duxi,  ductum, 
ducfire,  to  lead. 

Duresco,  dnrui,  du- 
rere  and  durescere,  to 
grow  hard. 

Edo,  edidi,  esuni  and 
estiim,  edSre,  to  eat. 

Edo,  edidi,  editum, 
edere,  to  publish,  to  say. 

Elicio,  elicui,  elici- 
tum,  elicere,  to  draw  out. 

Elldo,  ellsi,  ellsum, 
elidere,  to  bruise,  to  grind. 

Eligo,  elegi,  electum, 
eligere,  to  choose,  to  elect. 

Eluceo,  eluxi,  elu- 
cere,  to  shine,  to  glitter. 

Emo,  emi,  emptiim, 
emere,  to  buy. 

Emungo,  emiinxi, 
emunctum,  emungere, 
to  blow  the  nose. 

Eneco,  enecui,  eneca- 
tum  and  enectiim,  enec- 
are,  to  fill. 

Eruo,  erui,  erutuin, 
eruere,  to  draw  out,  to 
subvert. 

Evado,  evasi,  evasum, 
evadere,  io  go  out,  to  es- 
cape. 


Verbs,  139 


Excello,  excellui,  ex- 
cellere,  to  excel. 

Expergiscor,  exper- 
rectiis  sum,  expergisci, 
to  awakr. 

Expleo,  explevi,  ex- 
pletum,  explere,  to  Jill 
again. 

Ex  plod o,  explosi,  ex- 
plosum,  explodere,  to 
hias,  to  disapprove. 

Exprimo,  express!, 
expressum,  exprimere, 
to  express. 

ExquTro,  exquisivi, 
exqnisitura,  exquirere, 
to  seek  a gain , to  enquire. 

Exsero,  exserui,  ex- 
sertum,  exserere,  to  put 
forth. 

Exsilio,  exsilii  and 
exsilui,  exsultum,  ex- 
si  lire,  to  leap  forth,  to  go 
out. 

Fallo,  fefelli,  falsum, 
fallere,  to  deceive. 

Farcio,  farsi,  fartum, 
farcTre,  to  stuff,  to  Jill. 

Fateor,  fassus  sum, 
fateri,  to  confess. 

Faveo,  favi,  fautum, 
favere,  to  favor. 

Ferio,  ferii*e,  to  strike. 


Fero,  tuli,  latum, 
ferre,  to  bear. 

Fido,  fisus  sum,  fi- 
dere,  to  conjide. 

Figo,  fixi,  fixum,  fi- 
gure, to  fix,  to  plant. 

Findo,  fidi,  fissum,  fin- 
dere,  to  cleave. 

Fingo,  finxi,  fictum, 
fingere,  to  feign,  to  repre- 
sent. to  make. 

Flecto,  flexi,  flexum, 
flectere,  to  curb,  to  bend. 

Fleo,  flevi,  fletum, 
flere,  to  weep. 

Floreo,  florui,  florere 
and  floresc6re,  to  flourish. 

Fluo,  fluxi,  fluxum, 
fluere,  to  flow. 

Fodio,  fodi,  fossum, 
fodere,  to  dig. 

Foveo,  fovi,  fotum, 
fovere,  to  inflame. 

Frango,  fregi,  frac- 
tum,  frangere,  to  break. 

Fremo,fremui,  fremi- 
tum,  fremgre,  to  tremble. 

Frendo  and  frendeo, 
frendere  and  frendere, 
to  gnash  the  teeth. 

Frico,  fricui,  frica- 
tum  and  frictum,  fri- 
care,  to  rub. 


140  Guide  to  Latin  Conversation, 


Fruor,  fruTtus  and 
fructus  sum,  fnii,  to  en- 
joy. 

Fugio,  fugi,  fugitum, 
fugere,  to  fiy  from. 

Fulcio,  fulci,  fultum, 
fulcire,  to  prop,  to  stay. 

Fiilgeo,  fulsi,  fulgere, 
to  shine,  to  brighten. 

Fiindo,  fiidi,  fusiiin, 
fimdere,  to  pour. 

Geino,  gemui,  gemi- 
tuin,  gemgre,  to  groan. 

Gero,  gessi,  gestum, 
gerere,  to  carry  on,  to 
produce. 

Gigno,  genui,  geni- 
tum,  gignere,  to  bring 
Jorth. 

Gradior,  grcssus  sum, 
gradi;  (o  walk,  to  advance. 

Haereo,  hsesi,  haesum, 
haerere,  to  stick,  to  hesi- 
tate. 

Haurio,  hausi,  liaus- 
tum,  haurire,  to  draw  up. 

Horreo,  horrui,  hor- 
rere  and  horrescere,  to 
stand  on  end. 

Ico,  ici,  ictum,  icere, 
to  strike,  to  wound. 

Ignosco,  ignovi,  igno- 
tum,  ignocSre,  to  pardon. 


Impingo,  impegi,  im- 
pactum,  impingere,  to 
throw. 

Incido,  incidi,  inci- 
dere  (cado),  to  fall. 

IncTdo,  incidi,  incT- 
sum,  incidere  (ccedo),  to 
cut. 

Incumbo,  incubui,  in- 
cubitum,  incumbgre,  to 
lie  on,  to  exert  oneself. 

Indiilgeo,  indulsi,  in- 
dultum,  indulgere,  to  be 
indulgent  toward. 

Ingruo,  ingrui,  in- 
gruSre,  to  attack,  lo  fall 
upon. 

Intueor,  intuitus  sum, 
intueri,  to  look  with  at- 
tention. 

Irascor,  iratus,  sum, 
irasci,  to  get  angry. 

Jaceo,  jacui,  jacere,  to 
lie  down,  to  recline,  etc. 

Jacio,  jeci,  j actum, 
jacere,  to  throw,  to  cast. 

Jubeo,  Jussi,  jussum, 
jubere,  to  order. 

Juvo,  juvi,  jutum,  ju- 
vare,  to  aid. 

Labo,  lapsus  sum,  la- 
bi,  to  fall. 


Verbs. 


141 


Lii?do,  laesi,  Itesiim, 
laed^re,  to  wound. 

Lambo,  Iambi,  1am- 
bere,  to  lick. 

Langiieo,  langiii,  lan- 
guere,  to  lamjuish. 

Lateo,  latiii,  latere,  to 
hide. 

Lavo,  lavi,  lautiim 
and  lotum,  lav^re  and 
lavare,  to  wash. 

Lino,  levi  and  livi, 
litiim,  lingre,  to  smear^ 
to  cover. 

Linquo,  liqiii,  lin- 
qnSre,  to  leave. 

Luceo,  luxij  lucere, 
to  shine. 

Ludo,  lusi,  liisum,  lu- 
dSre,  to  ptay. 

Lugeo,  luxi,  luctum, 
lugere,  to  iveep. 

Mando,  mandi,  man- 
sum,  mandgre,  to  chew. 

Maneo,  mansi,  man- 
sum,  manere,  to  dwell. 

Medeor,  mederi,  to 
cure,  to  care  for. 

Mergo,  raei'si,  mer- 
sum,  merg^re,  to  plunge. 

Meto,  messui,  mes- 
sum,  metere,  to  harvest. 

Metior,  mensus  sum, 
metlri,  to  measure. 


Metuo,  metui,  metii- 
turn,  metu6re,  to  fear. 

Misceo  miscui,  mix- 
tum  and  mistum,  mis- 
cere,  to  mix,  to  join. 

Misereor,  miser  tus 

sum,  misereri,  to  have 
pity.  ^ 

Mitto,  misi,  raissum, 
mittere,  to  send. 

Mcereo,  moestus  sum, 
moerere,  to  afflict. 

Molo,  molui,  moli- 
tum,  mol6re,  to  grind. 

Mordeo,  memordi, 
morsum,  mordere,  to 
bite. 

Moveo,  movi,  motum, 
movere,  to  move. 

Miilceo,  mulsi,  mul- 
sum,  mulcere,  to  caress. 

Mulgeo,  mulxi  and 
mulsi,  mulctum  and 
mulsum,  mulgere,  to 
milk. 

Nanciscor,  nactus 
sum,  hancisci,  to  find. 

Neco,  necui  and  ne- 
ciivi,  necatum  and  nec- 
tum  {rare)j  necilre,  to 
kill. 

Necto,  nexui,  nexum, 
Hectare,  to  knot. 


142  Guide  to  Latin  Conversation, 


Negligo,  neglexi,  ne- 
glectum,  negligere,  to 
necfUct, 

Nitor,  nisus  and  nixus 
sum,  niti,  to  drive. 

Noceo,  nocui,  noci- 
tiim,  nocere,  to  harm. 

Nosco,  novi,  notiim, 
noscere,  to  know. 

Nubo,  nupsi,  nuptum, 
nubere,  to  marry. 

Oblino,  lini,  livi,  evi, 
oblitum,  oblinere,  to 
anoint. 

Obllnio,  oblinivi,  ob- 
linire,  to  lay  over,  to  erase. 

Obliviscor,  oblltus 
sum,  oblivisci,  to  forget. 

Obsideo,  obsedi,  ob- 
sessum,  obsidere,  to  be- 
siege. 

Obsoleo,  obsolevi,  ob- 
soletum,  obsolere  and 
obsolescere,  to  be  obso- 
lete. 

Occtdo,  occului,  oc- 
cultum,  occulere,  to  hide. 

Oleo,  olui,  olere,  to 
spread  an  odor. 

Operio,  operui,  oper- 
tum,  operire,  to  cover. 

Ordior,  orsus  sum,  or- 
diri,  to  begin. 


Orior,  ortus  sum, 
orlri,  to  be  born. 

Paciscor,  pactus  sum. 
pacisci,  to  treat. 

Pando,  pandi,  pan- 
sum  and  passum,  pan- 
dere,  to  extend. 

Pango,  panxi  or  pe- 
pigi,  pactum,  pangere, 
to  fasten  in. 

Parco,  peperci  and 
pars!  [old),  parcitum 
and  parsum,  parcere,  to 
spare. 

Pareo,  parui,  pari- 
tum,  parere,  to  obey. 

Pario,  pepgri,  par- 
turn,  parSre,  to  bring 
forth. 

Pasco,  pavi,  pastum, 
pascSre,  to  nourish. 

Pateo,  patui,  patere 
and  patescere,  to  be  open, 
evident. 

Paveo,  pavi,  pavere, 
to  be  afraid. 

Pecto,  pexi  and  pexui, 
pexum  and  pectitum, 
pectere,  to  comb. 

Pello,  peptdi,  pulsum, 
pellere,  to  push,  to  strike. 

Pellicio,  pellexi,  pel- 
lectum,  pellicere,  to  at- 
tract. 


Verbs, 


143 


Pendeo,  pependi,pen- 
dere,  to  hwigj  to  be  sus- 
pended. 

Pendo,  pependi,  peii- 
suni,  pendere,  to  weigh. 

Percello,  perculi,per- 
ciilsuiii,  percellere,  to 
sti  ike. 

Percutio,  percussi, 
percussuiii,  percutere, 
to  beat. 

Perdo,  perdidi,  perdi- 
tum,  perdere,  to  lose. 

Peto,  petii,  and  pe- 
tivi,  petltum,  petere,  to 
seek,  to  aak 

Pingo,  piiixi,  pictum, 
pingere,  to  paint. 

Pinso,  pinsiii,  pin- 
sum,  pinsitum  and  pis- 
tiiin,  pinsere,  to  gruid^ 
to  pound. 

Plaiido,  plausi,  plau- 
sum,  plaudere,  to  ap- 
plaud. 

Plecto,  plectere,  to 
whip,  to  punish. 

Polio,  polivi  and  po- 
lii,  polltum,  poHre,  to 
polish. 

Polleo,  pollere,  to  be 
powerful. 


Polluo,  pollui,  pollu- 
tum,  polluere,  to  spoil. 

Pono,  posiii,  positum, 
ponere,  to  restj  to  place. 

Posco,  poposci,  posci- 
tum,  poscere,  to  ask. 

Poto,  potavi,  pota- 
tum  and  potum,  po- 
tiire,  to  drink. 

Prsesto,  prpestiti,  prses- 
tituin  and  praestiitum, 
praestare,  to  surpass^  to 
ejccel. 

Prandeo,  prandi, 
pransum,  prandere,  to 
breakfast. 

Premo,  pressi,  pres- 
sum,  premere,  to  press. 

Prodo,  prodidi,  prodi- 
tum,  prodere,  to  discover. 

Proficiscor,  profectus 
sum,  proficisci,  to  depart. 

Promo,  promsi  and 
prompsi,  promtum  and 
promptum,  promere,  to 
draw  from. 

Proripio,  proripui, 
proreptum,  proripere, 
to  take  off,  to  drag  along. 

Pungo,  pupugi  and 
punxi,  punctum,  pun- 
gere,  to  pricky  to  sting. 


144  Guide  to  Latin  Conversation, 


Putreo,putrui,putrere 
and  putreseere,  to  rot. 

Qusero,  qusesivi,  quse- 
situm,  qusergre,  to  aeek. 

Quatio,  quassum,  qua- 
tere,  to  shake. 

Queror,  questus  sum, 
queri,  to  complain. 

Quiesco,  qiiievi,  quie- 
tuiii,  quiescere,  to  rest. 

Rado,  rasi,  rasum,  ra- 
d6re,  to  scrape  off. 

Rapio,  rapiii,  raptum, 
rapere,  to  bear  away. 

Recido,  recidi,  recii- 
sum,  recidere  {cado),  to 
relapse. 

RecTdo,  recTdi,  red- ' 
sum,  reddfire  (ccedo)j  to 
cvt.  to  cut  off. 

Reddo,  reddidi,  reddi- 
tum,  reddere,  to  give 
hack. 

Refello,  refelRre,  to 
refute. 

Rego,  rexi,  rectum, 
regere,  to  reign. 

Reminiscor,  reminis- 
ci,  to  recollect. 

Repo,  repsi,  reptum, 
repere,  to  crawl. 

Reor,  ratus  sum,  reri, 
to  think j to  believe. 


Resipio,  resipui,  resi- 
p6re  and  resipiscere,  to 
feel. 

Respicio,  respexi,  res- 
pectum,  respicSre,  to 
look  at. 

Respondeo,  respond!, 
responsum,  respondere, 
to  answer. 

Respuo,  respui,  res- 
puSre,  to  reject,  to  repel. 

Retundo,  rettidi,  retii- 
sum  and  retunsura,  re- 
tundgre,  to  blunt,  to  re- 
pulse. 

Rideo,  risi,  risum,  ri- 
dere,  to  laugh. 

Rigeo,  rigui,  rigere 
and  rigescere,  to  freeze. 

Rodo,  rosi,  rosum,  ro- 
d6re,  to  gnaw. 

Rumpo,  rupi,  rup- 
tum,  rumpere,  to  break, 
to  separate. 

Ruo,  rui,  ruitum  and 
rutum,  mere,  to  rush 
forth,  to  fall  down. 

Salio,  salii  and  saiui, 
saltum,  salire,  to  jump. 

Sallio,  salii  and  sa- 
livi,  salTtum,  salire  and 
sallire,  to  salt. 


Verbs, 


145 


Saiicio,  sanxi,  sancl- 
tuni  and  sanctum,  sanc- 
ire,  to  establishj  to  sanc- 
tion. 

Sapio,  sapivi  and  sa- 
pui,  sapgre,  to  hate  a rel- 
ish, to  be  ivise. 

Sarcio,  sarci,  sartum, 
sarcire,  to  piece,  to  repair. 

Satiigo,  sategi,  satac- 
tum,  sataggre,  to  satisfy. 

Scindo,  scidi,  scissum, 
scindwre,  to  cleave. 

Scisco,  scivi,  scitum, 
sciscere,  to  decree,  to  de- 
cide. 

Seco,  secui,  sectum, 
secare,  to  cut,  to  cut  off. 

Sedeo,  sedi,  sessum, 
sedere,  to  sit  down. 

Senesco,  senui,  se- 
nere  and  senescSre,  to 
grow  old. 

Sentio,  sensi,  sensum, 
sentire,  to  perceive,  to 
think,  to  feel. 

Sepelio,  sepelii  and 
sepelivi,  sepultum,  sepe- 
lire,  to  bury. 

Sepio,  sepsi,  septum, 
sepire,  to  surround. 

Sero,  sevi,  satum,  se- 
r6re,  to  sow. 

10^ 


Sero,  serui,  sertum, 
ser6re,  to  interlace. 

Serpo,  serpsi,  serp- 
tum,  serpC^re,  to  creep. 

Sido,  sidi  and  sedi, 
sessum,  sidSre,  to  sit 
down. 

Singultio,  singultire, 
to  sob,  to  groan. 

Sino,  sivi,  situm,  si- 
n6re,  to  permit. 

Sisto,  stiti,  statum, 
sistSre,  to  stop. 

Soleo,  solitus  sum,  so- 
lere,  to  be  accustomed. 

Sol  VO,  solvi,  solutum, 
solvere,  to  untie,  to  break. 

Sono,  sonui,  somtum, 
sonare,  to  sound,  to  ring. 

Sorbeo,  sorbui,  sorp- 
tum,  sorbere,  to  swallow. 

Sperno,  sprevi,  spre- 
tum,  sperrigre,  to  despise. 

Splendeo,  splendid, 
splendere,  to  shine,  to 
glisten. 

Spondeo,  spopondi, 
sponsum,  spondere,  to 
solemnly  promise. 

Spuo,  spui,  sputum, 
spuSre,  to  spit. 

Sto,  steti,  statum, 
stare,  to  stand. 


146  Guide  to  Latin  Conversation. 


Sterno,  stravi,  stra- 
tum, sternSre,  to  spread, 

Sterto,  stertui,  ster- 
tere,  to  snore. 

Strepo,  strepui,  strepi- 
tum,  strepere,  to  resound. 

Strideo,  stridere,  to  re- 
echo,  to  resound. 

Stringo,  strinxi,  stric- 
tum,  stringere,  to  bind,  to 
draw  together. 

Struo,  strnxi,  struc- 
tum,  struere,  to  construct. 

Studeo,  studui,  stu- 
dere,  to  study. 

Suadeo,  suasi,  suasum, 
suadere,  to  persuade. 

Sugo,  suxi,  suctum, 
sugere,  to  suck. 

Sumo,  sumsi  and 
sumpsi,  sumptum,  su- 
mere,  to  take. 

Surgo,  surrexi,  sur- 
rectum,  surggre,  to  rise. 

Tabeo,  tabui,  tabere, 
to  melt  away. 

Taceo,  tacui,  taciturn, 
tacere,  to  he  .silent. 

Tango,  tetigi,  tactum, 
tangere,  to  touch. 

Tego,  texi,  tectum, 
tegere,  to  cover. 

Texo,  texui,  textum, 
texere,  to  weave. 


Ternno,  temsi  and 
tempsi,  temtum  and 
temptum,  temnfire,  to 
despise. 

Tendo,  tetendi,  ten- 
turn,  tensum,  tendgre,  to 
stretch  out. 

Teneo,  tenui,  tentum, 
ten  ere,  to  hold. 

Tergeo  and  tergo,  ter- 
si,  tersum,  tergere  and 
tergere,  to  mb,  to  clean 

Tero,  trivi,  tritum,  te- 
rere,  to  grind,  to  pound. 

Timeo,  timui,  timere, 
to  fear. 

Tingo,  tinxi,  tinctum, 
tinggre,  to  dye 

Tollo,  sustuli,  subla- 
tum,  tollgre,  to  bear 
away. 

Tondeo,  totondi,  ton- 
sum,  tondere,  to  shear. 

Tono,  tonui,  tonitum, 
tonare,  to  thunder 

Torpeo,  torpui,  tor- 
pere,  to  he  torpid. 

Torqueo,  torsi,  tor- 
sum  and  tortum,  tor- 
quere,  to  twist. 

Torreo,  torrui,  tos- 
tum,  torrere,  to  dry,  to 
roast. 


Verds, 


147 


Traho,  traxi,  trac- 
turn,  traliSre,  to  draw. 

Transilio,  transilivi, 
transilii  and  transilui, 
transiiltum,  transilire, 
to  trap. 

Tremo,  tremui,  tre- 
mere,  to  tremble. 

Trudo,  trusi,  trusum, 
trudere,  to  shove  fonvard. 

Tiieor,  tuitus  sum,  tu- 
eri,  to  consider,  lo  protect. 

Tundo,  tutiidi,  tun- 
sum  and  tusum,  tun- 
dere,  to  strike. 

Turgeo,  tursi,  turgere, 
to  swell. 

Ulciscor,  ultus  sum, 
ulcisci,  to  avenge. 

Ungo,  unxi,  unctum, 
unggre,  to  anoint. 

U ro,  ussi,  ustum, 
urere,  to  burn. 

Urgeo,  ursi,  ursum, 
urgere,  to  urge,  to  press. 

Utor,  usus  sum,  uti, 
to  use. 

Valeo,  valui,  valere, 
to  be.  strong,  well. 

Veho,  vexi,  vectum, 
vehere,  to  draw. 

Velio,  vein  and  vulsi, 
vulsum,  vellSre,  to  draw 
forth. 


Vendo,  vendidi,  ven- 
ditum,  vendere,  to  sell. 

Veneo,  venii  and  ve- 
nlvi,  venitum,  venire, 
to  be  sold. 

VeiTO,  vend,  versum, 
verrere,  to  sweep  off. 

Verto,  verti,  versum, 
vertere,  to  turn. 

Vescor,  vesci,  to  feed 
on. 

Veto,  vetui,  vetitum, 
vetare,  to  forbid. 

V ideo,  vidi,  visum,  vi- 
dere,  to  see. 

Vinco,  vici,  victum, 
vincere,  to  conquer. 

Vincio,  vinxi,  vine- 
turn,  vincire,  to  lie,  to 
knot. 

Viso,  visi,  visum,  vi- 
sgre,  to  examine,  to  visit. 

Vivo,  vixi,  victum, 
vivgre,  to  live. 

Volo,  volui  velle,  to 
wish. 

Volvo,  volvi,  volu- 
tum,  volvgre,  to  turn 
round. 

Vomo,  vomui,  vomi- 
tum,  vomere,  to  vomit. 

Voveo,  vovi,  votum, 
vovere,  to  vow,  to  make  a 
vow. 


DE  RATIONE  INTERROGANDI  ET  RE- 
SPONDENDI  PRi^iCEPTA 
QUiEDAM. 

GRAMMATICAL  CONSTRUCTION  OF 
QUESTION  AND  ANSWER. 


I,— QUESTIONS. 

1.  There  are  two  kinds  of  questions : the  di- 
rect and  the  indirect  The  indirect  question  is 
always  expressed  by  a subordinate  proposition.  In 
the  sentences : Tell  me  ivho  you  are,  I wish  to  know 
what  he  is  doing,  who  you  are,  what  he  is  do- 
ing, are  indirect  questions.  The  direct  question 
is  put  thus:  Who  are  you?  What  is  he  do- 
ing? 

I 1. — Direct  Questions. 

2.  The  following  pronouns  and  adverbs  are 

often  used  in  direct  questions : Quis,  quisnam  ec- 

quis;  ecquisnam,^  uier^  for  two  persons  or  things; 

1 Eoquis,  ecquisnam,  ecquo,  ecquando,  expect  an  affi  rraative 
answer. 

Quid,  subject  or  object  of  a verb  of  asking,  is  used  alone 
or  is  followed  by  a substantive  in  the  nominative,  the  ac- 
cusative, or  the  genitive  case.  Quid  tibi  videUir  ? (Cic.)  How 

148 


Question  and  Answer,  149 

qmliSy  for  quality;  quantus,  quantum,  quam,  for 
dimensions,  quantity ; quanti,  for  price,  value ; 
quanto,  in  comparisons;  quot,  quotie^i,  quoins,  quo- 
teni,  quotuplex,  quotuplus,  for  number;  cujus,  for 
possession;  cujas,  for  country;  ubi,  quo,  ecquo, 
uiule,  qua,  quorsum,  quorsus,  utro,  utrobi,  utrubi,  for 
place ; quando,  ecquando,  quamdiu,  quamdudum,  for 
time;  cur,  quare,  quamobrem,  quin,  for  cause,  mo- 
tive ; quomodo,  quemadmodum,  lU,  qui,^  for  man- 
ner and  instrument. 

Quis  hie  loquitur?  Ter. 

Who  speaks  here  f 

Qui  tu  es  homo  ? Ter. 

Who  are  you  f 

Quis  hie  est  homo  ? Ter. 

Who  is  this  man  here  f 

Quaenam  audiam? 

What  am  I to  hear  ? 


does  it  look  to  you?  Quid  tibi  nomm  est?  ('Plant.)  What  is 
your  name^  Quid  tu  hominis  es  ? (T6r.)  What  man  art  thou? 
Quod  is  always  followed  by  a substantive  in  the  same  case. 
Quod  scefus  enmmisit?  What  crime  has  he  committed?  In- 
terrogative pronouns  are  used  only  with  nouns  which  are 
expressed,  in  the  cases  which  have  the  same  form  for  the 
masculine  and  neuter.  Thus  we  say:  Cui  rei  studes?  de 
qua  re  loqueris?  and  not  Cui  studes?  de  quo  loqueris? 

2 With  how,  why,  in  Latin,  we  always  employ  in  prose  a 
personal  mood,  as  Car  Simulas?  (Ter.)  Why  dissimulate? 
Cur  me  excrucio  ? (Cic.)  Why  torment  me  ? 


150  Guide  to  Latin  Convcp'^-^.atic^i^ 

Quidnam  incepturus  est? 

What  is  he  to  undertake  f 

Quid  tibi  vis  ? Quid  feci  ? 

T17ta^  do  you  wish  ? What  have  I done  f 

Quid  est  ? Quid  rides  ? Quid  taces  ? 


What  is  it?  Why  laugh?  Why  silent? 

Ex  duobus  uter  dignior  ? Quint. 

Which  is  the  worthier  ? 

Quanti  emisti  ? Ter. 

How  much  have  you  paid  for  it  ? 

Hora  quota  est  ? Hor. 

W hat  time  is  it  ? 

Cujum  pecus?  Vir. 

Whose  flock? 

Cujates  estis  ? Plaut. 

From  what  country  are  you? 

. Ubi  vidisti  ? Ubi  quaeram  ? Ter. 

Where  have  you  seen  it  ? Where  shall  I seek  it  ? 

Quo  bine  te  agis?  Ter. 

Whither  are  you  going? 


Question  anclf  Ansioer,  151 

Unde  egreditur?  Unde  id  scis?  Ter. 

Whence  does  he  depart  f Whence  did  you  learn  that? 

Quorsum  haec  pertinent  ? Cic. 

What  is  the  drift  of  this  talk  ? 

Quando  gentium  ? Plaut. 

When  then  ? 

Quandiu  nos  eludet  ? Cic. 

How  long  shall  he  make  sport  of  us  ? 

Cur  simulas  igitur  ? Quin  taces  ? Ter. 

Why  dissimulate?  Why  are  you  not  silent?  i 

Quamobrem  id  non  facis?  Ter. 

Why  do  you  not  do  this? 

Ut  vales?  Qui  sciam?  Ter- 

How  do  you  do?  How  may  1 know  it? 

Msecenas  quomodo  tecum  ? Hor. 

How  is  it  with  yoUj  Mcecenas? 

3.  When  the  pronouns  and  adverbs  just  enu- 


merated are  not  used,  the  particles  ne^  an,  numquid, 
numnam,  nonne,  annon,  utrum,  may  be  employed. 

When  the  answer  to  a question  is  doubtful,  ne 
or  an  is  used ; ne  is  always  placed  after  a word. 


152  Guide  to  Ledin  Conversation, 

and  an  ordinarily  begins  a subordinate  proposi- 
tion.^ 

Novistine  Euclionem  ? Plant 

Do  you  know  Euclion  f 

Obsecro,  an  non  civis  est?  Ter. 

Tell  me,  I pray  you,  is  he  a citizen  f 

4.  If  the  answer  expected  is  to  be  negative, 
num,  nvmquid,  numrie,  immnam,  are  used,  in  the 
beginning  of  the  sentence.’-^ 

Num  cadit  in  virum  bonum  mentiri?  Cic. 
Is  it  permitted  a good  man  to  lie  ? 

Numquid  vos  duas  habetis  patrias?  Cic. 

Have  you  two  countries  f 

Numne  Deum  ipsum  vidistis?  Cic. 

Have  you  seen  God? 

5.  If  the  answer  expected  is  to  be  affirmative, 
nonne,  annon,  nihilne,  are  used. 

Nonne  id  satis  erat?  Ter. 

Was  not  that  enough  ? 

1 An  and  annon  serve  to  announce  the  second  part  of  an 
interrogation  which  has  two  members,  and  correspond  to 
or.  They  begin  a proposition  which  stands  as  an  explana- 
tion or  as  an  answer  to  another ; we  could  not  say  an  no- 
visti  Euclionem  f 

2 Numquid  is  stronger  than  num. 


Question  and  Answer.  153 

Pater  ejiis  rediit,  annon?  Ter. 

Has  his  father  returned  or  notf 

Nequidquam  liberum  te  dicis,  annon  est  rnetus 
omnis  servitus  ? Cic. 

In  vain  do  you  call  yourself  free  ; is  not  every  fear  a 
bondage f 

6.  When  the  question  regards  two  things  or 
two  persons,  utruni  or  ne  is  used  in  the  first  mem- 
ber, and  an  before  the  second. ‘ 

Guatulerne  tibi,  an  timeam  ? Cic. 

Should  I congratulate^  or  should  I fear  you  ? 

Uter  popularis  est  tune,  an  ego  ? Cic. 

Who  of  the  two  is  'popular ^ you  or  If 

Utrum  ea  vestra,  an  nostra  culpa  est  ? 

h it  your  fault  or  ours  f 

Utrum  taceam,  an  prsedicem  ? Ter. 

Should  I remain  silent^  or  should  I speak  f 

1 Ne,  utrum,  are  sometimes  understood : Eloquar  an  si~ 
learn  f (Virg.)  Shall  1 speak  or  shall  t remain  silent  f Non 
mihi  respondes  f (Ter.)  You  do  not  answer  me  ? 

Ne  is  always  used  after  a word. 

An  is  sometimes  replaced  by  ne : Jastiticene  prius  mirer 
belline  laborum  (Hellen.  p.  labores)?  (Virg.)  Must  1 rather 
admire  thy  justice  than  thy  martial  deeds  f Quid  refert 
elamne  palamne  roget  f (Tib.)  What  matters  it  whether  he  ask 
in  secret  or  openly  f 


154  Guide  to  Latin  Conversation. 


7*  When  we  ask  whether  a thing  exists  or  not, 
whether  an  event  has  taken  place  or  not,  the  sen- 
tence is  expressed  as  a simple  affirmation,  necveox 
arinon  being  placed  at  the  end. 

Sunt  haec  tua  verba  necne  ? Cic. 

Are  these  your  words  or  not  f 

Bellum  indicimus  annon  ? Cic. 

Shall  we  declare  ivar  or  not? 

Pater  ejus  rediit,  annon  ? Ter. 

Has  his  father  returned  or  not  ? 


§ 2. — Indirect  Questions, 

8.  In  indirect  questions,  as  in  direct,  the  pro- 
nouns and  adverbs  quiy  qualis,  cur^  etc.,  are  used.' 

1 Indirect  questions  generally  follow  the  verbs  scirei 
nejsdrei  ignorare,  quaerere^  interrogare^  videre^  deliberare^ 
dijudicarey  decernere^  etc.  The  relative  pronoun  should 
not  be  confounded  wiih  the  interrogative  pronoun.  The 
relative  pronoun  has  an  antecedent  expressed  or  under- 
stood, and  is  construed  with  the  indicative;  the  interro- 
gative pronoun  is  always  followed  in  indirect  questions  by 
tbe  subjunctive.  Thus,  Scio  quae  tu  nescis  signifies  i 
know  things  which  you  do  not  know,  while  Scio  quae  tu  nes- 
cias  signifies  I know  what  the  things  are  which  you  do  not 
know.  Likewise,  Di^am  tamen  quod  sentio  signifies  I will 
teU  nevertheless  that  which  (id  quod)  I think,  the  thing  which 
I think,  and  Dicam  tamen  quid  sentinm,  1 ivitl  tell  nevertheless 
(what?)  luhat  I think,  what  my  thought  is,  what  thing  I think. 
Quid  sentiam  is  here  the  object  of  the  verb  dicam. 


Question  and  Answer,  155 

Nescio  quid  egeris.  Cic. 

I know  not  what  you  have  done. 

Quis  ego  sim  cognosces.  Sail. 

You  know  who  I am. 

Ausculto,  loquere  quid  velis.  Ter. 

I listen j say  what  you  will. 


Quid  est  causae  cur  repudietur? 
What  reason  is  there  for  rejecting  him  f 


9.  When  these  adverbs  and  pronouns  are  not 
used,  ne,  num^  an^  nonnCy  annoUy  utrum,  etc.,  are 
used  instead.  If  the  interrogative  sentence  con- 
sists of  but  one  member,  ne,  nuniy  and  sometimes 
an  may  be  used. 

Quaeritur  idemne  sit  pertinacia  et  perseverantia 

[Cic. 

It  is  asked  if  obstinacy  and  perseverance  are  one  and 
the  same  thing. 

Quaeritur  an  siccari  palus  Pomptina  possit.  Quint. 
It  is  asked  if  the  Pontine  marshes  can  he  drained. 

Interrogavit  hove  an  esset  latior.  Phaed. 
She  asked  if  she  was  not  larger  than  the  ax. 


156  Guide  to  Latin  Conversation, 

lO.  If  the  question  has  several  members, 
uirum,  ne,  'nuin  are  used  in  the  first  member,  and 
an  at  the  beginning  of  the  othersd 

Quis  scire  possit  unusne  mundus  sit,  an  plures? 

[Cic. 

Who  can  tell  whether  there  he  one  or  many  worlds. 

Quaero  a te  utrum  ilia  verba  an  portenta  sint  ? 

[Cic. 

Tell  me  are  these  simple  ivords  or  prodigies  ? 


11 . If  the  interrogation  refers  to  the  existence 
or  to  the  non-existence  of  a thing,  necne  or  annon 
is  used. 

Dii  utrum  sint  necne  sint  quaeritur.  Cic. 
It  is  asked  whether  or  not  tKe  gods  exist, 

1 Utrum,  ne,  num  are  sometimes  understood  : Stellarum 
numerals  par  an  impar  sit  incertam  est  (Cic,).  We  know  not 
if  the  number  of  the  stars  be  odd  or  even. 

An  is  sometimes  replaced  by  ne:  Hominibus  prodesse 
natura  jubet;  servi  libetine  sint,  quid  ref ert  ? (Cic.)  Nature 
imposes  on  us  the  duty  of  assisting  men;  what  matters  it 
whether  they  be  staves  or  freemen? 

An  is  repeated  before  every  proposition  when  there  are 
several  of  them:  Quaeritur  an  atomorum  con  cur  su  mundus 
sit  effectus,  an  Providentia  regatur,  an  sit  aliquando  casurus 
(C.) — An,  anne  are  often  used  for  aut:  Postulo  mihi  respon- 
deat, qui  sit  iste  verutius : mercator,  an  aralor,  an  pecuarius  ? 
(Cic.)  Sometimes  the  meaning  of  the  sentence  demands 
aut : An,  ille,  tempus  aut  in  poetis  evolvendis,  aut  in  musicis 
contereret  (Cic.).  ' 


Question  and  Anmer,  157 

g 3. — The  Verb  in  Questions. 

12.  In  indirect  questions  the  verb  is  always 
put  in  the  subjunctive : ^ in  direct  questions  it  is 
put  in  the  indicative. 

In  direct  questions  the  verb  is  put  in  the  sub- 
junctive : 1st.  When  the  tense  is  conditional  : 
Qaem  te  appellemf  (Cic.).  How  should  I call  you  ? 
— Utrum  plus  aestimemus  pecuuiam  Pyrrhl,  an  con- 
tinentiam  Fabricii  f (Cic.).  Which  should  we 
esteem  the  more,  the  treasures  of  Pyrrhm  or  the  dis- 
interestedness of  Fabricius  f 2nd.  When  there 
arises  an  idea  of  doubt,  of  possibility:  Quid 
faciamf  Quid  facer em?  (Cic.)  What  am  I to 
do  f What  could  I do  f 

ir.-ANSWERS. 

Answers  to  questions  are  made  in  Latin,  as  in 
English,  by  a noun,  an  adjective,  a pronoun,  a 
verb,  an  adverb,  or  by  a combination  of  some  of 
these  parts  of  speech.  Ellipses  are  frequent  in 
answers  to  questions,  and  they  should  be  always 
taken  into  consideration  when  we  construe  the 
words  expressed. 

1. — The  Noun,  Adjective,  and  Pronoun  in 
Answers. 

Qui  vocare  ? — Geta.  Ter. 

What  is  your  name  f — Geta. 

1 Nescio  quis  stands  for  aliquis  and  the  verb  which  fol- 
lows is  put  in  the  indicative. 

Nescio  quis  teneros  oculus  mihi  fascinat  agnos. 

Some  evil  eye  or  other  hewUches  my  tender  lambs. 


158  Guide  to  Latin  Conversation, 

Ecquis  hie  est? — Ego  sum,  Chremes.  Ter. 


Who  is  this  f — It  is  J,  Chremes, 

Quid  meritus  es? — Crucem  (meritus  sum).  Ter. 
What  have  you  deserved? — The  cross. 

Ubi  vidisti  illam? — In  via  {vidi  illam).  Ter. 
Where  did  you  see  her? — On  the  street. 

Ubi  ea  est  ? — Domi,  apud  me.  Ter. 

Where  is  she  ? — In  my  house  at  home. 

Quanti  emisti? — Viginti  minis  {emi).  Ter. 


How  much  did  you  pay  for  it  ? — Twenty  pounds. 

Abiitne  solus  ? — Solus  {ahiit).  Ter. 

Did  he  depart  alone  ? — Alone. 

Audivistine? — Omnia  (audivi).  Ter. 

Have  you  heard  ? — Everything. 

2. — The  Verb  and  Participle  in  Answers. 

Estne  Simo  intus? — Est  [intus  Simo).  Ter. 
Is  Simon  in  ? — He  is. 

Estne  frater  intus  ? — Non  est  {frater  intus).  Ter. 
Is  my  brother  in  ? — He  is  not. 


Question  and  Answer.  159 

Virgo  cuja  est? — Nescio.  Ter. 

Whose  daughter  is  she  f — I know  not. 

Numquid  meministi  ? — Id  quaere.  Ter. 

Do  you  not  recollect  it  f — I am  trying  to. 

Civis  Glycerium  est  ? — Ita  praedicant.  Ter. 
Is  Gly cerium  a citizen  f — They  say  that  she  is. 

Detraxitne  tibi  vestem? — Factum  {est  hoc).  Ter. 
Has  he  carried  away  your  clothes  f — Yes. 

Quid  ille,  quaeso  ? — Perditus  {sum,  dixit).  Ter. 
What  did  he  say,  tell  mef — I am  lost. 

3. — The  Adverb  in  Answers. 

Norasne  eum  prius? — Non  {cum  noram).  Ter. 
l)id  you  know  him  before  f — No. 

Pro  te  hue  deductus  est  ? — Ita  {deductus  est).  Ter. 
Was  he  conducted  hither  instead  of  you? — Yes. 

Intellexistine  ? — Probe  {intdlexi).  Ter. 

Did  you  understand  it  ? — Very  well. 

Aperte  visne  loqui  ? — Sane  quidem.  Ter. 

Do  you  wish  me  to  speak  clearly  f — Yes,  certainly. 


160  Guide  to  Latin  Conversation, 

Numquid  vis? — Etiam  {volo).  Ter. 

Do  you  wish  anything  ? — Yes. 

Num  pudet  vanitatis? — Minime  {pudet).  Ter. 
Do  you  not  blush  at  your  levity  ? — No. 

Mene  quserit  ? — Verum.  Ter. 

Is  he  looking  for  me  f — Yes. 


4. — Answers  to  Questions  made  with  Qmlisy 
QuantuSj  etc. 


Qualis  f 
Quantus  f 
Quot  f 
Quotus  f 
Qaoties  f 

Quotenif 
Quotuplex  f 
Quotnptus  f 
Quotennis  f 

Cvjus  f 


Cvjas  f 
Vhif 


Bonus,  peritus,  imperitus,  etc. 

Parvus,  longus,  brevis,  etc. 

Unus,  duo,  tres,  quatuor,  etc. 

Primus,  secundus,  tertius,  etc. 

Semel,  bis,  ter,  quater,  aliquoties, 
etc. 

Singuli,  bini,  terni. 

Simplex,  duplex,  triplex,  etc. 

Simplus,  duplus,  triplus,  etc. 

Biennis,  triennis...  Anniculus, 
bimus,  trimus,  quadrimus. 

Mens,  tuus,  suus,  noster,  vester, 
or  the  genitive  of  a noun  : Cujum 
pecus  ? Meum  or  ^gonis. 

Names  of  country  ^ of  sect,  of  fam- 
ily: Italus,  Komanus,  Stoicus. 

Ibi,  hie,  istic,  illic,  ubique,  ibi- 
dem, alibi,  nusquam,  alicubi, 
usquam,  foris,  etc. 


161 


Question  and  Answer, 


Quof 

Unde  f 

Qua  f 

Qaorsum  f 
Utro  ? 

Utrobif  utruhif 
Qaando  f 

Qaandiu  f 
Qaantopere  f 
Qmnlum  f 
Qmterms  f 
Qaomodo  f 


Eo,  hue,  istuc,  illuc,  quovis, 
quolibet,  eodem,  alio,  aliquo, 
quoquam,  quopiam,  foras,  etc. 

Inde,  hinc,  istinc,  illinc,  un- 
dique,  indiedeni,  aliunde,  ali- 
cunde,  coelitus,  etc. 

Ea,  hac,  istac,  iliac,  qualibet, 
eadera,  aliqua,  usquequaque, 
recta,  dextra,  etc. 

Sursum,  deorsura,  introrsum,  ali- 
orsum,  etc. 

Utroqiie,  utroque  versus,  neu- 
tro,  etc. 

Utrobique,  neutribi,  etc. 

Hodie,  heri,  eras,  nudius,  tertius, 
perendie,  pridie,  postridie, 
mane,  vespere,  noctu,  interdiu,  ^ 
etc. 

Aliquandiu,  diu,  tandiu,  semper, 
paulisper,  parun^per,  etc. 

Magnopere,  valde,  omnino,  par- 
tim,  etc. 

Aliquantum,  multum,  parum, 
paulum,  plus,  minus,  etc. 

Hactenus,  eatenus,  magis,  satis, 
nimium,  etc. 

Sic,  ita,  item,  pari  ter,  gratis, 
frustra,  etc. 


11 


YARUE  COLLOQUENDI  FORMULiE. 

DIFFERENT  FORMS  OF  CON- 
VERSATION. 

1. 


FOR  GREETING. 

Good-day. — Good-day. 

Good-day,  John — And 
you,  Paul. 

Good-day,  my  good  fel- 
low, good-clay  my 
dear  Cur;  ul  ion. 

I am  glad  to  see  you 
well. — I know  that, 
what  is  going  on  ? 

We  rejoice  in  seeing 
you  well. 

To  greet  anybody. 


To  greet  one  another. 
How-do  you-do  ? 

I wish  you  good-day. 

He  came  to  pay  me  his 
respects. 

162 


AD  SALUTANDUM. 

Salve.— Salve  et  tu. 

Salve  Joannes. — Et  tu 
Paule. 

O salve,  bone  vir,  C^r- 
culio  exoptate,  salve. 

Venire  te  salvum  vo- 
lupe  est. — Credo,  quid 
agitur  ? 

Salvum  te  advenire  gau- 
demus. 

Aliquem  salutare  ; salu- 
tem  alicui  dic6re, 
dare,  ferre. 

Consalutare  inter  se. 

Salvus  sis. 

Multam  tibi  salutem  im- 
pertio. 

Venit  ad  me  salutatum. 


163 


Forms  of  Conversation. 


Give  my  regards  to 
Peter. 

He  has  sent  me  his  re- 
gards through  you. 

Give  him  my  regards. 

Cicero  sends  his  re- 
gards. 

My  son  Cicero  wishes 
to  be  remembered  to 
you. 

He  greets  you  with  his 
best  wishes. 

After  interchanging 
greetings  I set  about 
my  studies. 

Good-bye,  farewell. 


2 

CONCERNING  THE 
HEALTH. 

How  are  you  getting 
along  ? 

Have  you  been  well  all 
the  time? 

What  is  your  ailment? 

How  did  you  contract 
that  disease  ? 

I am  well. 

I am  a little  better. 


Petro  meis  verbis  salu- 
tem  adscribe. 

A te  mihi  sal  (item  dixit. 

Sal V ere  ilium  jube  meo 
nomine. 

Salvere  te  jubet  Cicero. 
Salvebis  a meo  Cicer5ne. 


Impertit  tibi  multum 
salutis. 

Ubi  salutatio  defluxu, 
littSris  me  imolio. 

Vale,  multum  vale,  bene 
vale. 


DE  VALETUDINE. 

Ut  vales? 

Usque  valuisti? 

Quis  te  morbus  habet? 
Unde  istum  morbum 
contraxisti  ? 

Bene  mihi  est. 

Melius,  meliusciile  rai- 
hi  est. 


164  Guide  to  Latin  Conversation, 


I am  not  yet  well. 

I am  not  very  well. 

I never  felt  better. 

How  is  your  brother? 
is  he  well  ? 

How  is  he?  what  is  he 
doing? 

Is  everyone  well  at 
home? 

He  is  well. 

He  is  not  well. 

My  father  is  well. 

He  is  in  good  health. 

He  has  the  fever. 

He  is  subject  to  the 
fever. 

The  fever  has  entirely 
left  him. 

I have  no  desire  to 
vomit. 

I have  the  colic,  the 
gout,  the  podagra. 

He  has  the  nose  bleed. 


He  has  sore  eyes. 
My  tooth  aches. 


Non  plane  a morbo  con- 
valui. 

Ninus  belle  me  habes. 

Sic  valeo  ut  nunquam 
melius. 

Quid  frater  ? salvus  est  ? 

Ut  valet?  quid  agit? 

Kectene  apud  vos?  Ut 
valetur  domi  vestrse 

Est  ipsi  recte;  belle  se 
habet ; recte  valet. 

Minus  valet. 

Pater  commfida  utitur 
valetudine. 

Valetudine  optima  est 
affectus 

In  febrini  incidit. 

Prod! vis  ad  febrim. 

Febris  ex  toto  quievit, 
evasit. 

Nausea  plane  abiit. 

Ex  intestlnis,  ex  reni- 
bus,  podagra  laboro 

Sanguis  ei  naribus  ma- 
nat, fluit.  Naribus 
sanguinem  emittit. 

Laborat  ex  ociilis. 

Dens  dolet,  dolores  mo- 
vet. 


165 


Forms  of  Conversation, 


He  has  fainted. 

He  is  cured  of  his  sore 
eyes. 

He  is  a little  better, 
jlis  health  was  very 
poor. 

He  is  sick. 


He  is  very  sick  abed. 
He  has  fallen  sick. 


His  sickness  becomes 
worse 


Defecit  eum  animus. 

Ab  ocQlis  valet. 

Meliuschle  est. 

PerdTta  ei  at  valetudine  ; 
illi  erat  infirma  vale- 
tudo. 

Tenet  eum  morbus  • 
aegrotat;  morbo  la- 
borat. 

JEger  gravi  morbo  de- 
cumbit 

In  morbum  delapsum 
est,  morbo  correptus 
est. 

Ingravescit  morbus. 


He  sutlers  a great  deal 
from  the  gout. 

To  take  care  of  the 
health. 

To  recover  from  a sick- 
ness. 


Magnas  articulorum  do- 
lores  habet. 

Valetudini  consul^re 
servire. 

Emorbo  emerggre,  rec- 
reari;  a morbo  rec- 
reari. 


3. 

TO  GO,  TO  PART. 

Where  are  you  going? 

I was  going  to  see  you. 

VV  here  were  you  going 
from  here?  — No- 
where; I know  not 
where  to  go. 


IRE,  PROFICISCI. 

Quo  te  agis  ? 

Ad  te  ibam. 

Quo  te  hinc  agis?  quo 
tibi  est  iter?— ISTis- 
quam ; nescio  qu^r- 
sum  earn. 


166  Guide  to  Latin  Conversation. 


Whither  are  you  going? 
what  way  are  you 
going? 

W here  are  you  going  in 
such  a hurry  ? 

Where  are  you  going? 
I am  going  home. 

W here  are  you  running? 

Wait  awhile. 

Wait  a minute. 

I will  return  immedi- 
ately. 

I have  been  waiting  a 
long  time. 

I do  not  know  the  way. 

What  road  shall  I 
take  ? 

Did  he  go  this  way  or 
that  way? 

Which  road  did  he 
take? — That  to  Paris. 

Go  your  way ; continue 
as  you  have  begun 

Let  me  go. 

Go,  I am  not  prevent- 
ing you. 

Make  haste  and  go 
there. 

Leave  this  place. — 
Wherefore? 

Leave  my  presence. 


Quo  tendis?  quo  te  pe- 
des ducunt?  quor- 
sum  is? 

Quo  te  rapis?  quo  te 
coiTjpis,  proripis? 

Quo  te  capessis? — Ca- 
pesso  me  domum. 

Quo  cursum,  gradum 
corripis  ? 

Paulisper  mane. 

Opperire  me  parumper. 

Ego  mox  hue  revertor. 

Jamdudum  expecto. 

Non  novi  viam. 

Quam  viam  insistam? 

Hac  aut  iliac  iter  insti- 
tuit? 

Quam  tenet  cursum? — 
Lutetiam  versus  in- 
tendit. 

Perge  viam ; perge  quo 
coepisti. 

A mitt  e me. 

Transi,  nihil  te  moror. 

Matura  illuc  ire. 

Egredere  hinc. — ;Quam- 
obrem  ? 

A page  te  a me. 


Forms  of  Conversation.  167 


Begone  hence. 

Depart  as  quickly  as 
you  can. 

Get  thee  gone ; with 
all  speed. 

Do  you  still  linger  ? 
Are  you  here  yet  ? 


Te  hinc  am6ve;  facesse 
hinc;  istinc  recede. 

Facessite  hinc  ocyus ; 
VOS  hinc  ocyus  anio- 
limmi. 

Hinc  av6la  ; abi  quam- 
prlrnum ; move  te 
ocius. 

At  etiam  restitas,  cessas? 

Etiam  nunc  hie  stas  ? 


4. 


TO  COME,  TO  RETURN. 

Whence  come  you  ? 

I come  from  th^  judge’s 
office. 

I will  come  presently. 

I often  come  to  the 
Senate. 

We  arrived  a long  time 
ago. 

Will  you  come? — Yes. 


Will  you  come  or  not  ? 

Will  you  come  to-mor- 
row?— Yes,  but  to- 
ward evening. 

What  day  wdll  you 
come? 


VENIRE,  REDIRE. 

Unde  advenis. 

A judice  venio. 

Quam  mox  veniam. 

Veni  frequens  in  sena- 
tum. 

Jamdiu  factum  est  cum, 
postquam  venimus. 

Veniesne?  — Etiam; 
numnam  venies  ? — 
Certe. 

Veniesne  an  non  ? 

Veniesne  eras? — Ego 
vero,  sed  sub  vesp.6- 
rum. 

Ad  quern  diem  redibis  ? 
Ad  quae  tempbra  ve- 


168  Guide  to  Latin  Conversation, 


Come  when  you  will. 

Have  you  just  come? 

He  met  me  very  conve- 
niently. 

You  come  on  time. 

You  have  come  a little 
late. 

Your  absence  delays 
me. 

What  brought  you  here? 

I went  to  meet  you. 

Hasten,  return  as  soon 
possible. 

He  returns  from  Borne, 
from  the  vicinity  of 
Borne. 

He  comes  from  Africa. 

How  long  is  it  since  he 
returned  ? 

He  met  me  not  long  ago. 

Why  did  you  not  have 
him  come  in? 

I shall  conduct  him 
hither. 

When  will  he  return  ? 

He  will  return  to-mor- 
row at  the  latest. 

Who  rapped  at  my 
door? 


Ubi  vis,  accede. 

Advgnis  modo  ? 

Commftdum  obviam  mi- 
hi  venit. 

Per  tempus  venis. 

Tardiusciile,  justo  tar- 
dius  venisti. 

Mihi  morae  est  quod 
non  adsis. 

Quae  te  causa  impulit 
ut  hue  venires? 

Ego  obviam  tibi  cona- 
bar 

Prop^ra,  actutum  hue 
redi. 

A Homa  redit,  ab  Boma 
redit. 

Adest  ex  Africa. 

Quampridem  rediit? 

Non  ita  pridem  me  con- 
venit. 

Quidni  eum  intro  mis- 
isti? 

Hue  coram  adducam  il- 
ium. 

Ecquando  redibit,  redi- 
turus  est,  revertet  ? 

Ut  tardissime  eras  redi- 
bit. 

Quisnam  a me  pepdlit 
fores  ? 


Forms  of  Conversation,  169 

He  is  waiting  at  the  Ad  januam  spectat. 
door. 

Come  in,  otherwise  I IngredSre,  sin  aliter  oc- 
shall  close  the  door.  cludam  fores. 

Tliis  often  happens.  Hoc  ssepe  usuvenit. 


ON  GOOD  AND  BAD 
WEATHER. 

What  is  the  state  of  the 
weather  ? 

The  weather  is  beauti- 
ful. 

The  weather  is  very 
gloomy. 

The  weather  is  splendid. 

The  weather  is  uncer- 
tain. 

The  weather  is  unfavor- 
able to  setting  out. 

The  weather  was  never 
so  bad. 

The  weather  is  always 
good  here. 

It  rains  a great  deal 
here. 

It  began  to  get  very 
cold. 

The  climate  of  these 
regions  is  very  cold. 


DE  TEMPESTATE. 

Quaenam  est  tempestas? 

Coelo  sereno  utemur ; 
sudum  erit  coelum. 

Tenebricdsum  est  tem- 
pos. 

Dies  luculentus  est. 

Dubium  est  coelum. 

Tempos  discessus  ab- 
surdum  est. 

Nullus  unquam  dies 
tarn  magna  turbulen- 
taque  tempestate  fuit. 

Hie  non  intermittit  coe- 
lum nitesc6re. 

Valde  pluvium  est  hoc 
coelum. 

Frigus  impendebat 
maximum. 

Frigoribus  horrent  haec 
loca. 


170  Guide  to  Latin  Conversation, 


The  water  is  freezing 
on  account  of  the  cold. 

The  ice  is  melting  from 
the  heat. 

Snow  falls. 

The  wind  begins  to 
blow. 

It  rained  all  night. 

I shall  depart  if  the 
weather  is  good. 

It  was  never  any  warm- 
er. 

His  head  is  uncovered, 
no  matter  how  cold 
it  is. 


Conglaciat  frigoribus 
aqua. 

Glacies  mollltur  tepe- 
facta,  calore  tabescit. 

Nives  diffunduntur. 

Ventus  increbescit. 

Tota  nocte  compluit. 

Prohciscar  si  sudum 
erit. 

Calet  ut  cum  maxime. 

Nullo  frigore  adducitur 
ut  capite  operto  sit. 


6. 


AGE,  CONDITION, 
MANNERS. 

Whose  child  is  that  ? 
He  resembles  his  fatheu. 


You  do  not  resemble 
your  father. 

What  is  your  name  ? 

I have  forgotten  the 
name. 

He  resembles  you  very 
much. 


tEtas,  conditio, 

MORES. 

Puer  hie  unde  est  ? 

Kespondet  patri ; oris 
similitudine  patrem 
refert. 

Natura  te  prOrsus  a sim- 
ilitudine parentis  ar- 
ripuit. 

Qui  vocaris  ? Quod 
nomen  tibi  est  ? 

Nomen  perdidi. 

Tui  similis  est  probe. 


Forms  of  Conversation.  171 


How  old  is  he  ? — He  is 
ten  years  old. 

He  is  more  than  ten 
years  old. 

I am  not  yet  six. 


He  is  nineteen  years 
old. 

I am  of  your  age. 

He  is  of  my  age. 

He  is  older,  younger. 


Where  do  you  live? 

My  house  is  opposite 
the  college. 

He  lives  very  near  us. 


He  lives  near  Maubert 
Square. 

He  lives  in  the  upper 
story. 

When  will  you  be  wise? 
He  is  not  very  wise. 

He  is  not  at  all  wise. 
You  are  too  wise. 

He  has  begun  to  study. 

He  is  lazy. 

This  is  no  time  to  be 
lazy. 


Quotum  agit  setatis  an- 
num ? — Deci  mum . 

Excessit  egressus  est 
annos  decern. 

Nondum  sextum  ata- 
tis  annum  egressus 
sum. 

Undeviginti  annos  na- 
tus. 

Ego  te  {ctate  consequor. 

iEqualis  est  mens. 

Natu  major,  provectior ; 
natu  posterior,  infe- 
rior. 

Ubi  habitas? 

Respondet  domus  mea 
huic  gymnasio. 

Propinque,  nostris  jedi- 
bus,  accolit  nostras 
8edes. 

Habet  se  propter  aream 
Mauberti. 

Summis  in  jedibus  hab- 
itat. 

Quando  sapies  ? 

Parum  admodum  sapit. 

Nihil  sapit. 

Prseter  modum  sapis. 

Disciplinas,  litt6ras  pri- 
mis  labiis  attigit. 

Pigritia  labdrat. 

Nihil  loci  est  segniti-c, 
desidise. 


172  Guide  to  Latin  Conversation. 


Wisdom  increases  with 
years. 

He  has  good  natural 
talent. 


He  has  but  little  talent. 
He  studies  with  ardor. 


Katio  cum  aetate  ado- 
lescit. 

Multis  naturae  muneri- 
bus.  dotibus  ornatus; 
plurimum  ingenio  va- 
let. 

Ingenio  parum  potest. 

Contento  studio  litt6ras 
arripit. 


TO  SPEAK,  TO  TELL. 

Do  I speak  to  you  or 
not? 

Do  you  not  wish  to  an- 
swer ? 

I know  not  what  to  say. 

Fear  has  tied  his 
tongue. 

There  is  nothing  to  say. 

I thank  you  for  having 
thought  of  it. 

You  can  do  nothing 
more  acceptable  to 
me. 

I could  not  keep  from 
telling  it. 

I have  it  on  my  lips. 

What  have  you  to  say 
about  him? 


LOQUI,  DICERE. 

Tibi  ego  dico,  an  non  ? 

Dicisne,  an  non  ? 

Quod  dicam  non  re- 
perio. 

Lingua  haeret  metu. 

Jacent  ratidnes. 

Amo  te,  et  non  neglex- 
isse  habeo  gratia  m. 

Hoc  mihi  gratius  facSre 
nihil  potes. 

Teneri  non  potui  quin 
declararem. 

Versatur  mihi  in  labiis 
primoribus. 

Quae  babes  dicere  de 
illo? 


Forms  of  Conversation.  173 


That’s  well  said. 

Did  you  ever  hear  tell 
of  that? 

You  add  this  of  your 
own  accord. 

He  does  not  say  what 
he  thinks. 

I shall  tell  you  when 
there  will  be  need  of 
it. 

\Vhat  does  he  mean  by 
that? 

I tell  the  thing  as  it  is. 

What  do  they  say  con- 
cerning the  death  of 
my  brother  ? 

This  is  a secret,  tell  it 
to  nobody. 

You  may  tell  it  to  him- 
self if  you  wish. 

He  speaks  well. 

He  speaks  distinctly. 

He  speaks  Latin  quite 
well. 

He  speaks  Latin  ele- 
gantly. 

You  speak  Latin  badly. 

He  talks  to  me  every- 
where. 


Belle  onmlno,  belle 
sane. 

Num  hoc  ex  ullo  audi- 
visti  aliquando? 

De  tuo  illud  addis. 

Aliud  dicit  atque  sen- 
tit;  aliud  dicit,  aliud 
cogitat. 

Dicam  tibi  turn  demum 
cum  usus  poscet. 

Quid  istuc  verbi  est? 

Dico  ut  res  est. 

Quod  ad  fratris  obi  turn 
attinet,  quid  circum- 
fertur? 

Secreto  hoc  audi,  tecum 
habeto. 

Vel  ipsi  hoc  dicat  licet. 

Scite  et  diserte  loquitur. 

Expedite,  articulatim, 
distincte  loquitur. 

Satis  commode  Latin e 
loquitur. 

Perbgne  Latine  loqui- 
tur. 

Latine  admSdum  in- 
quinate  loqu^ris. 

Mihi  usquequaque  lo- 
quitur. 


174  Guide  to  Latin  Conversation. 


I am  not  able  to  speak 
a word 

Enough  of  words. 

I heard  him  say  it  a 
thousand  times. 

He  is  anxious  to  talk 
with  you. 

My  father  wishes  to 
speak  with  you. 

It  is  necessary  to  speak 
with  John. 

Desist  from  speaking 
badly. 

Enough  is  said,  this  is 
enough  on  the  sub- 
ject. 

Let  us  cease  speaking  of 
these  things. 

Let  us  speak  of  other 
things. 

That  is  no  longer  spoken 
of. 

I shall  say  no  more. 

No  one  spoke  a word. — 
At  length  he  became 
silent. 

Are  you  serious  or  are 
you  joking? — I am 
in  earnest. 


Nullum  verbum  pro- 
loqui  potui 

Satis  jam  verborum  est. 

Ex  eo  millies  audivi. 

Cupit  te  conventum. 

Vult  te  conventum  pa- 
ter. 

Convento  Joanne  opus 
est. 

Mitte  male  loqui. 

Satis  jam  verborum  est, 
satis  superque  dictum 
est. 

De  his  dicere  desista- 
mus. 

Sermonem  alio  trans- 
feramus. 

Jacet  istud  in  tenSbris; 
haec  obvoluta  sunt 
silentio. 

Hie  jam  plura  non  di- 
cam. 

Verbum  nemo  facit. — 
Tandem  aliquando 
conticuit. 

Jocone  an  serio? — Ex- 
tra jocum,  remdto  jo- 
co,  bona  fide,  ex  ani- 
mo. 


175 


Forms  of  Conversation, 

8. 


TO  ASK,  TO  ACCORD, 
TO  REFUSE. 

To  permit,  to  grant  per- 
mission. 

Grant  us  a thing. 


Permit  me,  I pray  you, 

to . . . 

Suffer  yourself  to  be 
prevailed  upon. 

I shall  not  go  far,  I 
shall  return  directly. 

I permit  you  to  go. 

I grant  this  according 
to  your  request;  the 
demand  is  reasonable. 

It  is  not  allowed  to  do 
that 

I will  permit  you  to  do 
that. 

Who  gave  you  permis- 
sion ? 

I will  not  allow  that  to 
be  done ; I’ll  not  tol- 
erate it. 

If  you  do  it,  you  will 
be  punished. 

You  refuse  me  that 
which  is  of  little 
value. 


PETERE,  CONCEDERE, 
ABNUERE. 

Dare  copiam,  faculta- 
tem,  potestatem,  li- 
centiam. 

Unum  sinite  a nobis  ex- 
orari ; unum  conce- 
dite,  date  nobis. 

Date  mi  hi,  quseso,  ve- 
niam  ut... 

Sine  te  exorari. 

Non  longius  recedam  ; 
jam  hie  ad6ro. 

Per  me  ut  abeas  licet. 

Hoc  precibus  tuis  con- 
cedo;  aquum  pos- 
til las. 

Illicitum  est  hoc  agere. 

Tibi  permissurus  sum 
ut  hoc  facias. 

Quis  tibi  potestatem  fe- 
cit? 

Non  committam  ut  hoc 
fiSri  possit ; non  pa- 
tiar,  non  feram. 

Hoc  si  egeris,  non  feres 
in  taciturn. 

Mihi  denegas,  quod  tan- 
ti  non  est. 


176  Guide  to  Latin  Conversation. 


Do  not  ask  again. 

He  has  never  refused 
me. 

He  received  naught 
from  him  but  a re- 
fusal. 

I will  see  that  you  ob- 
tain what  you  de- 
mand. 

He  has  permission  to 
do  anything. 

As  much  as  the  teacher 
has  allowed  him. 


Ne  quid  ultra  requiras. 

Nihil  unquam  mihi  ab- 
nuit,  denegavit. 

Nihil  ab  illo  nisi  repul- 
sam  tulit. 

Tibi  quod  posttilas  im- 
petrabo. 

Omnium  rerum  liber- 
tatem  tenet. 

Quantum  pricceptoris 
voluntas  tulit. 


9. 


TO  DO  A FAVOR,  TO 
GIVE  THANKS. 

Do  me  this  favor. 

Help  me,  I pray  you. 

Can  you  do  me  this  fa- 
vor? 

Do  me  this  kindness. 

Who  has  helped  you? 

How  have  I done  you 
a favor  ? 

Can  I not  be  of  use  to 
you  in  any  way? 

Nothing  will  I do  more 
willingly. 


OFFICIUM  ADHIBERE, 
GRATIAS  AGERE. 

Adhibe  erga  me  istud 
beneficium. 

Id,  amabo,  adjuva  me. 

Potesne  me  ad  illud  ad- 
juvare  ? 

Hoc  beneficium  adhibe  ? 

Quem  adjutorem  habu- 
isti? 

Quid  de  te  merui,  com- 
merui  ? 

Numquid  est  quod  op- 
era mea  vobis  opus 
sit? 

Nihil  est  seque  quod  fa- 
ciam  lubens. 


Forms  of  Conversation.  177 


I am  completely  at 
your  disposal. 

Everything  is  at  your 
disposal. 

I am  wholly  at  your 
service. 

I am  much  obliged  to 
you  for  that. 

I am  under  great  obli- 
gations to  you. 

I return  you  sincere 
thanks. 

I shall  never  forget  it. 


He  has  often  done  me 
a favor. 

He  has  tendered  me  his 
services. 

He  is  the  most  oblig- 
ing man  that  I ever 
met. 


Tims  sum  mancipio  et 
nexu. 

Omnia  tibi  patent. 

Totus  tuus  sum. 

Amo  te  de  hac  re. 

Plurimum,  magnopSre, 
tibi  debeo. 

Plurimum  tibi  gratias 
habeo,  ago,  refero. 

Nunquam  illius  me- 
moria  effluet,discedet; 
nulla  hujus  rei  me- 
moriam  oblivio  ob- 
scurabit. 

Multis  me  beneficiis 
complexus  est,  de- 
vinxit. 

Ad  hoc  opgram  suam 
professus  est. 

Est  omnium  quos  qui- 
dem  novgrim  officio- 
sissimus. 


10. 


DIFFERENT  USES  OF  VARII  USUS  VERBI 

THE  VERB  TO  DO.  FACERE. 


How  will  you  find  a Quam  inibis  viam  ut  id 
means  to  accomplish  perficias? 
it? 


12 


178  Guide  to  Latin  Conversation. 


Would  you  dare  do 
that  ? — Certainly. 

Which  of  you  would 
dare  do  that? 

If  you  do  this  you  will 
be  punished. 

I have  been  punished 
enough,  more  even 
than  I deserved. 

It  does  not  concern  you. 

I am  not  sorry  for  hav- 
ing done  it. 

What!  you  dared  do 
that? 

At  whose  solicitation 
did  you  do  it? 

He  did  that  without 
thinking. 


But  we,  what  have  we 
done  ? 

As  for  the  rest,  I will 
know  what  to  do. 

What  must  be  done  ? 

What  must  I do  ? 

Tell  me  what  is  to  be 
done  ? 

I well  know  what  I must 
do. 

Did  you  do  it?  Yes. 


Ausisne  hoc  facere  ? 
Plane,  omnino  pror- 
sus,  ausim  equidem 

Quotusquisque  vest  rum 
hoc  audeat? 

Hoc  si  egeris,  non  feres 
taciturn. 

Satis  superque  poenii- 
rum  dedi. 

Nihil  tua  refert. 

Haud  muto  factum. 

Quid  ? tu  ausus  es  ? 

Cujus  hoc  hortatu  fe- 
cisti ? 

Non  fecit  hoc  de  indus- 
tria,  per  impruden- 
tiam  hoc  fecit,  im- 
prudentia  ab  eo  pec- 
catum  est. 

At  vero  nos  quid  com- 
misimus  ? 

Sciam  de  reliquo  quid 
agendum  sit. 

Quid  facto  opus  est  ? 

Quid  me  par  est  facere. 

Prfcscrlbe  mihi  quid 
facto  sit  opus? 

Recte  ego  meam  rem 
sapio 

Idnefecisti?  Admodum. 


Forms  of  Conversaiion.  179 


Will  you  do  it?  Cer- 
tainly. 

You  do  well. 

I did  it  in  consideration 
of  you. 

Do  me  this  favor. 

What  shall  I say  to 
please  you  ? 

I shall  do  it  with  all 
my  heart,  most  wil- 
lingly. 

Do  it  according  to  your 
judgment. 

Consider  well  what  you 
are  about  to  do. 

Look  to  what  you  are 
doing. 

You  will  have  to  deal 
with  Lentulus 

What  are  you  doing? 
You  are  doing  noth- 
ing but  playing. 


Faciesne  id?  Maxime. 

Facis  commbde. 

Merlto  tuo  feci. 

Istud  erga  me  benefi- 
cium  ad  lube. 

Qui  pro  tuo  desiderio 
dicam  ? 

Faciam  illud  animo  li- 
benti  prolixoque ; fa- 
ciam illud  ex  ammo 
lubens. 

Judicio  tuo  rem  per- 
mitte. 

Vide  etiam  atque  etiam 
quid  sis  facturus. 

Vide  quid  agas. 

Res  tibi  erit  cum  Len- 
tiilo. 

Quid  tibi  agis?  Nihil 
aliud  quam  ludis. 


11. 


TO  THINK,  TO  HAVE  A 
THOUGHT. 

What  is  your  intention  ? 

This  is  my  resolution. 
This  is  rooted  in  his 
mind. 


SENTIRE,  SENTENTIAM 
AGITARE. 

Quid  tibi  consilii  est? 

Mea  sic  est  ratio. 

Hoc  ejus  animo  insidet. 


180  Guide  to  Latin  Conversation. 


The  affair  is  worthy  of 
attention. 

But  you,  what  think 
you  of  it  ? 

What  is  your  opinion? 
Are  you  of  this  opin- 
ion? 

Now  then,  what  think 
you  of  it  ? 

What  advice  do  you 
give  me? 

Think  no  more  of  those 
things. 

Think  seriously  of  that. 

Think  a little  of  that. 

This  is  your  opinion. 

^ In  my  opinion. 


We  are  of  the  same 
opinion. 

I am  of  your  opinion. 


I am  not  of  Celsus’s 
opinion. 

Add  my  opinion  to  that 
of  Caesar. 

They  have  been  of  dif- 
ferent opinions. 


Consilii  res  est. 

Tu  vero  quid  sentis  ? 

Quid  sentis  ? Siccine 
est  sententia? 

Age  vero,  agedum  qui 
censes  ? 

Quid  mihi  auctor  es  ? 
Quid  mihi  suades? 

Evoca  animum  ab  his 
negotiis  ? 

Cogitationem  illam  toto 
pectdre  amplect^re. 

Id  tantisper  cogita. 

Ita  censes,  sentis ; tibi 
ita  videtur. 

Mea  quidem  sententia, 
quantum  ego  augu- 
ror.ut  meafert  opinio. 

Nostri  sensus  con- 
gruunt. 

Tibi  assentio,  tecum 
sentio,  eo  in  tuam 
sententiam,  tu^e  sen- 
te ntiae  faveo. 

Nee  Celso  acceo. 

Adscribe  me  sententiae 
Caesaris. 

Distracti  sunt,  abitrunt 
in  diversas  sententias. 


181 


Forms  of  Conversation. 


The  opinions  agree. 


The  opinions  are  con- 
trary. 

This  subject  merits  our 
attention. 

Consider  it,  I pray  you. 

I think  of  it  day  and 
night. 

I shall  give  it  my  seri- 
ous attention. 

It  came  to  me  when  I 
was  not  thinking  of  it. 

You  remind  me  of  my 
duty. 

Did  he  impart  to  you 
anything  concerning 
his  intention  ? 


Sententise  constant,  ad 
unum  idem  sentiunt 
omnes 

Tendunt  in  divei'sum 
sententise. 

Consilii  res  est,  res  ista 
habet  deliberationem. 

Considerate  cum  animis 
vestris  velim. 

Cura  haec  apud  me  ex- 
cdbat. 

De  hoc  valde  vidSro. 

Id  nec  opinarfti  accidit, 
prseter  opinionem. 

Me  adni6nes  officii  mei. 

Nihilne  impertiit  tibi 
sui  consilii  ? 


12. 


ON  BANQUETS, 
REPASTS. 

Have  you  dined  ? — No, 
not  yet. 

How  long  have  you 
been  fasting  ? 

I promised  to  tak^  sup- 
per with  Csesar. 


DE  CONVIVIIS  SEU 
EPULIS. 

Prandistine?  — Non- 
dum,  minime,  nequa- 
quam. 

Quam  pridem,  quam 
dudum  non  edisti  ? 

Csesari  condixi,  prorhi- 
si ; Csesari  coenam  con- 
dixi, ad  coenam  pro- 
mlsi. 


182  Guide  to  Latin  Conversation. 


I shall  take  supper  and 
then  go  to  bed. 

He  went  away  without 
taking  dinner. 

He  went  to  bed  without 
his  supper. 

To  invite  anyone  to  din- 
ner. 

To  invite  anyone  to 
supper. 

To  prepare  dinner,  a 
repast. 

After  dinner,  breakfast. 

To  begin  the  repast. 

To  eat  mutton. 

To  partake  of  partridge. 

With  these  victuals  you 
whet  my  appetite. 

To  appease  hunger. 

To  eat  something  with 
one’s  bread. 

What  kind  of  bread  do 
you  wish  ? 

To  quench  thirst. 

This  makes  one  thirsty. 

To  give  drink  to  any- 
one, to  pour  out  wine. 


Coenabo,  post  demum 
ibo  cubitum. 

Impransus  abiit. 

Incoenatus  decubuit. 

Aliquem  in  prandio  ac- 
cipere ; prandio,  men- 
sse  adhibere. 

Aliquem  invitare,  vo- 
care  ad  ccenam. 

Prandium  curare,  appa- 
rare,  epulas,  convivi- 
um  instituere,  parare. 

A prandio,  a jentaculo. 

Irruere,  invadere  in  of- 
fam. 

Ovillam  edere. 

PerdTce  vesci. 

His  cibis  renovas  mihi 
integram  famem. 

Famem  replere 

Adliibere  aliquid  ad  pa- 
nem,  adjicere  aliquid 
pani. 

Qualem  vultis  panem  ? 
cuj  usmodi  panem  vul- 
tis? 

Explere,  extinguere,  se- 
dare,  leva  re  sitim. 

Hoc  sitim  accendit. 

Potum  alicui  miscere, 
administrare ; vinum 
infundere. 


Forms  of  Conversation,  183 


He  drinks  sparingly,  he 
never  drinks  wine. 

To  drink  wine  that  is 
too  pure,  too  strong. 

To  drink  wine  much  di- 
luted. 

To  drink  one’s  health. 

See  that  my  dinner  be 
got  ready. 


Exiquo  iititur  potu,  ab- 
stemius  est. 

Meracius  vinum  su- 
m6re.  adhibere. 

Dilutius  potare. 

Propimire  salutem  ali- 
cui. 

Vide  mihi  prandium. 


13. 


EVENING,  NIGHT, 
SLKEP. 

The  sun  is  set. 

At  sunrise ; at  sunset. 


At  the  close  of  evening 
It  is  getting  late ; night 
is  coming  on. 


The  nights  are  less  long 
in  summer  than  in 
winter. 

There ’s  a new  moon 

To  study  far  into  the 
night. 


VESPER,  NOX,  SOMNUS. 

Occidit  sol,  sol  ad  occa- 
sum  abscessit. 

Oriente  sole,  sub  ortum 
soils ; occidente  sole, 
sub  occasum  solis. 

Nocte  concubia. 

Advesperascit ; decllnat, 
inclinat  ad  vesperum 
dies,  nox  appetit,  in- 
stat. 

N o c t e s contractiores 
sunt  sestate  quam  hi- 
eme. 

Luna  ad  initium  recur- 
rit. 

Ad  multam  noctem  stu- 
d3re. 


184  Ghiide  to  Latin  Conversation. 


He  stays  awake  whole 
nights;  he  passes 
sleepless  nights. 

He  set  out  daring  the 
night. 

Have  all  gone  to  bed  ? 

Let  us  go  to  bed. 

Sleep  has  taken  hold  of 
me. 

Sleep  has  made  him 
drowsy. 

You  must  not  go  to 
sleep. 

To  cause  one  to  arise. 

Arise,  the  sun  is  already 
high. 

He  sleeps  undisturbed. 

This  induces,  invites 
sleep. 

This  wards  off  sleep. 

I have  not  slept  a wink 
this  night. 


I arose,  it  was  still  night. 

I slept  longer  than  is 
my  custom. 


Pervigilat  noctes  totas ; 
noctes  insomnes  du- 
cit. 

In  noctem  se  conjecit, 
multa  de  nocte  pro- 
fectus  est. 

Decubueruntne  omnes  ? 

Cubitum  discedamus; 
quieti  nos  tradamus. 

Me  complexus  est  som- 
nus. 

Oppressit  eum  somnus. 

Tibi  dormitandum  non 
est. 

Excitare  e lecto. 

Surge,  dies  est,  diei  mul- 
tum  jam  est. 

Securus  dormit. 

Hoc  somnum  inducit, 
facit,  conciliat,  exci- 
tat. 

Hoc  somnum  prohibet, 
hoc  somnum  adimit. 

Hac  nocte  non  quievi, 
somnum  non  vidi, 
nullam  partem  noc- 
tis  requievi. 

De  nocte  multa,  concu- 
bia  nocte  exsurrexi. 

Arctior  quam  solebat 
me  somnus  tenuit, 
complexus  est. 


Forms  of  Conversation,  185 


To-morrow  I shall  sleep 
to  my  heart’s  content. 

To  sleep  late  in  the 
morning  and  to  sit 
up  far  into  the  night. 


He  sleeps  during  the 
day  and  remains 
awake  at  night. 


Crastlna  die  me  somno 
replebo. 

Ad  mu  hum  diei,  ad 
multam  diem  dor- 
mlre  ; ad  multam  lu- 
cem  stertere  et  ad 
multam  noctem  vigi- 
lare. 

De  die  dormit  et  de 
nocte  vigil  at. 


14. 


TO  SELL,  TO  BUY, 

TO  PAY. 

To  sell  at  auction,  at 
public  sale. 

To  ask  the  price  of  any- 
thing. 

How  much  do  you  wish 
for  that  ? 

What  is  the  price  of 
that? 

How  much  did  he  sell 
this  for  ? 

How  much  has  that 
cost  you  ? 

That  is  beyond  price. 

That  costs  me  nothing, 
that  costs  me  a great 
deal. 


VENDERE,  EMERE, 
SOLVERE. 

Per  prseconem,  auctione 
vendgre. 

Mercis  pretium  exqui- 
r6re. 

Quanti  hoc  judicas,  ses- 
timas  ? 

Quanti  est  hoc? 

Quanti  hoc  veniit  ? 

Quanti  hoc  venit,  con- 
stat ? 

Hoc  extra  pretium  est. 

Hoc  mihi  gratis  con- 
stat ; mihi  magno 
constat. 


186  Guide  to  Latin  Conversation, 


He  bought  a book  very 
cheap,  very  dear. 

He  gave  me  the  price  I 
demanded. 

He  sells  cheaper  than 
the  others. 

Provisions  are  cheaper. 

Horses  are  selling 
cheap. 

It  is  for  you  to  say  what 
it  is  worth. 

These  apples  sell  for  a 
cent  apiece. 

They  have  come  to  an 
agreement. 

He  did  not  stand  to  the 
agreement. 

This  has  put  me  in 
debt. 

He  is  much  in  debt  at 
Kome. 

He  is  able  to  pay  his 
debts. 

To  pay  on  time. 

Pay  me  what  you  owe 
me. 

You  are  paid. 

I shall  institute  a process 
against  vou,  we  will 
go  before  the  judges. 


Librum  comparavit  vi- 
li,  impenso. 

Meo  pretio  emit. 

Vendit  min  oris  cseteris. 

Laxavit  annona. 

Jacent  equorum  pretia. 

Tua  judicatio  est. 

Poma  hoc  teruntio  ses- 
timantur,  adaquato 
singillatim  pretio. 

Venerunt  ad  pactionem. 

Non  stetit  conventis 
pactis. 

Hoc  mihi  as  alienum 
attulit. 

Multa  Roma  nomina 
contraxit. 

Solvendo  est. 

Ad  tempus,  ad  diem 
dictam,  respondere, 
solvere. 

Dissolve  mihi  quod  de- 
bes. 

Habes  tibi  res  solutas. 

Tibi  scribam,  dicam ; 
ad  judices  veniemus. 


Forms  of  Conversation,  187 


To  demand  payment,  Nomina  exigere. — Sol- 
to  pay  one’s  debts.  v6re,  dissolvSre  aes 

alienum,  nomina. 


15. 


ON  VARIOUS  GAMES. 

Do  you  wish  to  play  ? 
Let  us  play  together. 
How  much  do  you  wish 
to  wager? 

To  win  the  wager. 

I accept  the  terms. 


I give  you  the  game. 

To  give  an  opportunity 
to  retaliate. 

Come  then,  let  the  con- 
test be  renewed. 

To  challenge  anyone  to 
play. 

I am  not  afraid  of  him 
at  playing  ball. 

Hunting  and  foot-ball 
refresh  me  a great 
deal. 

To  play  at  foot-ball. 

He  is  teaching  him  how 
to  play  at  foot-ball. 


DE  VARUS  EUDIS. 

Placetne  tibi  lud^re  ? 

Inter  nos  ludamus. 

Qua  sponsidne  vis  lu- 
dgre 

Sponsione  vincgre ; 
sponsibnem  vincere. 

Conditibnem  non  res- 
puo,  conditionem  se- 
quor. 

Tibi  cedo. 

Keddgre  certammis  po- 
testatem ; lusus  repe- 
tendi  copiam  facSre. 

Age,  certiimen  instaure- 
tur. 

Ludo  aliquem  poscere. 

De  pila  palmaria  non 
eum  metuo. 

Ammum  meura  mire 
recreat,  ref  icit,  oblec- 
tat,  afficit  venationis 
usus  et  pila. 

Ludere  pila. 

Docet  eum  pila. 


188  Guide  to  Latin  Conversation, 


To  play  prisoners’  base. 

To  play  at  skittles. 

To  play  chess. 

To  spin  top. 

To  play  at  draughts. 

To  play  at  hunt  the 
slipper. 

To  play  at  odd  or  even. 
To  learn  fencing. 

He  fences. 

To  fence  with  anyone. 


Cursu  ad  metas  conten- 
dere. 

Trunculis  ludSre. 

Latrunculis  lud6re. 

Versare,  agitare,  rotare, 
torquere  turbinem. 

Calculis  ludere. 

Solea  detrlta  ludSre. 

Ludgre  par  impar. 

Discgre  rudibus. 

Eudibus  eludit,  digladi- 
atur. 

Batugre  cum  aliquo  ru- 
dibus. 


16. 


DISPUTE,  ACCUSATIONS. 

Why  this  dispute  ? 

What  is  the  question  at 
issue  ? 

They  quarrel  like 
women. 

Do  not  cry. 

He  cries  whenever  he 
wishes. 

What  wrong  has  he 
done  you  ? 

Who  gave  you  that 
name? 


ALTERCATIO,  ACCUSA- 
TIONES. 

Quorsum,  quorsus  haec 
d isputatiOjin  dign  atio? 

Quid  est  argentum 
querelse  ? 

Altercantur  inter  se  mu- 
lierum  ritu. 

Omitte  lacrymas.. 

Habet  lacrymas  in  pO' 
testate. 

Quid  tibi  injuriae  fac- 
tum est? 

Quis  hoc  tibi  nomen  im- 
posuit,  indidit? 


189 


Forms  of  Conversation, 


Call  him  in  my  name. 


How  have  I done 
wrong  ? 

What  wrong  have  I 
done  ? 

What  great  fault  have 
I committed  ? 

What  crime  has  he  com- 
mitted ? 

Did  it  happen  through 
any  fault  of  mine  ? 

How  did  the  affair  come 
off? 

What  happened  then  ? 

He  drove  me  from  my 
place. 

He  struck  me  with  his 
fist. 

He  tripped  up  my  heels. 


TO  LISTEN  ATTENTIVE- 
LY, TO  BE  ATTENTIVE. 

Listen  attentively. 

Lend  your  ear  and  lis- 
ten. 

You  are  paying  atten- 
tion to  something  else. 


Voca  ilium  meis  verbis, 
ilium,  nomine  meo 
accerse. 

Quid,  qua  in  re  peccavi  ? 

Quid  offendi  ? 

Quid  tantopSre  dellqui  ? 

Quod  scelus  admisit, 
patravit,  commisit? 

Meritone  meo  id  acci- 
dit? 

Uti  res  gesta  est? 

Quid  turn  postea  ? 

Extrusit  me  de  loco. 

Pugnos  mihi  impegit, 
infregit,  infiixit. 

Me  supplantavit. 


ATTENTE  AUDIRF,  ANI- 
MUM  ATTENDERE. 

Erigite  aures,  animum 
attendite,  advertite. 
Ad  move  aurem  et  sub- 
ausculta. 

Alias  res  agis. 


190  Guide  to  Latin  Conversation, 


You  are  not  listening. 

Listen,  I want  to  say  a 
word  to  you. 

Listen  without  saying  a 
word. 

You  interrupt  me ! you 
reply  to  me ! 

What  is  your  reply  ? 

Without  reply. 

Be  quiet  and  calmly 
listen. 

Be  attentive. 

Wake  up,  be  attentive. 

Pay  attention  to  what 
t am  going  to  tell  you. 

Keep  this  well  in  mind. 

Look  out  for  what  fol- 
lows. 

Pay  attention  to  what  I 
ask. 

You  speak  too  long  and 
too  much. 

He  is  a little  dull  of 
hearing. 

Take  a higher  tone. 

Lower  your  voice. 

You  speak  too  freely. 


Tuse  peregrin  antur  au- 
res. 

Adesdum,  paucis  te  volo. 

Silentio,  attento  animo 
adesse,  audlre. 

Mihi  interloqueres ! mi- 
hi  obloquSris ! 

Quid  repones  ? 

Licto  citius,  abjecta  om- 
ni  cunctatione. 

Favete,  adeste  aequo  an- 
imo. 

Anirnum  et  aures  ad- 
hibe. 

Ex  plica  atque  excute 
intelligentiam  tuam. 

Attende,  adverte  am- 
mum  ad  ea  quae  dic- 
tiirus  sum. 

Haec  in  memoria  ves- 
tra  penitus  insideant. 

Attendite  animos  ad  ea 
quae  sequuntur. 

Quid  petam,  ammo  at- 
tendee. 

Nimis  diu  et  nimium 
loqueris. 

Aures  habet  hebetiores. 

Intende,  attolle  vocem. 

Eemitte  vocem. 

Liberiore  uteris  lingua. 


191 


Forms  of  Conversation, 


Accustom  yourself  to 
speak  Latin. 

Listen  to  what  I say. 

Stand  erect. 

He  tlirew  stones  at  me. 

He  makes  everyone 
laugh. 

You  do  nothing  but  tell 
untruths 

Beware  of  lying  to  me. 

There  is  no  reason  why 
I should  lie  to  you. 

Have  you  done  it? — 
Yes. 

Do  you  deny  it  ? — Yes, 
I deny  it. 

What  excuse  have  you  ? 
will  he  offer  his  age  as 
an  excuse  ? 

It  is  not  my  fault,  I am 
innocent. 

It  is  your  fault. 


How  long  is  it  since  you 
began  to  reform  ? 

You  have  rendered 
yourself  guilty  of  a 
serious  offense. 

Excuse  me. 


Excerce  te  Latino  ser- 
mone,  Latine  loqui. 

Attendite  me  dicentem. 

Rectus  assiste,  sta  recto 
corpore,  sta  in  pedes. 

Appetiit  me  lapidlbus. 

Risum  omnibus  mo  vet, 
concitat 

Nullus  tibi  mentiendi 
m6dus  est. 

Cave  mihi  mendacii 
quidqiiam. 

Causa  nulla  est  cur 
apud  te  mentiar. 

Idne  fecisti? — Admod- 
um. 

Negasne? — Nego  enim- 
vero. 

Qua  excusatidne  uteris  ? 
— An  setatera  aflferet  ? 

Culpa  vaco,  sum  extra 
culpam,  abest  a me 
culpa. 

A te  peccatum  est,  penes 
te  culpa  est,  residet 
ejus  rei  in  te  culpa. 

Ecquando  te  ad  bonam 
frugem  recipies? 

Gravi  te  scelere  devinx- 
isti. 


Excusatum  me  habeas. 


192  Guide  to  Latin  Conversation, 


I accept  your  excuse.  Accipio,  admitto,  capio 
tuam  excusationem. 

I will  let  your  father  DefSram  nomen  tuum 
know  of  your  laziness.  ad  patrem  de  prigri- 
tia. 


18. 


TO  OBSERVE,  TO  SEE, 
TO  PERCEIVE. 

Look  at  me. 

See  what  you  are  doing. 

Turn  your  face  to  the 
audience. 

See  how  he  vv^alks. 

Did  you  not  observe  it  ? 

I had  not  perceived  it. 

I did  not  notice  it. 

What  is  going  on?  I 
am  wholly  in  the 
dark. 

I shall  put  it  before 
your  eyes. 

Show  him  to  us. 

Does  not  my  father  sus- 
pect it  ? 

He  has  sharp  eyes. 


ANIMADVERTERE, 

VIDERE. 

Converte  ora  et  oculos 
in  me,  ad  me. 

Vide  quid  agas. 

Adm5ve  vultum  ad  au- 
ditores. 

Vide  ut  incedat. 

Ecquid  non  animadver- 
tis? 

Id  non  observavgram. 

Hoc  me  prsetervolavit, 
non  hoc  observavi. 

Quid  agitur  ? Mihi 
enim  tenebrse  sunt. 

Rem  subjiciam  ochlis 
vestris,  ponam  vobis 
ob  oculos,  in  conspec- 
tu  vestro  collocabo. 

Exhibe  ilium  nobis. 

Numquid  patri  sub5let  ? 


Octilos  habet  acutos. 


193 


Forms  of  Conversation, 


He  looks  at  us  askance. 


Pupils  have  their  eyes 
continually  on  their 
teacher. 

I have  never  been  able 
to  discover  their 
tricks. 


Perversis,  malis,  obll- 
quis,  torvis  oculis  nos 
intuetur. 

In  vultu  prseceptoris 
habitant  discipulor- 
um  oculi. 

Illorum  fallacias  nun- 
quam  praesensi. 


19. 


TO  EXPLAIN,  TO  CLEAR 
UP  A DIFFICULTY. 

What  is  the  meaning 
of  that  word  ? 

What  does  that  word 
signify  ? 

Let  us  examine  that 
word. 

That  word  is  not  in  use. 


This  word  has  changed 
its  meaning. 

That  word  means  many 
things. 


EX  PLANA  RE,  DIFFICUL- 
TATEM  APERIRE. 

Quid  valet,  sonat  ilia 
vox  ? Quaenam  est 
hujiis  vocabuli  notio  ? 

Quae  notio  subjecta  est 
huic  voci,  quid  istud 
verbi  est? 

Explicemus  illud  ver- 
bum  et  excutiamus. 

Verbum  istud  est  ins6- 
lens,  inusitatum,  tri- 
tum  non  est  illud  vo- 
cabulum. 

Recessit  hoc  verbum  a 
vetSri  sui  significati- 
one. 

Huic  verbo  multiplex 
subjecta  est  significa- 
tio 


13 


194  Guide  to  Latin  Conversation. 


This  word  can  have  two 
meanings. 

These  two  words  have 
the  same  meaning. 


What  is  the  interpreta- 
tion of  this  passage  ? 

I do  not  thoroughly  un- 
derstand this  passage 
from  Cicero. 

Do  you  understand  what 
1 say? 

Did  you  understand 
that?  or,  Do  you  not 
understand  it  yet  ? 
Yes,  very  well. 

He  does  not  understand 
a word  of  it. 

I do  not  quite  under- 
stand what  you  wish 
to  say. 

I do  not  quite  under- 
stand what  that  word 
means. 

I will  make  the  difficul- 
ty clear  to  him. 

To  clear  up  a difficulty. 

To  explain  anything  to 
children. 


Verbum  istud  in  duas 
sentenlias  acclpi  po- 
test. 

Ilaec  duo  verba  ununi 
sonant,  eamdem  ha- 
bent  sententiam,  noti- 
onem 

Qusenam  est  hujus  loci 
sententia  / 

Parum  intelligo,  minus 
locum  islum  a Cice- 
rone accipio. 

Tenes  quod  dicam  ? 

Hoc  intellextin’  ? an 
nondum  etiam?  Imo 
callide. 

Nihil  in  eo  videt. 

Nondum  tuam  cogitati- 
onem  assecutus  sum, 
percepi. 

Parum  intelligo,  minus 
capio,  non  satis  novi 
quid  haec  vox  sonet. 

Ilium  ad  intelligentiam 
hujus  difficultatis  ad- 
ducam. 

Aperire  difficultatem. 

Aliquid  pueris  prsele- 
gere,  exponere,  ex- 
planare,  interpretari. 


195 


Forms  of  Conversation, 


To  interpret  a passage 
from  Cicero. 

To  translate  word  for 
word. 

To  give  a free  transla- 
tion. 


Locum  Ciceronis  expla- 
nfire,  aperire,  illus- 
trare. 

Totidem  verbis  inter- 
pretari. 

Diffusius,  enodatius  ex- 
plicare ; dicSre  latius; 
plenius  exprimere ; 
uberius  explanare. 


20. 


TO  STUDY,  TO  READ,  TO 
DEARN  BY  HEART. 

I study  as  much  as  I can. 

To  give  oneself  up  to 
work,  to  study. 

To  labor  in  vain. 


He  did  not  labor  long. 

He  studies  zealously. 

He  studies  with  as  much 
ardor  as  ever. 

He  loves  study  very 
much. 

He  has  an  insatiable 
love  for  reading. 

They  all  study  as  best 
they  can. 


STUDIIS  VACARE,  LE- 

GERE,  MEMORISE  MAN- 
DARE. 

In  studiis  pro  mea  parte 
versor. 

Dare  se  labdri ; tradere 
se  studiis. 

Labdrem  inanem  susci- 
pere ; laborem  pro- 
fundere. 

Laborem  diutius  non 
tulit. 

Ad,  in  studia  incumbit. 

Studet  ut  cum  maxime. 

Satis  exardet  ad  littSi'as. 

Est  in  eo  inexhausta  avi- 
ditas  legendi. 

Omnes  certatim,  alius 
alio  diligentius  stu- 
dent. 


196  Guide  to  Latin  Conversation, 


I read  all  the  time. 

I employ  all  my  spare 
time  in  reading  Ci- 
cero. 

Cicero  is  continually  in 
his  hands. 

He  has  begun  to  trans- 
late the  complete 
works  of  Cicero. 

I employed  the  after- 
noon in  reading  Vir- 

You  have  not  Virgil  in 
your  hands. 

To  read  the  poets. 

To  read  the  rules  over 
and  over. 

They  study  Greek  with 
ardor. 

But  little  study  is  being 
done  now. 

To  learn  by  heart. 


He  no  longer  desires  to 
learn. 

To  learn  one^s  lesson. 


Nihil  mihi  temp^ris  a 
legendo  vacat. 

Otium  in  legendo  Cice- 
rone consumpsi. 

Nunquam  Ciceronem 
de  manibus  deponit, 
demittit. 

Interpretandi  Ciceronis 
provinciam  suscSpit. 

Pomeridianum  tempus 
Jectione  Vergilii  tra- 
duxi,  transmisi. 

Non  habes  Maronem 
prae  manibus. 

Po6tas  evolvgre,  vol- 
v^re,  percurrgre. 

Prfecepta  crebro  regus- 
tare. 

Calent  littgrae  Graecae. 

Frigent  nunc  litt^rae. 

DiscSre  memoriter ; me- 
moriae tradSre,  man- 
dare,  percip^re. 

Discendi  voluntatem 
abjecit,  deposuit. 

Lectidnem  memoriae 
cornmendare,  man- 
dare. 


197 


Forms  of  Conversation. 


To  recite  anything. 


To  recite  intelligently 
and  slowly. 

To  recite  one’s  lesson 
in  haste. 

You  have  skipped  three 
verses  in  reciting. 

His  memory  has  failed 
him. 

Begin  your  lesson  over 
from  the  beginning. 

He  knew  hardly  any- 
thing. 

The  words  did  not  come 
to  me. 

I ’m  not  myself. 


Aliquid  reddSre  sine 
scripto,  memoriter, 
ex  memoria  pronun- 
tiare,  recitare. 

Sensim  et  lente  recitare. 

Cursius  lectionem  reci- 
tare. 

Tres  versus  recitando 
pmetervolasti,  prseter- 
misisti,  omisisti. 

Mertioria  lapsus  est. 

Ordire  lectionem  ab  in- 
tggro. 

Nihil  adm6dum  sciebat. 

Neque  mihi  succure- 
bant  verba. 

Apud  me  non  sum. 


21. 


TO  TRANSLATE,  TO  COM- 
POSE, TO  WRITE. 

To  translate  into  Latin. 


To  translate  Greek  word 
for  word. 


INTERPRETARI,  SCRIP- 

TIONI  ANIMUM  ADHI- 
BERE. 

Latine  reddSre,  inter- 
pretari ; in  Latlnum 
sermonem  transferre, 
vertere. 

Adverbum  de  Grsecis 
littgris  exprim^re. 


198  Guide  to  Latin  Conversation. 


To  render  word  for 
word. 

To  write  an  exercise. 

I have  worked  hard 
over  this  exercise. 

We  compose  in  verse 
and  in  prose. 

Apply  yourself  to  your 
theme. 

To  write  one^s  compo- 
sition with  care. 

I write  a theme  every 
day. 

Your  theme  has  not 
been  corrected  thor- 
oughly. 

To  review  and  correct 
anything  diligently. 

This  student  excels  in 
prose,  and  that  one  in 
poetry. 

You  have  made  the 
same  mistake  as  he. 

How  much  time  have 
you  given  to  your 
composition  ? 

To  win  prizes. 

He  understands  Greek 
very  well. 


Verbum  verbo  expri- 
mere,  redd^re  ver- 
bum pro  verbo. 

Opus  elaborare,  perpo- 
Hre,  perficSre. 

In  eo  vehementer  desu- 
davi. 

Stricta  oratione  scribe- 
mus,  soluta  oratione. 

Converte,  adhibe  ani- 
mum  ad  scriptionem. 

Scriptionem  accurare, 
elaborare,  polire,  li- 
mare. 

A scriptione  nullus  mi- 
hi  dies  vacuus  est. 

Ultima  lima  defuit 
scriptioni  tu8e. 

Aliquid  summa  cura  et 
diligenter  recognos- 
cere. 

Hie  oratoria  facultate, 
ille  prsestat  poetica. 

Idem  peccasti  ac  ille. 

Quantum  tempSris 
scriptioni  tribuisti  ? 

Prjemia  consequi. 

Luculente,  luculenter 
Greece  novit. 


199 


Forms  of  Conversation, 


He  is  not  acquainted 
with  Latin. 

He  has  not  translated 
that  passage  well. 

To  this  passage  he  hns 
given  an  entirely  dif- 
ferent meaning. 


Latine  nescit.  • 

Hanc  sententiam  male 
interpretatus  est. 
Hunc  locum  in  contra- 
rium  sensum  detorsit. 


22. 


TO  MAKE  A PEN, 

TO  WRITE. 

To  make  a pen. 

^[ake  this  pen  pointed 
and  that  one  blunt. 


To  see  if  a pen  be  good. 

To  write  on  the  back  of 
the  paper. 

Blank  paper. 

[ have  no  paper. 

My  paper  allows  the 
writing  to  be  seen  on 
the  other  side. 

To  make  an  erasure. 


[ am  pleased  with  the 
writing  of  Lentulus. 


CALAMUM  CONFOR- 
MAKE,  SC  KIBE  RE. 

Calamum  apparare,  con- 
formare. 

Hunc  mihi  calamum  in 
acutum  mucrdnem, 
ilium  vero  in  latio- 
rem  con  form  a. 

Calamum  experiri. 

In  aversa  charta  scri- 
be re. 

Pura  charta. 

Non  suppgtunt  mihi 
chartse. 

Transmittit  litteras  pa- 
pyrus mea. 

Mendum  scripturse  litii- 
ra  tollere,  delere,  ob- 
literare. 

Placet  mihi  Lentuli 
mantis. 


200  Guide  to  Latin  Conversation, 


Write  this  in  your  note- 
book. 

You  have  blotted  my 
book  with  ink. 

To  stain  one’s  book  with 
ink. 

To  write  what  he  dic- 
tates. 

Lend  me  that  book. 


Give  me  my  papers, 
that  paper. 


Eefer  hoc  in  adversaria. 

Atramenti  effusione 
chartam  meam  infe- 
cisti. 

Atramento  librum  mac- 
ulare  inquinare,  fee- 
dare. 

I^us  dictata  scribe  re ; 
excIpSre. 

CommSda  mihi  librum, 
da  mihi  utendum 
hunc  librum. 

Cedo  tabiilas,  hanc  char- 
tam. 


23. 


ON  LETTERS,  AND  HOW 
^HEY  SHOULD  BE 
SIGNED. 

To  fold  a letter. 

To  seal  a letter. 


To  open  a letter. 

To  address  a letter. 

To  send  letters  to  any- 
one. 

He  has  delivered  letters 
to  me  unopened. 


DE  EPISTOLIS,  ET  IN  EX- 
TREMIS EPISTOLIS  QUO- 

MODO  VALEDICENDUM 
SIT. 

Epistolam  complicare. 

Obsignare  litt^ras,  epis- 
t5lam  sigillo  munire, 
signo  litteras  obsig- 
nare. 

Epistblam  resign  are,  re- 
solv^re,  explicare. 

Epistolam  inscribe  re. 

Litteras  ad  aliqiiem 
scribere,  mittere,  dfire. 

Litteras  integro  signo 
mihi  reddidit. 


Forms  of  Conversation.  201 


To  intrust  letters  to  any- 
one. 

We  hear  no  longer  from 
you. 

I have  not  received  a 
letter  from  you  for  a 
long  time. 

Why  did  you  not  write 
to  me  ? 

Write  to  me  as  often  as 
you  can. 

Not  a bit  of  news  from 
Cappadocia. 

I shall  write  often  to 
you,  do  not  forget  to 
answer  my  letters. 

I shall  not  write  to  you 
again  ; I shall  be  less 
long. 

I shall  write  to  you 
more  at  length  when  I 
shall  liave  more  time. 

Truly  I had  not  a word 
of  news  to  tell  you. 

I had  no  news  to  send 
you. 

I received  your  short  let- 
ter; your  letter  gave 
me  much  pleasure. 

I thank  you  for  your 
letters ; they  gave  me 
great  pleasure,  especi- 
ally that  of  Sextius. 


Alicui  litt^ras  commit- 
tere. 

Conquiescunt  littSrae 
tuae. 

Littgras  tuas  jamdudum 
desidero. 

Cur  conticescunt  tuse 
littSrae  ? 

Ad  me  quam  ssepissime 
scribas. 

E Cappadocia  ne  hilum 
quidem. 

Scribam  ad  te  saepe, 
vide  ut  par  mihi  sis. 

LittSrae  meae  conquis- 
cent;  longiore  epis- 
t5la  supersedebo. 

Pluribus  verbis  ad  te 
scribam  quum  plus 
otii  nactus  ero. 

Plane  nihil  erat  quod 
ad  te  scribSrem. 

Nihil  habebamquod  di- 
cSrem. 

Accepi  perbreves  tuas 
littgras ; gratae  mihi 
tuae  littgrae  fuerunt. 

Gratum  quod  mihi  de- 
disti  epistSlas,  quae 
quidem  me  delecta- 
runt,  in  primis  Sextii 
nostri. 


202  Guide  to  Latin  Conversation, 


Tell  me  as  soon  as  pos- 
sible wliat  you  are 
doing  and  what  you 
intend  to  do. 

Brutus  is  expecting  a 
letter  from  you. 


Tu  velim,  et  quid  agas 
et  quid  acturum  te 
putes,  facias  me  quam 
diligentissime  certio- 
rem. 

Tuas  jam  littSras  Brutus 
expectabat. 


Vale, 

Da  operam  nt  valeas,  hoc  mihi  gratius  facere  nihil 
potts. 

Ta  me  diliges  et  vnlebis. 

Cara  si  me  amas  ut  valeas. 

Vale,  et  matrem  meosque  iihi  commendalos  habe. 

Me  velim,  ut  facis,  dillgas,  valetadinique  tuce  et  tran- 
quiUitati  animi  servias. 

ValebiSj  meque,  ut  a puero  fecisti,  amabis. 

Ama  nos  et  vale. 

Cura  ut  valeas;  et  me,  ut  amas,  ama. 

Bene  vale  et  me  dilige. 

Fac  valeas,  meque  mutuo  diligas, 

Valete,  mea  desideria,  valete. 

Etiam  atque  etiam  vale. 

Tu  velim  tuam  et  Tullioloe  valetudinem  cures. 
Valetudinera  tuam  cur  a diligenter. 

Fac  ut  tuam  et  Tullice  valetudinem  cures. 

Maxime  autem  date  oper'am  ut  valeatis,  si  nos  vultis 
valere. 

Cura  ut  valeas,  et  ita  tibi  persuadeas,  mihi  te  charius 
nihil  esse,  neque  unquam  fuisse. 

Reliqaum  est  ut  te  orem,  ut  valetudini  tuce,  si  me  et 
iuos  omnes  valere  vis,  diligentissime  servias. 


203 


Forms  of  Conversation. 

Cura,  mi  frater,  ut  valeas. 

Fac,  ini  frater,  ut  valeas. 

Vale,  mi  optime  et  optatissime  frater, 

3fi  frater,  vale. 

Te  oro  etiam  atque  etiam,  mi  frater,  ut  valeas. 

Cura,  mi  suavissime  et  charissime  frater,  ut  valeas. 
Vale,  mi  suavissime  et  optime  frater , 

Cura  ut  valeas  et  nos  ames,  et  tihi  persuadeas  te  a me 
fraterne  amari. 

Cura  ut  valeas  etiam  atque  etiam,  Tiro  noster. 
Quantum  me  diligis,  tantum  fac  ut  valeas,  vel  quan- 
tum te  a me  scis  diligi. 

Ama  nos  et  vale. 

Cura  te  etiam  atque  etiam  diligenter. 

Cura,  mi  Tiro,  ut  valeas. 

Salvebis  a Cicerone,  salve  a Petro,  salutat  te  Cicero 
mens. 

Cicero  bellissimus  tibi  salutem  plurimam  dicit. 

TulUa  tibi  plurimam  salutem  adscribit. 

Terentia  te  salvere  jubet,  Cicero  te  salutat. 

Terentia  tibi  salutem,  Terentia  tibi  imperlit  multam 
salutem.  • 

Dnmus  te  nostra  tota  salutat. 

TuUioloe  et  Ciceronis  salutem  dieito, 

Multam  salutem  Pilice. 

Diomjsio  plurimam  salutem. 

Aitico  plurimam  salutem  velim  dicas, 

Dionysium  velim  salvere  jubeas. 

J ubebis  meo  nomine  salvere  Pa.ulum, 

Ex  me  salutato  prcecepiorem  tuum. 

Saluta  meis  verbis  Joannem. 

Salutem  Marcello. 

Salutem  die  Petro  meo  nomine,  quern  ego  in  oculis  fero. 


204  Guide  to  Latin  Conversation, 


MoUnio  meo  multam  salutem. 

Salutem  quibus  videbitur^  Contarello  prcecipuBj  et  Ge^' 
rardo. 

Communibus  amicis  a me  multam  salutem. 


24. 


VARIOUS  FAMILIAR 
EXPRESSIONS. 

For  example. 

For  form’s  sake. 

On  tiptoe. 

With  equal  chances. 

Single-handed  — by 
one’s  self. 

For  a special  business ; 
as  occasion  serves. 

As  far  as  I am  able. 

In  proportion: 

With  the  whole  hand — 
liberally. 

In  person. 

According  to  the 
weather. 

According  to  your  pleas- 
ure. 

In  earnest,  seriously. 

I will  say  it  with  your 
permission. 


VARI^  LOCUTIONES 
FAMILIARES. 

Verbi  causa,  verbi  gra- 
tia, exempli  causa. 

Dicis  causa. 

Suspense  pede. 

^quo  Marte. 

Suo  Marte. 

Pro  re,  pro  re  nata. 

Pro  mea  parte,  pro  vi- 
rili  parte. 

Pro  portione,  pro  rata 
portione. 

Plena  manu. 

In  propria  persona. 

Pro  cceli  conditione. 

Ex  animi  tui  sententia. 

Ex  animi  sententia. 

Bona  venia  tua  dixer^ 
im,  pace  tua  dixerim 


205 


Forms  of  Conversation. 


It  is  finished. 

Well  done ! 

I am  vexed  at  it. 

I do  not  repent  of  what 
has  been  done. 

It  goes  well. 

Evil  to  him  who  wags. 
Leaving  joking  aside. 
As  was  my  duty. 

That  you  may  not  be 
deceived. 

Contrary  to  what  he 
says. 

Since  it  was  convenient. 
As  much  as  possible. 

As  much  as  you  are 
able. 

To  tell  the  truth. 

Not  to  lie. 

It  is  your  duty  to  teach. 
It  is  now  my  duty. 

Each  one  m his  turn. 

It  is  your  affak'. 

The  business  is  not 
pressing. 

He  did  it  without  think- 
ing. 

Neither  this  nor  that. 
For  that  is  all  nonsense. 


Actum  est. 

O factum  bene ! 

Nollem  factum. 

Haud  muto  factum. 

Bene  habet,  est. 

Quiesse  melius  erit ! 
Aufer  nugas. 

Pro  eo  ac  debui. 

Ne  tu  frustra  sis. 

Contra  ac  dicit. 

Ut  par  erat. 

Quoad  ejus  fieri  potuit. 
Quoad  ejus  facSre  po- 
tSris. 

Ut  verum  loquar,  ne 
dicam  dolo. 

Ne  quid  mentiar. 

Tuse  sunt  partes  docere. 
Mese  nunc  partes  sunt. 
Sua  quisque  vice,  suo 
quisque  ordine. 

Tua  res  est,  tua  res  agl- 
tur. 

Res  habet  moram. 

Per  imprudentiam  fecit. 

Neve  hoc,  neve  illud. 
Quippe  leve  est  totum 
hoc. 


206  Guide  to  Latin  Conversation, 


How  is  that  possible  ? 

Let  me  alone. 

Will  you  not  let  me 
alone  ? 

Will  you  soon  have  fin- 
ished ? 

He  finds  a great  deal  of 
fault  with  it. 

They  are  not  numerous. 

I am  at  work  on  a book. 

The  affair  has  turned 
out  to  my  liking. 

We  should  take  men  as 
we  find  them. 

I want  nothing  to  do 
with  you. 

I wish  to  have  a word 
with  you. 

It  is  useful,  important. 

To  live  but  for  the  pres- 
ent. 

To  take  note  of. 

To  speak  from  the  man- 
uscript. 

He  is  certainly  much 
mistaken. 

What  else  could  he  do  ? 

After  the  fashion. 

To  tell  the  truth,  you 
are  genteel. 

There  is  nobody  who 
does  not  like  you. 

To  behave  according  to 
one’s  fancy. 


Qui  potis  est  ? 

Quin  omitte  me. 

Non  omittis? 

Potin’  ut  desinas  ? 

Accerrime  illud  vitu- 
perat. 

Non  ita  multi  sunt. 
Liber  est  in  mambus. 
Kes  obtigit  atque  opta- 
bani. 

Ut  homo  est,  ita  morem 
geras. 

Extranumerum  mihi  es. 

Paucis  te  volo. 

OpSr?e  pretium  est. 

In  diem  vivere. 

Ad  memoriam  notare. 
De  scripto  dicSre. 

Nse  ille  vehementer  er- 
rat. 

Quid  fecisset  aliud  ? 

Ut  novus  fert  usus. 
Extra  jocum,  homo  bel- 
lus  es. 

Unus  nemo  te  diligit. 
Suo  nutu  regi. 


207 


Forms  of  Conversation, 


Everyone  after  his  man- 
ner. 

To  read  recto  tono. 

Seeing  the  time  it  is. 

As  near  as  I can  re- 
member. 

This  is  easy. 

The  matter  is  not  clear. 

My  account  agrees,  is 
right. 

Eight  or  wrong  it  mat- 
ters little  to  us. 

He  asks  for  you  at  the 
door. 

There  is  nothing  in  the 
world  that  I . would 
do  more  willingly. 

I am  not  at  all  anxious 
about  that. 

He  cares  nothing  for 
what  they  say  of  him. 

All  things  are  turning 
out  as  I would  wish. 

Believe  me,  you  will  re- 
joice at  having  done 
it. 

Everything  goes  well 
with  him. 

There’s  not  so  much  in 
it  as  is  reported. 

The  labor  has  been  ex- 
pended with  profit. 


Suus  cuique  mos. 

Uno  tenore  legSre. 

Ut  diei  tempus  est. 

Ut  mea  memoria  est. 

Hoc  Id  promptu  est, 
ja.et. 

Non  liquet. 

Constat  mihi  ratio. 

Eecte  an  secus  nihil  ad 
nos 

A janua  te  quserit. 

Nihil  est  seque  quod  fa- 
ciam  libens. 

Nihil  isthaec  moveo  ac 
euro. 

Sermdnes  hominum  de 
se  facile  sustinet. 

Mihi  omnia  voto  com- 
petunt. 

Gaudebis  facto,  crede 
mihi. 

Ees  illi  omnes  ad  votum 
fluunt,  succedunt. 

Non  tantum  est  in  re 
quantus  est  sermo. 

Constat  operae  fructus. 


208  Guide  to  Latin  Conversation. 


Everything  befalls  me 
against  my  will. 

I hardly  kept  from 
laughing. 

I cannot  keep  from 
laughing. 

He  said  that  to  excite 
laughter. 

To  take  seriously  what 
was  said  in  jest. 

Let  us  see  how  all  this 
will  end  ? 

I know  not  what  you 
are  aiming  at. 

That  word  has  escaped 
me. 

You  will  pay  for  this,  I 
will  be  revenged. 

Mind  your  own  busi- 
ness. 

Saving  the  company’s 
respect,  with  all  due 
respect,  etc. 


The  sooner  the  better. 
Close  your  ranks. 

It  is  indifferent  to  me. 
Suppose  that  it  is  so. 


Omnia  mihi  eveniunt 
prseter  sententiam. 

jEgre  risum  continui. 

Nequeo  risum  conti- 
ntre,  tenere,  cohi- 
bere. 

Animi  gratia,  hoc  dixit. 

Pr?pvert6re  serio  quod 
dictum  est  per  jocum. 

Videamus  hoc  quorsum 
evadat. 

Quo  evadas  nescio. 

Hoc  verbum  mihi  exci- 
dit. 

Hoc  feres  non  multum. 

Tuas  res  per3ge. 

Salva  audientium  rev- 
erentia,  dicto  sit  ve- 
nia,  bona  adstantium 
sit  venia,  honor  sit 
auribus. 

Quod  celerius,  id  potius 
est. 

Ordines  stipate,  compri- 
mite. 

Hoc  perinde,  proinde 
est. 

Demus  hoc  ita  esse. 


Forms  of  Conversation,  209 


Let  it  be  so,  what  then? 

What  more  do  you 
want  ? 

I answer  for  tliis  on  my 
honor. 

You  return  a wrong  an- 
swer to  my  question. 

I have  an  answer  all 
ready. 

I shall  answer  for  you. 

He  has  forgiven  me 
everything. 

Pass  to  the  right. 

To  punish  anyone  to 
serve  as  an  example 
for  others. 

He  and  I are  great 
friends. 

We  must  consider  that. 

That  seems  to  me  to  be 
a very  good  reason. 

That  argument  is 
against  you. 

You  are  completely 
mistaken. 

One  or  the  other  is  mis- 
taken. 

It  is  other  than  you  say. 

I am  not  very  sure  of 
that. 


Ita  res  se  habeat,  quid 
deinde. 

Quid  vis  amplius  ? 

In  hanc  rem  fidem 
meam  interpono. 

Aliud  mihi  respondes 
ac  rogo. 

Ad  manum  est  respon- 
sio. 

Respondebo  veslram  vi- 
cem. 

Omnium  mihi  gratiam 
fecit. 

Concede  ad  dextram. 

Exemplum  severitatis 
in  aliquo  statuere, 
edere. 

Cum  illo  magna  est  mi- 
hi gratia. 

Habenda  est  eius  rei 
ratio. 

Valet  haec  ratio  apud 
me  multum. 

Ratio  ilia  contra  te 
valet. 

Tota  via,  toto  coelo 
erras. 

Alter  nostrum  fallitur. 

A liter  se  habet  ac  dicis. 

De  ilia  re  parum  mihi 
certum  est. 


14 


210  Guide  to  Latin  Conversation, 


They  esteem  this  as  of 
no  importance. 

Who  hatched  that 
rumor  ? 

That  hat  becomes  your 
head  well. 

Let  me  recover  myself. 

I am  not  myself. 

Pass  along,  1 want  noth- 
ing from  you. 

That  relieved  me  a 
little. 

It  has  become  a pro- 
verb. 

That  has  passed  into  a 
proverb. 

In  order  not  to  retain 
you  any  longer. 

I meet  you  verv  oppor- 
tunely. 

He  said  that  ingenu- 
ously. 

Let  us  draw  lots,  if  you 
will. 

Choose  that  which  best 
pleases  you. 

Let  us  pass  over  those 
things. 

Let  us  now  see  the  rest. 


NullTus  momenti  hoc 
ducunt. 

Quis  liujusmQdi  dissi- 
pavit,  disseminavit 
rumorem  ? 

Belle  quadrat,  convenit 
hie  pileus  capiti. 

Sine  ut  ad  me  redeam. 

Apud  me  non  sum. 

Transi,  nihil  te  moror. 

Hoc  me  aliqua  ex  parte 
relevavit. 

Increbuit  res  proverbio. 

Hoc  proverbii  locum 
obtinuit,  hoc  abiit  in 
proverbium. 

Omnlno  ut  te  absolvam. 

Optime  te  mihi  offers. 

NatTva  venustate  hoc 
dixit. 

Ees  revocetur  ad  sortem, 
sorte  dijudicttur,  si 
tua  fert  voluntas. 

Utramvis,  utramlibet 
accipe. 

Age,  omittamus  ista. 

Jam  porro  videamus 
caetera. 


Forms  of  Conversation,  211 

I did  that  out  of  regard  Merito  tuo  hoc  feci, 
for  you. 

He  has  well  merited  it.  Meritissimo  ejus. 


25. 


VARIOUS  QUESTIONS. 

How  came  that  suspi- 
cion ? 

What  reason  had  he  for 
doing  that  ? 

What  is  your  reason  for 
being  angry  with  me  ? 

What  ails  you? 


You  make  me  angry, 
you  provoke  me. 

What  are  you  mad 
about  ? 

Why  so  much  noise  and 
talk  ? 

But  what  need  of  more  ’ 
proofs? 

Why  beat  about  the 
bush? 

What  need  did  he  have 
of  me  ? 


VARIAE  FORMULAE 
PERCUNCTANDI. 

Qui  tibi  ista  inciditsus- 
picio  ? 

Quid  habuit  argument! 
quamobrem  hoc  fe- 
cerit  ? 

Quid  negotii  et  quam- 
obrem succenses  mihi? 

Quid  tibi  aegre  est? 
Quid  aegre  animo  tuo 
factum  est? 

Mi  hi  aegre  facis. 

Quid  tibi  stomacho  est  ? 

Quorsum  tot  clamores 
et  verba  ? 

Sed  quid  ego  argumen- 
tor  ? Quid  plura  dis- 
puto? 

Quid  opus  est  circui- 
ti5ne?  Quid  verbis 
opus  est  ? 

Quid  opgra  mea  egebat? 


212  Guide  to  Latin  Conversation, 


What  have  you  to  settle 
with  him? 


Attend  to  your  own 
adairs. 

What  brings  you  here  ? 

Who  introduced  that 
custom  ? 

With  what  do  you  busy 
yourself? 

What  profession  do  you 
follow  ? 

What  benefit  do  you 
derive  from  that  ? 

To  whom  has  that  been 
profitable  ? 

This  will  redound  to 
your  advantage 

For  whose  benefit? 

How  happens  it  that 
you  do  not  know  th  is  ? 

How  happens  it  that  I 
do  not  know  it  ? 

Do  you  know  it?  why 
should  I not  know  it  ? 

Why  not? 

Have  you  not  given  a 
thought  to  your  rep- 
utation ? 

Why  do  you  tremble  ? 


Quae  ratio  tibi  cum  illo 
interccdit?  Quid  tibi 
cum  illo  commercii 
est? 

Tuas  res  per  age. 

Quae  tu  causa  hue  affert, 
vocat? 

Quis  ascivit  hanc  con- 
suetiidinem  ? 

Qua  in  re  vitam  ex- 
erces? 

Quam  vitae  conditio- 
nem  sequtris  ? 

Quam  ex  hac  re  utilita- 
tem  ducis?  Quid  hoc 
habet  commodi. 

In  cujus  hoc  utilitatem 
cessit  ? 

Utilitatem  redundabit 
hoc  ad  tuam. 

Cui  bono  ? 

Qui  fit  hoc  nescias  ? 

Qui  fit  ut  ego  nesciam  ? 

Idne  scis  ? quid  ego  nes- 
ciam? 

Quid  ita  non  ? Quidni  ? 

Nihil  tibi  venit  in  men- 
tem  existimationi 
consul  ere  ? 

Quid  est  quamobrem 
trepidas,  trepides? 


213 


Forms  of  Conversation, 


Think  you  that  you 
stand  acquitted? 

What  are  you  mutter- 
ing ? 

What  means  that  joy  ? 

Are  you  in  your  senses? 

What  is  that? 

Why  do  you  weep? 
what  then ! would  you 
want  me  to  sing  ? 

Is  a good  man  capable 
of  lying  ? 

Do  you  understand  well 
what  he  says  ? 

What  is  it  that  disturbs 
you  ? 

What  kind  of  bread  do 
you  wish  ? 

What  does  he  charge 
for  teaching? 

What  is  the  matter  with 
you,  my  son?  Why 
are  you  sad?  Noth- 
ing is  the  matter, 
mother. 

Do  you  wish  to  do  me 
a favor  that  would  be 
most  pleasing  to  me  ? 

What  is  your  object  in 
saying  that? 


Tehoccrimtne  elapsum 
putas  * 

Quid  est  tibi  mutitio? 

Quid  istud  gaudii  est?  - 

Penes  te  es  ? 

Quid  hoc  rei  ? 

Quid  lies  ? inirum  ! can- 
tem  ? 

Num  cadit  in  virum  bo- 
il um  metiri? 

Num  intelligis?  num- 
me,  numnam  intelll- 
gis  quse  dicit. 

Quid  tibi  est  sollicitudi- 
nis?  Quid  te  tenet 
solliciturn? 

Qualem  vultis  panem? 
Cujusmodi  panem 
vultis? 

Quanti  docet? 

Quid  est  tarn  tristis  fili  ? 
— Kecte,  mater. 


Vis  primum  hodie  fa- 
c6re  quod  ego  gau- 
deam? 

Quorsum  istud  ? 


214  Guide  to  Latin  Conversation, 


To  what  examples  do 
you  refer  me  ? 

Is  it  thus  that  you  wish 
to  impose  upon  us? 

Take  care  that  you  do 
not  damage  anything. 

AY  ho  is  happier  than  1? 
N obody,  beyond  a 
doubt. 

Who  imposed  this  duty 
on  you? 

You  have  undertaken  a 
difEcult  labor. 

Drive  him  out. 

Gently,  don’t  get  mad. 

Which  of  us  two  has 
come  out  the  better? 

What  do  you  talk  about 
together  ? 

Why  do  you  allow  your- 
self to  take  part  in 
such  follies? 

Please  get  out  of  the  sun- 
light, you  hinder  me 
from  getting  warm. 

What  madne>s  has 
seized  you  ? 

Whence  arose  your 
scruples  ? 

Who  is  to  make  the 
speech  ? 


Ad  quse  exempla  me  re- 
vCcas? 

Itane  vero  nobis  fucum 
facis? 

Vide  ne  quid  impiii- 
dens  luas? 

Ecquis  me  vivit  fortu- 
natior?— Yemo  certe 
quisqm  m. 

Quis  has  tibi  partes  im- 
posuit? 

Provinciam  cepisti  du- 
ra m. 

Tiude,  extrude,  exige 
ilium. 

Eona  verba,  quaso. 

Lter  tandem  nostrum 
superavit  ? 

Qua  de  re  sermcnem  ha- 
bDis,  teritis  inter  VOS? 

Quid  ad  istas  ineptias 
abis? 

Eogo  te,  absis  a sole, 
ofiicis  enim  mihi  ap- 
ricanti. 

Quae  te  dementia  cepit  ? 

Unde  isthae  te  incessit 
religio  ? 

Quis  concionem  habet  ? 
quis  pro  condone  di- 
cit? 


Forms  of  Conversation.  215 


Well,  what  news  do 
you  bring? 

Anything  new? 

Is  there  nothing  else  ? 

Who  made  you  with- 
draw from  my  com- 
pany ? 

Who  is  that  man? 

How  much  time  have 
you  spent  in  doing 
that  ? 

Whom  will  you  employ 
for  that? 

Of  what  do3s  that  book 
treat? 

What  do  you  find  fault 
with  in  this  ? 

What  more  do  you 
want? 

3o  you  wish  anything 
else  from  me?  May 
you  prosper  in  every- 
thing. 

What  more? 

Is  there  anything  more? 
what  more? 

What  happened  after- 
wards ? 

What  then?  ah!  who 
could  have  told  you? 

Is  it  he? 

£s  he  in? 


Cedo,  quid  portas,  ob- 
secro. 

Numquid  novi? 

Numquid  est  aliud?  ni- 
hilne  praeterea? 

Quis  te  a mea  consue- 
tudine  abstraxit  ? 

Quid  hoc  hominis  est? 

Quantum  huic  rei  tem- 
poris  tribuisti  ? 

Quern  ad  hoc  interp5nes, 
adhibebis? 

Quid  habet  argument! 
liber  iste? 

Quid  in  hoc  arguis,  im- 
probas,  reprehendis  ? 

Quid  vultis  amplius? 

Numquid  aliud  me  vis? 
Ut  bene  sit  tibi. 


Quid  inde  porro  ? 
Etiamne  est  quid  porro  ? 

quid  inde  porro? 

Quid  turn  inde? 

Quid  ergo  ? ecquisnam 
tibi  dixerit? 

An  is  est? 

Anne  est  intus  ? 


216  Guide  to  Latin  Conversation. 


Whence  arose  the  fault  ? 

Do  you  believe  that? 
Yes,  I believe  it. 

Do  you  wish  a part  of 
it?  Yes,  truly. 

Why  are  you  in  want 
of  these? 

Where  are  you  carrying 
that  book? 

How  long  did  you  re- 
main in  Italy? 

Where  did  you  tarry  so 
long? 

What  shall  I gain  by 
deceiving  you? 

To  whom  have  you 
given  that  commis- 
sion? 

What  has  been  done? 
speak — where  are  the 
others? 

What  pleasure  is  there 
in  that? 

Give  me  the  hand, 
some  water,  my  tab- 
lets. 

Plow  long  is  it  since  you 
stopped  going  to 
class  ? 


Unde  natus  error? 

Credin’  ? — Imo  certe. 

Vis  unarn  partem  ? — 
commCde. 

Quo  tibi  ista  sunt  opus? 

Quo  librum  hunc  aspor- 
tas? 

Quandiu,  quandudum 
egisti.  degisti  in 
Italia? 

Ubi  tamdiu,  commo- 
ratus  es,  monltus  es? 

Quid  lucri  mihi  est 
failure  te  ? 

Cui  istud  negotiurn  de- 
mandasti  ? 

Quid  factum  est  ? Cedo  "I 
cedo  alios. 

Quid  habet  voluptatis, 
qu80  percipitur  ex  ilia 
re  voluptas? 

Cedo  manum,  aquam, 
tabulas. 

Quampridem,  quandu- 
dum scholam  frequen- 
tfire  desiisti  ? 


217 


Forms  of  Conversation. 

26. 


IDIOMS  AND  PROVERBS. 

To  lose  one’s  time  and 
labor. 


To  baffle  a design. 

To  write  on  water. 

To  speak  to  a deaf  per- 
son. 

To  impose  upon. 

You  hold  me  up  for 
laughter. 

You  open  the  wound 
afresh. 

You  have  put  your 
finger  on  it. 

He  promises  seas  and 
mountains. 

To  look  for  knots  in  a 
bulrush. 

To  scoff  at,  to  deride 
anyone. 

Nothing  remains  to  be 
done  but  to  hang 
myself. 

To  give  an  opportunity 
to  speak. 

The  fool  advises  the 
seer. 

To  labor  for  nothing. 


IDIOTISMI  ET  PRO- 
VERBIA. 

Aquam  perdere,  lapi- 
dem  verberare,  im- 
brem  in  cribrum 
gerere. 

Aperire  cuniculos. 

In  aqua  scrib^re. 

Canere  surdis  aurlbus. 

Verba  dare. 

Me  delicias  facis. 

Obductam  refricas  cica- 
trlcem. 

Belle,  acute,  argute  con- 
jecisti;  rem  acu  tegisti. 

Maria  montesque  polli- 
cetur. 

Nodum  in  scirpo  quae- 
rere. 

Naribus  indulgere,  naso 
suspendere  adunco. 

Bedit  mihi,  res  in  res- 
tim. 

Sermonis  ansas  dare. 

Minervam  sus  docet. 

Laterem  crudum  lavare. 


218  Guide  to  Latin  Conversation, 


To  begin  at  the  begin- 
ning. 

Seek  for  dupes  else- 
where. 

To  admit  being  beaten. 

He  is  entrapped. 

To  correct  one’s  style. 

Depart,  you  are  a man 
of  worth. 

A man  of  fine  taste. 

There ’s  a difference  be- 
tween a good  man 
and  a rogue. 

Not  at  all  excessive. 

Service  for  service. 

A fortune’s  favorite. 

To  turn  one’s  back  on  a 
benefactor. 

His  mind  is  in  his 
stomach. 

A cunning  man,  a sly 
fox. 

To  dispute  over  trifles. 

To  render  a thing  use- 
less. 

From  beginning  to  end. 

To  spend  one’s  means 
on  trinkets. 

To  swindle  anybody. 

To  kill  time. 


Ordiri  ab  ovo. 

Ad  populum  phaleras; 

quaere  peregrlnum. 
Porriggre  herbam.  Sall- 
vam  movere. 

Ab  transenna  turdus 
lumbricum  petit. 

• Stylum  vertere. 

Abi,  virum  te  judico. 

Acutae  naris  homo. 
jEra  distant  lupinis. 


Ne  quid  nimis. 

Manus  manum  lavat. 

Albae  gallinfc  filiu'^. 

Aderre  dentes  in  domi- 
num. 

Animus  est  in  patinis. 

Naris  emunctae  homo, 
recGctus  senex. 

Eixari  de  lana  caprina, 
de  asini  umbra. 

Scopas  dissolvere. 

Ab  ovo  usque  ad  mala. 

Perdere  bona  in  cic6re 
et  faba. 

Emungere  aliquem, 

Fallere  tempus. 


219 


Forms  of  Conversation. 


He  is  at  a stand. 

To  talk  nonsense  to 
anyone. 

To  be  sold  at  auction. 

There’s  neither  rhyme 
nor  reason  in  his  talk. 

From  head  to  foot. 

You  touch  a sore  spot. 

An  empty  head. 

The  affair  is  in  good  trim. 

It  is  safe. 

All  is  lost. 

Done  accurately,  to  a 
nicety. 

A man  of  no  consider- 
ation. 

No  longer  a child. 

You  are  a a man  of 
three  letters. 

To  sleep  free  from  care. 

You  engage  yourself  in 
great  difficulties. 

A word  to  the  wise  is 
sufficient. 

To  complain  to  the  deaf. 

To  fill  both  sides  of  the 
account. 

To  make  one  fall  into 
another’s  net. 

As  the  father,  so  the 
son. 


Hseret  illi  aqua. 

SarcTre  centones  alicui. 

Sub  hasta  venire. 

Nec  pes  nec  caput  ser- 
in on  is  apparet. 

A capite  usque  ad  cal- 
cem. 

Tangis  ulcus. 

Vacuus  vertex^. 

In  vado  resest ; res  calet. 

I’es  in  portu  est. 

Res  red  i it  ad  restim. 

Ad  unquem  factus. 

Homo  nullo  numero. 

Nucibus  relict  is. 

Trium  litterarum  homo 
es. 

In  utramque  aurem 
dor  mire. 

Magnum  mare  ingre- 
deris. 

Dictum  sapienti  sat  est. 

Apud  novercam  queri. 

Utramque  paglnam  fa- 
cere. 

Palumbem  alicui  ad 
areani  adducere. 

Colubra  restem  non 
parit. 


220  Guide  to  Latin  Conversation, 


You  have  your  hands 
full  of  business. 

You  are  still  far  from 
the  end. 

We  reap  what  we  sow. 

Every  man  for  himself. 

That  neither  makes  me 
cold  nor  warm. 

That  is  your  business. 

As  easily  as  drinking  a 
glass  of  water. 

Nothing  is  more  worthy 
of  being  loved. 

To  have  immense  pos- 
sessions. 

To  be  extremely  rich. 

To  measure  himself  by 
his  own  standard. 

To  keep  harping  on  the 
same  string. 

Let  not  a shoemaker  go 
beyond  his  last. 

Birds  of  a feather  flock 
together. 

To  laugh  in  one’s  sleeve. 

To  talk  to  the  wind. 

To  carry  coals  to  New- 
castle, to  pour  water 
into  the  sea. 

Fortune  does  not  change 
nature. 


Satfigis  tanquam  mus  in 
mate  11a. 

Adliuc  tua  messis  in 
herba. 

Ut  sementem  faceris,  ita 
et  metes. 

Sibi  qui  que  ruri  metit. 

Mihi  istic  nec  seritur 
nec  metitur. 

Tibi  metis. 

Tam  facile  quam  pirum 
vulpes  comest. 

Dignius  est  nihil  quod 
ametur. 

Habere  quantum  milvi 
volant. 

Modio  nummos  metiri. 

MetTre  se  suo  modulo 
ac  pede. 

Uno  opere  eamdem  in- 
ciidem  tund^re. 

Ne  sutor  supra  crepi- 
dam. 

Pares  cum  paribus  facil- 
lime  congregantur. 

Taclto  ridere  naso. 

Mortua  re  verba  facis. 

In  silvam  ligna  ferre. 
In  mare  fundere 
aquas.  In  littus  are- 
nas ferre. 

Vulpes  pilum  mutat, 
non  mores. 


221 


Forms  of  Conversation, 


To  be  all  things  to  all 
men. 

To  remain  in  one’s  con- 
dition. 

To  rise  above  one’s  con- 
dition. 

To  do  impossibilities. 

To  tread  on  roses. 

To  be  on  the  edge  of  a 
precipice. 

The  wine  is  drawn,  we 
must  drink  it. 

He  is  a dangerous  per- 
son. 

To  kill  two  birds  with 
one  stone. 

He  com'es,  when  you 
are  talking  about  him. 

To  view  rapidly,  at  a 
glance. 

To  enter  into  the  most 
minute  details. 

Dogs  do  not  devour  one 
another. 

To  lead  anyone  by  the 
nose. 

To  promise  something 
rare. 

In  a place  where  there 
is  no  jesting. 

Milder  than  a lamb. 

To  fare  sumptuously. 


Utrosque  parietes  linere. 

In  propria  pelle  quies- 
c6re. 

Maj5respennasnido  ex- 
tendere. 

Mulgere  hircos,  jung^re 
vulpes. 

In  vi6la  esse. 

Extrema  tegula  stare. 

Tute  hoc  in  tristi,  tibi 
omne  exedendum. 

Foenum  habet  in  cornu. 

De  eadem  fidelia  duos 
parietes  dealbare. 

Lupus  in  sermone,  lu- 
pus in  fabula. 

Per  transennam  aspi- 
cere. 

Ab  acia  et  acu  omnia 
expongre. 

Canis  canlnam  non  est. 

Ductare  aliquem  labiis. 

Lac  gallinaceum,  avem 
albam  promittere. 

Hue  ubi  ferrum  mures 
rodunt. 

Oleo  tranquillior. 

Malis  orbiculatis  pasci. 


222  Guide  to  Latin  Conversation. 


I steer  my  own  course. 

To  sjjoil  nature  by  art. 

A continual  repetition 
of  the  same. 

To  repeat  to  satiety. 

Everything  happens  as 
he  would  wish. 

While  the  pot  boils, 
friendship  lives. 

To  make  much  ado 
about  nothing. 

To  supplant  anyone. 

To  look  upwards,  to  be 
unconcerned. 

To  love  afar  off. 

To  love  one  as  the  ap- 
ple of  your  eye. 

Having  neither  hearth 
nor  home. 

To  sell  for  cash. 

Spoken  in  vain,  to  the 
wind. 

Eiches  wrongfully  got- 
gen  count  not  as 
profit  in  the  end. 

He  is  loaded  with  debt. 


Meo  remigio  rem  gero. 

Ebur  atraniento  cande- 
facere  postulas. 

Eamdem  recoquit  cram- 
brem. 

Ad  ravim  decantare. 

Laureum  gestat  bacu- 
lum. 

Fervet  olla.  vivit  ami- 
citia. 

Excitare  fluctus  in  sim- 
pulo. 

Alicui  ex  manii  exi- 
mtre  manubrium. 

Spectare  lacunar. 

Extrema  linea  amare. 

In  oculis  aliquem  ferre. 

Esse  inops  laris  et  fundi. 

Oculata  die  vendere. 

Verba  hunt  mortuo. 

Male  partum  male  dis- 
pirit. 

Animam  debet. 


CURRENT  LATIN  EXPRESSIONS. 


From  the  beginning. 

Wise  without  instruc- 
tion. 

While  the  defendant 
was  absent. 

Unconditionally. 

From  one  specimen 
judge  all  the  rest. 

From  the  building  of 
the  city ; i.  e , Rome. 

Salvation  is  from  the 
cross. 

At  the  Greek  CalendS; 
never. 

To  the  end. 

The  dispute  is  still  pend- 
ing. 

AVithout  end. 

At  pleasure. 

To  satiety  or  disgust. 

To  the  touch  of  the 
nails;  to  a nicety;  ex- 
actly. 

Equity  follows  the  law. 

With  equanimity. 

Lamb  of  God.^ 


Ah  initio. 

Abnormis  sapiens. 

Absente  reo. 

Absque  ulla  conditione. 
Ab  uno  disce  omnes. 

Ab  urbe  condita. 

A cruce  salus. 

Ad  calendas  Graecas. 

Ad  finem. 

Adhuc  sub  judice  lis  est. 

Ad  infinitum. 

Ad  libitum. 

Ad  nauseam  usque. 

Ad  unguem. 


.iEquitassequitur  legem. 
jEquo  animo.  * 

Agnus  Dei. 


223 


224  Guide  to  Latin  Conversation, 


Even  the  good  Homer 
sometimes  nods. 

Kind  or  benign  mother. 

My  other  self. 

A philanthropist. 

Mind. 

In  the  year  of  our  Lord. 

In  the  year  of  the  world. 

Before  the  war. 

Before  noon. 

Against. 

From  the  effect  to  the 
cause. 

Words  that  glow  or 
burn. 

An  argument  to  the 
man. 

With  attentive  ears. 

It  is  true  art  to  conceal 
art. 

Art  is  long  and  life  is 
short. 

Fortune  favors  the 
brave. 

Hear  the  other  side. 

The  golden  mean. 

The  accursed  appetite 
for  gold. 

Either  Caesar,  or  no- 
body. 

Either  to  conquer  or 
die. 

From  words  to  blows. 


Aliquando  bonus  dor- 
mitat  Homerus. 

Alma  mater. 

Alter  ego. 

Amicus  hum  an  i generis. 
Animus. 

Anno  Domini. 

Anno  mundi. 

Ante  helium. 

Ante  meridiem. 

Anti. 

A posteriori. 

Ardentia  verba. 

Argumentum  ad  homi- 
nem. 

Arrectis  auribus. 

Ars  est  celare  artem. 

Ars  longa,  vita  brevis. 

Audaces  fortuna  juvat. 

Audi  alteram  partem. 

A urea  mediocritas. 
Auri  sacra  fames. 

Aut  Caesar,  aut  nullus. 

Aut  vincere,  aut  mori. 

A verbis  ad  verbera. 


Current  Latin  Expressions,  225 


From  the  bond  of  matri- 
mony. 

War!  horrid  war! 

In  good  faith;  really. 

It  is  wanting. 

Enjoy  the  present  day. 

A cause  for  war. 

An  indispensable  con- 
dition. 

A roundabout  expres- 
sion. 

By  common  consent. 

Of  sound  mind. 

For  whose  advantage? 

With  a grain  of  salt; 
with  some  allowance. 

There  is  no  disputing 
about  tastes. 

By  right;  by  law. 

Carthage  must  be  de- 
stroyed. 

About  the  dead  say  only 
what  is  favorable. 

God  favoring,  helping. 

God  willing. 

Thanks  to  God. 

Out  of  the  depths. 

A thing  desired. 

Day  of  wrath. 

A knot  worthy  of  being 
untied  by  such  hands. 

Household  gods. 

The  Lord  be  with  you. 

15 


A vinculo  matrimonii. 

Bella ! horrida  bella ! 
Bona  fide. 

Caret. 

Carpe  diem. 

Casus  belli. 

Causa  sine  qua  non. 

Circuitus  verborum. 

Communi  consensu. 
Compos  mentis. 

Cui  bono  ? 

Cum  grano  salis.  } 

De  gustibus  non  dispu- 
tandurn. 

De  jure. 

Delenda  est  Carthago. 

De  mortuis  nil  nisi 
bonum. 

Deo  favente,  juvante. 
Deo  volente. 

Deo  gratias. 

De  profundis. 
Desideratum. 

Dies  irae. 

Dignus  vindice  nodus. 

Dii  penates. 

Dominus  vobiscunk 


226  Guide  to  Latin  Conversation, 


Characters  of  the  drama. 

It  is  sweet  and  honor- 
able to  die  for  one’s 
country. 

It  is  pleasant  to  fool  in 
the  proper  place. 

While  we  live  let  us 
live. 

Behold  the  man. 

Behold  the  sign. 

On  the  other  hand. 

I and  my  king. 

One  of  many. 

To  err  is  human. 

To  be,  rather  than  to 
seem. 

There  is  a medium  in 
all  things. 

Let  it  endure  forever. 

And  the  rest. 

And  with  thy  spirit. 

And  even  you,  Brutus. 

Abruptly. 

Out  of  the  abundance. 

Heartily,  sincerely. 

From  the  chair  or  pul- 
pit; from  high  author- 
ity. 

Higher ; more  elevated. 

The  exception  proves 
the  rule. 

The  proper  exceptions 
being  made. 


Dramatis  personae. 
Dulce  est  decorum  pro 
patria  mori. 

Dulce  est  desipere  in 
loco. 

Dum  vivimus  vivamus. 

Ecce  homo. 

Ecce  signum. 

E contra. 

Ego  et  rex  mens. 

E pluribus  unum. 
Errare  humanum  est. 
Esse  quam  videri. 

Est  modus  in  rebus. 

Esto  perpetua. 

Et  caetera. 

Et  cum  spiritu  tuo. 

Et  tu,  Brute. 

Ex  abrupto. 

Ex  abundantia. 

Ex  animo. 

Ex  cathedra. 


Excelsior. 

Exceptio  probat  regu- 
lam. 

Exceptis  excipiendis. 


Current  Latin  Expressions,  227 


From  the  crime. 

I have  built  a monu- 
ment more  durable 
than  brass. 

Examples  are  offensive. 

For  example;  for  in- 
stance. 

All  go  out. 

From  nothing,  nothing 
is  produced. 

By  virtue  of  his  office. 

On  one  side. 

By  profession. 

Off-hand;  on  the  spur 
of  the  moment;  ex- 
temporaneously. 

The  descent  into  Hell  is 
easy  ; it  is  easy  to  get 
into  a difficulty. 

The  fates  oppose. 

He  made  it. 

Let  justice  be  done, 
though  the  heavens 
fall. 

Let  there  be  light. 

Faithful  Achates;  a 
true  friend. 

Glory  to  God  in  the 
highest. 

Here  and  everywhere. 

Here  lies. 

That  is. 

A government  within  a 
government. 


Ex  delicto. 

E X e g i monumentum 
acre  perennius. 

Exempla  sunt  odiosa. 
Exempli  gratia. 

Exeunt  omnes. 

Ex  nihilo  nihil  fit. 

Ex  officio. 

Ex  parte. 

Ex  professo. 

Ex  tempore. 


Facilis  descensus  aver- 
ni. 

Fata  obstant. 

Fecit. 

Fiat  justitia,  ruat  coe- 
lum. 

Fiat  lux. 

Fidus  Achates. 

Gloria  in  excelsis  Deo. 

Hie  et  ubique. 

Hie  jacet. 

Id  est. 

Imperium  in  imperio. 


228  Guide  to  Latin  Conversation, 


Let  it  be  printed. 
Forever. 

At  the  point  of  death. 
In  this  sign  thou  shalt 
conquer. 

Into  the  midst  of  things, 
or  affairs. 

In  memory. 

Forever. 

In  person. 

For  ages  on  ages. 

In  the  former  state. 
Entirely. 

The  die  is  thrown. 

By  divine  law. 

By  human  law. 

Civil  law. 

The  law  and  rule  of 
speech. 

The  law  of  nations. 
Labor  conquers  all 
things. 

A slip  of  the  tongue 
A praiser  of  past  time. 
Praise  to  God. 

The  common  law. 

The  statute  law. 
Naming  a thing  by  its 
opposite. 

Truth  is  mighty  and  it 
will  prevail. 

Bad  in  itself. 

I being  the  judge. 


Imprimatur. 

In  seternum. 

In  articulo  mortis. 

In  hoc  signo  vinces. 

In  medias  res. 

In  memoriam. 

In  perpetuum. 

In  propria  persona. 

In  ssecula  sseculorum. 
In  statu  quo. 

In  toto. 

Jacta  est  alea. 

Jure  divino. 

Jure  humano. 

J us  civile. 

Jus  et  norma  loquendi. 

Jus  gentium. 

Labor  omnia  vincit. 

Lapsus  linguae. 
Laudator  temporis  acti. 
Laus  Deo. 

Lex  non  scripta. 

Lex  scripta. 

Lucus  a non  lucendo. 

Magna  est  veritas  et 
prevalebit. 

Malnm  in  se. 

Me  judice. 


Current  Latin  Expressions,  229 


Keinember  death. 

A sound  mind. 

Mine  and  thine. 
Wonderful  to  relate,  to 
see. 

Much  in  little. 

The  necessary  changes 
being  made. 

The  name  being 
changed. 

Nothing  further. 
Whether  he  will  or  not. 
Do  not  touch  me. 

To  be  unwilling  to  pro- 
ceed. 

He  has  not  been  found. 
It  does  not  follow. 

Mark  well. 

He  (or  she)  died. 

0 the  times ! O the 
manners! 

An  accomplice. 

To  compare  small 
things  with  great. 
The  father  of  a family. 
The  father  of  his  coun- 
try. 

1 have  sinned. 

Bridge  of  asses. 

After  death. 

On  the  first  view. 

For  the  public  good. 
For  and  against. 


Memento  mori. 

Mens  Sana. 

Meuiti  et  tuum. 

Mirabile  dictu,  visu. 

Multum  in  parvo. 
Mutatis  mutandis. 

Mutato  nomine. 

Ne  plus  ultra. 

Nolens  volens. 

Noli  me  tangere. 

Nolle  prosequi. 

Non  est  inventus. 

Non  sequitur. 

Nota  bene. 

Obiit. 

O temporal  O mores! 

Particeps  criminis. 
Parva  componere  mag- 
nis. 

Paterfamilias. 

Pater  patriae. 

Peccavi. 

Pons  asinorum. 

Post  mortem,  obitum. 
Prima  facie. 

Pro  bono  publico. 

Pro  et  con. 


230  Guide  to  Latin  Conversation, 


For  the  time 

Punic  faith ; treachery. 

How  changed  from  what 
he  was. 

A s if ; as  it  were. 

One  thing  for  another ; 
an  equivalent. 

He  who  transplanted, 
still  sustains. 

By  what  right? 

Which  was  to  be  demon- 
strated. 

A rare  bird. 

The  reducing  of  a posi- 
tion to  an  absurdity. 

The  people  rule. 

May  he  (or  she)  rest  in 
peace. 

I shall  rise  again. 

The  welfare  of  the  peo- 
ple isthe  supreme  law. 

Holy  of  holies. 

According  to  the  course 
of  nature. 

Always  faithful. 

Always  the  same. 

Words  a foot  and  a half 
long. 

Such  is  the  way  to  im- 
mortality. 

Ever  so  to  tyrants. 

So  passes  away  earthly 
glory. 


Pro  tempore. 

Punica  fides. 

Quantum  mutatus  ab 
illo. 

Quasi. 

Quid  pro  quo. 

Qui  transtulit,  sustinet. 
Quo  jure  ? 

Quod  erat  demonstran- 
dum. 

Bara  avis. 

Beductio  ad  absurdum. 

Begnant  populi. 
Bequiescat  in  pace. 

Besurgam. 

Salus  populi  suprema 
est  lex. 

Sanctum  sanctorum. 
Secundum  naturam. 

Semper  fidelis. 

Semper  idem. 
Sesquipedalia  verba. 

Sic  itur  ad  astra. 

Sic  semper  tyrannis. 

Sic  transit  gloria  mundi. 


Current  Latin  Expressions,  231 


Like  things  are  cured 
by  like. 

If  you  seek  his  monu- 
ment look  around. 

Without  a day  ap- 
pointed. 

An  indispensable  con- 
dition. 

He  stands  in  the  shadow 
of  a mighty  name. 

Let  it  stand. 

Privately. 

Of  its  own  kind. 

The  chief  good. 

Let  each  have  his  own. 

A smooth  or  blank 
tablet. 

The  times  are  changed 
and  we  are  changed 
with  them. 

Time  flies. 

Solid  earth  ; a safe  foot- 
ing. 

By  the  whole  heavens; 
diametrically  oppo- 
site. 

The  utmost  limit. 

With  one  voice. 

As  below. 

As  above. 

Go  with  me ; a constant 
companion. 

Woe  to  the  vanquished. 


Similia  similibus  cu- 
rantur. 

Si  monumentum  quae- 
ris,  circumspice. 

Sine  die. 

Sine  qua  non. 

Stat  magni  nominis 
umbra. 

Stet. 

Sub  rosa. 

Sui  generis. 

Summum  bonum. 

Suum  cuique. 

Tabula  rasa. 

Tempora  mutantur,  nos 
et  mutamur  in  illis. 

Tempus  fugit. 

Terra  firma. 

Toto  coelo. 


Ultima  thule. 
Una  voce. 

Ut  infra. 

Ut  supra. 
Vade  mecum. 

Vae  victis. 


232  Guide  to  Latin  Conversation, 


Farewell. 

I came,  I saw,  I con- 
quered. 

Word  for  word  and  let- 
ter for  letter. 

By  way  of. 

In  place  of. 

The  terms  being  ex- 
changed. 

By  force  and  arms ; by 
main  force. 

The  bond  of  marriage. 

Long  live  the  king. 

A voice  and  nothing 
more. 

The  voice  of  the  people 
is  the  voice  of  God. 


Vale. 

Veni,  vidi,  vici. 

Verbatim  et  literatim. 
Via. 

Vice. 

Vice  versa. 

Vi  et  arm  is. 

Vinculum  matrimonii. 
Vivat  Bex. 

Vox,  et  prseterea  nihil. 
Vox  populi,  vox  Dei. 


VARIA  COLLOQUIA. 
DIALOGUES. 


PRIMA  PARS. 

1. — A Deo  Capienda  Pkimohdia. 

PosthumuSj  Gemellus* 

P.  Divinare  nequeo,  cur  non  modo  studia  mea, 
verum  etiam  quidquid  facere  accipio  in  dies 
singulos,  parum  recte  sub  manus  succedat. 
Ade5ne  hominem  esse  infaustum  atque  mis6- 
rum  quemquam,  ut  ego  sum  ? 

G.  Mihi  e diverso,  et  studia  mea,  et  quidquid 
auspicor  quotidie,  satis  prospSre  et  ad  volun- 
tatem.  Summo  illi  rerum  Parenti  ac  Domino 
sit  gratia. 

P.  Quo  artiticio  aut  qua  demum  ratione  banc 
felicitatem  consequeris  ? 

G.  Nullo  artificio ; paucis  tantum  verbis. 

P.  Cantionibus,  seu  carmine  magico  fortasse. 

G.  Quod,  Divi  Divseque  omnes  avertant ! Quali 
tu  me  ingenio  arbitrare  ? 

P.  Bono. 

G.  Quid  factis  ? 

P.  Bonis. 


233 


234  Guide  to  Latin  Conversation, 


G.  Quid  religione? 

P.  Optima. 

G.  Quid  ergo  te  isthsec  audio  loqui  ? 

P.  Si  quid  per  jocum  dixi,  nolim  te  id  in  serium 
convert6re. 

G.  Primum  cavisse  oportuit  ne  dic6res. 

P.  Eadem,  si  pergas,  mihi  patienda  sunt. 

G.  Ignosco. 

P.  Quibus  igitur  verbis  ? Validam  profecto  ver- 
b5rum  tuorum  vim  esse  oportet  si  tantum 
efficiunt. 

G.  Non  te  morabor.  Memoria  tenes  non  audisse 
aliquando,  antiquos  si  quid  inceptarent,  prse- 
fari  solitos.  Quod  honurrif  faustum,  felix  Jortu- 
natumque  sit;  quod  feliciter  eveniat;  quod  dii 
hene  vertanL 

P.  Memor  sum. 

G.  Non  te  mater  tua  perdocuit,  acturum  aliquid 
animum  ad  Deum  convert^re  ej  usque  opem 
tacite  implorare? 

G.  Numquam. 

6r.  Credo  ipsammet  non  consuesse  id  facSre.  Mei 
parentes  consueverunt,  et  ita  me  instituerunt, 
cum  saepe  illud  Pauli  occinSrent : Omne  quod- 
cumque  facitis  in  verho  aut  in  opere^  omnia  in 
nomine  Domini  Jesu  Christi.  Ob  hoc  itSque 
res  tuae  feliciter  non  eunt:  opem  enim  praesi- 
diumque  coeleste  non  flagitas. 

P.  Tuam  pietatem  imitatus  in  postSrum  baud  desi- 
piam.  Quam  ad  hue  male,  tarn  posthac  bene 
de  me  ipse  merebor.  Velim  tamen  pro  con- 
junctione  benevolentiae  nostrae,  precatiuncii- 
1am  ipsam  qua  ut6ris  ne  me  celes : hoc  pre- 
car  io  abs  te  peto. 


Dialogues.  235 

G.  Ilia  Ecclesise  communisslina  et  commodissima 
est.  Acliones  nostras,  qucesumvs,  Domine,  aspi- 
rando  prceveni,  et  adjuvando  prosequere,  ut 
cuncta  nostra  oratio  et  operatio  a te  semper  in- 
cipiatj  et  per  te  coepta  fiiiiatur.  Per  Christum 
Dominum  nostrum.  Amen. 

P.  Haec  valde  arridet,  hac  utar. 

G.  Bene  eveniat. 

P.  Et  tibi  bene  sit,  qiii  me  hodie  ex  serumna  non 
modica  extraxisti. 

PONTANUS,  S.  J. 


2. — Formula  Salutandi  et  Valedicendi  in 

CONGRESSIONIBUS. 

Claudius,  Alhinus. 

C.  Quandoquidem  Latinitatis  peritia  multis  par- 
tibus  jam  diu  factum  est  postquam  me  vin- 
c6re  coepisti,  rogo  atque  oro,  si  comm6dum 
est,  da  mihi  paulum  opSrse. 

A.  Vel  multum,  si  id  ratiombus  conducat  tuis. 
Nolo  tibi  ullum  commSdum  in  me  claudier. 

C.  Ut  si  quidquam  aliud:  ne  dubitaveris.  Sed 
hoc  die,  doceri  peropto. 

A.  Quid  est  illud  unum? 

C,  Tristissimum  cum  sit  ita  salutare  factos  ob- 
viam,  et  in  congressis,  bonus  dies,  bonus  vesper, 
bonum  mane,  bonum  serum  et  respondetur  sal- 
utantibus.  Deo  qratias.  Item  in  digressis 
sub  noctem,  cum  his  verbis  bene  precari  sol- 


236  Guide  to  Latin  Conversation. 


eamus : fausta  noxj  felix  nox,  reddaturque  idem 
responsum,  more  patrio  videlicet,  good  nighty 
thanks  he  to  Godj  iis  autem  formis  loqui 
necessitas  nulla  cogat : latinisque  auribus  in- 
gratissimum  : sit  quo  pacto  turn  salutando 
turn  valedicendo,  sive  cum  in  alicujus  coll6- 
quium  congressumque  veniendum  est,  sive 
alicui  scribendum  nos  geremus  ? Non  enim 
latet  solere  te  studium  acerrimum  ponSre  in 
notandis  hujusm5di  latinismis,  cum  inter  le- 
gendum  occurrunt,  aut  a magistro  inculcantur. 

A.  Hand  equidem  me  tanto  dignor  hondre.  Ni- 
hilominus,  quia  tu  hoc  a me  candide  petis,  et 
posse  me  tibi  commodare  judicas,  parebo  vol- 
untati  tuse,  in  prsesentia,  nihil  tale  provi- 
dent!, memoriam  subidrint.  Hoc  tenebis 
primum,  non  semper  opus  esse  responsione 
cum  salutamur:  et  interdum  salutantem  non 
resalutari,  verum  respondere  aliquid  aliud, 
quod  ille  libens  ac  volens  audiat.  Est  quando 
salutatidni  quaestiunculse  quaedam  adjiciuntur, 
de  valetudine  praesertim : nonnunquam  resa- 
lutantes  etiam  interrogatiunciilam  annectunt. 
Haec  omnia  exemplis  declarabuntur,  tu  auri- 
tum  te  facito. 

Salve.  Kesp.  Salve. 

Salve  Joannes. — Et  tUy  Paule, 

Salve. — Et  tu. 

My  sis,  salve. — 0 salve,  Pamphile. 

Salveto. 

Salveto,  quid  agis. 

Mater  mea,  f rater  mi,  salve. — Salve,  fili;  salve  mi 
/rater. 


237 


Dialogues. 

Antoni,  salve. — Salve,  Paule. 

Salve,  oculissime  homo. — 0 dulcissime  rerum. 

Jubeo  Chremetem  (sub.  solvere). 

0 Jacobe,  salve. — Salvus  s:is,  Cornell. 

0 salve,  bone  vir. — Hem  Simo,  0 nosier  Chreme. 

Mi  Patrice,  salve. — Salve. 

Carculio  exoplate,  salve. — Salve,  salvum  le  advenire 
gaudeo. 

0 noster  C hr  ernes. — Salve,  Geta. 

Salve,  Andrea. — 0 nutrix,  6 mea  nutrix. 

Salve,  mi  Germane.  0 Soror  mea,  quid  agitur. 

Salve,  exoptate  gnate  mi. 

Salvum  te  advenisse  gaudeo. 

Venire  te  salvum  volupe  est. — Credo  ; quid  agitur  f 

Here,  salve,  salvum  te  advenisse  gaudeo.  0 bone  cus- 
tos,  sa  ve. 

Plurima  salute  Parmenonem  suum  impertil  Gnato ; 
quid  agitur  f 

0 mi  exoptate  Clinia,  salve. — Ut  vales  f 

Georgius  plurimum  jubet  solvere  Stephanum. 

Jubeo  te  solvere. 

O pater,  pater  mi,  salve. — Salve  multum,  gnate  mi, 

Charmidem  socerum  suum  Ly  si  teles  salutat. — DU  dent 
tibi.  Lysiteles,  quoevdis. 

0 Thraso. — Salvete. 

Amphitryo  uxorem  salutat  Icetus  suam.  ValuisM 
usque?  expectatusne  advenio ? 

Salvus  atque  fortunatus,  Euclio,  semper  fies. — DU  te 
bene  ament,  Megadore. 

0 amice,  salve,  atque  cequalis  mihi;  ut  vales  Am- 
brosi? — Et  tu. 

Salve,  Gregori.  Valen\  valuiM  f — Valeo  et  valui 
rectius. 


238  Guide  to  Latin  Conversation, 


Mi  homoy  et  mea  mulier,  ego  vos  saluto. — El  nos  te. 

In  Andrea  Crito,  quum  salutasset  ancillam,  et  ab 
ea  fuisset  resalutatus,  subjecit  secunda  interro- 
gatione.  Quid  vos?  Quo  pacto  hie?  Satisne 
recte  ? M.  Nosne?  sic,  ut  quimus,  aiunt,  quando 
ut  volumuSy  non  licet.  Queerebant  etiam  sic. 
Satin’  salve?  Exempla  sunt  apud  Livium. 

C.  Habeo  salutationum  rationes.  Nunc  quibus 
verbis  valedicendum  sit  qusero,  quocumque 
diei  aut  noctis  temp5re. 

A,  An  potest  ulli  quidquam  optari  melius  int^gra 
valetudine?  Qua  nihil  majoris  sestimandum 
vita  humana  complectitur.  Itaque  has  fere 
formas  invenio. 

Bene  vale. — Et  tu. 

Vale. — Et  tu  bene  valcy  Marline, 

Vale. — Et  tu  f rater. 

In  hoc  quatriduuniy  Antoniy  vale. — Mi  Georgi,  et  tu  ; 
numquid  vis  aliud  ? 

PONTANUS,  S.  J. 


3. — Formula  Bene  Precandi. 

DidasculuSy  BernardinuSy  CceciliuSy  Fusculus. 

D.  Formulas  illas,  quibus  alicui,  aut  aliquibus 
latine  moreque  Christiano  bene  precari  pos- 
sumus  mihi  recitato,  Bernardine. 

B.  Hem,  Prseceptor. 

D.  Quibus  verbis  peregre  abeunti,  seu  in  viam  se 
danti  cptares  prospSra. 

B.  Istis:  Hoc  iter  felix  faustumque  tibi  sit. 

D.  AHter. 


fcd  b ba  b txj  b 


239 


Dialogues. 


B.  Faxit  DeuSy  uti  salvus  et  incolumis  revertare. 
Bene  prospereque  istuc  tibi  itineris  eveniat, 
Angelus  Domini  te  per  hanc  viam  comiteiur, 

D.  Quibus  peregre  redeunti. 

B,C‘‘  '''it  char  us  accidit  tuus  isle  reditus. 


Quod  sanus  reverteris  gaudeo.  Deo  sit  laus  qui 
te  firmum  valentemque  nobis  restituit,  Tua  re- 
versione  etiam  atque  etiam  Icetor, 

D.  Prandentibus  et  coenantibus  bene  precare,  Cae- 


G,  Escam  potumque  vestrum  Deus  benedicat  Sit  t'o- 
bis  hoc  prandiumy*seu  coeiia  salutaris,  Utinam 
istce  epulce  conducant  vestris  corporibus. 

D,  Ad  te  mox  redibo,  Bernardlne,  si  Fusciilum 
interrogavSro.  Age,  Fuscule,  quid  dices, 
segrotanti  quod  audiat  quam  libentissime  ? 

F,  Deus  Opt.  Max,  tut  misertus  valetudinem  tibi  re- 
dintegref. 

D.  Die  reliqua,  nam  plura  recorder  me  dictasse 
vobis. 

F,  Ab  hoc  febriy  ab  ista  colicay  ab  isto  morbo  libe- 
rel  te  Ghristus,  qui  sanavit  omnem  languorum, 
Medicinam  malo  tuo  facial  misericors  Dominus. 
Levare  dolores  tuos,  et  depellere  morbum  istur.i 
dignabitur  omnipotens  Deus. 

Sat  multa.  Quid  sternutanti,  Bernardine  ? 
Deus  te  servefy  sit  saluti. 

Nihil  aliud. 

Nihil,  quod  sciam,  aliud  dixisti  in  hoc  genSre. 
Propinanti  seu  bibenti  ? 

Sit  salutiy  prosity  proficiaty  conducat  quae  vulgi 
sunt.  Sit  felix  hauslusy  sit  salubris  potio;  bibe 
salutem. — Aceipio  perlibenter. 


multum  me  exhilaratum  sentio. 


cili. 


240  Guide  to  Latin  Conversation. 

D.  Diem  et  noctem. 

B.  Hie  tibi  dies  candidus  illuxerit^  felix  procedat  tibi 
hie  dies.  Hcec  nox  tibi  commoda  transigatur ; 
pi'osperam,  placidam  tibi  istam  noctem  precor ; 
somnus  tibi  placidus  contingat. 

D.  Optato  aliquid  boni  honorem  adipiscentibus 
Fuscule. 

F.  Hie  honor  tibi  eso  perpetuus  sit ; Deus  hanc  glo- 
riam,  istud  decus  tibi  perpetuum  faciat ; hunc 
honorem  Deus  tibi  conservet  atque  augeat.  Gra~ 
tutor  tibi  honore  isto.  Deus  faxit,  ut  eo  dignus 
maneas. 

D.  Opus  quodpiam  aggredienti. 

F.  Quod  bene  vertat.  Quod  fauste  felici ter que  cadat. 
eveniai.  Tuis  cceptis  adsit  Deus.  Deus  incepta 
tua  ad  exitum  felicem  perducat.  Deus  hunc 
laborem  tuum  fortunet. 

D.  Novo  anno  ineunte,  quse  bona  verba  dicemus? 

F.  Hie  annus  tibi  faustus  procedat.  Vive  hunc  an- 
num sanus  et  incolumis. 

D.  Nihil  est  prseteritum.  Amo  vos  multum  de 
memoria  et  diligentia. 

PONTANUS,  S.  J. 


4. — Arma  Scholastic  a. 

Michael,  Ambrosius. 

M.  Scholam  petentibus  in  nobis  dies  singulos,  ac 
pene  incolentibus,  cum  instrumenta,  ut  aliis 
cujusvis  generis  artificibus  sua  necessaria  sint, 
illorumque  appellationes  qusedam  mihi  exci- 


Dialogues.  241 

grint,  obs^cro,  quod  sine  molestia  tua  fiat, 
redige  illas  in  memoriam  meain,  et  velut  sub 
ununi  aspectum  subjice  universa. 

A.  Forsitan  non  subibunt  animo  omnia,  quanquam 
adeo  multa  non  sunt.  Verum  si  quid  nes- 
ci^ro,  ait  Plautlnus  Pseudotyndarus,  id  nes- 
cium  tradam  tibi. 

M.  Non  vertam  vitio,  aut  non  recordfiri,  aut  nes- 
cTre  te,  quod  ipsemet  vel  nesciam,  vel  non 
meminerim  in  prsesentia. 

A.  Interroges  licet,  quo  commodius  accipias,  quje 
cupis. 

M.  Sic  agam,  et  ad  duo  capita,  quo  distinctius 
res  agatur,  argumentum  totum  revocabo. 

A.  Ad  qu86? 

M.  Scliolastici  aut  legunt  aut  scribunt ; quocirca 
duorum  geUerum  instrurnentis  indigent;  unis 
qu86  ad  lectionem  ipsis  inserviant,  alteris 
quae  ad  scriptionem.  Videorne  opportune 
d stribuisse? 

A.  Et  valde  quidem 

M.  Enumgra  jam  quae  referuntur  ad  primum  ge- 
nus. 

A.  Liber,  libellus,  quo  spectant  pagina,  pagella, 
margo  seu  ora  libri,  involucrum  sen  opercu- 
lum, quo  vestiuntur  libri,  ut  ab  injuria  vetus- 
tatis  et  pulverum  conserventur.  Hie  filium, 
acura,  ceram  quorum  apud  nos  non  infre- 
quens  est  usus,  referre  potes.  Eodem  perti- 
net  pluteus. 

M.  Quid  est  pluteus  ? 

A.  Pluteorum  alius  dicitur  armarium  sive  re- 
positorium  librorum  qui  etiam  in  forulis  re- 
16 


242  Guide  to  Latin  Conversation. 


ponuntur.  Alius  est  tabula  seu  scrinium, 
quod  sibi  scribentes  subj  iciunt ; barb^ris,  pul- 
pitum. 

Habeo  ista ; precede  ad  caetSra. 

Kestant  nomina  secundi  ordinis. 

Quaenam  ilia? 

Charta  sive  papyrus.  Jam  chartarum  alia  vo- 
catur  Augusta,  tenuis  nempe  et  Candida,  ad 
epistSlas  accommodata ; appellata  sic  est  ab 
Augusto.  Alia  dentata,  alia  bibula,  quae 
transmittit  littSras:  alia  Claudiana,  regia, 
imperialis,  amplo  folio  et  crassa:  alia  empo- 
rica,  mercibus  involvendis  idonea,  unde  cu- 
culli  fiunt ; alia  charta  virgo,  ex  qua  nullum 
est  descriptum  exemplar,  alia  pura,  in  qua 
nihil  est  litterarum;  alia  pergamena,  quo- 
niam  apud  Perg^mum  Asise  urbem  inventa 
sit ; etiam  membrana  dicitur.  Hsec  de  char- 
tarum generibus.  Atramentum  scriptorium 
sive  librarium. 

M.  Cur  addidisti  scriptorium  sive  librarium? 

A.  Quod  aliud  est  atramentum  fuligineum,  quo 
utuntur  typography  aliud  sutorium,  quam- 
quam  consuetude,  quse  est  verbdrum  domina, 
nihil  solet  adjicere.  Atramentarium.  Cal- 
amus absolute  seu  calamus  scriptorius.  Cul- 
tellum,  graphiarium  seu  scalpellum,  scal- 
prum  librarium  vocat  in  Vitellio  Suetonius, 
ut  docti  annotarunt.  Theca  calamaria  seu 
graphiaria,  theca  sive  pixis  pulveraria,  sive 
arenaria. 

M.  Annon  putas  aliis  quibusdam  armis  nos  indi- 
gere? 


Dialogues.  243 

A.  Immo,  sed  praecipua  recensui.  Sunt  ergo  in- 
sttper  forcipes,  clepsydra,  regula,  circinns 
aeneus,  et  nonnumquain  prsesertim  in  aestate, 
cum  sirius  ardor  find  it  agros,  et  versiculi 
componuntur,  moderatus  vini  haustus. 

Ingenium  potis  irritat  Musa  Poetis. 

Bacchey  soles  Phoeho  fertilis  esse  tuo. 

M.  Optatissimum  vero  instrumentum ; nominas- 
ses  hoc  primo  loco. 

A.  Nam  quia  carmma  laetum  sunt  opus,  ut  ce- 
cmit  Ovidius,  vinum  exhilarat  animum.  Et 
saepe  audisti  iilud  Ecclesiastici : Vinum  Iceti- 
ficat  cor  hominis. 

M.  Probabilius  dixisses,  pecunia  quoque  ut  in- 
strumento  opus  esse  scholasticis,  idque  non 
interdum,  sed  continenter ; qua  suppeditante, 
multo  hilarior  fit  mens,  vino  pecunia  non 
emitur,  emi  certe  quidem  non  dicitur.  Nunc 
de  hoc  in  me  collate  beneficio  multum  te 
amo,  tibique  gratias  ago. 

Pont  ANUS,  s.j. 


5. — CoEMPTio  Armorum  Scholasticorum. 

BartholomoeuSj  GodefriduSy  Franciscus. 

B.  Hodie,  fill,  initia  sunt  studiorum,  in  gymnasio 
societatis  Jesu. 

F.  Gaudeo,  Pater,  illuxisse  diem  mihi  toties  ex- 
optatum.  Verum  placetne  coemgre  mihi 
arma  litterarum  studiosis  necessaria  ? 


244  Guide  to  Latin  Conversation, 


B.  Ubi  nanciscemur  instrumenta  ex  sententia? 

G,  Ex  adverse  templi  societatis  J esu,  aperta  est 
non  ita  pridem  officina.  Bibliopola  javenis 
est  aflabilis,  et  merces  vendit  sat  comm()do 
pretio. 

B,  Due  me  ad  ilium. 

G.  Hie  est  in  proximo. 

B.  Salve,  Franeisce. 

F,  Salvus  sis  tu  quoque,  mi  Domine ; quidquam- 
ne  ex  usu  tuo  est  me  penes? 

B,  Apparatum  sebolastieum  desidSro  huie  par- 
vulo. 

F.  Habeo  omnis  generis. 

B,  Quibusnam  opus  est  tibi  rebus  ? Age,  eloquere. 

G.  Ante  omnia  M agister  pietatis  instrumenta  le- 

quTrit  in  diseipuiis. 

B.  Intelligo.  Quanti  illud  rosarium  sestimas, 
Francisee  ? 

F,  Quinque  et  triginta  eentesimis. 

B,  Itane  ais?  Dimidium  ejus  pretii  suflieit. 

F,  Unus  funieulus  plus  valet  dimidio:  textilis 

est  e serico,  globuli  de  osse  tornati  instar 
eboris  sunt  eandidi. 

G.  Habeas  tibi  semisse  minus. 

F.  Aeeipio. 

G.  Deest  mihi  prseterea  libellus  preeum. 

F’.  En  tibi  perelegan tern  et  utilem. 

B,  Qui  inscribitur  ? 

F.  Exercitia  quotidiana. 

B.  Habe,  fili  et  hoe  utere  libro  quotidie.  Sed 
quo  pretio  tulero  ? 

F.  Auferes  sexaginta  eentesimis. 

B,  Joeone  an  serio  ? 


Dialogues.  245 

F.  Sic  stat  sentential  teruntius  hinc  deduci  non 
potest.  Quid?  Non  est  rudi  arte  in  mem- 
lorrina  consutus ; tectus  est  corio  hispano,  in- 
aunitus  perfoliorum  secturas. 

B.  Numerabo  centesTmas  sexaginta,  hac  lege,  ut 
insuper  libro  adjicias  ex  sere  adstrictorios 
uncos. 

F.  Curabitur,  eed  adhuc  adjicies  centesimas  de- 
cern. 

B,  Imo  ne  obolum  quidem.  Cset6rum  babes 
chartam  venalem  V 
F.  Habeo. 

B,  Pix)fer.  Hspc  est  charta  tenuis  et  subhumida : 
atramentum  perfluet.  Cedo  densam,  nec  ta- 
me n asperam  nec  scabram. 

F.  Hfcccine  placet  ? 

B.  Quod  liujus  est  chartse  pretium? 

F.  Vendo  in  singulos  scapos  quinque  et  viginti 
centesTmis. 

B,  Plus  minus,  ut  existimo. 

F.  Ita  ut  dixi. 

B.  Non  tibi  opus  codice  ex  charta  pura  consuto  ? 

G.  Maxime,  pater,  ad  excipienda  quotidiana 

scriptionis  argumenta. 

B,  Videam  volumen  allquod  hujus  generis  me- 
diocriter  densum. 

E.  Hoc  in  annum  integrum  sufficiet,  aut  plus  eo 

ut  conjicio : placetne? 

B,  Sic  satis:  app5ne  ad  chartam. 

G.  Pater,  capsam  non  habeo,  ad  includendam 
chartam,  dictata  advemaria. 

F.  Ecce  tibi  capsulam  commodissimam,  tectam 

corio  vitulino  rubro : ut  nitet  ? Prseterea 
circum  oras  limbus  obi  argenteus 


246  Guide  to  Latin  Conversation. 


B,  Pennae  istae  sunt  venilles? 

F.  Etiam,  si  se  emptor  obtul^rit. 

B.  Ostende : vah  ! quam  sunt  molles ! 

F,  Sunt  aliae  aliis  firmiores.  Facio  tibi  optionem, 

B,  Quot  vis  dare  sex  centesimis? 

F.  Dabo  duodgcim,  modo  promiscue  de  manu  mea 
accipias. 

B.  Nugasagis:  cedo  totum  fasciciilum,  ut  deligam 
arbitratu  nieo. 

F.  Dellge,  per  me  licet ; sed  solves  pluris. 

B.  Mox  videbitur.  Age  nunc  profer  atramenti 
vascula  et  thecas  calamarias. 

F.  Habeo  atramenti  vascula  cornea,  torno  afFabre 
facta. 

B.  Nolo  thecam  quae  non  nisi  umcam  pennam 
capiat. 

F.  Scio  quid  quaeras : vis  thecam  oblongam  et  ro- 
tundam? 

B.  Ipsam  volo. 

F.  Ecce  atramenti  capiicem,  et  calamorum  com- 
plurium. 

B.  Accumulemus  in  acervum  eumdem:  ad  ex- 
tremum una  licebor  in  omnia.  Imple  hanc 
lagunculam  fictilem  atramento. 

F,  Id  praestat;  necesse  non  habebit  puer  in  dies 

ad  propolam  recurrere. 

B.  Adesdum,  Godefride;  numquid  desit  praeterea? 

G.  Etiam,  pater;  velim  regtilam  mihi  ligneam 

comptlres;  curves  plerumque  versus  diico;  a 
magistro  quotidie  objurgor ; deinceps  plumbo 
ducam  lineas  secundum  regulam;  his  in- 
scribam. 

B.  Hoc  est  opus  arcularii.  Tace;  aliunde  tibi 
prospex^ro. 


Dialogues.  247 

F.  Numquid  placet  hi?  amplius? 

B.  Nihil;  nunc  indica  merces  has  una  omnes, 
quarn  sis  daturus  minimo. 

F.  Quinque  francis  a me  aufSres,  neque  ob5lo 
minoris. 

B,  Numerabo  tres  francos. 

F.  Tantillo  tibi  non  addixSro. 

Z>.  DiscrTmen  pretii  dividatur  ex  aequo : tibi  de- 
cedet  medium,  mihi  accidet. 

F.  Quod  bene  vertat  habeas,  per  me  licet ; sed  ea 
spe,  ut  me  crebro  re  visas. 

B.  Age,  recense  pecuniam  et  missos  nos  fac. 

F.  Nihil  desideratur  aut  supgrest ; vis  tibi  scribam 
ap5cham  ? 

B.  Nihil  opus  est;  habeo  verbis  tuis  fidem.  Pre- 
cor  tibi  felTcem  vespSrum. 

F.  Idem  tibi  vicissim  precor. 

Van  Torre,  s.  j. 


6. — Formulae  Petendarum  Facultatem. 

LudimagisteVy  NicolauSy  Orispinus,  discipuli. 

L.  Quas  ob  res,  Nic5lae,  consueverunt  a magistris 
potestatem  pet6re  pueri  ? 

N.  Ob  duas  potissimum. 

X.  Scilicet. 

N.  Ob  exitum  e schola  et  absentiam  a schola  ad 
tempus. 

L.  Quapropter  solent  exire  a ludo. 

N.  Vel  ut  corpus  levent,  vel  ut  emant  allquid 
necessarium.  Item  ob  causam  aliquam  om- 
nino  fortuitam. 


248  Ouide  to  Latin  Conversation, 


L.  Estne,  more  Cynicdrum  Stoicorumve,  simplici- 
bus,  propriis,  apertissimis  utendum  verbis, 
sine  ulla  prsefatidne  honoris,  cum  loqmmur 
de  illis  naturae  humanae  necessitatibus,  quas 
jam  cogitatione  praecipis:  an  potius  tectis,  ac 
praetextatis,  ut  quod  re  inhonestum  non  est, 
modo  ociilte  fiat,  id  verbo  ne  turpe  obscce- 
numque  fiat? 

N,  Ita  tu  quidem  nuper  a Cicerdne  nos  erudivisti. 

L.  Velim  petitiones  aliquas  iis  verbis  iteres,  qui' 
bus  a me  accepistis.  Agite,  pueri,  auscul- 
tate atque  operam  date  et  quae  dicentur  per^ 
cipite. 

N.  Caput  dentes^  venter  mihi  condolent^  Prceceptor : quocirca^ 
precor,  fac  mihi  copiam  eundi  domum. 

Febriculam,  tentaiiunculam  seniio;  tua  cum  venia  domum  me 
recipere  concupisco, 

Necesse  habeo  exire^  Prceceptor ^ ad  hoc  illudve  emendum ; si 
permiitiSf  exibOj  et  post  paulo  revertar. 

Vocor  domum  a servo j ab  ancilla;  possum  abire  ? 

L,  Quomodo,  Crispine,  absentiae  facultas  rogandas 
est? 

C.  Hoc  illudve  negotium  mihi  curandun\  transactum  redden- 
dum^ perficiendiim  est^  lavandum,  hospitibus  servien- 
dum,  cegrotanti  sorori/fratri^  ministrandum. 

Parentes  mei  hanc^illam  rem  ut  peragerem  mihi  proeceperunt; 
huCf  nine  me  mitt  ant:  quamobrem  hodWj  eras,  biduo, 
triduo  in  ludo  adesse  non  potero. 

Hac  de  re  certiorem  te  facere  volui,  amatissime  Pa'er  et  Proe- 
ceptor,  qud  id  te  conscio  ac  non  repugnante  jieret. 

A,  Scholls  abfui  heri,nudiustertius,quatuor  quinque  dies,  etc.; 
oh  hanCfOb  illam  causam;  quam  excusationem  ne  repu- 
dies,  te  vehementer  oro. 

L,  Hisce  phrasibus  edico  a me  potestatem  petant 
omnes,  et  usitatam  sibi  luculentamque  bar- 


Dialogues.  249 

bariem  valere  jubeant.  Qui  contra  vengrit, 
is  et  quod  petet  non  impetrabit,  et  modis 
accipietur  tarn  miseris,  ut  posthac  omnes 
barbarismos  odio  vatiniano  odgrit. 

PONTANUS,  S.  J. 


7. — Kogatur  Varia  Facultas  Egrediendi 

SCHO-LA. 

Prceceptorj  Discipuli. 

G.  Licetne  per  vestram  reverentiam,  Praeceptor, 
ut  ego  et  patruelis  meus  eamus  domum  ? 

P.  Quid  eo  ? 

G.  Ut  obviam  occurramus  patri  nostro  Lutetia 
redituro  sub  vesperam. 

P.  Cur  tarn  cito  ? 

G.  Mater  domi  nos  opperitur  ad  banc  horam. 

P.  Ipsa  etiam  procedet  obviam  ? 

G.  Ipsa  etiam  et  universa  familia.  Famuli  prae- 
current  pedites.  Mater  cum  sororibus  rheda 
vehetur ; ego  facturus  sum  iter  equo. 

P.  Abi : sit  iter  felix  ac  commodum. 

G.  CommSdum  ut  sit,  subvereor. 

P.  Quamobrem? 

G.  Quia  schola  exeo,  onustus... 

P.  Qua  sarcina  ? 

G.  Argumento  scriptionis  eras  reddendo.  0 si  hoc 
on6re  me  levav6ris  ? 

P.  Quid  polliceris  mihi  ? 

G.  Futurum  ut  sarciam  banc  jacturam  dupla  de- 
inde  diligentia. 


250  Guide  to  Latin  Conversation, 

P.  Per  me  licet,  sed  vidMs,  mihi  fidem  serves. 

G.  Liberiibo  apud  te  fidem  meam. 

G.  Placetne,  Eeverende  Doinine,  mihi  fac6re  po- 

testatem  egrediendi  schola? 

P.  Quid  causae  est? 

Gr,  Rure  in  urbem  venit  mater  mea  : condixit  lo- 
cum et  tempus  quo  se  conveniam. 

P.  Quid  istud  opus  est? 

G'.  Ut  mater  emat  mihi  libros  necessarios.  Raro 
in  urbem  venit : occupanda  est  mihi  occasio. 
P.  Adfer  mihi  a matre  testimonium  in  crastinam 
diem. 

P.  Non  novit  mater  scribere. 

P.  Igitur  testem  adducas  tecum. 

Gr.  Id  curabo : numquid  aliud  vis  ? 

P.  Ut  meis  verbis  officifise  matrem  salutes. 

Guill.  Ur geor  necessitate,  Re verende  Pater,  licetne 
mihi  exire  schola? 

P.  Quin  ante  scholae  initium  satisfecisti  necessitati, 
ut  saepe  admonui? 

Guill.  Non  urgebar  id  tempfiris. 

P.  Continuo  hie  adsis. 

H.  Placet  exeam  ? Laboravi  per  aliquot  dies  alvi 

profluvio  : itSrum  premor,  placetne  ut  sece- 
dam  vel  curriciilo  do  mum  excurram? 

P.  Abi. 

Hier.  Hora  nona  fiet  sacrum  funSbre  anniversar- 
ium  pro  avo  meo : jussit  me  pater  interesse  : 
placetne  Praeceptori  ut  earn?  jam  imminet 
nona. 

P.  Quanam  in  sede  sacra  jacet  humatus  ? 

Hier.  In  Divi  Nicolai. 

J.  Licetne  per  vestram  Reverentiam,  ut  adeam 
janitorem  collegii? 


Dialogues.  251 

P.  Quid  tibi  cnm  illo  negotii? 

J.  Heri  a patre  Xaverio  renuntiiire  quiddam  me 
jiissit  homini  in  vicinia  nostra  habitanti  : 
debeo  illi  responsum  reddSre. 

P.  Keddes  a schola. 

J.  Festinato  opus  est. 

P.  Quin  ergo  ante  tertium  pulsum  patrem  evo- 
casti  ad  januam? 

J,  Antea  plane  excid6rat : j am  mihi  in  memoriam 
redit. 

P.  Vise,  si  do  mi  est. — Jam  admomti  estis  de  ade- 
undo  templo : colligant  vasa,  et  ad  sacrum 
se  compirent. 

L.  Ambo  nos  inservivimus  sacro.  Observande 
Domine,  placetne,ut  conferfimus  nosdomum? 

P.  Ut  quid  ante  alios? 

L.  Quia  jam  sacrificio  uni  interfuimus  et  frigSre 
totus  rigeo.  Insiiper  procul  hinc  habito, 
vix  domi  ad  horam  licet  interquiescere : ad 
scholam  iterum  expetendum  est. 

P.  Jam  VOS  missos  faciam,  hac  lege,  ut  pomeridi- 
anas  prselectiones  firmius  imprimatis  me- 
moriae. 

L.  Callebimus  ad  unguem. 

J.  Pater,  emitto  sanguinem  e naribus:  placetne 
exeam  schola? 

P.  Exi  et  lava  ad  proximum  fontem  aut  antliam. 

Ph.  Placetne  Magistro,  ut  egrediar  schola  emptu- 
rus  chartam  et  calamos? 

P.  Quo  curres?  Jamjam  excipiendum  est  argu- 
mentum  scribendi  pro  imperio. 

Ph.  Est  officina  hie  in  proximo,  e regione  gym- 
nasii. 


I 


252  Guide  to  Latin  Conversation. 

P,  Propgra. 

PA.  Hie  sum,  atque  ibi  sum. 

P.  Libenter  quotidie  exiretis  e schola  sexies : non 
patiar.  Prospicite  quibus  rebus  opus  sit 
ante  scholse  initium. 

Van  Torre,  s.  j. 


8. — Petitur  Facultas  ad  Varia. 

PrcBceploVy  FaustuSy  JuvenaliSy  Conradus, 

F,  Eeverende  Domine,  pudet  me  toties  admoneri 
de  garrulitate:  cupio  deinceps  taciturnus 
esse  in  schola,  si  quis  alius : sed  nunc  oro 
Keverantiam  vestram. 

P.  Quid  illud,  adolescens? 

P.  Ut  mihi  liceat  mutare  locum  quo  vis  alio. 

P.  Locum,  non  ingenium  mutabis,  ut  conjicio. 

P.  Confirmo  fore  ut  secus  eveniat.  Nunc  assideo 
Emmanueli  illi;  puer  est  inquietus,  identi- 
dem  me  irritat:  modo  hoemodo  illud  insu- 
surrat  ad  aures. 

P.  Simula  te  indignari,  desinet. 

P.  Nequaquam.  Collocet  me  Reverentia  vestra, 
ubi  placuerit,  modo  neprope  Emmanuelem: 
obmutescam  illico  et  pendebo  ab  ore  Magis- 
tri  docentis. 

P.  Tentabo. 

J.  Licetne  per  Reverentiam  vestram  ut  meridie 
provocem  adversarium  ad  disputandum  de 
prseteritis  et  supinis  verb5rum,  de  nominum 
oomparatione  et  de  imponendis  adagiis  ? 


Dialogues,  253 

P.  Quod  pretium  vis  esse  victorise  ? 

J.  Depono  notas  diligentiae,  ex  parte  romana  vi- 
ginti : suppcnat  ille,  si  ausit,  totidem. 

P.  Faciam  tibi  provocandi  potestatem. 

J.  Insuper  principem  diligentiae  ad  certamen  pro- 
v5co,  ut  ipsum  excludam  loco.  Diutius  quam 
pati  possum  tarn  lionorifico  potitur  solio. 

P.  Vide  sis,  ne  utrinque  spe  excidas.  Alt^rum  e 
duobus  lacesse:  nam  qui  duos  insectatur 
lepbres  neutrum  capit. 

C.  Placetne  tibi,  Eeverende  Domine,  ut  con- 
veniaih  Patrem  Praefectum  ? 

P.  Ubmam  est  ? 

C,  In  area  modo  erat,  vel  inambiilat  cum  magis- 
tro  Poeseos  in  porticu. 

P.  Quid  illi  babes  dicere  ? 

C,  Heri  vespbre  adTvi  ejus  nomine  causidicum 
quempiam  nobis  vicinum,  destinatiirus  epis- 
tolam;  nunc  illi  responsum  referam,  si 
placeat. 

P.  Placet. 

F,  Placetne  Keverentiae  vestrae  mihi  facbre  potes- 
tatem recurrendi  domum  ? Quam  mox 
revertar. 

Quid  te  urget  ? 

Excidit  mihi  scripturam  afFerre  et  pensum. 
Suspicor  te  altbrum  exemplum  thematis  non 
descripsisse. 

F,  Salva  pace  tua,  Domine,  descripsi  hodie,  primo 
mane.  Seposueram  dum  exsiccarentur  char- 
acteres:  deinde  non  memini  recondbre  in 
capsam : det  veniam  Keverentia  vestra,  im- 
prudens  feci. 


254  Guide  to  Latin  Conversation. 

P.  Atque  ego  te  prudentem  faciam  et  memftrem. 

F,  Si  unquam  posthac,  non  recuso  supplicium. 

P.  Sed  revertere  e vestigio. 

P.  Sine  mora  hie  ad6ro. 

G.  Keverende  Domine,  cum  non  ita  pridem  com- 

modassem  aulsea  et  argentea  candelabra  ad 
exornandum  sacellum  sodalitatis,  pollicita 
est  mihi  Reverentia  vestra  singularem  im- 
munitatem:  licetne  ut  hodie  fruar? 

P.  Quis  postulas  immunitatis. 

G Ut  liber  sim  a scriptione  eras  reddenda. 

P.  Eh!  jequumtu  postulas,  et  ego  cupio  stare  pro- 
missis.  Esto  immunis. 

C.  Ago  Keverentise  vestrae  maximas  gratias. 

P.  Abi. 

G.  Quoniam  coepit  esse  benigna  Reverentia  vestra, 
fac  mihi  amplissimam,  quaeso,  gratiam. 

P.  Quid  amplius  expetis? 

C.  Ut  merear  et  a penso  liberari:  describendus 
est  mihi  graece  dialbgus. 

P.  Exorabo  tibi,  ut  confido,  apud  Magistrum 
tuum  immunitatem.  Liber  esto. 

C.  Habeo  gratiam:  sicubi  deinceps  opSra  mea 
usui  fu6rit  Reverentiae  vestrae,  exhibebo  me 
promptissimum. 

P.  Non  repudio. 

F.  Reddat  mihi,  obsgero,  Reverentia  vestra,  cre- 
pundia  ilia  hisce  diebus  mihi  erepta. 

P.  Non  ideo  eripui  ut  mox  restituam. 

P.  Fateor  me  violasse  mandatum  Praeceptoris,  cum 
in  scholam  inthli:  posthac  numquam  im- 
portabo. 

P.  Quas  autem  res  requiris  ? 


Dialogues,  255 

F,  Redda*,  mihi,  quseso,  Reverentia  vestra,  bom- 
byces  meos,  metuo  ne  moriantur  fame  : glo- 
bulos,  sunt  inter  eos  marmorei  tres  quatu- 
orve : forficem,  non  est  meus  sed  spectat  ad 
sororem:  deinde  imagines,  libellum,  cul- 
tellos. 

P.  Hodie  recipies  quidem ; at  si  te  unquam  alias 
attulisse  deprehendgro,  extremum  tunc  vi- 
debis. 

F.  Cavebo  thesaurum  hunc  exponSre  prsesenti 
periciilo. 

J,  Reverende  Domine,  placetne  paulisper  nobis 
dare  clavem  schola??  reliquimus  ibi  saccum 
librorum,  cum  exibamus  inservituri  sacro. 

P.  Obliviosi!  Atqui  jussSram  una  vobiscum  in 
sacrarium  deferretis. 

J,  Excidit  nobis  prse  festinatione : jamjam  refere- 
mus.  Ecce  clavem,  Reverende  Domine, 
licetne  per  Reverentiam  vestram  ut  nos  con> 
feramus  domum?  Jam  Missse  sacrificio  in- 
terfuimus. 

P.  Hac  lege  ut  ne  per  plateas  tergiversemini. 

J.  Recta  domum  properabimus... 

(7.  Reverentia  vestra  prseest  sodalitati  Angelorum : 
jamdiu  ego  optavi  esse  de  numero.  Placetne 
me  hodie  recipere  in  sodalem  ? 

P.  Quales  mihi  mores  polliceris  in  posterum? 

(7.  Quales  exigunt  leges,  ut  spero. 

P.  Ampla  promissio!  mereris  ut  nomen  tuum 
referam  in  album  sodalium,  et  ref^ram  do- 
minica  die  proxime  instante. 

(7.  Licetne  ut  illo  die  conveniam  una  cum  sodali- 
bus  reliquis  ? 


256  Guide  to  Latin  Conversation, 

P.  Per  me  licet. 

F,  Nequeo  diutius  niti  gembus,  Observande 
Domine,  placetne  mihi  potestatem  fac6re 
sedendi  in  scamno  ? 

P.  Ne  minus  quidem  sacri  spatio  potes  genibus 
incumbere?  Quid  tibi  obstat? 

F.  Heri  procidi  in  genua  inter  ludendum : alt6- 
rum  genu  graviter  ofFendi.  Decidi  domi  de 
scalis : impegi  tibiam  in  gradum,  Isesi  me  ad 
sanguinem. — Deficiunt  me  vires  in  genua 
subsidentem,  Pater,  placetne  ut  sedeam? 

P.  Quid  ita? 

F,  Metuo  ne  linquar  animo:  sentio  vertiginem 
capitis;  labdro  ex  intestinis;  male  habet 
stomachus ; dolet  caput. 

J.  Licetne  per  Keverentiam  vestram  ut  earn  con- 
fessurus  de  peccatis? 

P.  Quid  rogas ! 

J.  Placetne  Reverentise  vestrse  mihi  copiam  facSre 
confitendi  peccata  ? 

P.  Heri  litaniarum  tempore  id  factum  oportebat. 

J.  Sic  et  consuevi:  sed  sacerdos  qui  mihi  est  a 
confessionibus,  heri  aberat  a domo;  vacabat 
sedlle. 

F,  Utmam  placeat  Reverentiae  vestrae  dare  ve- 
niam  ut  absim  eras  mane  a schola?  Eun- 
dum  mihi  est  rus  cum  parentibus. 

P.  Si  quidem  mihi  videbitur. 

F,  Omnlno,  siquidem  probat  Reverentia  vestra. 

P.  Tempori  venies  a sacro. 

F,  Bona  tua  venia,  Pater,  proficiscemur  summo 
mane,  ubi  primum  pandentur  urbis  portae. 

P.  Quo  cogitatis  ? 


Dialogues.  257 

F.  In  villam  nostram  : in  pago  illo  celebrantur 
Paganalia. 

P.  Quando  redibis? 

F.  Crastino  vespere  in  urbe  ero,  perendie  mane 
in  schola. 

P.  Abi,  sed  inter  rusticos  esto  sapiens. 

C.  Cras,  Eeverende  Domine,  non  pot6ro  frequen- 
tare  scliolam  : ne  gravetur  me  excusare. 

P.  Quid  impediet? 

C.  Ex  medici  judicio  snmenda  mihi  potio  med- 
ica  ad  purgandum  corpus;  tentatus  fui  feb- 
ricula  hisce  diebus  : mediclnam  adliibebo, 
ut  obstem  principiis. 

P.  Num  tibi  aliquando  aperta  fuit  vena? 

C.  Imo  nudius  tertius. 

P.  Absis  per  me  licet,  et  valetudinem  cura  dili- 
genter. 

J.  Eeverende  Domine,  remittit  me  parens  mens 
ad  Eeverentiam  vestram  et  rogat  ut  liceat 
mihi  abesse  a schola  hodierno  die  et  cras- 
tino. 

P.  Quid  causae  adfers? 

J.  Cum  nuper  pater  meus  decumb^ret  oppressus 
gravi  morbo,  mater  mea  peregrinationem 
vovit  Deiparae,  si  pater  convalesceret.  Con- 
valuit,  Deo  sit  gratia,  defunctus  extremo 
discrimine;  hodie  persolvet  mater  votum 
quod  nuncupavit : ipsara  comitaturus  sum,  si 
mihi,  Domine,  placeat  facere  potestatem. 

P.  Suspicor  te  hanc  veniam  a matre  lacrymis  ex- 
torsisse. 

J.  Nequaquam,  Pater  : jam  in  procinctu  stabam, 
venturus  ad  scholam,  cum  ultro  me  accersit 
17 


258  Guide  to  Latin  Conversation, 

parens,  et  hac  ipsa  de  causa  me  allegat  ad 
vestram  Reverentiam. 

P.  Ibis  : sed  redux  exhibebis  a parentibus  super 
hac  re  testimonium. 

J.  Exhibebo. 

P.  Ad  aram  Virginis  Matris  fac  nostri  memoriam. 
J.  Spondeo,  Pater,  in  meque  recipio. 

Van  Torre,  s.  j. 


9.— Obsequia  Scholastica  Invicem  Pr^stita. 

Baptlsta^  Andreas,  Cceieri. 

B.  Quid  actum  est  in  schola  postquam  abiSram 
domum  ? 

A,  Interpretatus  est  professor  epistblas  Ciceronis  ; 

deinceps  dictavit  argumentum  scriptidnis 
hodie  vertendum. 

B.  Quando  reddendum  ? 

A.  Perendie  mane. 

B.  Jamne  vertisti? 

A.  Nondum  etiam  omnmo,  sed  bonam  partem. 

B.  Dicta  mihi,  quaeso,  vernaciilum, 

A.  Quaere  tibi  alium  qui  dictet ; nunc  ego  tibi  non 

possum  operam  dare. 

B.  Cur  non  ? 

A,  Est  mihi  aliud  negotium,  idque  necessarium. 

B,  Nolo  te  urgere,  sed  saltern  commdda  mihi  tua 

adversaria. 

A,  Accipe,  utere,  ut  libet,  modo  ne  abutare. 

P.  Ne  verere. 

A,  Serione  scribis,  an  tu  nugas  agis,  Vincenti? 


Dialogues.  259 

V.  Equldem  scribo  serio,  sed  quorsnm  id  rogas  ? 
A.  Fuit  cum  elegantius  scriberes.  En  litteras! 
^que  scite  gall  us  gallinaceus  scalp6ret  un- 
gulbus. 

V.  Deest  mihi  calamus  accommddus : da  mihi, 
obsecro,  pennam  novam. 

A.  Non  sic  dantur  mihi. 

V.  Nolo  mihi  dono  des,  sed  commodato. 

A.  Sunt  mihi  tantum  dujc. 

V.  Unam  mihi  comm6da  per  amicitiam  nostram. 
A.  Amicorum  omnia  sunt  communia. — En  tibi 
caUmum  longo  et  firmo  caule. 

V.  Reddam  tibi  statim  cum  scripturam  descripsSro. 
A.  Nolo  mihi  reddas. 

V.  Quid  igitur  faciam  ? 

A.  Quidquid  voles;  a me  enim  tibi  dono  datur. 
V.  Gratiam  habeo  maximam. 

M.  Quaeso,  Paule,  ut  appare^  mihi  pennam  banc. 
F.  Non  habeo  scalpellum  scriptorium. 

M.  Petam  mutuum  a Livino. 

P.  Vade 

M.  Li  vine,  da  mihi  mutuum  tantisper  scalpellum 
tuum. 

L.  Scilicet  ut  Magister  eripiat  si  te  utentem  de- 

prehenderit. 

M.  Utar  clanculum  sub  pallio. 

L.  Habetibi:  tamen  tuo  perichlo. 

M.  Omne  in  me  periculum  transfSro. 

L.  Hac  lege  a me  auftres  ut,  si  Praeceptor  te  spo- 

liet.  persolvas  pretium. 

M.  Omnino  hac  lege. — En  scalpellum,  Paule.  . 
P.  Heu!  qua.u  obtusum. 

M.  Age,  expgdi,  priusquam  Magister  veniat. 


260  Guide  to  Latin  Conversation, 

P.  Utrum  amas  scribgre  cuspide  duriuscula  ar^ 
molliore  ? 

AttempSra  ad  manum  tuam. 

Ego  molliore  uti  soleo. 

Habeo  altgrnm  calamum  tenui  cuspide:  para 
nunc  mucrdne  crassiore. 

Incomm5dum  alienam  semper  opSram  emen- 
dicare  aptandis  calamis ; addisce  ipse  artem 
parandi. 

Tentavi  frequenter:  oleum  et  op6ram  perdo. 
Nullius  est  negotii:  en,  sic  rescindo  utrum- 
que  caput.  Turn  in  superiore  parte  inci- 
suram  facio  scalpello  sensim  ducto:  postea 
exacuo  in  cuspidem.  Age,  prefer  atramen 
turn  : intinge  calamum  et  perictilum  fac  an 
sit  accommodus. 

Exarabo  nomen  tuum  ut  referam  gratiam. 
Phuy...lituras  verins  fingis  quam  litteras. 
Adhferebat  crinis  fibra  aliqua  vel  flocculus: 
debuissem  demere. 

P.  Scio  unde  adhserescat:  cedo;  aliquantulum 
rescind  am  e pennse  cuspide,  aliciibi  adunca 
est. — ^Nunc  experire. 

M,  Est  calamus  egregie  habilis:  ago  tibi  quantas 
possum  gratias. 

C,  Quis  commodabit  mihi  dimidiatum  cbartae 
folium  ? Obsecro  te,  Domine. 

P.  Habeo  folium  unicum,  sed  ego  ipse  egeo. 

C.  Tibi  alterum  dimidium  serva  : altSrum  dimid- 

ium  sufficiet  mihi. 

D,  Kevelle  ex  codice  tuo  compacto  chartam  va- 

cuam. 

C,  Non  fecero.  Inde  sensim  compactio  dissolvi- 
tur  et  liber  membratim  discerpitur. 


tt! 


Dialogues.  261 

D*  SufHcitne  tibi  hoc  frustulum  ? 

Cl  Hei!  non  capiet  sex  versus,  ex  meis  prae- 
sertim. 

D.  Scribe  in  utraque  papyri  facie,  et  due  versus 
densiores:  quid  necesse  babes  tuam  niagna 
interstitia  relinqu^re  ? 

Cl  Egone  id  facio?  vix  intervallum  est  ullum: 
nam  litt^rae  sese  utramque  attingunt.  Eh 
vero  ! quid  tu  nos  instruis  ? nolim  scribSre 
ad  exemplar  tuum.  En,  ut  pravos  ducis 
versus ! 

Scribe  seorsum.  et  tace. 

Estne  tibi  bonum  atramentum,  Henrice  ? 

Cur  id  rogas? 

Ut  mihi  des  aliquantulum  de  superfluo. 
Nunquam  non  tibi  aliquid  desit : die,  quid  est 
scholasticus  sine  calamo  et  atramento  ? 
Quod  miles  sine  clypeo  et  gladio ; fateor,  sed 
in  posterum  instructus  veniam.  Nunc  dato 
mihi  pauxillum  in  praesentem  usum. 

Sed  atramentum  meum  instar  limi  crassum 
est ; haeret  in  summa  crena,  nec  defluit. 
Diluas  aceto. 

Non  est  mihi  acetum  ad  manum. 

Cedo,  ibo  ad  antliam : instillabo  guttas  aliquot 
aquae. 

Periculum  est  ne  charta  perfluat. 

Quid  refert?  Non  scribimus  aeternitati. 

Vah!  Nimium  infudisti:  vide,  quaeso,  quam 
dilutum  : est  instar  aquae. 

Quale,  quale,  erit  mihi  usui ; infunde. 

Porrige  atramentarii  cornu  apertum. 

Infunde  plusciilum. 


262  Guide  to  Latin  Conversation, 

H,  Deprime  gossypium  calamo ; alioquin  redun- 
dabit  atque  efiluet. 

F.  Satis:  qusenam  est  hsec  profusio?  Plus  de^ 

disti  mihi  quam  tibi  retinuSris.  Ago  tiU 
gratias ; refgram  cum  et  tu  egebis. 

H.  Utere  comm5do  tuo. 

G.  Nemone  arenam  habet  ad  manum? 

R.  Habeo  ; sed  perpSrum. 

G,  Oro  te,  scripturam  meam  consperge  modicb. 
pulvSre : invertenda  est  pagina ; confundeR 
tur  litterse  lituris. 

R.  Insere  chartam  bibiilam. 

G.  JEque  in  promptu  est  mihi. 

R.  Pulverem  abradam  de  pariSte. 

G,  Nefas  est  scalpendo  deturpare  scholse  pariStes. 
Quid  cunctaris?  Insperge  pauxillum  do 
theca  tua  arenaria.  Attentus  es  nimium  ad 
rem  nihili : arena  quid  est  vilius  ? 

R,  Nihil,  verum  ad  littus  maris  ubi  ejus  est  copia. 
Tamen  quia  noster  es,  explica  librum  et 
excipe. 

G,  Keferam  vices  cum  tibi  opus  fuerit.  Quid  vi- 
deo ? Jamne  nunc  descripsisti  integrum 
scriptidnis  argumentum  ? 

R,  Descripsi. 

G.  Utinam  mihi  essent  artichli  tarn  celdres  I equi- 
dem  perquam  tarde  scribo. 

R.  Quid  potes  dictantis  vocem  scribendo  assSqui  ? 

G,  AEgre  admddum.  Egdmet  mihi : nam  prima 
mihi  cura  est  ut  bene  scribam  : proxima  ut 
celeriter.  Sat  cito  sat  bene. 

R.  Belle  ! sed  istam  cantilenam  cane  Prseceptori 
cum  dictat : Sat  cito  si  sat  bene. 

Van  Torre,  s.  j. 


Dialogues,  263 

10. — Officium  Janitoris  Scholl. 

Prceceptor,  DiscipuHy  Janitor. 

Th.  Habeo  gratias  quod  Eeverentia  vestra  me 
janitorem  scholse  esse  jusserit:  nullum  est 
officium  quod  prse  hoc  malim. 

P.  Videsis,  obeas  sedulo.  Quidquid  mihi  renun- 
tiandum  est,  latine  mihi  renunties  volo. 

Th.  Dabo  operam. 

Bal.  Hanc  frequentare  classem  ilium  opinor, 
quern  quoerlto : pulsabo  ostium. 

Th.  Quid  tibi  vis  adolescens? 

Bal.  Venitne  ad  scholam  Claudius  a Kempis  I 

Th.  Sic  existimo. 

Bal.  Habeo,  quod  illi  verbo  significem : rogo 
Magistrum  ne  gravetur  potestatem  illi  fa- 
cere  egrediendi  tantisper  schola. 

Th.  Faciam:  tu  hie  interim  siste,  dum  rediero. — 
Reverende  Pater,  est  pro  foribus  adoles- 
cens: cupit  verbo  agere  cum  Claudio  a 
Kempis,  si  liceat  per  Eeverentiam  vestram 
ut  is  prodeat. 

P.  Licet  sed  illi  in  aurem  dicas  exeunti  ut  brevis 
expediat. 

Th.  Claudi,  Magister  jubet  te  paucis  absolvSre. 

CL  E vestigio  hie  adero. 

Th.  Eeverende  Pater,  ^dituus  desidSrat  minis- 
tros  sacri. 

P.  Mittantur  statuti  in  hanc  diem  et  horam.  Vise 
ad  januam,  Theodore.  Videris  mihi  sur- 
daster,  et  tamen  quis  pephlit  satis  graviter 
fores. 


264  Guide  to  Latin  Conversation. 


Th.  Adest,  Keverende  pater, ^ ex  tertia  classe  nes- 
cio  quis. 

P.  Qua  de  causa  inter  pell  at  nos  ? 

Th,  Rogat  ut  lubeat  Eeverentise  vestrse  interro- 
gare  ex  discipulis,  num  quis  per  plnteam 
repergrit  Epistolas  Ciceronis;  num  cui  pilei 
redimiciilum  exciderit:  pr?eterea  an  cor- 
neam  bane  calamdrum  thecam  quispiam 
amiserit. 

Pr.  Quisquamne  amisit?  Renuntia  nemmem 
pr^esentium  reperisse  quidquam  liodie,  aut 
amisisse. 

Tk  Habe  tibi  merces  tuas:  nihil  harum  ad 
grammaticos  pertinet.  Professor  rhetoricus 
evocat  Reverentiam  vestram,  nisi  incommo- 
dum  est : habet  quod  verbo  communicet. 

Pr.  Refer  illi  jamjara  me  futurum. 

Th.  Mox  adfirit  Prseceptor,  dictate  scribendi  ar- 
gumento  ; restant  paucula.  Quid  hoc  rei  ? 
nullus  est  fores  pulsandi  modus : identidem 
interpellor. 

Bened.  Estne  Magister  intus  ? 

Th.  Est. 

Bened..  An  mihi  non  liceat  ilium  allbqui? 

Th.  Nescio  an  illi  prodTre  sit  integrum. 

Bened.  Obs6cro  te  ut  illi  nun  ties  me  hie  pro  fori- 
bus  consistere. 

Th.  Quern  virum? 

Bened.  Roderici  parentem,  discipuli  ejus. 

Th.  Reverende  Domine,  placetne  prodire  foras? 

Pr.  Quis  me  vult? 

Th.  Vir  est  gravis  et  honestus:  venit  excusatu- 
rus  filium  de  absentia. 


Dialogues,  265 

Pr,  Nosti  ilium  de  facie  ? 

Th.  Non,  verum  de  nomine:  nam  se  ait  paren- 
tem  Roderici.  Heus,  Ambrosi,  occlud^ris 
ostium  ingrediens  in  scliolam : audin  ? Non 
lubet  mihi  assiduo  surgere,  scribendo  im- 
pedior. — Ut  quid  januam  pulsasti,  Paule, 
quasi  externus,  esses  quin  recta  introibas  ? 
familifiris  es. 

Pau.  Qui  poteram  ? Januse  sera  erat  obdita. 

Th.  Non  erat,  sed  pessulus  modo. 

Pau.  Ansam  vidi,  qua  attrahatur  janua,  non  pes- 
siilum. 

Th.  Eadem  est  ansa  et  pessuli  clavis. 

Pau.  Quo  pacto  foris  hie  pessulus  attollitur? 

Th.  Attrahe  ostium  leniter  te  versus,  et  deprime 
capulum. 

Pau.  Ibo  foras  ut  experiar. 

Th.  Viden’? 

Pau.  Video.  Hoc  omnlno  commbdum  est. 

Van  Torre,  s.j. 


11.— Ofeicium  Prjefecti  Pensorum. 

Michael,  Angdus,  etc. 

M.  Frustra,  Angele,  tuum  pensum  in  schola  ab- 
solvis:  non  adrnittam. 

A.  Rogavi  te  domi  tuse  quid  mihi  scribendum  es- 
set : gravatus  es  schedulam  inspicere. 

il/.  Prseceptor  diserte  singiilos  admonuit*:  quin 
attendisti  ? 

A.  Turn  temporis  memineram : postea  excidit. 


266  Guide  to  Latin  Conversation. 

At  mihi  non  excidet  fungi  meo  munSre. 
Expunge  liodie  nomen  meum,  te  obsScro. 

Non  ausim. 

ObsScro  te  per  consuetudmem  nostrarn. 
Nunquam  tarn  belle  dices,  ut  in  tui  gratiam 
ego  in  discrimen  castigandi  veniam. 

Nihil  periculi  est:  de  te  suspicio  Magistro  non 
incidet.  Bonae  lidei  haberis. 

Praestabo  igitur  Magistro  fidem,  et  defSram  ca- 
ruisse  te  penso. 

Odio  dignus  es  cum  rigdre. 

Kedde  mihi  pensum,  Nicdlae. 

Ecquod  ? 

Decalogum  Graece. 

Jam  tibi  promam  e capsa.  Habe. 

Hui ! ut  scite  pingis  littSras  Graecas. 

Facile  duas  horas  insumpsi  scribendo : cavebo 
deinceps  fabuliiri. 

Quam  tibi  metuo,  David,  male  ? 

Qua  de  causa? 

Non  nisi  dimidiatum  persolvisti  debitum? 
AltSra  parte  liberatus  fui. 

Cujus  favore  et  benevolentia  ? 

Magistri  Bheto rices. 

Quid  illi  praestitSras  obsequii  ? 

Latino  utebar  et  urbano  sermone,  cum  pe- 
tgrem  immunitatem : hoc  illi  placuit. 

M,  Gratidsus  es. — Hem,  Simon,  pensum  mihi  in 
manus  inseris  aliud  pro  alio.  Debebas  ver- 
tere  epistdlam  tertiam  et  verbum  de  verbo 
expressum  efFerre  vernacule. 

S.  Nuper  mihi  Magister  hoc  pensum  reddidit, 
alias  pro  alio  valiturum. 


Dialogues,  267 

3/.  Unde  tibi  fidem  facis  ? 

S.  En  patris  syngnlphum : nostin’  ? 

M.  Ipse  nov6rit : exhibebo. 

Van  Torke,  s.  j. 


12. — Decurionis  Menus. 

JuliuSf  Marcellus. 

J.  Serins  accedis ; dicam  Prseceptori. 

M.  Estne  auditus  quadrans  ? 

J.  Jamdiu  est;  postremum  mox  audies  signum. 
3L  Quseso  ne  me  notes. 

J,  Quid  dabis  ? 

31.  Denos  globiilos. 

J,  Denos  ? scilicet.  Non,  si  millenos  dares,  frau- 
dem  banc  commis^ro. 

31.  Quam  fraudem  dicis  ? Non  veni  tarde.  Satis 
adhuc  tempSris  est  ad  recitandum. 

J.  Nugsp,  somnia,  fabulse 

Quin  me,  inquam,  audis  recitantem  ? 

Non  libet,  non  vacat. 

Testes  vos  estis,  sodales  mei,  quod  commodare 
aures  mihi  noluerit  mucdsus  nebulo. 

J.  Tu  me  nebulonem  appellas;  me  decuridnem 
tuum  ? Testes  vos  appello : def^ram  cui 
debeo. 

3f.  Cave  facias ; nam  joco  dicebam. 

J.  Joco  autem?  Non  is  sum  qui  sic  impune  ri- 
dear. 

31.  Veniam  posco ; dixisse  pcenitet. 

J.  Serione  pcenitet  ? 


268  Guide  to  Latin  Conversation. 

M.  Serio  ac  sincere  profecto. 

J.  Age : me  tui  misSret,  jam  recita ; tenesne  Ci- 
ceronem  ? 

M.  Teneo  satis:  primam  mihi  vocem  indica. 

J.  Prima  vox  est  Qaamquam, 

M.  Deinde  quid  sequitur? 

J.  Vis,  credo,  singula  ut  tibi  vocabula  sugggram? 
M.  Da  ergo  mihi  tantillum  temporis  ad  cogitan- 
dum. 

J,  Scisne  prseterita  ? 

M.  Mentiri  nolo ; nescio  bene. 

J.  Scribam  igitur  in  hac  charta  te  nihil  tenere. 
ilf.  Nihil  enim  vero?  Annon  teneo  rudimenta? 
J.  Nescio  utrum  scias.  Cedo  scriptionem  tuam 
ocius ; en  auditur  campana ; Prseceptor  mox 
aderit. 

Hei  mihi ! rellqui  domi. 

Die  potius  non  fecisse,  et  verum  dixgris. 

Imo,  illud  si  dicam,  luculentum  mendacium 
dixero  Verum  audi,  quod  tibi  in  aurem 
volo  dic6re. 

J.  Quid  illud  est? 

M.  Est  mihi  turbo  buxeus ; cerne  quam  concin- 
nus:  et  est  hsec  pila,  quam  in  sphferisterio 
subripui  nuper : utrumque  dabo,  si  nullam 
de  me  mentionem  feceris. 

J.  Apage  te  cum  hac  pila  tua  atque  hoc  tuo  tur-' 
bme.  Quo  me  loco  habes  et  numgro  ? 

Van  Toere,  s.  j. 


Dialogues,  269 

13. — Officium  Pkjefectorum  Decurije. 

LamhertuSj  Ludovicus. 

Lam.  Kedde  pi-selectionem  memoriter,  Ludovice. 

Lud.  Paulisper  expecta,  dum  relegfiro. 

Lam.  Non  patior  moras:  examinandos  habeo 
plures,  et  dudum  sonuit  signum  secun- 
dum : age,  incipe. 

Lud.  Unde  vis  exordiar? 

Lam.  Nescis  initium  prselectionis?  DefSram  te 
ignorasse. 

Lud.  DefSres  citra  culpam  meam : die  praecepti 
primum  verbum  modo : caetera  prosequar 
sine  baesitantia. 

Lam.  Dicam, quia  mihi  familiaris  es:  Mascula  in  os. 

Lud.  3Iascula  in  os  sunio,  dos,  cos,  muliebris  et 
arbor. 

Lam.  Librum  complica : identidem  inspicis. 

Lud.  Ne  littSram  legi  quidem. 

Lamb.  Tamen  complica.  Quid  tu  illi  insusurr^s, 
Martine  ? Abstinebis,  si  sapias. 

Mart.  Equidem  nibil  illi  suggSro. 

Lamb.  Satis  audivi ; faxo  ut  sentias.  Prosequere 
praelectionem,  Ludovice. 

Lud.  Da  chaos  atque  melos. 

Lam.  Submission  voce  pronuntia : notabimur. 

Lud.  Asside  mibi  ad  latus,  dicam  tibi  in  aurem. 

Lamb.  Sed  ocius : festino  ad  alios. 

Lud.  Absolvi ; nonne  accurate  reddidi  ? 

Lamb.  Sic  satis.  Etiam  scriptionem  tuam  prefer. 

Lud.  Paulo  post  ad  me  redi:  interea  subscrip- 
. sero  meum  et  aemuli  mei  nomen. 


270  Guide  to  Latin  Conversation. 

Lamb.  Hoc  domi  factum  oportuit.  Quid  me  rno- 
raris  ? 

Lud.  Importunus  es  exactor : habe  tibi. 

Lamb.  Videam  altSrum  scriptionis  exemplum  in 
adversariis. 

Lud.  Sane  de  sedulo  decuridnis  nobis  prospectum 
est ; non  connives. 

Lamb.  Nolim  ego  pro  te  poenas  dare,  si  deprehen- 
dar  dissimulasse. 

Lud.  Non  ita  in  amicos  tuos  es  rigidus  censor. 
Ego  te  novi,  quam  mihi  parum  faveas. 

Lamb.  Quid  garris  ? Exhibe  scripturse  exemplar 
alterum. 

Lud.  V iden’,  percurre,  si  lubet,  a capite  ad  calcem. 

Van  Torre,  s.  j. 


14, — Censura  Variarum  Culparum. 

Ludimagister,  Adolphus,  Basilius,  Genesius,  Jus- 
tinusy  MarcianuSy  Quirinus. 

L.  Quis  orationem  recitavit  ? 

A.  Ego,  Domine. 

Jj.  Multa  sane  peccasti,  illam  recitans. 

A.  Mihi  latent. 

B.  Visne  illi,  Domine,  indicem? 

L.  Perplacet? 

B.  Primum,  non  satis  tollit  vocem;  2°  nimium 
festinat,  3 ° elidit  opprimitque  voces  ferme 
singulas. 


Dialogues,  271 

L.  Vera  sunt  ha?c  omnia.  In  poenam  autem  tan- 
tae  negligentiae  munus  ei  recitandae  oratio- 
nis  auftro  et  in  te  transfero. 

B.  Multas  habeo,  agoque  gratias. 

L,  Quinam  duo  illi  sunt,  quibus  dedi  curam  eos 
notandi,  qui  dum  recitatur  oratio,  Deum 
non  precantur  ? 

G.  Alter  ego  sum,  Domine. 

J.  Et  ego  alter. 

L,  Ede  tu  prior,  GenSsi,  quae  notasti,  et  singulo- 
rum  nomina. 

G.  Gaius  sedebat,  cum  debuisset  flex  is  esse  geni- 
bus:  Paulus  tecto  erat  capite:  Lucas  pi- 
leum  non  plane  detraxgrat,  sed  in  alteram 
depress^rat  aurem.  Ludovicus  scribebat 
nescio  quid ; Claudius  legebat  chartam. 

L,  Tu  vero,  Justine,  quid  observasti? 

J,  Alpheus  garriebat  cum  socio  ; Drusus  adride- 
bat  nescio  cui;  Celsus  circumspiciebat  in 
omnem  partem.  Marcus  digitorum  pulsu 
tympanotribam  agitabat;  Hugo  et  Otho, 
pugnis  pedibusque  se  mutuo  impetebant. 
Quam  longa  delictorum  series? 

Quam  multo  longior  hsec  est ! 

Quid  illud  est,  Marciane,  quod  manu  geris  ? 
Index  est,  quern  tuo  jussu  texui,  in  quern  ea 
retuli  omnia  quae  per  banc  hebdomadam 
peccM  a meis  condiscipulis  animadverti, 
contra  civllis  et  urbanse  vitae  rationem. 

L.  O quantam  a me  iniisti  gratiam ! Lege  hunc 

indicem : omnes  attentissime  audiant. 

M,  Quispiam  hodie  mane,  e lecto  ubi  desiluit, 

diductis  brachiis  corpus  pandebat,  et  hor- 
sum  illorsum  contorquebat  valde  indecore. 


272  Guide  to  Latin  Conversation. 

L.  Illiberale  illud  est. 

31.  Tussit  alius;  alius  sterniitat  magno  et  vibranti 
son5re ; alius  incondite  instrepit. 

L.  Ferre  non  possunt  aures  hunc  sonorem,  nisi 
gray  iter. 

3[.  Sunt  qui  oscitando  ululant : alii  qui  oscitant 
frequenter  in  congressu. 

L.  Valde  indec5rum  est  hoc  ultimum;  liabet 
enim  id  tedii  significantionem,  aut  parum 
comis  observantiie  in  e^s  quibuscum  agunt. 

G.  At  enim,  si  continere  te  non  potes  quin  os- 
cites. 

L.  Turn  vero  cavendum  ne  patulo  ore  hiscas,  sed 
pressandum  illud  modeste,  seu  objecta  manu, 
seu  sudariolo,  vultu  ab  circumstantium  oc- 
iilis  modice  averse. 

3f.  Novi  unum  quernpiara,  qui  quoties  nares 
emungit,  naso  personat ; deinde  quod  elicu- 
erit,  in  sudariolo  respectat,  quod  item  facit, 
postquam  respuit. 

L.  Foedum  imprimis  illud  est.  Sputa  pedum 
pressu  illico  confundenda  et  obterenda  sunt. 

31.  Vidi  qui  de  fenestra  in  subjectam  viam  des- 
puerent.  Alii  procul  exscreant,  quasi  ja- 
culo  emisso,  alii  despuunt  in  focum. 

Jj.  Illud  omne  contra  decorum  est. 

31.  De  iis  qui  hie  adsunt  unus  est  qui,  meo  qui- 
dem  judicio,  foedius  peccat;  consulto  tamen 
peccare  ilium,  vix  credo:  nimirum  quos 

alloquitur  nonnunquam  saliva  compluit. 

L.  Certum  est,  id  peccari  aliquando ; quod  ne  ac- 
cidat,  nulli  te  in  os  propius  offeres,  sed  justo 
ex  intervallo  colloqueris. 


Dialogues.  273 

M,  Istud  autem  committitur  passim : multi  videli- 
cet, dum  sedent,  crus  cruri,  aut  pedem  pedi, 
invenuste  superponunt. 

L.  Id  non  decet. 

M.  Sunt  qui  digitos  articulatim  distendunt  cum 

crepitu.  Nonnulli,  aliis  intuentibus,  digitis 
nasum  converrunt,  et  ungues  subsecant  pa- 
lam,  aut  dentibus  demordent,  aut  foedum  in 
modum  sinunt  excrescSre. 

L.  Res  nice  omnes  sunt  invenustje. 

M.  Non  paucos  videre  licet,  qui  genas  inflant, 

linguam  exsertant,  manus  confricant,  labra 
distendunt  ac  mordent,  et  pressa  arctius  aut 
liiulca  circiimfgrunt 

L.  Devitandse  sunt  res  hujusmodi. 

M.  Quot  animadverti,  quorum  vestes  fere  aut 

conspurcatse  sordibus,  aut  pulvere  oppletae 
sunt! 

L.  Nempe  minime  advertunt,  ubi  sedeant,  ubi  in 

genua  procumbant,  quo  corpus  applicent  ne 
aut  pulvere,  aut  qua  alia  immunditia  locus 
sordeat. 

M,  Ad  extremam  cbartam  deveni. 

L.  Satis  nunc  quidem  est,  Reliquum  a prandio 
prosequemur. 

Van  Torre,  s.  j. 


15. — Formula  Disputantium  Latine. 
PetruSj  Paulus. 

Petrus.  Uqde  disputatio  inchoanda  est  ? 

Paul.  A signo  sanctse  crucis. 

18 


274  Guide  to  Latin  Conversation, 


Petrus,  Forma  signum  sanctse  crucis. 

Paul,  Formfito  tu  pariter. 

Omnes,  In  nomine  Patris,  etc. 

Petrus,  Exhibe  arma. 

Paul,  En  chartam,  en  libellum  precum.  Tu  ipse 
destitutus  es  ? 

Petrus,  Nequaquam. 

Paul,  AgSdum  prefer.  Dixin^  verum?  Caret 
cbarta. 

Petrus,  Ecce  tibi,  dec^dem  babeo. 

Paul.  Cares  qusestionibus? 

Petrus.  Imo  babeo  ad  quas  segre  respondeas. 

Paul.  Magnifica  verba  I Ausculto.  Propone  tua 
senigmata. 

Petrus,  Num  bene  latinum  est : peter e ah  aliquo 
qiicestionem  ? 

Paul  Non  bene  latinum  est. 

Petrus.  Die  pure  et  emendate. 

Paul.  Queerere  aliquid  ex  aliquo;  interrogare  ah 
aliquo;  scistari  ex  aliquo  queestionem,  sen- 
tenliam. 

Petrus.  Eecte  dictum.  Interrdga  vicissim. 

Paul.  DeclTna  aliquis  per  omnia  genera.  Igno- 
rasne? 

Petrus,  Non  ignore. — Nominal. : aliquis,  aliqua... 
Accusat. : aliquem,  aliquod  vel  aliquid. 

Paul,  Constas?  constas  tibi  ? 

Petrus.  Quidni?  Die  ipse  perfectius. 

Paul.  Nequeo.  Recte  respondisti.  Perge  porro, 
Age,  prosequere,  absolve  quod  restat. 

Petrus.  Vocative...  ablative,  etc...  Nunc mefe sunt 
rogandi  vices:  quomSdo  conjugatur  fio 
in  future  prseterito  mixto?  Nescis?  Cu- 
pisdoceri? 


Dialogues,  275 

Paul,  Paulisper  expecta...  Factum,  factum  esse 
vet  fnissp, 

Petrus,  Constas  tibi  ? Constas  ? Vis  corrigi  ? Li- 
cetne  iit  corrigam  interrogationeni  ? 

Paul,  Emenda,  si  potes. 

Petrus,  Faciendiimy  faciendam  esse,  etc. 

Paul.  Responde  porro  et  tii  aliquid.  Qua  rati- 
one  inflectitur  Fo  in  praesenti  temp6re 
participii  ? 

Petrus,  lenSy  ientis, 

Paul,  Constas,  nescis  melius  ? 

Petrus,  lens,  iwntis, 

Paul,  Nondum  etiam  apte. 

Petrus,  Corrige...  Per  me  licet. 

Paul.  lens,  euntis. 

Petrus,  Equidem  ita  respondSram. 

Paul,  Mimme  vero,  sed  iuntus  aiebas. . . Placetne ? 

Praeceptor,  ut  referam,  tres  notas  pro 
parte  Romana  ? 

Petrus,  Ut  quid  ita? 

Paul,  Quia  vici  adversariura. 

Petrus,  Sed  jam  ultione  repetam. 

Paul,  Prsesto  sum.  Congred6re...  interr5ga. 

Petrus,  Cujus  generis  est  cometa...?  Ignoras  ? Vis 
te  docc'am  tuo  damno? 

Paul.  Cometa...  masculmi  est  gengris. 

Petrus.  Itane  censes?  Sic  stat  sententia? 

Paul.  Ita  sane. 

Petrus,  Constantissirae...  agSsis...  corrige. 

Paul,  Cometa  est  feminlni  generis. 

Petrus,  Hem ! emendatorem  nostrum  I male  cor- 
rexit.  Masculinum  est. 

Paul,  Per  quam  regulam  id  assSris  ? Praeceptum 
recita. 


276  Guide  to  Latin  Conversation. 


Petrus.  Femineum  A primje  est  velilti : Panthera^ 
planeta.  Erravine  ? 

Paul.  Sane  splendidissime. 

Petrus.  Quin  corrigis  ? 

Paul.  Dictum  opportuit : Veluti  panthera,  sagitta, 

Paul.  Phui  piget  errati. 

Petrus.  Et  crassi  quidem:  porro  regulam  prose- 
quere. 

Paul.  Hie  mammoua  petit. 

Petrus.  Constas?  Rursum  aberras  regula. 

Paul.  Imo:  Veluti  Panthera,  sagitta:  hie  mam^ 
mono,  etc.,  num  aberro  ? 

Petrus.  To  to  coelo. 

Paul.  Emenda  si  quid  novisti  rectius. 

Petrus.  Prsetermisisti  hunc  versum  Adrias,  twos, 
cequor,  etc. 

Paul.  Malum  I me  fefellit  memoria. 

Petrus.  lo  I superavi  victorem  meum. 

Van  Torre,  s.  j. 


16. — CONCERTATIO. 

Ludimagister,  Justinius,  Codianus. 

J.  Oro,  amilbo. 

L.  Quid  tibi  vis  ? 

J.  Oro  mihi  fiat  copia  concertandi  cum  aliquo. 
L.  Concerta  certe  quocum  voles. 

J.  Age,  Coeliane,  descende  in  arenam : prodi  in 
medium,  mihi  tecum  res  futura  est. 

C.  Mecum  non  potes  congredi. 

J.  Quippini? 


Dialogues.  277 

C.  Quia  tibi  jus  non  est.  Gero  ego  magistratum 
principem;  tu  es  homuncio  de  fsece  plebis. 

J.  Nihil  refer t. 

(7.  Ititne  vero,  nihil  refert?  Qui  jacent  in  sub- 
selliis  infimis,  an  possunt  provocare  illos 
qui  soliis  insident? 

X.  Potestatem  illi  facio  istam.  Noli  detrectare 
certamen,  mihi  crede ; alioquin  inuretur 
tibi  nota  ignavise. 

C.  Mihi  nota  ignavise  ? Scilicet.  En ; age,  prsesto 
sum,  incipe. 

L.  Vos  cens5res,  officio  accurate  fungimmi.  Agi- 
tur  enim  et  dignitas  loci  principis  et  honos 
totlu  5 Provincise. 

C.  Notate;  a signo  Crucis  non  est  auspicatus. 

J.  Fateor,  peccavi  per  incogitantiam. 

G.  Non  recte  illud  hgurasti. 

J.  Imo,  recte  satis  express!.  Quam  pensi  partem 
vis  sumcimus  ad  decertandum  ? 

B.  Kecita  heteroclita.  Intende  vocem ; non  te 

audio. 

J.  Satis  intendo,  nisi  forte  surd  aster  es. 

C.  Nimium  approperas:  ne  mente  quidem  te 

valeo  consequi. 

J.  Mihi  lente  satis  festinare  videor. 

C,  Plane  ac  distincte  pronuntia. 

J.  Absolvi  nec  infeliciter ; semel  enim  duntaxat 
lapsus  sum. 

C.  Imo  plus  quam  decies  offendisti. 

J.  O mendacissirnum  nebulonem  I Ubmam  hjesi- 
tavi!  Quandonam  me  coarguisti,  aut  sug- 
gessisti  quod  non  occur  rebat. 

L.  Ita  est ; sine  ulla  prorsus  prolapsidne  recitavit. 


278  Guide  to  Latin  Conversation, 

J.  Age,  age  tuum  est  jam  obire  vicem  tuam. 

C.  Primam  mihi  vocem  indica. 

J.  Noscis;  annotate,  Censores,  punctum  unum. 

C.  Melius  scio  quam  tu. 

J,  Perge  porro. 

C.  Da  mihi  spatium. 

J,  Quid  ita  hseres? 

C.  Concede,  inquam,  mihi  tantillum  tempdris, 

J.  Concedo  plus  quam  satis  est. 

C.  Tantisper  sustme. 

J.  Jam  hoc  dixSras,  nihil  opus  est  repetSre. 

C.  Pertexui  omnia. 

J.  Imo  vero  ternse  adhuc  supersunt  solidscque 
linese. 

C.  Falleris;  plura  non  habemus  addiscenda. 

J,  Esto  sane,  at  uter  vicit? 

L.  Quid  quseris  ? Satis  patet,  te  victdrem,  vic- 
tum  ilium  discedere  a certamme. 

C.  Super! ! vestram  fidem  ! 

L.  Locum  ejus  occupa. 

Van  Torre,  s.  j. 


17. — COMPARATIO  NoMINUM,  VeRBORUMQUE 
CONJUGATIO. 

EliaSj  Arnoldus, 

E,  Demus  finem  huic  collocutioni  temperius : ex- 
templo  coram  aderit  Prseceptor,  exacturus 
quae  heri  reddenda  imposuit. 

A,  Quid  ergo  facto  opus  est  ? 

E.  Meditemur  adjectivum  per  accidentia  perque 
tres  gradus  et  tria  genera. 


^ ^ 


Dialogues.  279 

Hoc  agamus.  Quod  erat  illud  ? 

Benignus. 

Declinemus  in  casus. 

Quoti  ordinis  ? 

Virile  et  neutrum  sunt  secundi,  muliebre  est 
primi. 

E.  Cuj us  specie!? 

A.  Primitlvae. 

E.  Figurae. 

A.  Simplicis. 

E,  Quotuplex  est  figura  ? 

A.  Triplex : simplex,  composita,  decomposita. 

E.  Die  nominandi  casum. 

A.  BenignuSf  henignaj  benignum. 

E,  Comparativum. 

A.  Benigniorj  benignius. 

E.  Cur  non  sunt  hie  tres  voces  ut  in  positive  ? 

A.  Quia  benignior  est  generis  communis. 

E.  Da  superlativum. 

A.  BenignissimtLSj  benignissima,  benignusimum. 

E.  Jam  tu  interrdga  me  de  verbo  quod  conjugan- 
dum  erat. 

A.  Commendo  erat. 

E.  Istuc  ipsum. 

A.  Si  quis  didicit  Amo,  non  potSrit  errare  in 
commendo. 

E.  Nihilo minus  interrSga. 

A.  Indicative  prsesenti  ? 

E.  Commendo,  commendas,  commendat.  Plural!  nu- 
mSro:  commendamus,  commendatis,  commen- 
dant. 

A.  Pro  certo  credo  te  numquam  lapsurum.  Ve- 
rum  haec  facilia  sunt : si  anomala  inflectSre 
et  conjugare  jussgrit,  turn  sudabimus. 


280  Guide  to  Latin  Conversation, 

E.  Id  forsitan  hodie  futurum  est.  Profecto  cum 
conjugarem  nudiustertius  Odi,  multum  id 
verbi  oderain : quia  turn  sit  defectivum  faci- 
ebat  ut  deficSrem. 

A,  Recordaris,  opinor,  quemadmodum  me  vexa- 
bant  infelicia  heteroclita  et  comparationes 
anomalse. 

E,  Si...  auditur  horologium : tussit,  screat  ante  ja^ 
nuam  Prseceptor ; parcamus  voci. 

PONTANUS,  s.  J. 


1 8 • — N OMENCL  ATUR  A. 

Magister,  Clemens^  LiberiuSf  Donatus,  Pueri, 

M.  Vixdum  exactis  sideribus  dies  se  mundo  red' 
didit,  cum  vos  puerorumflosculi  ante  alios 
omnes  hue  intro  pedem  infertis.  Quinam 
cum  prima  luce  potuistis  expergisci  ? 

C.  Mandate  matris  famula  nostra  in  dies  me  ex- 

pergefacit,  quanquam  hodie  maturius  praeter 
morem. 

L,  Ast  ego  unquam  non  sponte  mea,  et  invocatus, 

ac  fere  semper  bene  mane  consuevi  surggre. 

D.  Ego  etiam,  Praeceptor. 

M.  Res  difficilis  ad  credendum : pueri  quippe, 

quibus  sopore  nihil  est  amicius,  nihil  dul- 
cius,  pro  more  non  habent  ultro  ac  per  se  de 
strato  surgere. 

P.  Certe  surgo,  expergefactus  a nemine. 

M.  Ecquid  tentastis  ? 
a Ita. 


Dialogues,  281 

L.  Dum  ofFa  coquitur,  visum  est  nimis  longum ; 

quapropter  relicto  jentaculo  hue  appro- 
peravi  quam  maturissime. 

M.  Pulchrum  in  hac  setatfila  facinus.  Quid  si  ego 

darem  nunc  tibi  jentaculum? 

L.  Cum  nihil  sit  tibi,  quid  dares? 

3L  Quo  nihil  edis  libentius. 

L.  Mihi  etiam,  Praeceptor. 

C.  Et  mihi  obsecro. 

3L  Nimium  satur  fieres  altSro  jentactilo. 

C.  Eia,  quseso. 

M,  Libgri,  si  prompte  et  nunquam  intersistendo 

recitaveris,  quae  heri  nomma  tibi  ediscenda 
praescripseram,  ecce  pictam  imaginem  prae- 
mio  tolles. 

D,  Ego  quidem  nomina  mea  teneo,  ut  qui  perfec- 

tissime. 

C.  Ego,  ego  mea  referam  memoriter. 

M.  Liberius  esto  primus:  eum  si  memoria  fefel- 
l6rit,  turn  vos  duo  de  istoc  honor ario  in  cer- 
tamen  venietis.  Sed  cujus  ordinis  sunt  tuae 
voces? 

L,  Kerum  Ccelestium. 

31.  Tuae,  Clemens? 

C.  Dignitatum  et  munerum  Ecclesiasticorum. 

31.  Tuae  autem,  Donate? 

Z).  Dignitatum  functionumque  civilium. 

31.  Incipe. 

L.  Deus  Pater,  Deus  Filius,  Deus  Spiritus  Sanc- 
tus^  Sacrosancta  Trinitas,  sive  Trias,  Nu- 
men,  Divinitas,  Creator,  Salvator,  Servator, 
Dei  Mater,  Deipara  Virgo,  Dei  genitrix, 
Coelites,  Ccelicolae,  Divi,  Sancti,  Bead,  An- 


282  Guide  to  Latin  Conversation. 


g6li,  ArchangSli,  Patriarchse,  Prophetse, 
ApostCli,  Marty  res,  Confessores,  VirgineSj 
Viduse,  Innocentes,  Coelum,  Sol,  Luna, 
Stella,  Astrum. 

A/.  Num  intelligis  qu8e  singulis  subjectasit  notio? 
L.  Optime,  immo. 

A/.  Qui  sunt  Ccelites  ? 

L.  The  good  Angels, 

M,  Archangeli? 

L,  The  Archangels. 

Dei  Mater  ? 

The  Mother  of  God. 

En  accipe  munusculum.  Tu,  Clemens,  edic 
tua. 

Quid  erit  prsemii  ? 

Si  omnia,  et  ea  serie  qua  se  consequuntur  red- 
das,  erit  quod  dem  tibi  : non  omnes  obtine- 
bit  effigies  Liberius : sin  perperam,  neque 
indonatus  abibis. 

Pontifex  Maximus,  Patriarcha,  Cardinalis, 
Archiepisc5pus,  Episc5pus,  Praesul. 

Quid  liseres?...  Antistes,  Abbas. 

Antistes,  Abbas,  Coenobiarcha,  MonSchus,  Con- 
cionator,  Ecclesiastes. 

Quae  est  vis  Ecclesiastae. 

Eadem  quae  Concionatoris. 

Quid  ergo  Concionator  ? 

A preacher. 

Perge. 

Parochus,  parochus. 

ParSchus,  parSchus : tene  bis  labi  ? Sacerdos. 
Sacerdos,  Diac6nus,  -Edituus,  Sacra  Virgo. 
CaetSra  ubi  sunt  ? 


Dialogues.  283 

C.  Non  jussisti  plura. 

M,  Hand  recitasti  ut  cupiebam.  Tu  melius,  Do- 
nate. 

D.  Imperator,  Imperatrix,  Eex,  Regina,  Mon- 

arclia,  Princeps,  Dux,  Comes,  Baro,  Dynasta, 
Heros,  Herolna,  sive  Herois;  Prsefectus  a 
cubiculis,  a pedibus,  a poculis;  Apparitor. 
M,  Qui  sunt  isti  ? 

J>.  Body  servants j lackeys,  butlers,  ushers. 

M.  Cape  has  imagines  premium  consecutus. 

Z>.  Ut  praecipis. 

M.  Sedete  suo  quisque  loco,  et  quae  adhuc  prae- 
scripsero,  celeriter  ac  naviter  nomina  edis- 
cite. 

L.  Edam. 

C.  Praeceptor,  Liberius  me  irridet. 

L.  Commovi. 

C.  Non  impune  feres. 

Pont  ANUS,  s.  j. 


9. — Iterum  Nomenclatura. 

AdalhertuSy  lodocus. 

A.  Visne,  lodoce,  quemadmSdum  tu  me  consuesti 
alicujus  rerum  generis  interrogare  nomina, 
sic  ego  vicissim  aliquando  te  interr5gem  ? 

/.  Volo. 

A,  Quaenarn  ergo  rectissime  complexus  es  ammo  ? 

L Musicam. 

A.  Recense  primo  loco  instrumentorum  musico- 
rum  appellationes.  Sed  majus  industriae 


284  Guide  to  Latin  Conversation, 


tu^e  documentum  dabis,  si  ego  Anglice  et  per^ 
mixte  eanominaverOjtu  idne  Latine  nomines. 

I.  Utroqiieversum  baud  imparatum  ofFendes. 

A.  A tambourine. 

I.  Tympanum. 

A.  A harp. 

I.  Cithara. 

A.  A violin. 

L Chelys. 

A.  A triangular  harp. 

I.  Sambuca. 

A,  Immo  sambuca,  si  rite  audita  recorder,  signi- 
ficat,  elder  tree. 

I.  Nequaquam  : sambuci  est  ilia  notio,  non  sam- 
bucie. 

A.  The  how  of  a violin. 

I.  Plectrum. 

A.  A cornet,  « lute. 

I.  Cornu,  organa,  testudo. 

A.  The  lyre. 

I.  Lyra. 

A.  A flute. 

I.  Fistula. 

A.  Clarionette,  flute,  trumpet. 

I.  Buccina,  tibia,  tuba. 

A.  Enumgra,  nunc,  servato  quern  ego  secutns  sum 
ordine,  artificium  sen  musicorum  nomina. 

I.  Faciam  in  quibus  potero,  quorum  meminero. 

A.  Quod  dedgris  eo  contentus  ero. 

I.  Tympanista,  citharsedus,  chelys,  seu  xeAu<r ; dix- 
it enim  Magister  ubjicienda  Grseca,  cum  La- 
tina desunt,  quando  innumera  sint  Gra>ca, 
qu3e  Latina  jam,  velut  usucapione  putentur. 


Dialogues,  285 

A,  Verum  prsedicas. 

I.  Cornicem,  organista  vulgo,  latinius  qui  org3,nis 
canit,  sicut  dicimus  aliquem  canere  fidibus. 
Lyricen,  Fistulator,  Buccinator,  Aulsedus 
seu  Tibicen. 

A,  Restantne  alia  qufedam  vocabiila  ad  miisicen 
spectantia,  nec  ita  abstrusa  ut  diapente,  et 
huic  similia  ? 

L Restant. 

A,  Die. 

L Ligula  tibiae,  Zip  of  a flute  ; fides,  unde  Fidicen, 
a player  of  stringed  instruments;  verticuli, 
screws.  Cantor,  chanter.  Psaltria,  a music 
girl.  Choraules,  one  who  accompanies  the 
chorus  on  the  pipe^  proprie,  luith  the  flute. 
Harmonia,  harmony.  Pausa,  intermission. 
Caet^ra  tute,  si  voles,  a magistris  disciplinae 
hujus  petas. 

A,  Polles  memoria,  lodoce,  Obsonemus  famem 
parum  inambulando,  et  de  rebus  ludicris  ser- 
mones  seramus  usque  ad  coenam:  tantum 
quippe  spatii  cessationis  Magister  indulsit. 

PONTANUS,  s.  J. 


20* — Catechismus. 

BernardinuSy  Lepidus. 

L.  Laetus  sum. 

B.  Quamobrem? 

L.  Quia  didici. 

B.  Quid  didicisti  ? 


286  Guide  to  Latin  Conversation, 

L.  Catechismum. 

B,  Totumne  et  ad  verbum  ? 

L.  Totum,  ad  verbum. 

B,  Qui  tarn  brevi  spatio  libellum  paginarum 
adeo  non  paucarum  ? 

L.  Diligentia  quid  non  vincit?  earn  mihi  sub- 
sidio  comparavi. 

B.  Atqui  nec  ego  segniter  ad  hoc  ipsum  incubui, 
tamen  vix  dimidiatum  comprehend! : itaque 
animo  valde  discrucior. 

L.  Fortassis  memoria  non  perinde  vales. 

B,  Haec  causa  est,  uti  conjicio.  Quando  redde- 
mus  ex  memoria  ? 

L.  Perendie  ante  meridiem.  Ita  jussit.  Prse- 
ceptor  nobis  renunciari. 

B,  Interea  discam  plurima. 

L,  Non  me  superabis. 

B.  Quid  ita  vero  ? 

L.  Quia  post  finem  quo  ego  perveni,  restat  nihil. 

B,  Intelligisne  totum  ? 

L,  Immo  etiam. 

B,  Keliquum  est,  si  et  memoria  tenes,  et  probe 
intelligis,  uti  secundum  ejus  doctrinam 
vivas. 

L.  Vivam,  Deo  juvante.  Et  tu,  quamvis  non 
teneas  nihilommus  decern  prsecepta  custo- 
dire  debes,  et  alia  qua?  ibi  mandantur;  com- 
pertum  et  exploratum  habeo. 

Incitavit  me  quoque  permultUm,  genitor,  qui 
si  scirem  perfecte,  non  vile  praemium  mihi 
se  daturum  appromisit. 

L.  Quod? 

B.  Horologium  aureum. 


Dialogues.  287 

L.  Satis  honestum  magnumque  praemium. 

B,  Quid  tu  expectas  ? 

L.  Praeter  laudatiunctdam  a Praeceptore  nihil,  si 
scivSro ; praeter  poenas  similiter  nihil,  si  ig- 
noravSro. 

B,  Utriique  merces  sua  mercede  condigna  est. 
Sed  vis  te  audiam  prius,  quam  in  gymnasio 
recites. 

L.  AdmMum. 

B,  Ubi  ? 

L.  Domi  meae. 

B.  QuotempSre? 

L.  Cras  post  meridiem,  cum  scilicet  a studiis  erit 
otium. 

B.  Accedam  igitur  ad  te  ? 

L,  Accede. 


PONTANUS,  S.  J. 


VARIA  COLLOQUIA 
DIALOGUES. 


SECUNDA  PAES. 

21. — Euntes  in  Ludum. 

AntoniuSj  Marcellus, 

A,  Securusne  et  timdre  expeditus  in  sphseris- 
terium  vadis,  Marcelle  ? 

M.  Quid  tibi  ista  percunctatione  vis  ? explican- 
dum;  non  enim  satis  intelligo. 

A,  Fabor  ergo  apertius.  Contexiiisti  epistblam 
quam  a nobis  hodie  requTret  Prseceptor  ? 

M.  Contexui,  et  descriptam  porto  mecum. 

A,  Prsecurrit  alactritas  tua  meam  tarditatem. 
Quanquam  baud  ita  pigritia  me,  ut  cartse 
penuria,  qua  premebar,  remorata  est  fecit- 
que  ut  meam  non  totam  descripsSrim : 
serius  quippe  adeptus  sum  papyrum. 

M,  Quid  acturus,  si  poposcerit? 

A.  Dum  vestras  emendat,  interea  quod  reliquum 
est  nullo  negotio  describam.  Hoc  concessu- 
rum  mihi  spes  est,  si  quidem  aliis  alias  con- 
cessit. 

M.  Ostende  tuam  scriptionem. 

A.  Hem  I 
288 


Dialogues.  289 

M.  Quam  fcede  tu  pingis  litteras  ? galllnam  scrip- 
sisse  arbitror.  Quam  item  vacillant  versus? 

A.  Dumm5do  legi  queat  scriptura,  parvi  duco 
tristia  sint,  an  Iseta,  pulchra  visu,  an  de- 
formia  elemental  versus  ad  amussim  nequeo 
dirigSre,  quantumvis  coner.  Atqui  non  tarn 
valde  utraque  laude  mihi  ante  stas. 

M.  Judicium  caeci. 

A.  Aliter  doceat  me  praeceptor,  si  ipsi  displiceo, 
cum  istis  illepidis  invenustisque  characteri- 
bus. 

A.  Abhorrent  istae  partes  ab  ejus  munSre. 

M.  At  unde  discam  tandem?  Quid  tu  nunc  mihi 
auctor  es? 

M.  Aliquem  perltum  adolescentem  pacta  pecunia 
conducant  parentes  tui,  quern  hanc  ad  rem 
magistrum  capias. 

A,  Attamen  doctrina  quoque  spectati,  et  clari 
homines  plerumque  inscite  et  indecore 
efformant  hguras  istas. 

M,  Dici  aliter  non  potest,  verum  non  idcirco  sunt 
docti:  et  tamen  multi  illoruin  decenter. 

A.  Parentes  mei  (q  uod  vitiuni  senectus  affert)  atten- 
tiores  sunt  ad  rem  quam  sat  est;  defraudant 
genium  suum:  vereor  ut  illis  persuadeam. 

M.  Adhibe  procuratorem  Magistrum',  cujus  unum 
verbum  hie  plus  valebit,  quam  centum  tua. 

A.  Rogeibo  ut  hanc  mihi  opellam  surripiat. 

M.  Cseterum,  qu?e  heri  explicata  sunt  in  Cicerone, 
si  te  forte  nominaverit,  poterisne  repetSre? 

A.  Nisi  ipsemet  opituletur.  parum  bene : oblitus 
enim  sum  quorumdam,  et  quern  domi  inter- 
rogem,  habeo,  pr:eter  pariStes,  neminem. 

19 


290  Guide  to  Latin  Conversation, 


M.  Ha0renti  subveniet.  Ego  insiiper,  quoad  ejus 
fac6re  potuero,  tibi  opem  feram. 

A,  Mi  optime  Marcelle,  si)onden’  te  mutuum  esse 
facturum  mecum  si  in  eodem  Into  hsesita- 
vero?  Si  necessitudo  postulavSrit. 

M.  Spondeo  firmiter. 

A,  Salva  res  est. 

PONTANUS,  S.  J. 


22.— Tarde  Ludem  Petentes. 

Emmanuel,  Eustachius, 

Em,  Salvus  sis,  Eustachi. 

Eu,  O salve,  Emmanuel.  Quo  ire  tendis? 

Em.  In  scholam.  Quo  te  pedes  ? 

Eu,  Eodem. 

Em.  Ubi  libri  ? ubi  atramentarium  ? 

Eu.  Sub  pallio  et  axilla  gestito. 

Em.  Audistin’  primam? 

Eu.  Pridem. 

Em.  Ain’  tu  pridem?  Vfe  nobis ! 

Eu.  Quid  consternaris?  aut  quid  metuis  ? 

Em.  Quid  metuam  ? Quod  solent  sero  venientes. 
Ah  I 

Eu.  Ego  sane  probabilem  excusationem  adducam. 
Em.  Obsecro  quam  ? 

Eu.  Mater  me  cum  mandiitis  ad  sordrem  misit, 
cujus  responsum  renuntiandum  fuit  domum, 
et  absunt  illius  fedes  a nostris  longuis;  eo 
tardius  venio. 


Dialogues,  291 

Em,  Quid  si  lijuic  rationem  tanquam  commenti- 
tiam  repud  iet? 

Eu,  Fiducia  est  id  minime  facturum.  Nam  me 
ab  Imjuscemodi  mendaciunculis  temperare 
non  raro  expertns  didicit. 

Em,  Me  miserum  malique  fati!  quid  confingam, 
cum  (ut  hoc  aestivum,  et  pomeridianum  tern- 
pus  etiam  magno  natu  homines  invitare 
solet),  somno  captus  obdormierim  super 
libros,  in  extreme  sitae  sunt  fortunae  meae, 
nec  quid  agam  certuni  est. 

Eu,  Si  rem  ipsam  ingenue  confiteare,  forsitan  de- 
licti gratiam  faciet.  Quid  forsitan?  certe 
faciet;  exonera  te  metu. 

Em,  Obtemperabo  bene  monenti ; abstersisti  m6- 
tum.  At  enim  ecce  aliud  mihi  timorem 
objicit. 

Eu.  Aliud?  die,  quaeso. 

Em.  FormTdo  male,  ne  hie  elapsus,  alibi  in  casses 
incidam. 

Eu,  Alibi? 

Em.  Quae  memorller  pronuncianda  praescripsit 
baud  teneo  absolute. 

Eu.  Suspicari  fas  est,  non  te  inter  primes  interro- 
gatum  iri ; turn  ego,  qui  secundus  tibi  sedeo, 
suggeram  dissimulanter  et  fideliter. 

Em.  Id  amabo,  adjuva  me.  Summum  tibi  bene- 
ficium  debuero,  hoc  si  perlectum  dederis, 
nam  nunc  spes  opesque  meae  omnes  in  te 
sunt  sit;p. 

Eu,  Ambulemus  contentius. 

Em.  Tam  strenue  te  consequi  vix  possum. 


PONTANUS,  s.  J. 


292  Guide  to  Latin  Conversation, 


23. — Excusatio,  Absentia. 

Magisler^  Animadversorj  AntoniuSy  Joannes, 
Marcus, 

M.  Euge,  Animadversor,  adesdurn. 

A.  Adsura,  iinpera. 

M.  Quinam  hesterno  die  scholam  non  obierunt  ? 

A,  Qui  ? Antonins  Niger,  Joannes  Faber,  Marcus 
Sylvus. 

M,  Perpaucos  memoras. 

A,  Peliqui  ad  unum  omnes  coram  prsesentes 
affuerunt. 

M,  Extra  eos  videlicet,  qui  munusciilis  te  elingua- 
verunt. 

A,  Hoc  quidem  alias  cum  tentarent  nonnulli, 
semper  Austrum  perculerunt. 

M.  Probatus  es  adolescens,  et  Magistro  tuo  fidelis. 
Heus?  prodite  vos  in  medium  repente,  sta- 
tim,  sine  mora,  an  nondum  etiam?  Confes- 
tim,  inquam,  advolate.  Quid  babes,  An- 
toni, dicere  ad  excusandam  absentiam? 

A,  Ingens  quidam,  et  intolerabilis  dolor  occu- 
paverat  sinciput  meum.  Quocirca  mihi  in 
mandatis  dabat  mater,  extra  sedes  pedem  us- 
quam  pongrem. 

M,  Fabulne:  Tibi  ut  credam?  Non  ego  te  novi? 

A.  Si  verbis  meis  exigua  apud  te  est  fides,  certum 
liominem  ad  matrem  et  familiares  indaga- 
tum  allega. 

M.  Logi. 

A,  Hand  secus  reperies. 


Dialogues,  293 

M.  Somnium.  Quasi  vero  tu,  ut  es  callidus  et 
versipellis,  hoc  tuis  non  imposuisses,  tibi 
nimirum  condolere  caput.  Btudebas  ver- 
berationem  efiligere,  quae  propter  segnitiem 
te  manebat. 

A.  Neutiquam,  Praeceptor;  nonimposui  profecto; 
revera  nihil  finxi. 

M.  Poterone  hodie  verum  ex  isto  pu6ro  exscul- 
pere?  Cave  mihi  mendacii  quidquam. 

A,  Vera  loquor.  Si  aliter  fuerit  ac  dixi,  causae 
nihil  erit  quin  tibi  dem  poenas. 

M.  I sessum;  rem  ego  nunc  quidein  in  medio  re- 
linquam,  Tu,  bone  Faber,  quo  negotio  im- 
plicatus  tenebare? 

J,  Pater,  quopiam  profectus  ad  animum  suum 
relax andum  remittendumque,  me  perduxit 
illuc  secum. 

M,  Quo  profectus? 

J.  In  villulam  nostram,  quae  aliquot  millia  pas- 
suum  ab  urbe  distat. 

M.  Cur  pridie  a me  copiam  non  petebas?  ' 

J,  Noctu  hac  de  re  deliberavit  pater : turn  multo 
mane  in  viam  nos  dedimus,  ut  ad  te  adire 
nequivSrim,  nec  voluerim,  quod  verebar  ut 
cubitu  surrexisses. 

M,  Dictum  inopinatum  atque  mirabile,  te  alioqui 
somniculosissimum,  id  tempbris,  sub  galli 
cantum  scilicet,  experrectum.  Monstra  ac 
portenta  loqueris. 

J,  Videre  me  somnum  baud  sinebat  gratissimae 
missionis  exspectatio. 

M,  Quin  tu  exoravgras  patrem,  ut  hoc  promit- 
tfiret. 


294  Guide  to  Latin  Conversation, 

J.  Factum  est  ut,  patre  secundo,  villam  amoenis- 
simam  petivgrim,  ibique  animiim  studiorum 
perpetuitate,  fatigatum  triduo  isto  instau- 
ravSrim.  Proinde,  amabo,  mi  Pra:cex)tor, 
parce  ultra  quserere ; quandoquidem  te  clam 
non  est,  quanto  me  opere  schola  delectet, 
nusquam  ut  sim  libentius. 

M.  Qui  tibi  incessit  metus  poenarum  insolitus,  hie 
de  improvise  oratorem  te  reddidit.  Nunc 
condonabitur  erratum.  Posthac  nisi  quo- 
quo  modo  de  absentia  certiorem  me  feceris, 
verberibus  te  caedam,  ut  si  in  pistrino  mclS- 
res,  Percepisti  ? 

J,  Planissime. 

M,  Kestat  ut  te  quoque  purges,  solute  adolescens, 
et  omnium  inertium  inertissime.  Quid 
egisti?  aut  ubi  fuisti?  aut  quare  in  ludum 
non  venisti?  Quid  est,  Sylve?  Quid  taces? 

Mar.  Existimabam  esse  ferias  litterarias. 

M.  Eidiculum.  Hoccine  os  tuum?  istane  frons 
tua?  Ecquid,  o insulse,  nudiustertius  aut 
quartus  primum  auditiones  obire  coepisti; 
quomodo?  an  ter  nesciebas  vacation  i diem 
Jovis  consecratum  ? Hie  ego  te  manifestum 
mendacii  teneo. 

Mar.  Ast  mihi  ocenrrebat  heri  dies  Jovis. 

M.  Ast  ego  faxo  tibi  hodie  poena  occurrat.  Lepi- 
dum  capitulum.  Tene  errare  in  isto  nego- 
tio  tarn  antique,  tarn  note,  tarn  vulgato? 
Quamobrem  autem  horis  antemeridianis 
saltern  non  comparuisti  in  hoc  loco?  Prae- 
texis  culpam  hoc  figmento;  non  fit  mihi 
verisimile  quod  ais.  Illi,  illi  sodales  et  con- 


Dialogues.  295 

gerrones  tui  aliquo  te  ambuliltum,  aut  lusum 
te  avocarunt.  Phcenas  dabis. 

Mar.  Miser,  ah  ! miser,  cui  tarn  male  vertit  dolus. 
Sed  te  obtestor,  imam  banc  dimitte  noxiam, 
nec  sane  rursus  admittam. 

M.  Nihil  agis.  Pontanus,  s.  j. 


24. — Absentes. 

Benedictus,  Augustus. 

B.  Multdrura  dierum  intervallo  non  te  vidimus 
in  Gymnasio,  Augustine;  nec  tamen  fuit, 
quod  miratus  sum  vehementer,  cum  Prse- 
ceptor  te  requireret,  aut  mittSret  qui  ubi 
esses,  et  quid  ageres  investigaret.  Cur  abfu- 
isti  ? 

A.  Male  me  habebam ; idque  ut  ne  lateret  Magis- 

trum  curavi,  quo  bona  cum  ejus  venia,  et 
tut®  abesse  liceret. 

B.  Meritissimo  non  apparuisti : si  quidem  est,  ut 

autumas.  Convaluistine  ? 

A.  Nondum  plane  me  confirmavi. 

B.  Quandiu  segrotasti  ? 

A.  Quandiu  me  in  schola  non  conspexisti. 

B.  Hand  equidem  recorder  quantum  temp5ris  ab- 

bierit. 

A.  Dies  compluschli,  undeviginti  omnino. 

B.  Quid  erat  morbi  ? 

A.  Febricula. 

B.  Quo  medicamento  ei  subvenisti  ? 


296  Guide  to  Latin  Conversation. 

A.  Inedia  prope  sola,  qua,  maximos  quosque  mor-' 

bos,  et  gravissimos  depelli  solere,  aiebat. 
Magister  auctores  in  mediclna  claros  et  no- 
biles  asserere.  Vacuus  mihi  venter  crepi- 
tare,  ego  flocci  pendere. 

B.  Facili  negotio  consequere,  quae  interim  prse- 

cepta  nobilis  dictata  et  explicata  sunt. 

A.  Sic  mihi  persuasi:  et  in  earn  rem  si  non  recii- 

sas,  utar  tuis  suppeliis. 

B.  Kepetam  tibi  omnia,  et  rectissimis  tuis  atque 

optimis  studiis  non  gravate,  obsequar.  Quan-= 
do  te  rediturum  censes  ? 

A.  Secundum  Natalia  Domini.  At  tu  quid  va- 

garis?  Cur  non  es  in  ludo  ? 

B,  Eram  in  itinere  cum  libris : ecce  tibi,  pompa 

procedit  ferentium  instrumenta  pugilatus. 
Ego  illos  sequi  in  aulam  curiae:  ibi  ludicrum 
illud  certamen  certantes  spectavi  voluptate 
mirifica.  Nam  ubi  aetas  maturuSrit,  eam- 
dem  artem  addiscere  cogito : quandoquidem 
disciplinis  liberalibus  non  est  aliena.  Novi 
per  plures  litteratos  eosdemque  pugiles  non 
spernendos. 

A.  Crastina  luce  quam  expurgationem  habebis? 

B.  Intendenda  erit  aliqua  fallacia,  quae  me  virga- 

rum  periculo  eximat:  nox  dabit  consilium. 
Simendacium  dixero,solensmeomorefecero. 

A.  Timeo  ne  aliorsum  cadat  res,  et  tu  propter 

hanc  curiositatem  spectandorum  pugllum 
sine  vibicibus  a Magistro  non  dimittare. 

B.  Evasi  non  semel  confictis  causis  absentiae. 

A.  Bestiae  quaedam  cum  canibus  bis,  ter,  quater 
elapsae  fuerint,  tandem  capiuntur  et  pereunt. 


Dialogues,  297 

B.  Oh,  non  adimet  mihi  vitam  ista  verberatio... 
A.  Tua  res  agitur. 

PONTANUS,  S.  J. 


25. — Amissus  et  Promissus  Liber. 

Udalricus,  Olho. 

U,  Quid  vult  hie  fletus  ? 

O.  Amisi  librnm. 

U.  Quern? 

O.  Emmanuelis  Grammaticam. 

U,  In  scholane? 

O,  In  schola. 

U.  Quo  tempore. 

0,  Hoc  ipso  die,  ante  prandium:  cum  enim  dato 
signo  discedendum  esset  domum,  egoque 
libellos  meos  colligSrem,  hunc  non  inveni. 

U,  Qufiesivistine  apud  viclnos? 

O.  Ac  diligentissime.  Respondent  omnes  se  esse 
extra  noxiam,  ne  habere,  nec  scire  quis  ha- 
beat. 

U,  Non  tu  illico  ad  Prfeceptorem  ? 

0.  Immo ; sed  praecepit  ut  se  appellarem  denuo 
post  meridiem. 

U,  Appella. 

O.  Despero  me  recuperaturum. 

Z7.  Alias  alii  sues  amiserunt. 

0.  Sic  est  ? 

U.  Nonne  recuperarunt  ? 

0,  Quidam,  non  omnes.  Et  hi,  quod  rem  suam 
male  custodissent,  aut  in  ludo  a Doctore, 


298  Guide  to  Latin  Conversation. 

aut  domi  a paremibus  vapularunt  liberaliter. 
Quod  si  hodie  librum  meum  non  recepSro, 
certiores  faciam  ipsos  oportet^  ut  pro  hoc 
malo  mihi  dent  malum. 

U.  Juvabo  te  in  quseritando  Emmanuele  tuo ; si 
non  in  veneris  est  mihi  ali  quanto  tritius  hoc 
ipso  exemplar  ejusdem,  id  dabo  tibi  pro- 
prium. 

O.  Si  non  simulate  promittis,  porrige  dextSram. 

U.  En. 

0.  Offudisti  aquam  : rediit  animus,  et  cura  omnis 
ex  corde  excessit. 

U.  Lsetus  sum  quod  te  tranquillavi.  Yse  illi,  qui 
se  hujus  furti  astrinxit:  nam  et  librum 
minime  retinebit,  et  uberius  quam  tu  plo- 
rabit. 

0.  Furem  hunc  mihi  dari  in  conspectum  gestio  : 
coram  in  os  laudarem  ipsum,  et  capillos 
conscinderem. 

PONTANUS,  s.  j. 


26# — Charts  in  Membranam  Consults. 

ChristophoruSf  Hugo. 

Mi  Hugo,  est  quod  abs  te  petam. 

Pete  audacter. 

Insue  mihi  in  membranam  hasce  chartas  puras. 
Ipsemet  insueres. 

Expers  sum  hujus  artificii : atque  ut  id  credas, 
inspice  hunc  librum,  quam  sit  iiiconcinne 
distorteque  consutus. 


Dialogues,  299 

H.  JSTec  me  Bibliopegus  erudivit. 

Cl^Attilinen,  quasi  eruditus  eleganter  id  facis. 

H.  Si  cui  optime  placet,  ei  optime  facio.  Com- 
plicastine  jam  cliartas  tuas? 

C.  Max  line,  iste  sunt. 

H,  Da  filum,  acum,  membranam. 

C.  Cape  omnia. 

II.  Filum  oportet  ceratum  esse  ut  opus  evadat 
diuturnius. 

C.  Hens,  pu6ri,  quis  secum  afFert  seram  ? 

H.  In  meo  sacculo  quBeram.  Aliquid  certe,  re- 
perio,  cerani  candidam ; commodissima  est 
huic  rei;  nuper  mihi  hoc  frustillum  dona- 
vit  sedituus  ad  tales  usus.  Tu  porro  atten- 
tus  aspice  me  suentem,  et  artem  disce,  quo 
posthac  aliena  opera  indigeas. 

0.  Aspicio  intentis  oculis. 

H.  Ecce  quemadmodum  chartam  cbartae  arctius 
conjungo,  ut  spatium  inter  illas  nullum  in- 
tercedat. 

Video. 

Item  quemadmodum  supra  et  infra  sunt  aequa- 
les  inter  se ; nulla  prominet. 

Apte,  artificiose. 

Nec  foris  in  tergo  fila  superiora  inferioribus 
longiore  visuntur:  nec  primum  a secundo 
majore  intervallo  distat  quam  secundum  a 
tertio,  tertium  a quarto. 

Perite. 

Nodi  parvi,  et  intus  omnes. 

Sane. 

Nunc  tu  cultellum  accipSsis,  partesque  char- 
tarum  superiores  caute  scindendo  ap6ri. 


300  Guide  to  Latin  Conversation, 

C,  Pro  ista  opera  referetur  gratia  tibi,  mi  Hugo. 
H.  Satis  gratiarum  retulSris,  si  me  amavgris,  et 
majdre  quadam  cura  et  alacritate  quam  hu- 
cusque  didicer  is. 

C.  Utrumque  prsestiturum  tibi  recipio. 

PONTANUS,  S.  J. 


27.— Mutatio  Calami. 

ConradinuSy  Pigmenius, 

C.  Da  mihi,  oro,  utendum  calamum. 

P.  Nullos  habeo  calamos  hodie,  quos  tibi  dem 
mutuos. 

C,  Thecam  plenam  apud  te  vidi. 

P.  Per  somnium  fortassis.  Sed  dicam  uno  verbo 
rem  totam  : nullos  habeo  quos  tu  commoda- 
tos  retineas. 

C,  Quae  tam  mala  mens  in  banc  te  suspicionem 
impellit?  tam  perverse  de  me  existimas? 
eho,  nondurn  nosti  mores  meos?  verum^  ne 
sis  in  mora,  da  mutuum  calamum. 

P.  Ubi  tui  ? 

C,  Meliusculos  relTqui  domi,  deteriores  portavi 
mecum  per  imprudentiam. 

P.  At  tu  meum  quoque  disperdSres,  aut  nimium 
premendo,  aut  ipso  instinctu,  ad  fundum 
atramentarii  allidendo  videlicet. 

C.  Leviter  ducam  per  chartam,  sensim  intingam^ 
salva  cuspide. 

P.  Multane  descripturus  ? 


Dialogues,  301 

C,  Tantumm5do  versus  aliquot  a Prfeceptore  post 
horam  explanandos : ut  nimirum  glossiilas 
interser^re  queani,  nam  retinere  eas  non 
possum  ob  tenuitfitem  memorise.  Si  quid 
mutuaberis  a me,  seu  calamos,  seu  papyrum, 
seu  librum,  seu  quid  aliud,  dabitur  mutuum, 
baud  gravate. 

P.  Ecce  tibi  probatum  calamum  quern  dono ; tuus 
esto. 

€.  Multum  te,  mi  Pigmeni,  de  istac  liberalitate, 
amo.  Experiar.  Profecto  idoneus  est,  si  quis 
alius,  ad  decore  formandas  litteras. 

PoJfTANUS,  s.  J. 


28. — Calami  Appakatio. 

Vedastus^  Balthasojr, 

K Cum  baud  invenuste  pingas  elementa,  doleo 
tibi  nec  cbartam  esse  bonam,  nec  calamos 
aptos. 

B,  Ab  bis  singulis  fateor  me  inopem  Cbarta  nec 
Candida  multum,  nec  firma  et  plana,  sed  as- 
pera,  scabra,  et  pilis  pravissimis  plena,  quos 
cum  a calami  crena  detrabo,  scis  ipse  quales 
efFormentur  litterse.  Sed  quod  intolerabilius 
mibi  accidit,  etiam  perfluit,  verum  bsec 
culpa  sit  atramenti  potius,  quod,  cum  esset 
beri  spissum  valde,  aqua  nimia  eflecit  dilu- 
tissimum  et  subalbidum.  Calamos  ad  usum 
accommodare  cultello  prorsus  nescio;  et  te 
etiam  atque  etiam  vebementer  rogo,  ut  banc 
rem  me  doceas,  si  ipse  scias. 


302  Guide  to  Latin  Conversation, 

V,  MisSret  me  tui,  qui  pene  solus  ign5res,  quod 
condiscipuli  tui  didicerunt  magnam  partem, 

B.  Libera  tu  me  ista  ignorantia. 

V,  Ausculta  igitur.  Anserinte  pennse  sunt  ad 
scribendum  imprimis  appositse,  iisque  plu- 
ries  utimur,  ac  ssepius  quam  pavonum  aut 
cygnorum,  quarum  illye  nirais  sunt  durse,  hse 
nimis  ampise  quamquam  diutius  bonse  per- 
manent atque  anserinse. 

B,  Teneo. 

V.  Ex  his  ipsis  anserinis  mellores  judicantur  quae 
sunt  pellucidae,  mediocriter  durae,  caule  lon- 
giore,  ampliore,  firmiore.  Quae  autem  ha- 
bent  caulem  brevem,  angustum,  et  sunt  ad- 
modum  durse,  ut  quae  inhaerent  extremae 
alae,  non  probantur. 

B.  Jam  noverim  deligere  pennas. 

V.  Ubi  delegeris,  ita  parabis.  Eescindes  eamdem, 
plumiilas  utrinque  detrrdies,  scalpelli  tergo 
cavum  pennae  laevigabis,  extremum  cavi  seu 
caput  rescindes  ex  utraque  parte,  antrorsum 
et  retrorsum  hoc  modo,  ut  fiat  bifurcata 
(aspice).  Tantum  porro  resecabis  quantum 
latus  est  unguis  auricularis  digiti. 

B,  Meminero. 

V,  Post  haec  in  dorso  crenam  facies;  id  est  cala- 
mum  cuspide  cultelli,  sivi  extreme  cultello 
juste  per  medium  scindes,  sic  ut  fissio  seu 
incisura  diametro  dorsi  pariter  pene  aequali- 
terque  respondeat.  Turn  ubi  adhuc  ali- 
quantillum  deorsum  a fronte  exsecueris,  a 
dextris  et  sinistris  acu6re  calamum,  et  mu- 
cronem  facere  perges;  seu  aequabis  duos  illos 


Dialogues.  303 

pedunctilos,  sive  crnscMa.  Nunc  me  vide, 
quom5do  indita  crena  utrumque  horum  ab- 
solvam. 

B.  Observe. 

V.  Rastellum  hoc,  quern  mucronem  antea  vocavi, 
temperatre  gracilitatis  esse  debet,  de  quo 
quanto  plus  abscideris,  tanto  habebis  cala- 
mum  obtusiorem,  et  grandioribus  notis  du- 
cendis  aptiorem:  dextra  tamen  pars,  in 
quam  calamus,  dum  scribimus,  incumbit, 
sit  aliquanto  altior  sinistra,  quod  discrimen 
adeo  sit  minutum,  vix  ut  perspiciatur.  Age, 
experiamur  hunc  nostrum.  Accipe,  vide 
an  placeat.  Quare  sic  eum  capis? 

B.  Sic  assuevi. 

V.  Tene  pollice  et  medio  digito,  molliterque 
superpone  indicem,  sic ; ita  minus  vacillabit 
manus,  et  firmius  earn  chartse  imprimes.  Sit 
autem  brachium  usque  ad  cubitum  libSrum, 
dum  scribis,  et  pondSre  suo  tabulae  seu  plu- 
teo  innitatur,  tota  autem  manus  auricular!. 
Intuere  me  scribentem. 

B.  Imitabor  ad  unguem,  et  quibuscumque  officiis 
potSro,  tuam  erga  me  humanitatem  aut  ob- 
ruam  aut  exaequabo. 

PONTANUS,  s.  J. 


29. — Frijstiiatio  Petiti  Atramenti. 
Simplicius^  Zephyrinus. 

S,  Magnum  apud  me  beneficium  ponSret,  qui 
pauxillum  atramenti  in  vasciilum  hoc 


304  Guide  to  Latm  Conversation, 

meum,  ciijus  linte51um  pene  exaruit,  infun- 
d6re  de  suo  dignaretur.  Si  gossypium,  aut 
tomentum  imposuissem,  et  calrimos  intin- 
gen  do  coiTupissem,  jam  pridem  atramento 
caruissem.  Tu^  Zephyrine,  quoniam  cir- 
cumfers  atramentarium  instar  lampadis  aut 
mortar ii  vastum  et  amplum,  ne  deneges 
mihi  ad  incitas  redacto,  quam  submisse  peto 
stipe m seu  eleemosynam. 

Z,  Vix  quarta  pars  horoe  prseteriit,  cum  alius 
idem  quoque  me  poposcit:  et  dedi.  Nunc 
si  tibi  similiter  dedero,  veniet  tertius,  de- 
inde  quartus,  deinde  quintus,  et  ita  me  ex- 
armabitis  omnlno,  et  mendicitatem  mihi 
afferetis. 

S,  Non  venient,  interpono  fidem  meam. 

Z.  Qui  scis? 

S,  Vidi  cum  intinggrent  calamos,  referre  eos  ex 
atramentariolis  madidissimos. 

Z.  Quin  aquam  infundis? 

S,  Exeundum  esse  e schola  currendumque  ad  fon- 
tem  in  forum  propter  sex  aut  septem  aquse 
guttulas. 

Z.  Inspue. 

S,  Linguam  nimis  siccam  gero.  Da  si  quid  das, 
et  si  vis  dare  bis,  da  cito  semel. 

Z.  Aliam  quercum  exciite,  aliunde  exora  quo  in- 
diges:  atramentum  hoc  mihi  coxi,  non  tibi. 

S,  Saltern  da  mutuum,  si  non  vis  gratuito,  rem 
tantillam. 

Z,  Pergin’  aures  tundere?  abi  hinc. 

S,  Aliquando  tu  etiam  egebis  aliquo:  turn  acce- 
dito  ad  Simplicium ; per  pari  referet.  Spec- 


Dialogues,  305 

tate  hiijns  Zephyrini  inhumanitatem  et 
avaritiam : ego  te  pro  istis  factis  mactabo 
infortunio. 

PONTANUS,  S.  J. 


30. — Elementokum  Conformatio. 

JosiaSy  Exaperius, 

J,  O scitissimum  archetypon!  o speciosissimas 
litteras  I o illecebras ! Divina,  qnod  aiunt, 
virgiila  adeptus  es  banc  elegantiam.  Sed 
unde  ? 

E,  Mens  germanus  patris  jussu  maim  sua  mihi 
confecit. 

J,  Ubi  poiTo  ipse  didicit  ductus  bosce  bellissimos? 

E,  Semper  bujus  artibcii  studiosus  fuit  et  in 
quemdam  magistrum  anno  proximo  superi- 
ore  incidit,  qui  Latinas,  Grsecas,  Germani- 
cas  pingebat  excellentissime. 

Exemplar  et  prototypon  quoddam  mibi  quo- 

. que  datum  est  muneri  ab  amico : verum  prse 
tuo  sordet.  En. 

E.  Quare  contemnis?  Si  ad  istum  modum  ac 
formam  effinxeris  elementa,  ut  in  bac  tua 
papyro  efFecta  conspiciuntur,  judicabo  te 
oleum  non  perdidisse. 

7.  Atqui  optima  imitandi  cupido  assidue  versat 
animum  meum. 

E,  Atqui  bic  non  quseritur  optimum. 

/.  Laudatur  tamen. 

20 


306  Guide  to  Latin  Conversation, 


E,  Non  nego. 

J,  Ostende  mihi  tuam  maniim. 

E,  Ecce. 

J.  Quasdam  formas  propemSdum  perfecte,  quas- 
dam  non  assequ6ris,  quod  pace  dixerim  tua. 

E.  Paulatim  et  consuetudine  imitandi  ass^quar. 

J.  Prohl  quam  decentia  /.  qu am  decora  p.  q.  et 
omnes  denique  caudatas  litteras  facit  ille 
frater  tuus? 

E.  Quid  notas  grandiores  ? Nonne  amas? 

J.  Mirifice. 

E,  Aspice  A,  vide  D,  et  M,  tanquam  si  ex  typis 
seneis  in  cliartam  essent  impressse. 

J,  Ipsa  vero  quae  alphabeto  subjecta  est  scrip tura, 
quam  ad  lineam  rectam  sine  linea  directis 
versibus!  quam  sequalibus  sursum  ac  deor- 
sum  elementis  I Unum  te  volo. 

E,  Vel  decern. 

J.  Nonne  tibi  prsecepta  dat  pingendi,  et  lapsus 
corrigit  ? 

E.  Certe:  et  nonnunquam  sua  manu  meam  tenen- 
tem  calamum  comprebendit,  atque  alienis 
digitis  pingit,  ut  ego  tractibus  litterarum 
bac  ratione  assuescam. 

J,  Inires  a me  non  vulgarem  gratiam,  si  ex- 
emplum  a fratre  mibi  curares. 

E.  Difficulter  inducam.  Nibilomlnus  quoniam 
te  tanto  studio  pulcbre  pingendorum  cbar- 
acterum  ardere  animadverto,  curabo,  ut  voti 
compos  fias. 

J.  Quotum  intra  diem  polliceris  daturum  in 
manus  ? 

E,  Intra  quartum. 


Dialogues.  307 

J.  Perlubenter  gratissimum  hoc  donum  tamdiu 
expectfibo,  cogitaboque  interim  quo  te  hono- 
rario  remungrer. 

E.  Sic  habeto  me  gratuito  hoc  opSris  non  esse 
facturum. 

PONTANUS,  S.  J. 


31. — SiLENTIUM  ET  AtTENTIO. 

SigismunduSf  Coelestinus. 

S.  Dupliciter  peccatur  in  gymnasio  quotidie,  ah 
aliis  hoc,  ab  aliis  illo  modo. 

0.  Quae  sunt  ista  peccata? 

S.  Confabulari  et  Prseceptori  non  attendgre. 

C.  Qui  prills  designant  utroque  tenentur. 

S.  Ita  prorsus  existimo.  V erum  qui  aliud,  alibi 
oculis  curiose  divagantur,  pingunt  animalia, 
equites,  stultos,  libellos  ineptos  legunt, 
chartas  et  scamna  conscindunt,  illi  in  pos- 
teriore  genere  culpam  castigabilem  com- 
mittunt. 

C.  Vere  dictum  sentio  et  novi  quorum  ista  est 
consuetudo. 

S.  Tu  ipse  unus  de  illis  es. 

0.  Eg6ne? 

S.  Ita;  nse. 

C.  Falso  hoc  in  me  vitium  confers. 

S.  Mentiri  non  est  meum. 

C.  Attentissime  audio. 

S,  Non  semper. 


308  Guide  to  Latin  Conversation, 

C,  Quando  eorum  quae  tu  commemorasti  allquid 
ago,  quasi  si  quid  per  transennam  inspi- 
cerem,  et  levi  brachio  id  fit. 

S.  Ut  elevat  hie  peccatum  suum  ? 

C,  Haud  elevo ; ut  ioquor,  ■ ita  res. 

S.  Quin  est  quando  sermunculos  seris  cum  proxi- 
mis. 

C,  Demiror  tantum  tibi  esse  otii  a rebus  tuis,  ut 
aliena  cures. 

S.  Tam  sine  pudore  id  perpetras,  ut  non  possim 
non  notare ; videret  vel  caecus,  audiret  etiam 
surdus. 

C.  Vicissim  te  captabo. 

S.  Capta,  non  capies  tamen.  Sed  extra  jocum : 
desiste,  si  te  amas,  ab  hujusmodi,  virtutibus, 
et  noli  cum  te  ipsum  priviire  tan  tar  um  utili- 
tatum  fructu,  turn  alios  impedlre. 

C.  Quos  alios impedio  cum tenuissimo  sono  loquar ? 

S,  Qui  propius  tibi  assident,  dextra,  sinistra  et  a 
tergo. 

(7.  Apage  cum  superstitiosa  ista  religiSne  tua. 

S.  Amice  monenti  volens  obsecunda,  et  boni  con- 
sule:  alioqui  coactus,  nonmihi,  sed  Magistro. 

C.  Adeo  infanda  hsec  tibi  peccata  videntur  ? 

S.  Magn:i  procul  dubio  suo  in  genere.  Nam  quid 
indignius  ac  turpius  in  schola  delinqui 
possit,  baud  dispicio. 

C.  Nisi  aut  ego  mutus  fiam,  aut  tu  obsurdescas, 
difficile  pax  inter  nos  erit. 

S,  Tu  considera  quorsum  eas,  et  quid  tibi  futu- 
rum  sit.  Auceps  quando  concinnavit  aream, 
effiindit  cibum  : aves  assiiescunt,  ssepe  edunt : 
semel  si  sunt  captse,  rem  solvunt  aiicuni. 


Dialogues.  309 

C.  IntellTgo  parab51am.  Op6re  maximo  dabitur 
opera,  ne  fraudi  sit  hoc  aucupium. 

PONTANUS,  S.  J. 


32. — Observator. 

Observatory  Athanasim,  MalthceuSy  Bonifaeius. 

0.  Vos  tres  lingnas  geritis  impense  libgras  et  ex- 
pedltas,  loquacitas  vobis  dominatior;  meam 
admonitionemcoiiteiimitisac  pro  niliilo  pu- 
tatis.  Ecce  in  fabulatorum  indiceni  vos 
refero.  Si  Pegaso  velocioi'es  sitis,  numquam 
hodie  effugietis  infortunium. 

A.  Connivisti  alias,  connive  nunc  etiam,  et  muta 

istam  men  tern,  rogo;  tacebo  deinceps  ut 
piscis. 

M.  Si  nomina  nostra  in  catalogum  retuleris,  erit 
milii,  quod  Prseceptori  de  te  narrem. 

O.  Quid  dices? 

M.  Cognosces. 

O,  Minas  jactare  cuivis  obvium  est. 

M.  Experieris. 

0.  Nullius  in  me  maleficii  crimen  admisi,  cujus 
me  stimiilet  conscientia. 

M.  Senties. 

O.  Nullum  inquam,  crimen  incurri,  quo  tu  me 
accersas ; et  non  ignoro  technas  tuas. 

M.  Videbis. 

B.  scribe  nomen  meum  in  tabula,  donabo  tibi 
quidpiam. 


310  Guide  to  Latin  Conversation. 


0.  Eg5ne  ut  patiar  me  abs  te  corrumpi  muneri- 
biis  ? 

B.  Lepidissimum  est. 

0.  Non  euro. 

B,  Simul  aspexgris,  appStes. 

O.  Mitte  nugari,  nihil  babes  quod  dones. 

A.  Habet  certe. 

0.  Quin  ostendis? 

B.  Ecce  imago  longe  venustissima : Augustissima 

Dei  mater  puerum  Jesum  ulnis  sustmens. 
Videtisut  amabiliter  arrideat  nobis  divinissi- 
mus  atque  bellissimus  infans? 

O.  Hanceme  daturus  es? 

B.  Daturus,  si  pollicere  silentium. 

0.  Polliceor,  da. 

B.  Qu90  res  feliciter  ambdbus  eveniat ! accipe. 
M.O  factum  bene!  jam  tu,  incorruptissime  ob- 
servator,  nec  me,  nec  Athanasium  audebis 
accusare. 

0,  Quapropter  non  auderem  ? 

A.  Quia  nos  te  accusaremus,  et  tu  penderes  poenas 
non  leves,  quod  Prseceptori  infidelis  ac  per- 
fidus  extitisses. 

0.  Ignosco  vobis  similiter,  ut  Bonifacio. 

M.  Perplacet.  Discede  jam  bine,  observa  alios. 

A.  Prob!  quantum  boni  adepti  sumus  bac  luce, 

qui  ab  isto  quidem  observatore  quoad  volu- 
erimus  tuti  simus. 

B.  Quinam? 

A.  Si  de  fracta  lege  silentii  postulare  quemquam 
e nobis  meditabitur,  objiciemus  illi,  quam 
abs  te  accipgre  non  recusavit  elegantem  pic- 
turam  ut  sileret:  mutire  non  audebit.  Nam 


Dialogues,  311 

tribus,  tibi  qui  donasti,  mihi  et  Matthseo 
testibus  oculatis  plus  utique  quam  illi  soli 
vel  jiirato  credet  Magister.  Perjurissimum 
dicet,  si  dqjeraverit. 

M.  Via  reperta  est  commodissima  ad  evadenda 
verbera,  propter  istam  congressionem  nos- 
tram  videlicet  imminentia.  V ah. 

PONTANUS,  S.  J. 


33. — Accusatio  Varia  Scholastica. 

Prceceptor,  Dlscipuli. 

Bias,  At,  at,  ecce,  nunc  capti  estis:  nonne  con- 
fabulamini? 

Clem.  Certe  fatemur  ingenue : sed  te,  quseso,  mi 
Blasi,  ne  velis  nos  notare. 

Bias,  Ergo  conticescite : connivebo.  Heus  tu, 
Prspceptor  adest. 

Clem.  Quid  turn  ? 

Bias.  Eespice  ad  ilium. 

Clem.  Quamobrem? 

Bias.  Ut  ei  caput  aperias  et  venientem  salutes. 

Clem.  Sicdecet:  sed  adhuc  cogitabam... 

Bias.  Reverende  Do  mine,  admonitione  mea  non 
desinunt  tumultuari. 

PrcBC.  Quinam  auctores  sunt  turbarum  ? 

^las,  Felix  jam  inde  ab  ingressu  suo  nihil  aliud 
quam  garrivit.  Gregorius  sursum  deor- 
sum  de  scamnis  saltitat. 

Greg.  Placetne  Reverentiae  vestrae  ut  respondeam? 

Pr.  Quid  dices  ? 


312  Guide  to  Latin  Conversation, 

Greg.  Felix  exturbavit  me  de  loco  meo,  et  pro* 
triisit  cubito,  lit  de  scamno  decidgrCm. 

Fel.  En  mihi,  GregSri,  decussisti  pileum. 

Bias.  Ita  se  res  habet,  Eeverende  Domine ; Gre^ 
gorius  prior  FelTcem  adortus  est. 

Pr.  ^ovi  te  ego,  Gregdri,  quam  sis  petulans : 
dabis  mihi  poenas. 

Bias.  Clemens  mihi  minatus  est  verbdra,  quia 
notavi  petulantem. 

Pr.  Siccine  ? 

Bias.  Prodi,  inquiebat,  e schola  in  plateam  : im- 
pingam  tibi  alapas;  omnes  dentes  labe- 
faciam  tibi. 

Pr.  Istuc  ergo  volo  ipsum  experiri : ego  quo- 
que  in  ipsum  depugnabo,  et  tentabimus 
uter  viribus  plus  valeat. 

Flor.  Prseceptor,  Kemigius  mihi  assiduo  crines 
vellicat. 

Bern.  Ille  a tergo  imponit  scamno  pedes,  et  chla- 
mydem  meam  calceorum  luto  contaminat. 

Flor.  Immo,  tu,  Eemigi,  rapuisti  e manibus  pen- 
sum  et  concerpsisti. 

Bern.  Domine,  Florus  modo  conspuit  libros  meos, 
modo  atramentum  adspergit  scripturse, 
et  foedat  maculis  chartas  meas  : non  sinit 
me  momento  esse  quietum. 

Pr.  Mox  ego  adero  vobis,  et  faciam  altercandi 
finem. — Jac5be,  quis  tuam  sic  unguibus 
laceravit  faciem,  videris  cum  felibus  con- 
curisse. 

Jac.  Acceptum  id  refero  Gaspari  nostro. 

Gas.  Prior  me  invasit : ego  me  defendi,  Domme : 
pulsabat  me,  quantum  poterat. 


Dialogues,  313 

Jac,  Equidem  jocabar:  at  ille  serio  agens  de- 
jecit  me  in  terram,  et  al^pas  impegit  ad 
satietatem:  distraxit  mihi  auriculas ; 

misSris  excepit  mod  is. 

P/\  O Gaspar,  Gaspar,  tuam  istam  semel  com- 
pescam  lasciviam. 

Don,  Kaphael  praetereunti  sacerdoti  nunquam 
assiirgit;  numquam  caput  aperit. 

Pr.  Quid  praeterea  observasti.^ 

Don,  Simon  et  Henricus,  ut  egressi  erant  templo. 
singulari  certamine  decertarunt. 

Pr,  Audiamus  eventum  pugnae. 

Don,  Ponunt  utrinque  pallia  et  libros  humi : con- 
sistunt  altrinsjcus:  librant  brachia  et 

pugnos.  Sine  mora  involarunt  et  se  in- 
vicem  pugnis  ceciderunt.  Circumfluunt 
pueri,  succlamant;  risus  tollitur  incondi- 
tus:  turbae  fiunt  mirabiles. 

Pr,  liter  victoria  potitus  est? 

Don,  Uterque  multatus  est  probe.  Simon  e nari- 
bus  cru5rem  emisit:  Henricus  oculum 
plagis  lividum  retulit. 

Pr,  Belle!  meae  nunc  sunt  partes  ut  pacem 
conciliem. 

Don.  Ludicrafuit  velitatio,  Praeceptor:  non  age- 
batur  de  capite. 

Pr,  Nec  in  schola,  ubi  redierint,  agetur  de 
capite,  sed  de  poena. 

Ben,  Redde  mihi  meum  Ciceronem,  Christo- 
phore. 

Christ.  Quern  Cicerdnem  repStis? 

Ben.  Meum,  abstrusisti  quopiam. 

Christ,  Hodie  numquam  vidi. 


314  Guide  to  Latin  Conversation, 

Ben,  Immo  clam  surripuisti. 

Christ,  Domine,  ait  benedictus  me  sibi  furto  abstu* 
lisse  Ciceronem. 

Pr,  Fecisti,  necne? 

Christ,  Hoc  ut  fecerim?  malim  egere  indigne, 
quam  clepere. 

Ben,  Fabtilse:  idem  nnper  sufFuratus  mihi  est 
chartam  de  capsula;  deprehendi  in  faci- 
n5re. 

Christ.  Mutuiibar  raodo,  alinm  deinde  restitui. 

Pr.  Jacebit  sub  scamno  de  quo  litigatis  Cicero. 

Ben,  Investigavi,  non  invenio. 

Pr.  Excute  pallium,  et  peram,  alicunde  excldet. 

Christ,  En,  Prseceptor,  jacet  ante  pedes;  nempe 
% ego  abstulgram  ? Agam  injuriarum. 

Nat.  Siccine,  Gratiane  ? scribis  pensum  in  schola  ? 

Grat.  Quid  tua  id  refert? 

Nat.  Jussus  sum  observare  vicinos:  deteam  te 
ad  Pr?eceptorem. 

Grat.  Id  ego  euro  scilicet : i,  curre : tamen  non 
feceris  impune. 

Nat,  Neque  has  minas  adeo  Magistrum  celavSro. 

Grat.  Die  quidquid  in  buccam  venSrit,  non  la- 
boro. 

Mart.  Decurise  prsefectus  nostrae  notavit  me  signo 
ignorantiae. 

Vit.  Merito : ad  singulos  versus  haesitas. 

3fart.  Immo  non  amplius  bis  me  fefellit  memoria. 

Vit.  Certabo  quovis  pigndre  ignorare  te  lectio- 
nem:  sit  Magister  arbiter. 

Pr.  Quid  deponis,  Vite,  si  citra  errorem  reddi- 
derit  ? 

Vit.  Ego  pro  illo  luam. 


Dialogues.  315 

Pr.  Dura  conditio:  sed  quid  si  causa  cadas? 

Vit.  Equidem  stabo  conventis. 

Or.  Pei’kditemur. 

Van  Torre,  s.  j. 


34. — Temeraria  Suspicio. 
JBurJcardus,  Alipius. 

B.  Me  infortunatissimum ! Nullus  dies  abit  quin 
amittam  aliquid,  nunc  atramentariolum, 
nunc  papyrum,  nunclibelluru  aliquem,  nunc 
calamuin  ut  in  pr?esens:  schola  ista  est 
plena  furum,  nec  poenarum  ullus  jam  hie 
est  metus. 

A,  Nse  tu  nos  tarn  inconsulto  in  crimen  vocavgris. 

B.  Aliquem  vestrum  mihi  surripuisse  calamum 

oportet. 

A.  Qui  scis  te  attulisse  ? 

B.  Qui  sciam?  nonne  hoc  litterarum  paulo  ante 

exaravi? 

A,  Utere  alio  interim,  dum  priorem  recupSres. 

B,  Nee  uuum  pricterea  mecum  attuli. 

A.  Suadeo  ut  sit,  quod  tu  semper  possis  avertere. 
Libentius  sane  tu  cum  malo  quiescis,  an  sine 
malo,  si  copia  est  ? 

R Quis  potuit  clepsisse  nisi  qui  mihi  sedet  proxi- 
mus? 

d.  Quid  ergo  ? Joannes  tibi  a dextris  non  assidet, 
sicuti  ego  a sinistris?  Cur  non  potius  ilium 
quam  me  arcessis  furti  hujus? 


316  Guide  to  Latin  Conversation, 

B.  Joannem  novi,  mallet  spoliari  suis,  quam 
minimum  quippiam  sublegSre  de  meis : dis- 
similis  tui  est. 

A.  Certe  dignus  es  virgis. 

B.  Tace  de  virgis:  qiiare  me  his  dignum  depiitas? 

A.  Quia  ire  de  falsum  per  impudentem  audaciam 

sine  argumento  pronuncias. 

B,  Hei,  utinam  haberem  calamum  meum : quern 

eo  molestius  amitto,  quod  tertium  jam  men- 
sem usus  sum,  adeo  bonus  et  firmus  est. 

A,  Quid  si  reddidero  tibi  calamum  tuum? 

B,  Qui  reddit,  abstulit ; atque  hoc  est,  quod  mihi 

dudura  videbatur. 

A,  Non  est  hoc  semper  cons^quens,  inepte.  Tu 

ibi  abstulisti. 

B.  QuomSdo?  quis  post  hommum  genus  natum 

sibi  quidquam  absliilit  ? 

A,  Quia  super  auriciilam,  ut  mos  obtinet,  reposu- 

isti,  postea  es  oblltus,  quodque  non  amisSras 
qusesivisti  et  alios  furatos  putavisti.  En  tibi 
tuum  optatissimum  calamum : deinceps 

quoties  amiseris,  aurichlam  dexteram  inter- 
roga  prills,  an  viderit  calamum  quam  de 
innocentibus  mentiare. 

B.  Mi  Alipi,  mi  Alipi.  Gratias  ago  tibi;  ignosce, 

obsecro,  quod  tecum  egi  suspiciosius,  atque 
immodestius. 


PONTANUS,  s.  J. 


Dialogues.  317 

35.— Colloquium  nsr  Schola. 

Georgius^  Thomas. 

G.  Oho!  Thoma,  jam  ulciscar  me.  Frequenter 
abs  te  accusatus,  paria  repdnam. 

T.  Aliquoties,  accusavi  te,  non  eo  inficias : saepius, 
nego. 

G.  Quare  autem  vel  aliquoties? 

T.  Quod  commerueras,  et  mihi  quoque  non  plus 
parsum  est  ab  aliis. 

G.  Nunquam  te  laesi. 

T.  Immo  reum  me  fecisti. 

G.  Nunquam. 

1\  Quid  est  porro  quod  me  cogitas  accusare? 
Quid  culpa3  contraxi? 

G.  Scamnum  eultello  scriptorio  conscindis,  quod 
prohibuit  Praeceptor,  et  tuum  nomen  inci- 
dis,  quod  gravius  prohibuit. 

T.  Oro  te,  tace,  cera  complebo  sulcos  illos,  aut 
radam  lignum,  ne  appareant  litterae. 

G.  Vah  consilium  callidum  1 Quid  dabis  in  loco 
mercedis  ? 

T.  Submisse,  ne  audiat  Magister.  Pulcherri- 
mum  de  globiilis  meis. 

G.  An  tulisti  tecum  ? 

T.  Non  omnes. 

G.  Quot  habes? 

T.  Septem. 

G.  Monstra,  si  placet. 

T.  En. 

G.  Sunt  elegantes.  Faci^ne  mihi  copiam  eli- 
gendi  quern  praecipue  probavero  ? 

T.  Facio. 


318  Guide  to  Latin  Conversation, 


G.  Hunc  eligo. 

T.  Istum  eligeres ; meo  enim  judicio,  post  se  re- 
linquit  altfirum  prsestantia. 

G,  Non  tarn  aptus  est  ad  manum  meam  propter 
magnitudmem. 

T.  Ergo  istum,  paulo  mindrem. 

G,  Sine  tentem.  Nimium  parvus  est. 

T.  Eetinebis  igitur  quern  primum  omnium  sump- 
sSras. 

G.  Ita  faciam.  Quam  venuste  nigro  alboque 
distinctus,  venulas  quasdam  ostentat ! Em- 
istine  an  lucro  acquisivisti  ? 

T,  Lucro. 

G.  A quo  ? 

T,  A Leonardo  nostri  viclni  filio,  quicum  per- 
ssepe  ludo. 

G.  Si  tarn  scite  factis  abundat  globulis,  provo- 
cabo  ilium  ego  similiter  ad  certamen. 

T.  Vix  aliquando  vincitur:  peritissimus  enim 
hujus  scientise  puer  est. 

G.  Et  me  lusorum  non  ultimum  esse  cognoscet. 
At  comprimamus  oratidnem  : Praeceptor  de 
cathedra  descendit,  ne  confabulantes  inve- 
niat,  et  ad  poenam  vocet.  Profecto  baud 
multum  abest  a nobis  infortunium. 

PONTANUS,  S.  J. 


36* — SOMNUS  IN  Gymnasio. 

FahioluSy  Erastus. 

F.  Fabiosulum  te  autumo. 

E.  Quam  ob  causam  ? * 


Dialogues.  319 

F.  Quod  me  modo  vellicas,  modo  pugnum  in 
latus  meum  incutis. 

E.  In  laneimi  latusculum  tuum.  Curdormitas? 

non  decet  hoc  in  schola. 

F.  Mihi  sic  usus  est:  tu,  ut  tibi  opus  est  facto, 

ita  fact  to,  Tua  quid  refert? 

E.  Mea  quidem  aliquantulum,  tua  vero  permul- 
tum.  Nam  si  te  dormire  sivero.  Doctor 
me  quoque  ut  infidelem  custodem  supplicio 
prosecuturus  est. 

Itilne  est? 

Etiam,  dormitator,  ita  est. 

Permitte  ut  dormiam.  Quom5do  nunc  est, 
aliter  fieri  non  potest. 

Istam  a Magistro  veniam  pete. 

Irrldes?  quasi  tu  dicas:  pete  ab  atroci  cane 
ut  te  mordeat:  sua  sponte  mordebit. 

Ego  profecto  non  feram,  non  patiar,  non  si- 
nam  ut  dormias:  usque  et  usque  molestus 
ero,  etiam  acicula,  en,  te  comp un gam,  ut 
dames,  teque  ipsum  ut  so  rex  tuo  indicio 
prodas. 

Heu  ! mitte  me,  vicissim  indulgebo,  si  te  som- 
niculus  corripugrit. 

Hanc  abs  te  gratiam  nolo. 

Tamen. 

J am  reddenda  erit  e memoria  hestema  prselec- 
tio : excute  somnum,  frica  paulum  oculos,  et 
rel6ge  quse  edidicisti.  Nisi  faxis,  a tergo, 
supra  caput,  ante  oculos  vindicta  est. 

F.  Quid  relege?  nihil  edidici. 

E.  Turn  tu  ipsa  es  miseria. 

F.  Non  exiget  a me  quidquam  hac  luce : non 


320  Guide  to  Latin  Conversation, 

enim  omnes,  id  quod  scis,  quotidie  recitare 
possumus,  prse  multitudme. 

E.  Ponamus  exiggre  : quid  dices? 

F.  Doce  tu  me  quid  dicendum. 

E.  Pulchre  dictum ! Egone  doceam  te  mendacem 

figri  ? nihil  attraxit  funis  tuus. 

F.  Actum  est,  poenas  luam,  recitare  non  pot^ro. 

Quid  ergo  prodSrit  mihi  si  vigilem?  uno 
dolore  duo  peccata  expiabo : dormiam  rur- 
sus. 

E.  Dor  mi,  dormi,  nihil  moror.  Si  Magister  me 

objurgabit,  narrabo  quid  fecSrim,  quid  dix- 
6rim  tibi,  quid  tu  contra  responderis. 

F.  Tantum  ne  me  expergefacias.  Si  etiam  hodie 

vapulavero,  non  moriar. 

E.  Quae  tibi  res  fauste  ac  feliciter  eveniat,  mi  Fa- 
biole. 

PONTANUS,  S.  J. 


37. — Litigium. 

Pcedagogus,  BlcesuSy  Curtiolus,  Alumni. 

P.  Germanus  tuus,  Blaesiile,  in  discendo  est  im- 
piger,  citoque  arripit  omnia,  tu  autem  lente 
admodum  et  ambulas  gradu  testudineo. 

P.  Quid  ergo  tarn  crebro  obmutescit,  cum,  te  in- 
terrogante  respondendum  est  ? 

P.  A tidin’  Curtiole? 

C.  Stimulat  fratrem  meum  invidia,  ferre  neuti- 
quam  potest,  cum  abs  te  laudor. 

P.  Egone  gloriblas  tuas  tibi  invideo?  Scilicet 


Dialogues,  321 

laudatissimus  horaiilus  es,  praesertim  cum 
mane  surgendum.  Ibi  apparet  generosum 
pectus  tuum;  nam  ad  lectulum  quasi  clavis 
affixus  adhierescis. 

(7.  Tibi,  obtrectator,  hoc  visum  est : nam  ego 
vocatus  soleo  me  cublli  proripgre. 

P.  Ambbrum  una  culpa.  Mea  hoc  facit  indul- 
gentia:  sed  aliquando  malis  mala  evenient. 

B.  Nihilo  sum  te  inferior. 

G.  Quid  erit  imprudenter  loqui,  si  hoc  non  est? 
nondum  declinationes  devorasti  ? 

P.  Pridem  concoxi.  Hebdomade  antegressa  exa- 
rabatur  tibi  corium,  quod  vocabulum  jus- 
jurandum,  in  casus  male  inflectebas. 

B,  Et  tu  ex  uno  errato  colligis  inflexiones  me 

nescire  ? 

C.  Si  examinareris,  utique  peccares  in  plurimis. 

P.  Ne  superbi,  Blsesule;  dabo  enim  potestatem 

Curtiolo  te  excutiendi,  et  introspiciendi 
penitissime. 

B.  Habet  nihilominus  in  schola  complusciilos, 
quibus  palam  cedit. 

G.  At  tu  interea  manes  indoctior:  quamvis  me 
alii  docti5res,  sunt,  ut  sunt:  caetSrum  vix 
tres  qiiatuorve  ex  omni  copia. 

B.  Si  tarn  crebris  donarer  munusciilis  ut  tu,  forsi- 
tan  alacrius  discerem. 

G,  Imo  turn  acciperes,  si  alacrius  disceres.  Non 
ante,  sed  post  lab5rem  veniunt. 

B.  Abi,  argutiile,  consequar  te,  tametsi  nolis. 

G.  Si  ego  te  cursiiram  incipiente  consistgrem,  turn 
me  non  exsequares  modo,  sed  etiam  antever- 
tSres.  Hoc  tu,  si  speras,  despera. 

21 


322  Guide  to  Latin  Conversation, 

P.  Satis  verb5rum.  Uterque  contendat  nervos: 
ita  parentibus,  mihi,  cognatis,  futuri  quam 
carissimi. 

PONTANUS,  S.  J. 


38.— Hora  Producta. 

Patrophilus,  Zachoeus. 

P.  Hsec  bora  tarn  longa  est,  ut  si  dimidiatus  sit 
dies. 

Z,  Mihi  pene  annus  videtur. 

P.  Ketraxit  a cursu  is,  qui  horologium  moderatur. 

Z,  Non  abest  suspicio.  Egisset  hoc  bonus  vir 
antequam  scholas  ingrederemur.  At  illi 
perpetuo  post  meridiem  errorum  horologii 
sui,  vel  suam  potius  incuriam  ista  hora  cor- 
rigit,  ponderaque  sursum  revocat  quo  in 
dies  singulos  ferme  ad  dimidium  horse  tern- 
pus  nobis  prorogetur,  cum  alioqui  totas 
quinque  hie  sessitemus. 

P.  Ubinam  igitur  hanc  injustitiam  deplora- 
bimus?  Apud  quern  de  ista  injustitia  quseri- 
moniam  habebimus? 

Z.  Censeo  apud  Prseceptorem.  Verum  cum  ipse- 
met  non  ignoret  tempus  extendi,  et  tarn  leni 
anlnio  id  patiatur,  videtur  velle  nos  citra 
definitum  spatium  hie  inter  scamna  hsesi- 
tare:  quod  tamen  sine  magna  ejus  quoque 
molestia  fiSri  non  potest. 

P.  Consilium  dabo. 

Z,  Pa. 


Dialogues,  323 

P.  Convenuimiis  praefectum  horologii,  eumque 
totius  scholie  verbis  rogemus,  et  honorarium 
polliceamur,  ne  nos  cruciet  amplius ; quin 
posthac  non  solum  non  productiores,  sed 
angustiores  etiam  horas  reddat : quippe  cum 
his  sedemus  tamdiu,  et  immerito,  tempus 
quod  domi  ad  studia,  ad  ccenam  lusumque 
relinqultur  necesse  est  fiSri  contractius. 

Z.  Nostra  jctas,  proh  dolor!  valde  exposita  est 
injuriis:  pu6ri  enim  contemnimur  facile, 
quia  puSri  sumus. 

PONTANUS,  S.  J. 


39. — Munditia  Ltbrorum. 

Amanlius,  Mansuelus, 

A,  Si  incumbSre  in  libros,  et  cubito  supra  eos 
deposito  niti  male  est,  baud  memini  videre 
qui  magis  incumbat  te  uno,  qui  Emmanu- 
elem  et  alios  codices  tuos  prope  jam  in- 
cumbendo  contrivisti. 

M,  Assiduitas  hoc  intertrimentum  atthlit,  non 
cubitus. 

A,  Quid?  ista  assiduitas  in  meo  cur  non  sic 
apparet?  praeterea,  quam  sunt  commaculati 
intus  et  foris  tui  ? quam  habent  oras  pagi- 
narum  infimaset  summas  introrsus  inflexas? 
quas  auriculas  asinorum  solemus  vocare. 
Itane  ut  loquor  ? 

M,  Tu  aliquod  artificium  calles,  ut  videtur,  mihi 
adhuc  igndtum : quod  ubi  didicSro,  habebo 
libros  mundiores,  minusque  tritos. 


324  Guide  to  Latin  Conversation. 

A.  Nullum  teneo  artificium,  omitte  jocationes; 
munditiam  librorum  perinde  ut  corporis  to- 
tius  amo  et  complector. 

M,  Quid  tarn  te  misSret  librorum  medrum  ? quid 
tarn  mirum  in  modum  sollicitus  es?  brevi 
novos  emam. 

A.  Si  sanus  es  mentis,  quare  mavis  prodigere  pe- 
cuniam,  quam  deponere  rusticitatem  et 
negligentiam  ? 

M.  Eho,  tu  ut  mihi  rusticitatem  et  negligentiam 
in  probri  loco  objectes  ? 

A.  Non  enim  est  urbana  elegantia : hoc  quamvis 
iniquo  judice  probaverim. 

M.  Quid  tibi  mecum  est  negotii  ? cura  tuos. 

A.  Id  ego  ago;  verumtamen  odi  male  sordes 
istas  in  aliis  quoque.  Phu!  quam  babes 
item  digitos  atramento  focdatos,  et  os  simili- 
ter denigratum;  ut  non  injuria  suspicetur 
aliquis,  te  atramentum  bibere  solitum.  Cur 
non  caves?  cur  non  aqua  purgas? 

M.  Indicia  et  vestigia  sunt  haec  diligentise  mag- 
nse  et  laboris. 

A.  Pigritiae  magnae  et  torpdris:  oportebat  alioqui 
diligentes  fiSri  immundos  atque  sordidos. 

M.  Desine  mihi  exhibere  molestiam,  si  sapis. 

A.  Tracta  libros  humanius,  aut  diem  dicam  tibi ; 
scis  Magistrum  in  hujusmddi  peccata  aeque, 
ut  in  discendi  socordiam,  acrem  se  praebtre 
vindicem. 

M.  Crimine  vacare  debet  qui  in  altSrum  paratus 
est  dic6re. 

A.  Quid  istuc? 

M.  Non  deSrit  unde  tibi  par  reponam. 


Dialogues,  325 


A.  Minae  istae  nihil  sunt  nisi  minae.  Vale,  sor- 
dide. 

M,  Vale,  nitidiuscule. 


PONTANUS,  S.  J. 


40. —Cantus  Musicus. 

SahinuSy  Crescentius, 

S,  Auditione  accepi,  te  in  ludum  itare  musicum, 
Crescenti. 

C.  Mene?  audisti  vera. 

S.  Quoties  per  hebdomadem  ? 

C.  In  dies  singulos. 

S.  Qua  hora? 

C.  Duodecima. 

S,  Utr5ne  pater  voluit,  an  tu  ab  eo  precibus  id 
extorsisti? 

C.  Exoravi  patrem ; nec  muto  factum. 

S,  Cur,  quaeso  ? * 

C.  Quae  hunc  intemperiae  tenent?  Haben’  tu 
aures,  an  auriculas  tantum? 

S,  Enimvero  liabeo  aures,  nisi  eas  hoc  temp5ris 
articulo  perdidSrim. 

C.  Quid  ergo  interr5gas,  cur  discam  can6re  ? 

S,  Non  absurde  id  quaero. 

(7.  At  ego  dico,  absurdissime.  Quid  enim  musica 
dulcius?  quid  ilia  sonorum  temperatione 
auribus  gratius  aut  jucundius? 

S.  Scire  fidibus  (quod  ingravescente  jam  aetate 
Socratem  philosSphum  didicisse  fama  vul- 
gavit),  et  canere  cithara,  testudine,  barbito 


326  Guide  to  Latin  Conversation. 

multo  esse  suavius  quovis  pignftre  conten- 
dam : at  de  vocibus,  libentius  audigrim  Si- 
renas,  aut  luscini5lam,  aut  cygnum  in  morte 
canentem. 

Dulcia  delecta  modulatur  carmina  lingua 
Cantator  cygnus  funeris  ipse  sui. 

C,  Ista  reprehensio  inscitiam  tuam  coarguit ; 
nam  si  musicam  scires,  numquam  faculta- 
tem  nobilissimam  in  vituperationem  ad- 
ducSres. 

S.  Non  diffitebor  me  artem  hominum  feriatorum, 
languentium,  et  nihil  agentium  ignorare. 
Aures  permulcet  ilia  quidem;  in  ammo 
voluptatis  nihil  relinquit  ut  littSrse. 

C.  Necesse  non  est,  si  littSrse  sunt  bonum,  musi- 
cam esse  malum : nec  si  illae  plus  prosunt, 
ideo  hanc  nihil  prodesse. 

S.  Acumen  Dialecticorum.  Patet  tamen  in 
musica  nimium  deditos,  esse  idiotas  fere, 
tria  verba  Latine  loqui  nescire. 

(7.  Haud  me  dedam  immoderate,  non  dico  amplius. 

S.  Nolim  ego  tempus  disperdSre  in  repetendis,  et 
usque  ad  vomitum  pene  audientium  recan- 
tandis  per  dies  integros  hisce  syllabis,  ut,  re, 
mi,  fa,  sol,  la.  Prseterea  in  ligaturis,  fugis, 
cantibus  naturalibus,  consonantiis  perfect  is, 
imperfectis,  resolutionibus,  diminutionibus, 
diapente,  diatessilron,  et  similibus  tricis. 

C.  Mihi  relinque  istas  tricas,  et  perpende  in  quos 
hoc  maledicti  confSras. 

S.  In  neminem. 

C.  In  multos  prsestantissima  dignitate,  et  in  ex- 


Dialogues,  327 

celso  setcitem  agentes  viros,  qui  animos 
pondgre  curarum  lassos,  cantiuncdlis  remit- 
tunt  ac  relevant.  Sanctarum  litterarum 
surama  est  auctorltas,  qua  commendatur 
musica. 

S.  Novi  tamen  clarissimos  gravissimosque  viros, 
qui  ne  ponantur  in  suspicione  levitatis, 
can6re  cum  sciant,  cantu  consulto  abstinent. 

C,  Facesse  hinc,  Mome;  tempus  est  in  ludum 
eundi.  Vale. 

S,  Ito,  ito,  et  bonas  boras  male  perde.  Canta  ab 
usque  mane  ad  vespgram,  canta  in  somnis 
quoque. 

C,  Et  tu,  quoad  lubet,  in  coelum  jaculare. 

PONTANUS,  S.  J. 


41. — Studium  Kerum  Ediscendarum. 

Arhtorij  Florinus, 

A.  Tenesne  memoriter  rerum  ediscendarum  pen- 
sum  imperatum? 

F,  Num  vides,  huic  rei  me  navare  operam  quam 
possum  diligentissime  ? 

A.  Quid  ? horse  unius  spatio,  quaternas  nequivisti 
lineSlas  memorise  tradere? 

F,  Non  potui  equidem. 

A,  Misgret  me  tui  profecto. 

F,  En  vero  quantum  temp5ris  posuisti  in  illis 
ediscendis  ? 

A.  Vix  sesquiquadrantem  posui. 

F.  lUne  tibi  est  tarn  felix  memoria? 


328  Guide  to  Latin  Conversation. 

A.  Nequaquam  mihi  est  quam  tibi  felicior. 

F.  Id  supgrat  fidem. 

A.  Sed  huic,  quam  ago,  rei  trado  me  totum : tu 
contra  assidue  aberras  et  peregrinaris  animo. 

jP.  Falsum  dicis;  qua  enim  in  re  aberro? 

A.  Oculis  in  omnem  partem  circumferendis, 
muscis  captandis,  mugis  agendis  cum  tuo 
illo  passe rculo. 

F,  Nse  tu  magnas  me  adeggris  in  angustias,  si  vel 
unum  alium  nactus  fueris  falsum  testem 
similem  tui. 

A.  Rem  ipsam  dico ; nec  enim  is  sum  qui  auribus 
tuis  serviam. 

F.  Quanam  igitur  arte,  tarn  facile  commendas  me- 
morise quod  cupis  addiscere? 

A.  Dicam  libenter.  Principio  effingo  religiose 
signum  sanctse  crucis:  turn  operam  meam 
ac  labdrem  Numini  consecro,  simulque  opem 
flagito,  ad  id  retinendum,  quod  mandare 
volo  memorise. 

F.  Prseclare  factum. 

A.  Deinde,  ternas  et  quaternas  sumo  voces,  tam- 
diuque  revolvo  atque  rep^to,  donee  impres- 
sas  firmiter  in  animo  habeam;  pari  ratifne 
condisco  quse  sequuntur.  Secretum  jam 
tenes  meum  et  artem  calles. 

F.  Ah  ! non  sic  agebam. 

A.  Atqui  sic  deinceps  agas  ; pro  certoque  habeas 
futurum,  ut  dimidio  minuatur  labor,  quern 
cepisti  hactenus. 

F,  Tuo  consilio  parebo. 

Van  Torre,  s.  j. 


Dialogues,  329 

42,— Kecitatio. 

MagisteVy  Discipulus. 

M.  Heus,  Andrea,  comprehendistin’  memoria 
quam  hesterno  vespere  explanavi  epist6lam  ? 

D.  Vero  comprehendi. 

M.  Quod  felix  sit,  claude  librura,  et  recita  dis- 
tincte,  clara  voce. 

D,  Tullius  Terentiije  suce^  et  pater  TuUiolce  duabus 
animabus  suis,  et  Ctcero  matri  optimce  ac  saa* 
vissimce  so^'ori,  S,  P.  D.  Si  vos  valetisy  nos 
valemus.  Vestrum  jam  consilium  estj  non 
solum  meum,  quid  sit  vobis  faciendum. 

M.  Alti5re  voce,  ut  omnes  exaudiant.  Date  vac- 
uas  aures,  Pugri. 

D.  Si  die,  Romam  modeste  venturus  est,  rede  in  pros- 
sentia  domi  esse  polestisj  etc. 

M.  Andrea,  Andrea,  nae  tu  male  hanc  tarn  bellam 
epistolam  memoria  sepsisti  atque  custodisti. 

D.  Revera  domi  tenebam  perfectissime. 

M.  Oh ! tibi  ego  ut  credam?  Tdentidem  inspi- 
ciebas  librum,  et  verba  furabaris.  Antiquum 
obtinebas. 

D.  Bis  tantummodo,  sum  mum  ter. 

M.  Et  mentiri  non  vereris?  quoties  clamavi,- 
claude,  claude?  Quam  ssepe  insuper  ordi- 
nem  verb5rum  commutabas,  priora  pos- 
ter! us,  posteriora,  prius  pronuntiando  ? et 
aliquando  tua  pro  Cicer5nis,  lutea  pro  au- 
reis  videlicet  substituebas.  Frequenter 
prfeterea  voces  jam  dictas  repetebas,  et 
denuo  quasi  deglutiebas : ut  interim  posses 


330  Guide  to  Latin  Conversation. 


aut  ipse  librum  aperire  aliquantum,  aut 
vicinorum  aliquis  suggerendo  hserentem  te 
in  salebris  expedlret,  quod  et  nunc,  et  alias 
sollicite  praestitit  Bernardulus.  Abs  tene 
mihi  hanc  afferre  fallaciam?  Novi  ego 
artes  puerorum  ad  unguem  omnes.  Senex 
sum!  et  seni  verba  dare  difficile  est. 

D.  Fuit  nimium  longa  epist5la,  nequivi  tam 
ediscere. 

3/.  Ecce,  jamjam  asseverabas,  domi  te  perfecte 
memoriter  earn  complexum.  Itane  tandem  ? 
Tu  ex  uno  ore  calidum  et  frigidum?  et  aliud 
stans,  aliud  sedens  ? Cur  non  ingenue  fas- 
sus  es  te  nescire  ? 

D.  Me  terruerunt  poense. 

M.  Infelix  puer,  hoc  magis  pro  commerita  noxia 
te  castigabo  quia  ludificasti  me,  et  ad  socor- 
dise  vitium  vanitatis  culpam  addidisti. 

D.  Volebam  mihi  consulere. 

M.  Non  consulit,  sed  nocet  sibi,  qui  sic  recitat. 

Van  Torre,  s.  j. 


43.— SUGGESTIO. 

MagisteVy  Stephanus  discipulus. 

M.  Saepenumgro  cum  minis  severissimis  interdixi 
vobis,  Pueri,  ne  suggereretis  recitantibus : vos 
nihilominus,  qui  mos  est  vester,  idem  pecca- 
turn  peccare  non  desinitis;  patientia  mea 
nimium  abutimini.  Jam  postremum  moneo, 
praedico,  et  ante  denuntio,  tibi  praesertim 


Dialogues,  331 

capillfite,  tibi  bone  Steph^ne,  quern  obser- 
vavi  prseter  cseteros  in  ista  noxia  contra- 
henda  diligentissimum,  nisi  temperaveritis 
ab  ista  intempestiva  benev^olentia,  non  ego 
mihi  teinperfibo  ab  iracundia. 

S.  Non  soleo  tarn  frequenter. 

M.  Non  soles  ? nemo  quisqam  frequentius.  Pros- 
pice  rebus  tuis:  nam  acriter  ulciscar  te,  si 
vel  semel  amplius  suggerentem  conspexgro. 

S.  Spero  mitiora. 

M.  Spera  quae  vis,  quod  accidgrit  patienter  ferto. 

S.  Oportet  me  gratum  esse  adversus  bene  meritos. 

M,  Etiam  tu  taces  ? Ilia  merita  tua  merebuntur, 
quod  dixi,  praemium.  Itaque  nisi  finem 
deritis  mutuo  bene  merendi,  et  imperium 
meum  minuendi,  faciam  ego  ut  hujus  diei, 
locique,  meique  in  omnem  vitam  meminer- 
itis.  Et  ego  quidem  verberando,  vos  vapu- 
lando  defatigabimini. 

S.  Crudele  promissum. 

M,  Nihil  hoc  genere  puerorum  perniciosus  in 
schola.  Quid  enim  ? dum  hinc  inde,  dextra 
laevaque,  antrorsum,  retrorsum  recitantibus 
subveniunt,  ubi  eos  memoria  fugit,  illos 
reddunt  ignavissimos,  et  ipsi  expectatidne 
similis  beneficii,  socordia  socordiores  hunt. 
Quisque  sui  memor,  ut  poenam  ne  sentiat, 
punienda  ne  designet. 


PONTANUS,  s.  J. 


332  Guide  to  Latin  Conversation. 


44:. — Kepetitio. 

PubliuSj  Gaudentius. 

P.  Conferamus  inter  nos  audita,  Gaudenti,  ant6- 
quam  Magister  hue  aditum  ferat. 

G.  Non  ausim. 

P.  Quffi  huic  est  offusa  religio?  Qua  de  causa 
non  audes,  quod  ipse  Prseceptor  si  resciscat 
non  agere,  tantum  abest  ut  ulla  castigatione 
afficiat,  laudatione  etiam  prosequetur. 

G.  Quia  fit  cum  periculo. 

P.  Quo  periculo. 

G.  Animadversores  isti  me  hoc  alias  cum  alio 
facientem  in  gregem  fabulantium,  per  sum- 
mum  nefas,  aliquoties  conjecerunt,  ut  a*gre 
postea  multa  nimirum  diligentique  purga- 
tione  usus,  constitutum  garrulis  supplicium 
evitaverim. 

P.  Vix  adjungSre  dictis  tuis  fidem  queo. 

G.  Putas  me  somnia  narraretibi?  Ecquandome 
cujuspiam  rei  tibi  falsiloquum  reperisti  ? 

P.  Nunquam.  Sed  cur  ego  non  nemini  istuc 
accidere ! 

G.  Non  semper  es  pra'sens  in  ludo ; et,  te  absente, 
potest  accidSre,  quod  postmodum  vel  non 
credas,  vel  etiam  mireris  accidisse. 

P.  Onus  fortasse  decllnas,  et  aliud  in  peetbre, 
aliud  in  lingua  promptum  habes. 

G.  Aliter  est,  tutiora  eligo. 

P.  Quam  tu  vereris  culpam,  ego  prsestabo.  Con- 
suestme  solus  tecum  domi  repetere  explica- 
tiones  Magistri. 


Dialogues,  333 

O.  Ut  si  conceptis  verbis  id  me  facturum  ju- 

rassem. 

P.  Non  mirabor  amplius,  te  numquam  non  para- 

tuin  inveniri  cum  juberis  auctorem  expo- 
n6re. 

G.  Parum  conducibile  est  audisse,  Publi,  nisi  re- 
c5las  qu9e  audieris,  nec  proxima  tantum, 
verum  longinqua  etiam,  quseque  ante  heb- 
domadam,  ante  mensem  explicata  fuerunt, 
repetendo  iteranda  sunt,  quoniam  Themis- 
toclis  aut  Carneadis  memoria  non  antecelli- 
mus,  facileque  auditdrum  obliviscimur. 

P.  Possesne,  non  quidem  in  dies  singulos,  nam 
id  neutri  foret  commodum,  at  festis,  ac  vaca- 
tidnum  diebus,  cum  scilicet,  otium  est  a 
scholis,  pauxillum  temporis  mihi  tribuere, 
meque  adjuvare,  et  communicare  mecum 
banc  meam  provinciam? 

P.  Ut  una  repetamus,  et  vicissim  quae  obscuriora 
sunt  declaremus?.  istuc  vis? 

P.  Nempe  istuc. 

G,  Equidem  possum,  et  tua  causa  volo.  Venti- 
tabis  igitur  in  aedes  nostras. 

P.  Habes  mqsaeum  quietum,  atque  a strepitu 
remotum? 

G,  Etiam,  ubi  nemo  nos,  ne  musca  quidem,  neve 
musculus  impediat.  Sed  satis  verborum, 
jaciunt  rete  piscatdres,  sileamus. 

PONTANUS,  s.  J. 


334  Guide  to  Latin  Conversation. 


45. — Explicationum  Kepetendarum  Eatio. 

UrbanuSf  Theophilus,  Gabriel^  Jacobu,%  Ferdinandus, 

T.  Eepelistme  hesternam  explicationera  epistSlae 

Ciceronis? 

U.  Nondum. 

T.  Quid  egisti  ? 

T.  Occupatus  fui  in  aliis. 

U,  In  quibus? 

T.  In  prseceptis  Grammaticse  ediscendis. 

U.  Utrumque  faciendum  fuit. 

2,  Si  socio  non  caruiseem,  hoc  quoque  forsitan 
praestitissem. 

U.  Vis  tecum  repetam? 

T.  Nihil  malo. 

U.  Principio  revocabo  tibi  in  mentem  ipsum 

argumentum  epistolse  verbis  Anglicis:  tu  si 
diffidis  memoriae,  poteris  in  chartaceum 
libellum  referre. 

T.  Nullo  negotio  retinebo,  si  itSrum  audiero : 
nec  enim  est  ita  longum. 

TJ.  Postea  Ciceronem  exponam  verbum  verbo, 
sequens  constructionis  ordinem;  mox  sen- 
tentiam  sententia,  ut  Praeceptor  solet. 

T.  Et  ut  nos  vult  sese  imitantes  facere  in  repe- 
tendo. 

TJ.  Postremo  themata  indicabo  cum  accidentibus, 
et  syntaxes  quasdam  faciliores. 

T.  Obstringes  me  non  vulgari  beneficio.  Seceda- 
mus  in  locum  solitarium,  ne  quis  hie  nostra 
dicta  arbitretur. 


Dialogues-  335 

U.  Ecce  tibi  Gabrielem,  Jac5bum  et  Ferdi- 
nandum...  opportune  conveniunt. 

G.  Tenesne,  Urbane,  memoria  prselectionem  ? 

U.  PropemSdum. 

G,  Vis  una  repetamus? 

U,  Maxime  velim ; audianius  nos  vicissim. 

G.  Incipe,  igitur:  ego  te  corrigam,  si  quid  erra- 
veris. 

Z7.  Fiat;  ordiar  a nomlnum  declinatione. 

G-  Die  propSre. — Peccas  accentu  in  ipso  principio: 
it6ra.  Nihilo  melius. 

Z7.  Me  misSrum ! putabam  me  tenere  ad  apicem. 

G.  Aliud  est  sibi  tacite  pronuntiare,  aliud  clara 
voce  CO  ram  Prseceptore. — Videsne  te  erra- 
visse  quater  ? 

U,  Video,  vah!  quam  turpiter  fefellit  memoria! 

G-  Excutiamus  interpretatidnem  vernaculam  ter- 
tiae  epistdlae : en  hanc  Magister  prsescripsit 
exponendam. 

TJ.  Quando  istud  fuit? 

G-  Die  vengris  a meridie. 

U.  At  ego  tunc  non  interfui. 

G-  Ergo  pcenam  meruisti. 

Z7.  Siccine  censes,  severe  judex  ? occupatus  eram 
domi,  nec  abfueram  injussu  Praeceptoris. 

G-  Esto:  sed  tamen  debuisti  postridie  quserSre 
quid  pridie  actum  sit. 

U.  Fateor:  cedo  librum  tuum,  quaeso,  ut  videam 
quid  nobis  reddendum  sit. 

G.  Signato  eadem  opSra  quam  praescripsit  Mag- 
ister praelectionem  et  vale : alium  mihi  ad- 
jungam  socium,  quicum  repStam  lectionem : 
tecum  tempus  absumo  inutiliter. — Jacobe? 


336  Guide  to  Latin  Conversation, 


J.  Quid  vis? 

G.  Repetfimus  uua  pradectionem. 

J.  Non  est  mihi  nunc  otium. 

G.  Quid  habes  negotii  ? 

J.  Ludendum  est. 

G.  Non  potes  semihoram  detrah^re  ludo  tuo? 

J.  Gaudere  consuevi  cuncta  relax andi  animi 
facultfite;  tu  stude  quantum  lubet;  ego 
vero  ludam  quamdiu  licebit. 

G.  Tandem  nactus  sum  sodiilem  percommSdum 
quicum  repgtam. — Ferdinande,  complectS- 
risne  memoria  prselectionem  ? 

F.  Quasi  digitos  meos,  aut  nomen  proprium. 

G.  Visne  examinemus  nos  inter  nos? 

F.  Quorsum  istud  ? Solus  repetivi  satis : omnia 

teneo. 

G,  Tamen  ad  confirmandam  memoriam. 

F,  Quod  si  Praeceptor  interveniat?  Instat  ad^ 

ventus. 

G.  Scilicet  instat : nondum  est  semihora  post  pri- 

mam. 

F.  Ergo  submissa  voce  susurremus,  ne  censor  nos 

notet  pro  confabulantibus. — Tu  age  Priecep- 
toris  partes:  ego  discipuli. 

G.  Equidem  incipiam:  tamen  alternabimus  vices. 

Conjuga  verbum  fervor  in  futurum  infiniti 
modi. 

F.  Latum  iri, 

G.  Varia. 

F.  Ferendum^  am,  um  esse. 

F.  Recte : quern  casum  admittit  prsepositio  sub- 
terf 

F,  Accusativum  aut  ablativum. 


Dialogues,  337 

G.  Annon  ad  libitum  est  ubique  ? 

F.  Minime:  sed  pro  varia  significatione,  vario 

casu  gaudet. 

G,  Forma  gradum  comparativum  et  superlativum 

a nomine  adject!  vo  mat  us. 

F.  Malus^  V^j^i  pessimus. 

G.  Est  igitur  comparativus  anom2.1us  ? 

F.  Est...  Est...  sufficit,  Prseceptor  adest : audio 
tussientem:  desinamus,  ne  putet  nos  gar- 
rire. 

Van  Tokre,  s.  j. 


46* — Disputatio. 

EuchariuSj  Optatius. 

E.  Si  cuipiam  vestrum  tantum  adest  fidentise, 
prodeat  extemplo  in  medium,  ac  certamme 
mecum  congrediatur,  et  vel  summis  mecum 
copiis  contendat. 

0.  Quid  tu  garris,  audacule? 

E.  Ad  disputandum  quemcumque  de  condisci- 
piilis  pricsentibus  provSco,  nemine  excepto 
ne  tcipso  quidem,  etsi  videris  esse  quantivis 
pretii. 

0.  Quo  fretus  tarn  insolenter  te  jactas? 

E.  Diligentia  sola:  tenas? 

0.  Nos  igitur  hact^nus  dormivimus;  et  tu,  si 
coelitibus  placet,  didicisti  omnia,  csetSris  ni- 
hil reliquisti? 

E.  Qui  se  credit  profecisse  surgat,  veniat,  digla- 
diemur. 

22 


338  Guide  to  Latin  Conversation. 

0.  Quasi  tu  sis  prsecipuus  et  invictus  disputator, 
ita  gloriaris,  ventosissime  atque  confident- 
issime  homuncule. 

E.  Ee  cupio  refelli,  non  meris  negationibus  et 
maledictionibus. 

0.  Dolebis  intiniis  sensibus,  cum  tibi  victo  rub5- 
rem  excussSro. 

E.  Tu  opinione  tua  dejectus,  et  a me  pudore 
affectus  recedes. 

0.  Quo  de  vis  disputemus? 

E.  Hoc  tui  est  arbitratus. 

O.  Paratus  es  in  omnibus?  . 

E.  In  omnibus. 

O.  He  nominum  verborumque  inflectiombus 
agamus. 

E.  JJi  voles. 

O.  Capiamus  arbitrum,  sen  legamus  qui  amborum 
eiTores  totidem  punctis  notet. 

E.  Ad  id  jam  se  Albertus  comparat,  ut  vides. 

0.  Euge,  Alberte,  ne  somniculose  hoc  agas,  et 
nihil  des  gratise. 

E.  Himitte  librum. 

O.  Tu  quoque  abjice  tuum. 

E.  Nullum  habeo. 

O.  Suggestorem  tibi  nullum  esse  volo. 

E.  Multo  minus  ego  tibi.  Egredere  de  loco  tuo, 
et  conside  in  scammo  longo,  quod  affixum 
est  parieti. 

0.  Tu  idem  facito,  sed  e regione. 

E.  Licet. 

0.  Ne  obruas  me  clamoribus,  et  spatium  justum 
ad  respondendum  concedas. 

E.  Geram  me  ut  par  est. 


Dialogues,  339 

0.  At  si  te  vicSro,  baud  eo  contentus  ero. 

E.  Quid  petes? 

0.  Timm  mihi  locum  cedas  oportebit. 

E.  Haud  recusem.  Tuum,  cum  meo  inferior  sit 
non  postulo ; aliud  victoriie  prsemium  per- 
solves. 

0.  Quale? 

E.  Vel  pulcbram  imagunculam,  vel  globules 
aliquot  de  selectioribus. 

0.  Iniqua  conditio. 

E.  Quapropter?  Locus  meus  bonoratissimus  lo- 
c5rum  est,  ista  autem  qu^  abs  te  exacturus 
sum,  bonbris  et  ornamenti  quid  aflferu^it. 

0.  Etsi  non  optima  apparet  conditio,  nibilomi- 
nus  quia  fastum  bunc  tuum  retundere  dis- 
cupio,  bui,  Martem  utrinque  invadamus. 
Pone  tuas  qusestiunculas.  Mox  vel  ad  ter- 
ram  ictus  corrues,  vel  prsecipitem  te  fugse 
mandabis. 

E.  Ees  tibi  erit  in  angusto. 

PONTANUS,  S.  J. 


47. — SCRIPTIO. 

MaximuSy  Paulinus. 

M.  Scriptibnem  componamus;  satis,  Pauline,  lus- 
imus. 

P.  Mibi  quidem  constitutum  est,  nibil  toto  boc 
^ die  scriptibnis  edere. 

M.  Cur  non? 


340  Guide  to  Latin  Conversation. 


P.  Quia  nempe  prolixius  est  argumentum. 

At  pcenarn  feres? 

Illiid  ego  non  reformido. 

Quid  vero  facies?  cum  exiget  a te  Decurio 
scriptionem? 

Dabo. 

At  compongre  nullam  vis. 

Alicui  furto  auferam. 

At  nescis,  decretum  esse  furibus  virgarum  sup- 
plicium? 

Recte  dicis ; tutius  fu6rit  emere. 

Quo  autem  ernes  pretio  ? 
l^solvam  me,  castanearum  libra  una. 

Mihi  crede,  ex  hujus  generis  commercio,  nihil 
lucri  referes. 

Cur  igitur  imperantur  nobis  pensa  tarn  gravia? 
Mitte  inanes  has  querelas,  et  meum  sequ6re 
consilium,  si  sapis. 

Quodnam  autem  ? 

Sume  in  manu  calamum,  serioque  incumbe 
opgri. 

Faciam  quod  mones,  dummodo  tuam  polli- 
cearis  op6ram. 

Polliceor.  • Age,  calamum  deprdme  et  atra- 
mentum. 

Sunt  ilia  in  promptu. 

Et  chartaceum  librum  ubi  habes? 

Ecce  in  manu  est. 

Lexicum  autem  ? 

En  ilium,  super  illam  tabulam,  at  usu  jam 
detritum. 

M.  In  primis,  fac  singulas  ut  orationis  partes  per- 
spectas  habeas,  et  quidquseque  vox  significet, 


Dialogues,  341 

quidve  regat,  aut  a qua  regatur,  quemve  mu- 
tuum habeant  habitum,  considfires  diligenter. 
P.  Id  omne  peractum  est. 

M.  Quaere  nunc  in  lexico  vocabula  singula. 

P.  I^tud  non  reperi  nomen. 

M.  Nenijje  quia  ibi  illud  quaeris  ubi  non  est. 

P.  U bin  am  vero  reperltur? 

M.  Quomodo  illud  exscripsisti  ? 

P.  Cum  aspirationis  nota. 

M,  En  erroris  causa.  Nulla  Imic  voci  nota  inest 
liujusm5di. 

P.  Hem:  reperi:  utile  dedisti  monitum. 

M.  Tiia  causa  gaudeo. 

P.  At,  in  quo  casu  collocandum  nunc  est  id  nomi- 
nis? 

M,  Quern  regit  casum  prsepositio  a qua  pendet? 
P.  Ablativum. 

M.  Ergo  in  ablativo  illud  coll  oca  eoque  modo 
reliqua  praetexe. 

Van  Torre,  s.  j. 


48. — EmENDATIO  SCRIPTIONIS. 

Ludimagister,  Antonins,  Eraslus,  etc. 

L.  Antonine,  scriptiones  collige.  Tu,  Eraste, 
coge  pensa  mulctaticia. 

A.  Jam  collegi,  et  acicula  copulavi  decuriatim. 
E.  Ego  item  multas  coegi  irrogatas  garrientibus. 
L.  Et  quas  tardis  inflixeram,  non  exegisti  ? 

E.  Non  exegi,  Domine:  id  muneris  imposuisti 
alt^ri. 


342  Guide  to  Latin  Conversation, 


L.  Bene  h abet.  Suntne  autem  ordinatse  ? 

E.  Quin  etiam  illas  colligavi  funiculo  papyraceo. 

L.  Cede  has  mihi;  tu  etiam  scriptiones  tradito. 

A,  Ecce  illas. 

1j.  Sed  anne  recognovisti  singulas  ? 

A . Singillatim  recognovi  ego  quidem,  magna  cura 

E.  Et  ego  pariter  non  minori  diligentia. 

L.  Et  nihil  observasti  quod  sit  reprehension! 
obnoxium? 

A.  Immo  certe  plurima  quae  in  hanc  schedam 
retuli. 

E.  Etiam  quern  texui  indicem. 

L,  Trade,  aut  potius  alta  voce  et  distincta  per- 
l6ge. 

A.  German  us  scriptidnem  non  composuit. 

G.  Immo  composui,  sed  reliqui  domi. 

L.  Cur  reliquisti? 

G.  Quia  oblltus  sum  afFerre. 

L.  At  non  es  oblltus  jentare. 

G.  Sane  non  sum  oblitus ; at,  si  placet,  ibo  quaesl- 
tum. 

L.  Nequ^uam;  sed  afl^res  a prandio  geminam. 

A.  Felicianus  scriptionem  reddidit  fcede  exara- 
tam,  vix  legi  potest. 

F.  Quia  nempe  mea  charta  bibula  est  atramen- 

tum  transmittit. 

X.  Emere  tibi  debuisti  firmiorem. 

F.  Emi  etiam,  at  hsec  quoque  perfluit,  puto  vi- 
tium  esse  atramenti. 

L.  Quin  atramentum  tibi  idoneum  paras? 

F.  Parabo  quam  primum. 

A.  Pelagius  in  charta  scripsit  semilacera,  pin- 
guique  oleo  illita. 

L.  Apage  te. 


Dialogues.  343 

P.  Esse,  mi  Domtne  excusatum  quseso  habeas, 
casu,  id,  non  culpa  mea  factum  est. 

L.  Quid  ita? 

P.  Scriptionem  reliquSram  supra  cullnae  men- 
sam:  hanc  ancilla,  ignara  quid  rei  esset, 
adhibuit  abstergendse  lampS^di. 

L.  Nempe  musaeum  tibi  culina  est,  et  studes  intra 
lances  et  ollas : numquid  ? 

P.  Etiam,  interdum,  cum  friget. 

A.  Sulpicius  obllquos,  inter  scribendum,  ducit 
versus;  ne  unum  quidem  rectum  exitrat, 
prseterea  characteres  efFormat  perpSram, 
eosque  nimium  stipat:  neque  satis  voces 
discriminat : sed  ita  perpetuat  connectitque, 
ut  singulae  singulis  lineae  vocabulis  contin- 
eantur. 

S.  Pinggre  non  didici  elegantius. 

L.  Kedi  ad  scribendi  magistrum,  qui  te  melius 
doceat. 

S.  Nec  pennae  suppStunt,  ad  scribendum  satis 
appositae. 

L.  Expectas,  dum  tibi  ad  usum  parem  egSmet? 

A.  Martinius  nullas  omnimo  interpunctiones 
adhibet:  virgulas,  oppdnit  nullas,  nulla 
puncta,  nullos,  ubi  opus  est,  characteres 
appingit  majusculos;  nullas  seu  admirandi, 
seu  interrogandi  notas ; neque  usquam  ap- 
pingit  littgrae  I apicem  suum. 

L.  Poenam  meretur  non  levem  tarn  gravis  osci- 
tantia. 

4.  Silvester  chartam  dedit  lituris  deformatam 
innumSris,  foedissimisque  deturpatam  ex 
atramento  maciilis. 


344  Guide  to  Latin  Conversation, 


S.  Quia  scilicet  liquidius  est  atramentum'. 

L.  Quin  spissiore  utSris? 

S.  Spissius  reddere  non  vult  caliimus. 

L.  Diliie  ac  tempera  vino  vel  aceto.  Eecita  jam 
tu,  Eraste,  indicem  tuum. 

E.  Pontianus  denos  admisit  soloecismos.  Secun- 
dlnus  prsepositioni  per  ablativiim  adjunxit. 
Hilarion,  verbo  auxillor,  accusativum  copu- 
lavit.  Leontlnus,  lauro,  masculinum  genus 
adscripsit.  Florentinus,  quaestioni  Quando, 
non  attribuit  casiim,  quern  postiilat.  Juven- 
tius  barbarismo^  fecit  inunderabiles.  In 
scriptidne  Metelli,  non  paucidra  sunt  menda 
quam  vocabula.  In  ilia  vero  Liberii  nequa- 
quam  tot  sunt  voces  quot  cacograpb  iae. 

L,  Satis  est:  fluxit  jam  quadrans:  alia  nobis 

nunc  agenda  sunt.  Vos  interim,  ignavi,  sic 
habetdte:  daturum  me  operam,  ut  vestrse 
VOS  poeniteat  inertiae  pudeatque. 

Van  Tokre,  s.  j. 


4:9. — CONCERTATIO  SCRIPTIONIS. 

Gerardus^  Octavius^  Lamhertus. 

G.  Magister  die  adhinc  tertia  materiam  nobin 
communem  ad  scribendum  dictavit,  eras 
ante  meridiem  ostendenda  est  scriptio.  Lam  - 
bertus  suam  praedicatidne  effert,  meam  vili- 
pendit,  quam  tamen  nondum  vidit;  ego  me 
inferidrem  illo  in  animum  inducere  noji 
possum  ut  existimem.  Restat  igitur  ut  te 


Dialogues,  345 

oremus..  Octavi,  des  judicium;  noster  arbi- 
ter, noster  Palsemon  sis,  et  hanc  controver- 
siam  ex  sequo  et  bdho  disceptes. 

0.  Non  audeo  me  in  istam  contentionem  interpo- 
n6re.  Non  nostrum  inter  vos  tantas  com- 
ponere  lites. 

L.  Ludens  potes,  si  libeat : siquidem  utrdque  nos- 
trum non  paulo  est  literatior. 

G.  Da  hoc  mutuse  familiaritati,  sine  impetremus. 

Q.  Quid  vultis  faciam  ? 

G,  Ausculta  dum  legimus  scripta,  et  quae  vide- 
buntur  commbde  dicta,  appr5ba,  quae  vitidse, 
improba. 

0.  Fiat  ea  lege  hoc  adeo,  si  neque  laudatas  su- 
perbia,  neque  reprehensione  perstrictus  bile 
intumescat. 

L.  Spondeo  meam  vicem. 

G.  Et  ego  meam. 

O.  Kecgtet  ergo  Gerardus  principem  period um. 

G,  Ex  tuo  tarn  diuturno  silentio^  mi  Petre,  non  levem 
traho  molesliamj  cogorque  suspicarij  ne  forte  res 
aliqua  te  mihi  immutaveritj  ut  jam  non  sis  qui 
adhuc  fuisliy  hoc  est,  mei  cupidissimus. 

0.  Legat  suum  initium  Lambertus. 

L.  Charissime  Lamberte,  propter  tuum  satis  Ion  gum 
sileniium  non  parum  perturbory  et  causam  habeo 
suspicandi  quod  forsitan  mutaveris  voluntatem 
erga  me  pristinam,  nee  me,  sicvt  antea  diligas. 

0,  Pressius  Gerardus,  et  aliquando  nitidius;  ad 
caetgra  itete. 

G.  Si  errOy  tUy  quce  proxima  inciderit  occasioy  earn 
noli  proetermittere  quin  ad  me  scribasy  et  erro- 
rem  hunc  mihi  eripias:  si  id  non  fecerisy  ne 


346  Guide  to  Latin  Conversation. 


cegre  /eras,  cum  te  in  posferum  in  meis  inimicis 
numeravero. 

L.  Si  me  falsum  habet  isthcec  mea  suspiciOj  tu  cum 
primum  licehitj  te  mihi  per  litteras  aperi,  et 
hanc  opinionem  ex  animo  meo  evelle.  Quod  si 
prcestar'e  detrectaveris,  ne  succenseas^  si  deinceps 
inimicorum  te  loco  habuero. 

0.  Uterque  baud  inepte,  et  paulo  melius  Lam- 
bertus. 

G.  Simus  itaque  pares  hactenus.  Ceterum  sequa 
manu  ex  hoc  praelio  non  discedemus. 

L.  Planum  hoc,  et  ad  victoriam  maxime  id  in- 
terest. 

O.  Ad  reliqua  procedamus. 

G.  Pro  mea  parte. 

L.  Barbarum. 

O.  Corrige. 

L.  Quod  a me  attinet. 

0.  Kecte. 

G.  Quod  a me  attinet^  idem  sum  erga  te,  quern  cogno- 
visti  a Ion  go  tempore. 

L.  Barbarum  et  hoc. 

G.  Quid  dicendum  erat. 

L.  Jam  pridem. 

G.  Qui  tarn  acutum  vides  in  meis  lapsibus,  videbo 
quos  tu  Ciceronianismos  allaturus  sis  in 
medium. 

0.  Turpe  est  doctori,  aiunt,  Lamberte;  proinde 
te  circumspicias,  caute  rem  geras. 

L.  Haud  repreliendissem,  nisi  me  iisdem  locis 
Latlne  locutum  certo  nossem. 

0.  Absolve  circuitum,  seu  comprehensionem 
istam. 


Dialogues,  347 

Q.  Nec  me  uUa  res  ah  imtituia  semel  et  coiifirmata 
inter  nos  amicitia  desciscere  coget. 

0.  Lege  quod  sequitur  in  tua,  Lamberte. 

L.  Quantum  meam  personam  attingit. 

G.  Barbrirum. 

L.  Quom5do  ? an  non  sic  loquimur : hoc  negotium 
me  attingit. 

G.  Hoc  et  similia  dicimus  quidem,  vero  non  ideo 
statim  proba  est  loquendi  ratio  qua  tu  ut6ris. 
Olet  merum  rus,  et  est  Anglicismus.  Cur 
non  adhibuisti  illud : quod  ad  me  attiuet. 

L.  Credebam  hoc  quoque  Komane  dictum. 

L.  Idem  permaneo  in  te,  quern  expertus  es  jampri- 
dem  ; nec  me  ah  aniore  semel  suscepto  quidpiam 
aliquando  ahstrahehit. 

G.  Ho,  ho,  ho  ahstrahehit. 

L.  Ahdrahety  ahstrahet,  Phui,  non  advertSram, 
obstupesco,  hui!  obr^^psit. 

0.  Etiam  non  advertere  vitia  erratum  est  quod- 
dam  scribentium,  quos  convenit  quam  ocu- 
latissimos  esse  et  non  solum  scribere,  verum 
etiam  scripturam  relegere,  bis,  ter,  quater 
emendareque  studiosissime. 

L.  Non  tantum  est  flagitium  istuc,  quantum  si 
ex  inscitia  pecces. 

O.  Esto. 

G.  Legam  clausulam  epistolii  ? 

O.  Age. 

G.  Hoec  hreviter  multis  arduisque  districtus  negotiis 
exaravi:  cum  plus  otii  nactus  fuero,  et  aliquid 
ahs  te  litterarum  accepero,  id  quod  vehementer 
et  cupio  et  sperOj  longiores  mittam.  Vale. 

Tj.  Ista  conscripsi  in  magnis  lahorihus  ; quando  plus 


348  Guide  to  Latin  Conversation, 


mihi  vacuitcUis  contiyerit,  et  ad  aliquid  r6- 
sponderis,  sicut  multum  desidero  et  sperq,  pro- 
lixiores  a me  accipies.  Valetudinem  tuam  cura 
dilicferitissime. 

O.  Servabitis  promissa? 

L.  Utique. 

O.  Til  igitur,  Gerarde,  ne  tibi  ut  victor  placeas: 
tu  Lamberte,  ne  ut  victus  excandescas. 
Qnamvis  semel  iterumque  minus  LatTne 
qusedam  inseruerit  Gerardus,  accuratius  ta- 
men  epistolam  contexuit,  et  loquitur  Latin- 
ius  quam  Lambertus.  Cede  tu  priores, 
cede  palmam  Gerardo  et  jactura  hujus  glo- 
riolse  noli  ad  desperationem  abuti,  quod 
esset  pusilli  et  abjecti  animi,  sed  ad  labo- 
rem  ac  navitatem;  quo  tanto  plus  alias 
honoris  reportes,  quanto  ipsum  victorem 
tuum  superaveris. 

L.  Tuis  consiliis  par  ere  certum  est. 

G,  lo,  triumphe ! 

PONTANUS,  S.  J. 


50. — Ex  AMEN. 

A dan ctns,  Olympius. 

A.  Examen,  id  quod  nosti,  propediem  instruen- 
dum  dies  noctesque  ante  ociilos  mihi  obver- 
satur  penitiisque  insedit  in  animo. 

0.  Eadem  res  versat  et  coquit  mentem  meam. 
Si  huic  tarn  gravi  periciilo  ereptus  essem  ! 

A.  Quod  iterum  iterumque,  ac  ssepius  per  annum 
non  idoneas  ob  causas  declinavi  ludum,  id 


Dialogues.  349 

nunquam  seqiie  sensi  ut  nunc  sentio  quan-, 
turn  damni  fecerim:  quocirca  non  medi- 
ocri  in  dolore  sum. 

0.  Me  pari  ter  jequaliterque  absentia?  meae,  quan- 
tumvis  non  tarn  frequentis  pudet,  poenitet, 
piget. 

A.  Accedit  ad  exaggerandum  animi  aegritudinem, 
quod  divinare  non  possum,  quienam  inter- 
rogaturi  sint  illi  Qua?sitores. 

0.  Si  scires  ? 

A.  AddiscSrem  ea  quam  accerrime. 

0.  Estne  aliquis  ex  omnibus,  cui  hoc  detegSre  so- 
leant  ? 

A.  Nullus. 

O.  Moderate  igitur  feramus  commune  malum. 

A.  Timor  item  solet  obstare  ne  promam  lib6re  et 
intrepide  quae  scio  ; itaque  haeret  mi  hi  aqua 
saepe.  Hinc  pro  inscitia  ducitur,  quae  non 
fuit. 

0.  Ego,  ne  ut  errans  aliquantulum  sinistre  re- 
spondeam,  nihil  quidquam  vereor ; sed  ne 
ut  illiteratus  plane  illiteratissime  respon- 
deam,  id  vero  non  mediocriter  pertimesco. 

A.  Qui  te  ad  istud  tremendum  et  horribile  ex- 
amen  praeparas  ? 

0.  Quidquid  audivi  totius  anni  curriculo,  saepius 
relSgo,  ac  repSto  expositiones,  quantum  me 
adjuvat  memoria;  in  Cicerone,  Grammati- 
cis  Christiana  Catechesi.  Ubi  quid  non  in- 
telligo,  de  condiscipiilis  doctiorem  aliquem 
interrogo.  Ad  haec,  denuo  mando  memo- 
riae praecepta  pro  virili. 

A.  Nimium  operosus  labor  est  tarn  multa  discSre. 


350  Guide  to  Latin  Conversation, 


0,  Operosiis,  at  nece^sarins  omnino. 

A.  Certuin  est  tamen  non  omnia  qua?sitiiros. 

O,  Pi'opterea  instructiim  esse  in  omnibus  con- 
venit,  quia  quod  ipsis  lubet  interrogant  de 
omnibus  prudenter.  Si  enim  ordine  inter- 
rogare  velint  universa,  idque  de  singulis, 
nimis  longum  sit  et  fastidii  plenum.  Qui 
poiTO  qusestioni  cuicumque  apte  respondeat, 
is  totam  videtur  scientiam  consecutus. 

A.  Non  stulte  dictum.  O si  prseteriisset  hac  tur- 
bulentissima  tempestas ! 

0.  Subeunda  et  perferenda  est,  si  optes  ascend^re. 

A.  Tametsi  hucusque  segregfivi  a me  ignaviam  in 
ista  prseparatione,  tamen  cogor  nervos  magis 
contendere,  turn  ne  rejiciar,  turn  ne  de  pos- 
tremis  fiam  unus,  cui  rei,  prasertim  quando 
est  major  ascendentium  societas  magna  ad- 
juncta  turpitudo  et  infamia.  At  enim,  nisi 
examen  istuc  impiidens  me  adigeret,  num- 
quam  studia  forent  mihi  tanti,  ut  eorum 
gratia  caput  affligerem. 

0.  Non  ob  examen  duntaxat,  sed  ob  futuras  quo- 
que  pralectiones  melius  citiusque  capiendas 
audita  repetenda  et  recolenda  sunt,  ut  sic 
felicius  et  fructuosius  in  superiore  schola 
versemur. 

A,  In  scri  ptione  baud  leve  momentum  est ; ibi  bar- 
barismos  et  soloecismos  timeo,  malas  bestias. 

O.  Non  sine  causa;  mordent  atrociter. 

A,  Ex  tempore,  sine  ullo  libro  in  schola  de  ar- 
gumento  improviso  scribendum. 

0.  Omnia  denique  ad  exploratam  progressurn 
nostrorum  et  cognitionem  capiendam  insti' 


Dialogues,  351 

tuuntur;  ideo  reprehensioni  affinia  neqiia- 
quam  putanda  sunt.  Et  cum  hujuscem6di 
discrimina  in  annos  recurrant  singulos,  nec 
ulla  via  evitabilia  sint,  reddamur  studiosi- 
ores : numquam  vidi  diligentes  excludi. 

A,  Opitulemur  alter  altSri  in  ista  prseparatione. 
O.  Opgram  meam  tibi  promitto. 

A,  Ego  meam  promitto  vicissim. 

PONTANUS,  S.J. 


51. — Pb^mia. 

Paulus,  Gregorius,  Faustinus, 

P.  Jubemus  te  salvere,  Gregftri  noster. 

O.  Salvete,  suavissimi  sodales  mei:  quid  agi- 

tur  ? 

P.  Mirabamur  paulo  ante  ego  et  Paulus  ubmam 

delitescSres ; etSnim  circumferentes  oculos 
in  omnem  partem,  cernSre  te  non  poteramus 
eo  in  loco,  quo  loco,  nisi  me  fallit  opinio, 
numquam  fuisses  quam  hodie  libentius. 

P.  Aliqua  de  improviso  commotiuncula  te  sedibus 
exire,  ut  suspicor,  prohibuit. 

G,  Nulla,  Paule. 

F.  Quid  ego,  amabo  te,  creavit  hanc  absent!  am  ? 

G.  Dum  per  tabulata  in  summis  sedibus  euro  in- 

cautius,  clavi  cuspide  e vetusto  assure  promi- 
nente  me  indui : id  vulnus  me  ut  claudum 
sutorem  residere  domi  solum  adegit,  et  ju- 
cundissimi  spectaculi  fructu  privavit.  Sed 
unde  VOS  ad  me  ? 


352  Guide  to  Latin  Conversation, 

P.  CelSri  passu  ex  ipso  theatre  hue  nos  contull- 
mus. 

G,  Frons  Iseta,  et  oculi  ludibundi  indicio  sunt 
rem  cecidisse  ut  voluistis. 

P.  Et  ideo  addito  gradu  ad  te  approperavimus, 
•_  ut  voluptatis  te  nostrae  participem  faceremus. 

F.  Haud  aliquando  aeque  beati  fuimus  ut  hodie. 
6r.  Audiri  expgto;  praemia*  nempe,  et  secundam 

popiili  admurmurationem  consecuti  esiis. 

P.  Qui  bene  conjiciet,  hunc  vatem  perhibeto  opti- 
mum. Ita  sane,  obtinuimus  praemia. 

G.  Uterque? 

P.  Uterque,  atque  ut  nihil  omnlno  dubites,  rem 
ipsam  tibi  auctorem  proferemqs.  Ecce  li- 
bellum. 

F.  Ecce^meum. 

G.  O venustos!  o vere  aureblos  libellos!  nam 

auro  radiant  ac  fulgent  undique. 

F.  ConsidSra  paulisper  emblemata  et  parerga 

frontium  quam  oculis  blandiuntur  ! 

G.  Iste  est  tuus,  Paule  ? 

P.  Mens  est. 

G,  Ut  bene,  ut  festive  impressus  est  multicipitem 
Lernae  belluam  contundens  Hercules  ? 

P.  Verte. 

G.  O Imagmem  pulchram!  ^neas  patrem  suum 
Anchisen  humgris  impositum  ex  incendio 
Trojano  efterens,  quern  passibus  etiam  non 
aequis  parvus  lulus  sequitur. 

F.  Et  meus,  aspice,  quam  elegantibus  signis  insig- 

nitus  est ! 

G,  Sic  est.  A peri,  ut  videam  quis  auctor,  et  qua 

de  re  scriptus. 


Dialogues,  353 

P.  Publius  Virgilius  Maro. 

O,  Anno  proximo  superiore  hujusm5di  ego  qno- 
que  consecutus  sum,  quern  librum,  utgryphes 
in  Riphaeis  montibus  aurum,  custodio.  Sum- 
mopgre  parentes  recreabitis  hisce  munus- 
ciilis  tarn  politis  et  micantibus. 

F,  Spero  equidem. 

PONTANUS,  S.  J. 


23 


VARIA  COLLOQUIA. 
DIALOGUES. 


TERTIA  PARS. 

52. — ^VlRTUS  IN  Teneris. 

ParenSj  Ludimagisier, 

P.  OpSrse  pretium  facturum  me  credidi,  si  ali- 
quando  interrogarem  te  uti  se  darent  in- 
itia,  quamtumque  proficSret  meus  Lauren- 
tiulus. 

L.  Est  cur  Deo  gratias  agas : mirandum  in  mo- 
dum  procedit  in  litteris. 

P.  Jam  hue  accessum,  et  hoc  abs  te  audltum  gau- 
deo,  tibique  secundum  Deum  ago  gratias 
singulares  propter  tuam  diligentiam. 

L.  Similes  illi  utinam  essent  omnes.  Verum 
alios  plerosque  minis  et  ictibus  spgre  pro- 
moveo  ad  discendum  quomodocumque  ; iste 
tantum  laudibus  alitur;  nihilque  pejus  ti- 
met quam  dedecus.  Quod  si  quando  in 
concertationibus  frangitur  (quod  perquam 
raro  contingit)  plorat  tanquam  si  parentem 


Dialogues.  355 

amisisset.  Excellenti  imprimis  est  memo- 
ria : nam  cum  facile  percipit  quae  audit  et 
legit,  turn  fideliter  continet.  Quid  multis? 
Ducit  classem  suam,  et  cum  tempus  adgrit 
ad  scholam  superidrem  ascendendi,  aut  pri- 
mus, aut  a prime  proximus,  est  ascensurus. 

P.  De  moribus  quid  sperem  ? 

L.  Non  mindra.  Pius  omnino  puerulus  est. 
Catechismum  memoria  tenet  ut  nomen  suum ; 
rosarium  secum  assidue,  et  in  sinu  semper 
libellum  precatidnum  gestat;  cum  in  tern- 
plum  venlmus,  quietissimus  est,  Deumque 
precibus  colit  quam  religiosissime  : quin  et 
in  ludo  nemo  ipso  tranquillior,  nemo  ad 
parendum  promptior.  Aureum  genuisti 
filium.  Precare  Numen  coeleste  ut  sospitem 
annos  juveniles  confieSre  patiatur:  magnam 
utique  et  claram  Keipublicae  lampadem 
accendgris. 

P.  Vix  sum  apud  me  prse  gaudio.  Insiste  mihi 
puerulum  erudire  sicut  facis,  et  scito  te  ob 
hoc,  ut  fratrem  fore  mihi  in  medullis.  Malo 
enim  prorsus  carere  libgris  quam  eos  non 
habere  quam  preestantissimos : quales  tua 
fideli  opera  me  visurum  spero. 

C.  Deus  votis  tuis  operatisque  quam  cumula- 
tissime  respondeat. 


PONTANUS,  S.  J. 


356  Guide  to  Latin  Conversation, 


53# — Pensum  Diurnum. 

Magisier^  JDiscipulis. 

M.  Non  tu  existimas,  Antoni,  ad  progressus  in 
eruditione  liberali  hand  ita  longinquo  tem- 
p5re  consequendos  permagni  interesse,  cer- 
tosne  tibi  labdres,  libros,  exercitationes  pro- 
p5nas,  qnibus  studium  dedas  in  dies  singu- 
los,  an  ut  impetus  tulSrit,  et  quamdiu  tulSrit, 
ita  quidquid  et  tamdiu  agas  ? 

jD.  Sane  quidem  maximi  interest.  Haec  mea  est 
opinio. 

M.  Nonne  praeterea  intelligis  quanti  refuse  ac 
perturbate,  an  distinct e,  et  ordine  discas  at- 
que  exerceas,  quae  discenda  et  exercenda  sunt? 

D.  Ego  vero  perspicue  intelligo  et  reipsa  id  ex- 
perior. 

M.  Non  tu  igitur  consuevisti  certa  quaedam  trac- 
tare  et  unumquodque  praestituta  bora  per 
diei  spatium  ? 

Prorsus  consuevi. 

Commemdra  mihi  quanam  istuc  ratione. 
Postequam  ad  primam  auroram  somno  solu- 
tus  de  lectulo  surrexi,  corpus  amictu  con- 
text, faciem  ablui,  capillum  pexui,  quartam 
horae  partem  divmis  precationibus  transigo, 
a coelesti  Doctdre  opem  auxiliumque  efSa- 
gito,  me  illi  cum  studiis  et  actionibus  diur- 
nis  totum  efibro  et  dedico. 

M,  Castissime:  a Deo  enim  qui  est  totius  sapi- 
entiae  primus  et  antiquissimus  Parens,  auspi- 
cari  oportet;  ab  eo  agendi  sunt  capienda  initia. 


Dialogues,  357 

D,  Turn  me  ad  libros  applico.  Prime  dum  omnia 
qu8e  ante  meridiem  in  scholis  pronuntianda 
sunt  ex  memoria  edisco.  Keliquiim  tempus 
in  vespertlnis  diei  prsecedentis  interpreta- 
tionibus  dictatisque  consumo  : ut  si  jusseris, 
possim  auctorem  explanare.  -<Ere  campano 
interea  in  ludum  arcessimur,  ibi  tu  ipse 
nosti  quid  again. 

M.  Et  quid  tu,  et  quid  alii. 

D,  A prandio  rursum  edisco  et  repSto  mecumque 
retracto  ac  revolve,  quae  te  explicantem,  et 
alioqui  ad  nos  expoliendos  accommodata  et 
idonea  disserentem  audivi.  Si  quid  supSrest 
temp5ris,  quern admSdum  mane  quoque, 
Adrianum  Cardinalem,  aut  epistblas  Cicero- 
nis  lectito. 

M.  Pectissime.  Quando  scribis? 

D,  Secundum  scbolas  pomeridianas  usque  ad  coe- 
nam:  id  est  intervallum  horse  et  semis. 
Nunquam  autem  scriptioni  manus  admoveo, 
nisi  prius  Ciceronem  versaverim,  animum- 
que  meum  illius  compositissimse  ac  splendi- 
dissimse  orationis  illecSbra  delinitum,  amore 
et  diligentia  ad  similiter  scribendum  inflam- 
marim. 

M,  Euge,  prudentissimum  consilium.  Quam  vel- 
lem  te  condiscipiili  et  quotquot  posthac  se 
mihi  in  disciplTnam  tradent,  imitarentur! 
Hoc  si  fiat,  publico  fiat  bono.  A coena  quid 
inceptas  ? 

D,  Si  non  desunt  sodales,  honestis  facetisque  ser- 
monibus,  aliquando  symphonia,  seu  cantu 
musico,  cum  illis  diem  comburo.  Si  solus, 


358  Guide  to  Latin  Conversation. 

turn  aut  testudmem  pulso,  aut  fabellas  ^Esopi, 
apophthegmata,  historiam  planam  et  diserte 
ac  terse  conscriptam,  quandoque  etiam  fes- 
tlva  et  pudlca,  poemata  lego,  quibus  lectiun- 
culis  oblecto  otiSlum  meum,  et  turn  ex  ipsa 
rerum  pulcherrimarum  eognitione,  turn  ex 
sermonis  elegantia,  quasi  aliud  agens,  utili- 
tatis  fructum  minime  poenitendum  excerpo. 

M.  Liberalius,  jucundius,  conducibilius  suadere 
tibi  nihil  potuissem;  supra  setatem  sapis. 
Diebus  festis,  quid  rerum  agis  ? 

D.  Ad  exercendam  memoriam,  de  Poetis  veteri- 
bus,  item  ex  Cicerdne,  Livio,  Sallustio,  locos 
insignes  edisco,  quia  te  id  in  laude  ponere 
non  sum  nescius.  Prseter  ista  in  Grsecis  non 
parum  temporis,  colloco.  E sacris  auctori- 
bus  ad  animum  emendandum  etiam  sa?pe 
aliquid  lego. 

M.  Probo  summopere  institutum.  Quid?  diem 
vacationis  totumne  dum  cubitum  conctdas, 
in  ludo  exigis? 

D.  Deus  averruncet ; ne  tu  suspicere  me  unum  de 
inertium  illorum  esse  sodalitio,  qui  ludum 
et  ferias  imprimis,  studia  in  postremis 
numgrant. 

M.  Quid  ergo  facis  ? 

D.  Ubi  boras  aliquot  corpus  animumque  jucunde 
recreavi,  et  ad  omnem  me  hilaritatem  edudi, 
mihimet  receptui  cano,  ad  libellos  regredior. 
Nam  me  quemcumque  diem,  quo  non  didi- 
c6rim,  perdidisse  statuo. 

M.  Quam  non  invito  ad  aures  sermo  hie  tuus  ac- 
cessit  I O te  solertissimum,  o summe  indus- 


Dialogues,  859 

trium  adolescentem?  Tu  non  aniandus? 
Tu  non  gestandiis  in  sinn?  Mane  in  hac 
ratione  semper  teque  ex  ea  lucrum  emolu- 
mentumque  uberrimum,  et  immortalis  glorise 
splenddrem  acquisiturum  spera. 

Pont  ANUS,  s.  j. 


54:. — Pecunia  Petitur;  Mutuo  Datur. 

Juvenalis^  Clemens. 

J.  Vis  a me  magnam  inire  gratiam,  Clemens, 
amicorum  optime? 

C.  Nihil  libentius  quam  tibi  gratificMus  fu6ro,  si 
quideni  penes  me  res  ipsa  erit. 

J.  Malo  nimis  omine  hodie  descendi  in  fossas 
urbisludendi  gratia:  omnem  amisi  pecuniam. 

C.  Numquis  tibi  crumenam  prsecidit  ? 

J.  Lubet  tibi  ridere ; mihi  non  item. 

C.  Quidni? 

J.  Exhausti  sunt  loculi  perdendo. 

C.  Quo  lusu  certasti  ? 

J.  Ut  hodie  ego  scopulum  transfixgrim?  Irascor 
mihi,  cum  recognito.  Non  secus  deerravi  ac 
si  captus  fuissem  ociilis. 

C.  Sed  quid  est  in  quo  tibi  commodare  possim  ? 

J.  Da  mihi  mutuas  centesimas  triginta  quadra- 
gintave. 

C.  Non  tantum  nunc  habeo  praesentis  pecuniae. 

J.  Quantum  quaeso  ? 

G.  Nescio,  nisi  crumenam  inspexSro : ecce  tibi 
centesimas  triginta. 


360  Guide  to  Latin  Conversation. 


J.  Da  mihi  mutuo  dimidium,  nisi  incommftdum 
est. 

(7.  Totum,  si  usus  est,  accipe. 

J.  Inurbanus  sim  si  te  prorsus  pecunia  spoli- 
avero. 

0.  Hodie  non  egebo : universam  accix)e. 

J.  Accipiam  ergo:  sed  quod  sine  incommodo  fiat 
tuo. 

(7.  Ne  verere. 

J.  Amo  de  te  ista  tarn  prompta  benignitate. 

(7.  Si  quid  aliud  poscis  ne  parcas. 

J.  Keddam  ab  ob5lum,  Deo  volente,  quum  pri- 
mum  eras  te  videro. 

<7.  Illam  mitte  sollicitudinem : nondum  est  opus 
mihi. 

J.  Nolo  esse  in  alieno  sere : ego  vero  reddam  nec 
sine  foenbre. 

(7.  Vale.  Ego  domum  me  confgro. 

J.  Ego  sodales  reviso  et  lusum  repSto. 

(7.  Faxit  Deus,  ut  melidri  auspicio  it6res. 

J.  Alit  ludentem  spes  victorise,  et  ipsa  dies  quan- 
doque  parens,  quandoque  noverca  est.  V ale 
in  crastinum. 

Van  Torre,  s.  j. 


55. — Vale  Dicitur  in  Amici  Discessu. 

BlasiuSf  JodochuSy  Paschasius. 

B.  Heus,  Jod5ce:  num  es  domi? 

J.  Non  sum. 


361 


Dialogues. 

B.  Impudens!  non  ego  te  audio  loquentem? 

J.  Imo  tu  impudentior:  nuper  ego  famulo  tuo 
credidi,  te  non  esse  domi  et  tu  non  credis 
mihi  ipsi? 

B.  ^quum  dicis : par  pari  retulisti...  Sed  tu  mihi 
videris  cochleae  ex  more  vitam  ag6re. 

J.  Qui  sic  ? 

B.  Quia  perpetuo  domi  latitas,  nec  usquam  pro- 
repis. 

J.  Est  quod  agam  domi : foris  mihi  negotia  non 
sunt.  Neque  tarnen  sum  tetricus:  si  pro- 
deambulare  lubet  hodie,  non  recuso. 

B.  Plane  videtur  utendum  hoc  coelo. 

J.  Utamur:  adsciscendus  est  unus  et  alter  socius. 

B.  En  opportune  se  nobis  ofFert  sodalis  percom- 
modus;  lepidusest  adolescens:  consalutemus. 

J.  Paschasi,  salye:  te  quaerebamus. 

P.  Immo  valete,  sodales  amicissimi. 

J.  Quo  cogitas  ? 

P.  In  patriam. 

B.  Quidum? 

P.  Sic  est : arcessor  a patre. 

J.  Numquamne  es  reversurus? 

P.  Numquam,  ut  oplnor. 

J.  Siccine  igitur  nos  relinquis  ? 

P.  Ita  necesse  est. 

B.  Me  misSrum ! Ubi  deinceps  similem  nanciscar 
socium ! 

P.  Ne  te  sollicitet  discessus  mens : mei  sirnilium 
sat  vilis  est  copia...  Prseterea  absentes  cor- 
p5re,  praesentes  animis  erimus. 

J.  Quandoquidem  te  a nobis  distr^hit  necessitas, 
ferendum  est. 


862  Guide  to  Latin  Conversation. 


P.  Quas  ultro  citroque  dabimus  epistblas,  fovebunt 
pristinam  amicitiam. 

B.  Seri  bam  ego  certe  creberrimas. 

J.  Imo  te  silentem  lacessam. 

J\  IN^on  id  patiar  ut  meo  facias  merito. 

P.  O quam  triste  divortium  ! 

P.  Quid  agam?  Patris  voluntati  parendum  est. 
Longiorem  moram  non  patior : jam,  ut  credo, 
aurlgam  moror:  properandum  est. 

B.  Quoniam  non  est  mora  tibi  libera,  vale:  sit 
iter  tibi  felix  ac  commodum. 

J.  Opto  tibi  incolumern  in  patriara  adventum. 

P.  Maximas  ago  gratias,  et  vicissim  omnia  precor 
vobis  prospSra. 

B.  Bene  vale. 

P.  Valete. 

Van  Torre,  s.  j. 


56. — Invisitur  Sodalis  ^ger. 

MansuetuSf  Placidus,  Charinus,  Paterfamilias. 

Man.  Charmum  familiarem  nostrum  intellexi 
laborare  adversa  valetudine. 

Plac.  Doleo  sane  vicem  ejus.  At  quando  morbus 
ilium  corripuit? 

Man.  Non  itadudum.  Vin’  tu  mecum  unasegrurn 
visSre? 

Plac.  EquTdem  volo.  Ita  nobis  prsecipiunt  leges 
sodalium:  obtemperemus.  Unde  autem 
contraxit  morbum  ? Non  ex  intempestivo 


Dialogues.  * 363 

litterarnm  studio,  opinor,  nedum  ex  fri- 
g5re,  aiit  inedia. 

Man.  E crudis  mails,  pyris,  fructibu^ : nam  horum 
puer  non  alter  seque  est  cupidus  atque 
ille. 

Plac.  Quid  illi  dolet? 

Man.  Stoinachus. 

Plac.  Lab5rat  ex  stomilcho?  hinc  illse  lacrymse, 
certo  certius.  At  quid  cessamus?  Quin 
pulsamus  ostium  ? 

Man.  Resiste,  Charini  patrem  video  per  tern  pus 
egredi  : conveniamus.  Mi  Domine, 

salve ! * 

Pat.  Salvete  vicissim,  adolescentes  optimi. 

Plac.  Filius,  ut  valet  a stomacho  ? 

Pat,  Ita,  tamen  minimus  a stomacho  metus  est. 

Plac.  Quo  morbo  tenetur  praeterea  ? 

Pat.  Ipsi  divlnant  medici.  Suspicantur  tabis 
esse  speciem. 

Man.  Spero  meliora.  Superioribus  diebus  febri 
quotidiana  conflict abatur. 

Pat.  Nondum  convaluit  a febri : jam  tertio  quo- 
que  recur rit  die.  Sed  quid  tarn  diu  pro 
foribus  VOS  detineo  ? Tecto,  si  placet,  suc- 
cedite. 

Man.  Pax  et  salus  hisce  sedibus  sit!  et  omnibus 
eas  incolentibus. 

Pat.  Tantumdem  precor  et  eas  ingressuris.  Hac 
me  subsequimini  in  aegroti  cubiculum. 

Plac.  Licetne  cum  illo  colloqui  ? 

Pat.  Rogas?  Quidni  liceret? 

P/oc.  Ne,  si  quietum  interpellemus,  hoc  illi  ad 
morbum  praeterea. 


364  Guide  to  Latin  Conversation, 

Pat  Interdiu  somni  nullam  partem  capit,  noctu 
baud  multo  amplius:  innoxii  acceditis. 
Est  illi  solatio  et  voluptati  consortium. 

Man,  Qui  vales  in  prsesentia,  mi  Charine  ? Nihil- 
dum  melius  quam  heri  ? 

Char,  Nihilo  melius,  quin  aliquanto  pejus. 

Man,  Sane  doleo : at  bono  sis  ammo  oportet. 

Char.  Et  vos  quanam  valetudme  estis  ? 

PLac,  ProspSra  certe,  quae  Dei  benignitas  est.  Uti- 
nam  propediem  tu  quoque  valeas  perinde 
ac  nos. 

Char,  Ubi  supgris  videbitur,  fiat;  sin  minus  aequo 
amfno  ferendum  est. 

Plac,  Charine,  ut  corpori  tuo  male  sit,  certe  ani- 
mus valet. 

Char,  Quid  agam  ? Impatientia  morbus  aggra- 
vescit:  contra  multum  juvat  animus  in  re 
mala  bonus. 

Man.  Nondum  tibi  redditur  cibi  appetentia? 

Char,  Non  nauseat  saltern  stomachus. 

Man.  Id  felix  est  famis  principium. 

Char.  Paulatim  restituendam  orexin  spero,  quo- 
niam  febris  intermittSre  coepit. 

Plac.  Nos  porro  precibus  opitulabimus  quoad  po- 
terimus. 

Char.  Habeo  gratiam. 

Plac.  Non  est  quod  habeas ; mutua  precum  sub- 
sidia  pro  jure  suo  sodales  exigunt. 

Char.  Aliquanto  crebrius  deinceps  commeate  in- 
visendi  mei  gratia. 

Man.  Adhuc  metuimus,  visendo  ne  molestiam 
tibi  exhiberemus  potius  quam  officium. 
iEgris  ut  plurimum  arnica  est  solitudo. 


Dialogues.  365 

Char.  Nunc  ilia  deslnunt  morborum  fastidia : 
grati  advenietis  hospites. 

Man.  Non  patiar  me  desiderari,  si  quid  meum 
oblectat  consortium. 

Char.  Tua  consuetudme  nihil  est  suavius.  Verum 
quid  caus80  est  quod  Placidus  nos  tarn  raro 
visat?  Quid  accidit. 

Plac.  Non  licuit  per  valetudmem  matris. 

Char.  Mne  vero  ? An  et  morbus  illam  corripuit  ? 

Plac.  Gravissimus.  Dies  sunt  plus  minus  viginti 
cum  decubuit. 

Char.  Accipio  excusationem. 

Plac.  Jam  defuncta  est  periculo.  Deo  sit  gratia. 

Char.  In  postgrum  recurres  frequentior. 

Plac.  Ita.  Si  quid  a me  neglectum  est,  crebra 
consalutatione  pensabo. 

Char.  Optatus  advengris. 

Man.  V aletudinem  fac  cures  diligenter,  Charine, 
et  vale. 

Char.  Valete  et  vos  in  proximum  congressum. 

Plac.  ItSrum  atque  itgrum  vale. 

Van  Torre,  s.  j. 


57.~Vestientes  se  et  Keliqua  Peragentes. 

CalixiuSi  Adolphus^  Henncus,  Sympertus. 

C.  Adolphe. 

A.  Hem  quid  est? 

C.  Veni  hue  sis. 

A.  Quid  hie  homo  vult? 


366  Guide  to  Latin  Conversation. 


C.  Quid  ais? 

A . Qua  de  re  ? 

C.  Cur  piget  te  magis  attrahSre  sursum  caligas, 
thoracique  astrigmentis  istis  quae  plurima 
dependent  subligare : ut  pulchre,  sine  plicis 
atque  rugis  adhaereant  pedibus  undique,  uti 
meas  vides  adhaerere?  Nam  hoc  neglig6re 
quid  est  aliud  quam  segnem  et  desidiosum 
velle  argui? 

A,  Novimus  te  <f)i\6KaXov  et  munditiorem  ipsa 
munditia.  Porro  meas  ille  indoctus  sartor 
nimium  laxas,  nimium  longas  fecit,  nihil 
attrahendo  proficio. 

S.  Tune  fregisti  hanc  mathlam,  Henrice? 

H.  Apage  cum  istac  insimulatidne,  nuces  jug- 
la  ndes,  castaneas,  amygdalas  fregi  multas, 
hoc  scio. 

A.  Quis  autem  pectinem  meum  sublegit? 

C.  Ne  clama,  en  ilium  tibi.  Ego  ante  usus  sum 
quam  tu  experrectus  es,  quia  meum  nescio 
ubi  deposuerim. 

S.  In  risco  videbam  heri. 

C.  Visam.  Pern  elocutus  es ; hie  est.  Pecteigitur 
caput,  Adolphe.  Primum,  uti  suadent  medici, 
radiis  rarioribus,  turn  densioribus  a bregmate 
in  occiput,  rursumque  ab  occipite  in  sinciput 
ducito : sic  enim  pori  aperiuntur  et  exhala- 
tionibus  caput  levatur. 

A.  Obtempero,  ac  vellem  hanc  me  citius  medicl- 
nam  docuisses.  Da  inductorium,  calcei  sunt 
angusti  et  breves. 

S.  Ut  stridet  sponda  mea?  ut  item  crepidse  meae, 
et  hoc  quod  calco  catapetasma  scirpeum  ? 


Dialogues.  367 

C.  Fnlmenta  lecticae  tuse,  Adolphe,  quam  cariosa 
sunt? 

A.  Non  minus  tua,  si  aspicias  et  si  scruteris,  for- 
sitan  musciilos  aliquot  invenies,  qiios  tibi 
culcita  tua  stramentitia  progenugrit. 

C.  Sentlrem,  si  quid  esset  vernulorum  istorum 
domi  mese  procreatum. 

H.  Globiilos  thoraci  assutos  unumquemque  ocello 
suo  fac  indas,  Adolphe : ne  ut  ventridsi 
abdomina,  eo  infra  aperto,  sub  interiore  tu- 
nica ventriculum  tuum  spectandum  inggras. 

A.  Euge,  calcedlos  tuos  nitidissimos  vinculis  suis 
obliga  ne  laxi  in  pedo  haereant. 

C.  Hie  tapes  de  pariSte  cadet,  tot  passim  abjunctis 
anniilis  quibus  ad  uncinulos  suspendebatur. 
Symperte,  providebis  ut  commodius  pendeat. 

S.  Providebo.  Quo  pedem,  Adolphe? 

A.  Etiam  tu  interrdgas?  deorsum  ad  abluendam 
frigida  et  faciem  et  manus.  CsetSrum  guttus, 
polliibrum,  ut  scitis  immunda  sunt.  Demus 
ancillse  teruntios  aliquot,  ut  permundet: 
interim  ad  salientem  lavemus  in  atrio. 

C.  Continuo  te  sequgmur.  Tolle  tecum  lintea 
quibus  nos  extergemus  postquam  laverimus. 

S.  Tu  Henrice.  ut  aspersus  es  atramento?  ut 
digitos  habes  sordidatos  ? Calida  opus  tibi 
sit,  non  frigida,  et  pondo  smegm^tis. 

H.  Eo  diligentius  lavabo. 

IS,  Erica  item  cilia  et  palpgbras,  sunt  ibi  sordes: 
nec  minus  auriculas,  et  gargarizabis  ter,  quod 
ad  fauces  collumque  purgandum  valet. 

H.  Doctum  ne  doceas. 

G,  Eamus,  ego  obserabo  cubichlum. 


368  Guide  to  Latin  Conversation, 

S,  Clavim  autem  in  porta  relinque,  ut  nuper, 
unde  cleptatum  irrepens  quispiarn,  iterum 
raihi  scabellum  auferat  et  pulvillos  deinde : 
ac  nisi  gravis  sit  nimium,  grabatum  cum 
ipso  lecto  et  toralibus. 

C.  Nullus  est  hoc  meticulosus  seque. 

S.  Si  spondes  te  damnum  prsestaturum,  non  me- 
tuam. 

C,  Spondeat  Henricus,  mihi  non  est  otium. 

H.  Ain’  vero? 

G,  Certe,  inquam. 

PONTANUS,  s.  J. 


58. — CUBITUM  Discessuri. 

PcedagoguSy  LucioluSy  AmanduSy  Pueriy  PateVy 
Mater, 

Peed.  Heu ! puSri,  jam  satis  superque  lusum  est  a 
coena,  quantum  videlicet  nunquam  ant6- 
hac.  Dormitum  censeo  allquando  disce- 
damus,  quandoquidem  istuc  hora  nos  ad- 
monuit. 

L.  Hora?  Numerastine,  Amande,  octavam? 

A,  Ego  vero  numeravi,  ac  pridem. 

L.  Cur  tu  reticebas  ? 

A.  Quia  juvabat  ludendo  tempus  extrahgre,  et 
alienas  partes  atque  munus  arrogare  mihi 
nolebam. 

L.  Astute ! 

Peed.  Amande,  quid  vetbi  ego  ex  te  audio? 

A.  Habes  causas. 


Dialogues.  369 

Peed.  Quae  istaec  religio  incessit?...  Tibi  edico,  in 
post6rum  pace  mea  arrSges  licet,  et  simul 
octavam  pomeridianam  audiSris,  mihi 
aurem  vellas. 

A.  Si  ita  vis. 

Peed.  Nempe  ita  volo. 

L.  Necdum  est  capido  somni:  ne  prohibe  nos, 
amabo,  adhuc  aliquantisper  hac  tarn  bell  a 
et  optata  lusione  contendere  : paululo  con- 
tent! erimus. 

P(zd.  Arcessit  nos  somnus,  qui,  quam  mox  cubilia 
vestra  ascenderitis,  tarn  mox  utrumque 
complectetur.  EtSnim  puerdrum  est  aman- 
tissimus.  Estne  aliter  ac  dixi  ? 

A.  Hand  aliter. 

Peed.  Ite  prae. 

L.  Ecce  imus. 

Peed.  Caeterum  antgquam  in  cubiculum  nos  ab- 
damus,  parentibus  pro  consuetudine  di- 
cenda  est  salus,  porrigendaque  prius  oscu- 
lata  manus  dextera,  poplitibus  modice 
curvatis,  id  quod  boni  liberalesque  pueruli 
factitare  consueverunt,  et  ego  vos  sic 
institui.  • 

A.  Adeamus  igitiir,  adesse  festinato.  Pater  mi 
carissime,  et  tu  mater  suavissima,  bene 
valete  in  banc  noctem:  nos  ad  quietem 
capessendam  proficiscimur. 

L.  Salvus  esto  in  crastinum,  pater,  salva  esto, 
mater. 

Pat.  Quid?  sopor  ocellos  vestros  obtegSre  pro- 
p6rat?  Utinam  quiescatis  ambo  tranquil- 
lissime  usque  in  lucem.  V erumtamen  non 
24 


370  Guide  to  Latin  Conversation, 


usque  adeo  in  multam  lucem.  Septem 
horse  vel  pu6ris  putantur  sufficSre.  INihil- 
ominus  ego  vobis  octavam  et  aliquid  etiam 
ultra  indulserim. 

A.  Istud  tibi  est  in  manu,  pater. 

Mat.  Dominus  Jesus  vigilantes  vos  juxta  atque 
somno  consopitos  ab  omni  malo  pericu- 
loque  semper  custodiat,  filiSli  mei. 

P.  Spero  equidem  banc  noctem  eventuram  nobis 

ex  sententia. 

PONTANUS,  s.  J. 


59.— E Somno  Suscitati,  Precatio  Matutina 
Calixtus,  Adolphus,  Menricus,  Symperius. 

C.  Benedicat  nos  hodie  Deus  Pater  per  quern  conditi, 
et  Films  cujus  diror  morte  a sempiierna  morte 
vindicati  et  Spiritus  Sanctus,  per  quern  ablnii 
et  sanctificaii  sumus.  Jam  lucis  or  to  si  d ere.  etc. 
Surgite  contubernales,  surgite  Adolphe, 
Henrice,  Symperte.  Ecquid  audistis?  Ex- 
pergiscimini.  Tacent;  cSrnite,  ut  valvis 
reclusis  clarissima  se  lux  infudit.  Surrectu- 
rine  estis,  an  non  ? 

A.  Quid  tu  (malum !)  nobis  ista  borribili  vocifera- 
tione  somnum  abrumpis?  Quid  gannis?  Quid 
vis  ? atra  bilis  te  agitat  ? 

C.  Surgendum  est  tibi,  deserendus  nidulus.  Heus, 
heus!  surge. 

A.  Cessa  sic  bos  clamores  edSre.  Enimvero  pro- 
fecto  non  possum. 


Dialogues, 


371 


C.  Profecto  potes. 

A.  Connivi  potius  hac  nocte  quam  dormivi,  eam- 
qiie  plenam  timoribus  et  miseriis  habiii; 
plimibeum  gero  caput. 

(7.  Et  cujusnam  erant  illi  rhonchi? 

A.  Nullos  sensi  rlionchos,  absiste  hinc. 

C.  Non  igitur  verum  loquSris,  te  connivisse,  sonino 
approbe  irrigatus,  summersusque  jacuisti,  si 
rhonchos,  et  quidem  tantos,  rainime  sensisti; 
ego  sensi.  Surge,  non  piger  sed  ipsamet 
pigritia. 

A,  Ah!  Calixte,  nimis  hoc  quidem  inhumaniter 
et  valde  importune,  sine  pauxillum : sic  tibi 
obtingant,  qu  ecumque  exoptas  bona. 

C.  Littiri  loqueris;  Hen  rice,  corripe  e strato 
corpus. 

Quota  est  hora? 

Quinta. 

Erratis  nterque,  tu  et  horologium.  Adhuc 
nox  atra  cava  circumvolat  umbra 

C.  Scilicet  in  oculis  tuis.  Faxo  mox  adducfitur 
faber,  qui  forcipibus  illos  tibi  aperiat.  Ex- 
cute  noctem,  -lormitator.  Quin  surgis? 

H.  Obtundis,  jam  primum  versavi  me  in  alterum 
latus. 

(7.  O Christe,  etiam  hie  stertere  vult  in  meridiem. 
In  eodem  ludo  videntur  docti  ad  somno- 
lentiam.  Sed  est  vocis  sat.  Symperte, 
surge. 

S.  Dictum  ac  factum,  surgo. 

C.  Te  laudo,  hand  somniculosus  es.  Vos  nisi  e 
vestigio  surrexeritis,  renuntiabo  Magistro, 
ut  vapuletis  pro  jentaculo. 


372  Guide  to  Latin  Conversation. 

A,  Quod  tibi  Deus  Opt.  Max.  pro  tuo  prandio 
largiatur.  Facessant  min?p. 

C.  Ut  oscitant?  Ut  brachia  tanquam  in  cruce 
suffigendi  distorquent?  Ut  capita  scalpunt? 
Ut  oculos  Meant  ? Quasi  vespertiliones  lucem 
indignantur. 

Nonne  hie  dies  est  festus? 

Cur  tu  istud  quseris? 

Quia  de  more  ad  sextam  liceret  somno  recreari. 
Negotiosus,  seu  pro  festus  est,  non  festus.  Sed 
conticeseite  dum  solitam  precation em  ex- 
pedio:  attendite,  animosque  vestros  ad  Deum 
transferte. 

A.  Hoc  agimus. 

PONTANUS,  S.  J. 


00.— Sese  Vestibus  Exuentes,  Preces  Ante 

SOMNUM. 

Pcedotrihaj  Justus,  Fulgentius,  Demetrius. 

P.  Quorsum  vos  cunctamini?  Detracto  amictu 
usque  ad  subuciilam,  suo  se  lecto  quisque 
commendet.  Auferte  moras,  ego  actutum 
hue  revertar.  Quod  nisi  cubantes  invenei  o, 
postea  virgarum  vicibus  exarati  cubabitis. 
Prsenuntiavi  cladem  : prohibete  a vobis  vim 
meam. 

J.  Nescio  quomodo  nodus  geminus  et  arctissimus 
in  ista  ligiila  coriacea  mihi  extitit;  quseso, 
adjuva  me,  Fulgenti. 


Dialogues,  373 

F.  Quam  miiltis  astrigmenti  et  quam  scite  hie  su- 
bligar  thoraci  alligavit. 

D.  Sic  oportet.  Ast  ego,  aspice  ut  labSrem  in 
abstrabendis  caligis. 

J.  Quare ! 

D.  Quia  ex  deambulatione  enjusque  hodierna  pe* 
des  et  crura  aftatim  sudore  iminaduerunt. 

J.  Adjuvabo  te. 

F.  Mibi  vero  quis  subibit  auxilio  ? 

J.  In  quo  tandem? 

F.  Vellem  sane  alter  vestrum  purgaret  calceos 
meos;  oppido  lutulenti  sunt. 

J.  Tute,  ut  reor,  ad  istam  rem  non  male  aptus 
es:  sufFicis,  mibi  quoque  prseter  me  nullus 
est  servus. 

F.  Haccine  gratiam  refers?  Phy,  ut  olidi  sunt 
calcei  tui  lintei  ? 

J,  Mirum  ni  balsamum  spirent,  aut  pastilles,  aut 
stactem  atque  casiam  oleant,  gestavi  duobus 
hebdomadibus. 

F,  Certe  quidem  pro  istis  allium,  hircum,  sueni 
olent.  Dares  lavandos. 

J,  Darem  utique,  si  alios  retulisset  mulier  quae 
lavat. 

D.  Oh!  quid  tu,  Fulgenti,  hoc  tempdre  et  loco  de 
diploide  tua  pulv6rem  exciitis?  Oculos,  aures, 
nares,  faciem  mibi  comples.  Fac  modum. 
An  nondum  etiam?  Quia  parcis,  inquam, 
mibi  TTpay/mara? 

F.  Ubi  ergo,  et  quando  excutSrem  ? 

D.  Foris. 

F,  Non  ausim  foras  ire  sine  thorace. 

D,  Ad  fenestram  procedures  saltern. 


374  Guide  to  Latin  Converersalion. 


F,  Nec  ibi  honestnm  est  in  indusio  conspici  a 
prsetereuntibus. 

D.  Par  reponam  quod  te  mordeat.  Quorsum  tot 
fibulae?  Ad  orn amentum  scilicet  superva- 
caneum,  atque  ad  dissipandasetdispergendas 
pecunias. 

F.  Tua  quid  interest  ? 

J.  Commutemus,  Demetri,  cingulos.  Eia  annuito. 

D.  Tamne  blanditur  ociilis  tuis  meum ! 

J.  Et  quidem  multo  ante  hunc  diem. 

I).  Quid  dic6ret  praeceptor? 

J.  Nihil  prorsus,  ne  vereare. 

D.  Qui  periculum  amat,  etiam  in  re  levi,  nae  ille 
baud  mecum  sentit.  Verumego  periscelides 
seu  facias  crurales  tuas  validius  optaverim 
quarn  tu  istam  zonam  meam. 

J.  Posterius  hoc  dicis  quam  credidi.  At  tu,  Ful- 
genti,  in  area  tarn  alta,  tarn  longa,  tarn  lata, 
quid  habes? 

F.  Quid  hoc  autem  ad  te  attinet?  libros  nonnullos 
philosophicos. 

i).  Hui  philosophicos 

F,  Ita,  philosophicos,  quibus  me  usurum  spero, 
postquam  aevi  florem  contigero : aliquot  in- 
dusia,  femoralia  bina,  tibialium  paria  duo, 
interulam  elegant!  opere  contextam,  pileum 
sericum,  et  quatuor  tenuissima  tela,  perque 
angiilos  acu  picta  sudariola.  Adhsec  totidem 
collaria  rugata  linea,  quibus,  novo  invento, 
collum  circumdare  mos  increbuit. 

J.  Malo  ego  collaria  indusiis  continentia,  plana, 
super  oram  vestis  aliquantum  projecta, 
quales  sacerdotes  litteratique  viri  gestant. 


Dialogues,  375 

D.  Quam  comm5dura  est  conopeum  hoc,  quo  mus- 
cas  et  ciillces  arces  ? 

J.  Beatus  ter  et  amplius  si  quid  etiam  ad  arcen- 
dos  polices. 

D.  Obsgcro  tu  mihi  armorum  tuoriim  tegumento- 
rumque  pauxillulum  comm6da,  quibus  te 
adversus  illorum  insultus  morsusque  coin- 
munire  soles  atque  defendgre. 

F.  V?e  inisSro.  Ut  se  isti  impudentissimi  scele- 
ratissimique  sacrificatores  meo  sanguine  hac 
nocte  ingurgitabunt:  intggros  alo  exercitus, 
et  sum  stigraaticus  toto  corp5re. 

D.  En  pnneterea  lecticam  spatiosam,  perquam  me 
volutare  possum  ut  libet.  En  culcitram 
plumeam,  non  uti  vestrae,  lana  inculcatam : 
pulvinar  longum,  cervical  mollissimum, 
tor  alia  candidissima,  stragulam  vestem 
splendid issim am  ac  principe  dignam. 

J.  Ideone  arctius  dormis  ac  nos?  qui  sestate,  ut 
nuric,  gausapmis  tegimur  laxis:  cortinas 
sericas,  tuasque  exoticas  delicias  nihili  pen- 
dimus.  At,  at!  Praeceptor  redit,  sileamus, 
et  in  lectum  perniciter. 

P.  Comprimite  linguas.  Siccme  hoc  figri  ? An 
istuc  est  colgre  vespertlnum  silentium  ? 
Cras  pro  his  meritis  condigno  vos  affi- 
ciam  pretio.  Cur  non  occlusisti  valvas, 
Juste? 

J.  Oblltus  sum. 

P.  Solemnem  precationera  edidistis?  imo  earn 
quoque,  ut  suspicor,  obllti  estis.  Vide  quam 
parum  religiosi  sunt  isti  adolescentes;  sic 
somnum  carpsissent,  Deique,  suique,  mei- 


376  Guide  to  Latin  Conversation, 

que  funditus  immemSres.  Nonne  ha?c  tua 
hebd^mas  est,  Deraetri? 

D.  Equidem  est. 

P.  Ergo  age,  dum  vestimenta  pono  ad  cubandum, 
interea  loci  pie  pronuntia  solitas  preces,  et 
singuli  junctas  manus  coelo  attollite. 

PONTANUS,  S.  J. 


6f. — Pn^PARATIO  AD  CONVIVIUM. 
LaurentiuSf  Archimagirus,  Anthrax. 

L.  ArcbimagTre,  rogat  hems,  num  parata  sint 
qu8e  coquenda  in  prandium,  an  nondum 
etiam? 

Arc.  Vix  sonuit  undecima  et  me  moratnr  JudCcus 
obsonator  noster,  Dromo,  spartam  cape, 
curre  in  forum  piscarium  curriculo,  adfer 
quos  mercatus  es  pisces : et  accelSra. 

Ant.  Modo  obsonator  Judocus  rediit:  advexit  sal- 
monem,  acipenserem,  raias,  ostrea,  soleas, 
pisces  alios  varii  generis. 

Arc.  Visam:  ades  hue.  Anthrax:  pisces  igni 

superposui  in  cacabo;  hi  ne  decoquantur 
tibi  cautio  sit. 

Ant.  Dabo  op6ram.  Tu,  Laurenti,  quoniam  adstas 
otiosus,  parumper  despumato,  dum  ego 
abeo  allaturus  ligna  arida  hinc  extrue 
proxima. 

Arc.  Quae  est  hsec  ignavia?  mytili  nondum  sunt  a 
sordibus  purgati. 

Ant.  Unus  ego  expurgandis  non  sufficio. 


Dialogues.  377 

Arc.  Abi,  accersiturus  unum  atque  alt^rum,  qui 
nobis  hac  in  re  op6ne  paulum  tribuant. 
Laurenti,  exige  canem  ilium  e cullna  fuste 
querneo : evertet  ollas. 

Ant.  Felis  dimidiatum  pene  butyrum  devoravit. 

Arc.  Hoc  tibi  vitio  datur. 

Ant.  Mihi  autem? 

Arc.  Tibi  vero.  Quin  arcabas  ilium  a butyro? 

Ant.  Non  prievideram. 

A?’c.  Cav^e  cuiquam  dixeris  praeterea,  nam,  hems 
si  resciverit,  tu  illi  poenas  tergo  pendes. 

Ant.  Quid  hac  faciam  aselli  cauda. 

A rc.  Cedo  ut  igni  superponam : tu  adfer  croticulam. 

Ant.  Num  is  asellus  erat  recentior? 

Arc.  Caput  consule:  en  ut  rubent  branchiae:  id  in- 
dicium est  certissimum.  Aquamne  in 
ahenum  infudisti,  quod  jusseram? 

Ant.  Etiam  supra  focum  appendi.  Quid  postea. 

Arc.  Fac  ut  bulliat  aqua,  quo  celerius  excoquatiir 
Lucius  fluvialis.  Nimium  modo  attollis 
ahenum,  modo  dimittis;  serva  medium. 

Ant.  An  aceti  guttas  aliquot  instillabo,  quo  piscis 
sapiat  acrius  ? 

Arc.  Tu  fac  ipse  sapias  et  abstine.  Instillabis  ace- 
tum  cum  tibi  praecepero.  Laurenti,  ad- 
mone  architriclinum,  mensarn  ut  sternat: 
interea  temporis  csetSra  fercula  appar- 
avero. 


Van  Torre,  s.  j. 


378  Guide  to  Latin  Conversation, 


02, — Mensje  Extructio. 

LaurentiuSj  A rchi tricl inus. 

L.  Heus,  heus,  ArchitriclTne,  adesdum  extrue 
ocyus  mensam ; est  enim  tempus  prandendi. 
Herus  praestolatur  convivas. 

A.  Jam  unum  id  ago:  sis  mihi  paululum  sub- 
sidio,  quseso  te. 

L,  Non  recuso.  Ubi  est  mappa? 

A.  Jacet  in  scrinio  sub  mensa. 

L.  Ubi  autem  orbes  sunt  stannei  ? 

A.  Kespice : sunt  ad  manum  supra  abacum. 

L.  Papa?!  ut  relucent  non  secus  ac  tersum  specu- 
lum. 

A.  Hoc  meis  debent  manibus:  heri  ad  sudorem 
defricui.  Mantile  mundum  singulis  impone 
orbibus:  juxta  vero  cultrum  cochleare. 

L.  Monstra  mihi  sallna,  implebo  sale : ubinam 
sunt? 

A.  Foris  propter  januam  triclinii  yidebis  arma- 
rium: aperi,  illic  invenies.  Una  adfer  canis- 
trum. 

L.  Scio  consuetudinem : addam  sub  unumquod- 
que  mantile  panem  triticeum  candidum. 

A.  Sicut  dicis.  Panem  autem  secundarium  seca 
in  partes  oblongas,  ut  circumferatur  cupi- 
entibus. 

L.  Videtur  hie  panis  non  recens. 

A,  Ne  te  crucia:  abi,  statue  sallnum  hoc  in 
medio  mensse : ego  aquam  hauriam  exter- 
gendis  cyathis  vitreis,  et  cantharis. 

L Jamjam  operam  tibi  navabo. 


Dialogues,  379 

A,  Cave  ne  illidas  illos  in  marginem  situlse  et  de- 
fringas,  crystal lini  sunt  et  cari. 

L.  Quotquot  opus  est  eluere  ? 

A.  In  singulis  convivas  bina  vitra;  altSrum  vina- 
rium,  altgruni  cerevisarium 

L.  Nu mqu id  deside ratur  prseterea? 

A,  Sedilia  adferamus  e proximo  conclavi.  Nunc 
confiisa  suo  qu\^que  loco  reponamus,  Cceno- 
culum  instructum  est:  adsint  convivse,  ubi 
libugrit. 

L.  Patrem  familias  commonefaciam. 

Van  Torre,  s.  j. 


63. — Narratio  Convivii. 

Donatus,  Simon. 

D.  Age  quoniam  nunc  otidsi  sumus,  narra  mihi, 
qiieeso,  aliquid  de  hesterno  convivio,  in- 
structo  domi  tuae. 

S.  Quid  de  illo  scire  cupis? 

D.  Primum,  qui  convivse  fuerint:  deinde  quam 
lautum  et  opiparum  convivium. 

S.  Convivae  fuere  hi  praecipui:  Consul es  duo, 
urbis  praefectus,  alii  tres  primae  notae  e sena- 
torum  numero. 

D.  Nostme  viros? 

S.  De  facie  quidem,  sed  edrum  non  teneo  nomina. 

D.  Quis  accubabat  in  capite  mensae  ? 

S,  Rogas?  Pnefectus  urbis. 

D.  Tu  vero  ubinam? 

S.  Egdne  homuncio  cum  tantis  viris  epularer? 


3'^0  Guide  to  Latin  Convermtion, 


Satis  mihi  hoc  honorificum  fuit,  quod 
ministrarem. 

L.  Habeo  de  convlvis  satis:  nunc  exspecto  de 
convivio. 

S.  Longum  est  singula  enarrare  fercula:  dabo 
tam(  n opgram,  ut  aliqua  ex  parte  expleam 
desiderium  tuum. 

D,  Succedamus  sub  porticum,  ut  in  umbra  com- 
modius  fabulemur. 

S.  Accipe  ergo  mensse  principium.  In  primis 
apposita?  sunt  pernje  salitse,  linguae  bubulae 
fumo  et  sole  indiiratae, 

jD.  Nempe  ad  excitandum  appetentiam  et  sitim 
acuendam. 

S.  Nempe  sicut  dicis.  Eodem  ordine  interposita 
sunt  acetaria  e lactucis,  asparagi,  minutalia 
vitullna  cum  ovorum  solidis  vitellis,  et  plura 
alia.  Atque  hie  missus  primus  fuit. 

T).  Nibilne  interim  bibitum  est? 

S.  Indigna  bomine  quastio.  Sed  de  potibus  agam 
posterius ; sine  me  cibos  expedire. 

I).  Prosequere;  ausculto. 

S.  In  stcundo  missu  baec  fere  fuerunt:  artocreas, 
pulli  gallinacei  elixi  cum  intiibis  candidissi- 
mis,  caro  bubula,  vervecina;  suilla  recens  et 
salsa.  Sed  hie  fabulatum  fuit  plus  quam  esum. 

D.  Nil  miror:  desiderabatur  condimentum. 

S.  Quodnam? 

I).  Fames.  Nam  ut  in  adagio:  Optimum  envdi- 
meuLum  est  fames. 

S.  Fames  non  deSrat,  verum  assa  expectabantur. 

D.  Ft  ego  expecto : veniamus  ad  tertium  missum. 

S.  Assa  haec  fuerunt  apposita:  pulli  columbini; 


Dialogues,  381 

anser  farttlis,  nefrendes  castaneis  farti  cuni- 
cilli  et  armus  vervecinus,  duae  perdices 
junctae  cum  lepusciilo. 

D,  Unum  mihi  videtur  praetermisisse. 

S.  Quid  illud  est? 

D.  Nullane  erant  condimenta? 

S,  V aria  erant  embammata,  seu  intinctus  sapdris 
exotici,  singulis  propemodum  ferciilis  addita. 
Nec  vero  defugrant  capparides,  mala  aurea, 
citrea,  olivae  conditivae. 

D.  O quot  gulae  irritamenta ! 

S.  Tandem  cum  jam  nemo  amplius  quidquam 
attingeret,  jubet  pater  inferri  bellaria,  in 
quibus  haec  fuerunt  inter  caetera:  caseus  re- 
cens  et  vetus,  placenta  a pomis,  oryza  in  lacte 
cocta  sacch^ro  et  cinnamo  dense  conspersa. 
Armen iaca  mala,  ficus  cerasa,  uvae  passae,  et 
alia  quae  nunc  mihi  non  occurrunt. 

i).  Age  vero,  quale  vinum  appositum  fuit? 

S.  Si  de  colore  quaeris,  album  fundebatur,  rubrum 
et  flavum,  omnia  generosissima:  commenda- 
bant  plerique  Ehenanum  pauci  bibebant 
Gallicum,  vix  aliquis  delibabat  Hispanum. 

D.  Quis  fuit  prandii  exitus? 

S.  Ubi  pater  vidit  con  vivas  omnes  jam  saturos 
edendo  et  bibendo,  ordine  tolluntur  omnia: 
datur  aqua  odorifera  manibus  abluendis.  De 
more  Deo  gratias  agimus.  Denique  ad  con- 
vivas  pater  inquit:  Mihi,  qu?eso,  ignoscite, 
quod  pro  dignitMe  non  ampliter  satis  ex- 
ceperim.  Contra  Prsefectus  urbis  objurgat 
eum,  quod  tarn  magnifico  et  sumptuoso 
appariitu  convivatus  fuisset.  His  dictis, 


382  Guide  to  Latin  Conversation, 


surgunt  e mensa  universi.  Magna  pars  vale 
dicto,  statim  discessit:  ca?t6ri  manent  slant es 
in  aula  et  confabulabantur.  Nonne  ego  tibi 
lautum  exstmxi  convivium  ? 

D.  Tali  convivio  ego  nunquam  interfui. 

S.  Ah!  gaudeo,  nunc  saltern  stomacho  tuo  a me 
factum  esse  satis. 

D.  Et  tamen  nihilominus  quam  antea  esurio.  Ego 
te  ad  merendam  invito,  unde  non  abeag 
famelicus. 

S.  Eecipio. 

B.  Quid? 

S.  Me  esse  venturum  si  voces. 

D.  Earn  us. 

Van  Toeee,  s.  j. 


64. — Pecgata  in  Templo  Committi  Solita. 

Prceceptor,  Ccesarius,  Lucianus. 

P.  Age,  Csesari,  et  tu,  Lucia ne.  qua  tide  ac  dili- 
gentia  gessistis  munus  vobis  impositum, 
observandi  ea  quse  pracipue  peccari  solent 
inter  missse  sacriticium. 

C.  Ego  quidem  ea  duntaxat  observavi  qua.*  defectu 
peccari  animadverti.  ^ 

L.  Ego  vero  quse  immodico  studio  et  exuberantia. 

P.  Hand  van?p,  mihi  credite,  inutilesque  accideu. 
observationes  hujus  generis.  Itaque,  dum 
recitantur,  omnes  diligenter  attendant.  Vos 
incipite  jam  illas  enunciare;  sic  tamen,  ut 


Dialogues,  383 

suum  cuique  peccilto  oppositum  peccatura 
ex  adverse  respondeat. 

L.  Sic  agere  jam  apud  nos  statueramus. 

C.  Sunt,  qui  templum  dum  intrant,  sibi  non  adhi- 
bent  aquam  lustralem. 

L.  Et  sunt,  qui  plus  seque  adhibent,  nec  enim  mode 
frontem,  sed  guttur  etiam  aspergunt. 

C.  Aliqui  signum  crucis  expressuri,  tarn  leviter 
id  agunt,  et  ita  perpSram,  ut  nihil  minus 
effingant  quam  signum  hujusmSdi. 

L.  Alii  contra  ita  por rectum  efFormant,  ut  a fronte 
ad  umbilicum  pertingant. 

C,  Multi  Deo  altare  versus  hondrem  non  habent. 

L.  Et  multi^iuoque  plusquam  semel  habent,  toties 
ferme  acclinantes  corpus  et  pedibus  reducen- 
dis  perstrepentes  incondite,  quot  sunt  in 
templo  arie  et  sacra  signa. 

C.  Vidi  qui  nulla  id  poscente  causa  legitima,  sacro 
intersunt  considentes,  aut  stantes,  aut  alt^ro 
tantum  submisso  genu. 

L.  Et  vidi  etiam,  qui  non  satis  rati,  flexis  humi 
prostare  genibus,  ita  insiiper  procllnant, 
prosternuntque  se,  ut  videantur  osculari 
velle  pavimentum,  ne  turn  quidem  stantes 
pedibus,  cum  recitatur  evangelium. 

C.  Sunt  qui  neque  precantur  Deum,  neque  ullam 
edunt  aliam  significationem  hominis  erga 
res  divinas  pie  afFecti. 

L/.  Sunt  pariter,  qui  assiduas  quidem  fundunt 
preces,  at  labiorum  motu,  collisuque  ita 
sondro,  ut  exaudiantur  a circumstanti- 
bus. 

C.  Subrident  quidam  cum  precantur. 


384  Guide  to  Latm  Conversation. 

L.  Et  vultum  nonnulli  distorquent  flebilem  in 
modum. 

C.  Quosdam  v'deas,  qui  manus  habent  to  to  illo 
tempore  in  peram  insertas,  aut  immissas  in 
inanicam. 

L.  Et  cernis  quosdam,  qui  manus  pro  pect5re  con- 
junctas  aut  consertas  teneant  quidem : at  non 
sine  specie  quadam  assimulatse  pietatis. 

C.  Sunt  qui  se  per  idem  sacrum  tempus,  aut  foede 
scalpant,  aut  indecore  fricent. 

L.  Et  sunt  qui  crebrius  sibi  tundant  pectus. 

C.  Quidam  indesinenter  tussiunt  et  exscreant. 

L Quidam  vero,  alta  ducunt  vibrantque  suspiria, 
ut  satis  ex  longinquo  feriant  ai4res. 

C.  Bene  multi  oculos  intendunt  in  omnes  partes. 

L.  Alii  clauses  habent,  aut  uni  loco  defixos  immo- 
biliter;  aut  sursum  arrectos,  sic  ut  nihil 
ociili  appareat  prseter  album. 

P.  Abite,  egregii  estis;  sane  meremini,  prseclari 
quidpiam  ut  quaeram  in  mea  cist  el  la,  quo 
laborem  a vobis  susceptum  remunSrer.  Cae- 
tSrum,  date  omnes  opfiram,  ne  recidat  in 
vanum  recensio  hujusmodi,  neu  quis  vestrum 
deinceps  quidquam  committat  simile. 

Van  Torre,  s.  j. 


65. — Ministerium  Sacri. 

Vincentius,  Silvius. 

V.  Quid  trahis  moras,  Silvi?  nostrae  sunt  vices 
inserviendi  sacro.  Jamdudum  campanae 


Dialogues,  385 

signum  datum  est.  Haud  dubie  moramur 
sacerddtem. 

S.  Quis  facturus  est  rem  sacram  ? 

V.  Sacerdos,  qui  per  aestatem  consuevit  coram 
studiosis  facere. 

S.  Qui  scis  illud  ? 

V.  Modo  transivi  per  sacrarium,  vidi  induentem 
se  vest! bus  sacris. 

S.  Fortassis  faciet  ad  aram  Deip3.rae  aut  Sancti 
Ignatii? 

V.  Faciet  ad  summum  altare,  certo  scio.  Accele- 
remus...  Viden,  accurrit  sedituus,  ut  nos  ac- 
cersat. 

S.  Vah!  Hodie  non  lavi:  pudebit  me  manus 
porriggre  ad  pnebendas  ampullas,  adeo  nigri 
sunt  atramento  digiti.  Inserviam  ego  a 
sinistro  latgre. 

V.  Tuum  est  a dextris  inservlre : tu  me  in  schola 
altiorem  locum  obtines. 

S.  Alias  utar  jure  meo,  hodie  tibi  concedam. 

F.  Hac  super  re  non  altercabimus.  Faciam  ut 
vis. 

S.  Librum  tu  accipe,  Vincenti,  et  stropholium, 
ac  prsecede  sacerddtem:  ego  fores  apertas 
retinebo. 

F.  Cape  a me  pileum  sacerdotis,  et  appende  ex 
clavo  secundum  abacum. 

S.  Sacrum  inchoatum  est,  conticeamus. 

F.  Sacro  non  jam  inservimus  serio.  Sed  exercitii 
gratia:  conferamus  oportet  consilia.  Te- 
nesne  memoria  respondendi  formulas? 

S.  Accurate  didici  et  teneo.  Verum  tu,  Vincenti, 
volubili  es  lingua,  segre  te  assgquor  inter  res- 
25 


386  Guide  to  Latin  Conversation. 

pondendum.  An  magistri  prseceptum  excldit, 
quo  cavit,  ne  alter  alt^runi  antevertat? 

V.  Hoc  est  prseceptum  observatu  difficile. 

aS’.  Non  est,  si  advertas  animum;  sed  unico  tu  spi- 
ritu  totam  vis  percurrgre  formulam,  qufe 
longa  est.  Ad  interpunctiones  subinde  recipe 
animum,  ut  invicem  accommodemus : et  ita 
te  assgquar,  sicubi  hasitavero. 

V.  Dabo  opgram . . . Quam  pauci  decentem  exhibent 
reverentiam,  etiam  duin  liierotheca  Corp6ris 
Domini  palam  in  altaris  medio  est  exposita ! 

aS’.  Hie  me  culpa  vacare  satis  scio : quoties  enim 
ex  adverse  Corp5ris  Domini  transeundum 
est,  consisto  paulisper,  sustollo  pedem  dex- 
tCrum  et  ad  calcaneum  sinistri  digitos  ap- 
plico,  sic  ut  dextra  tibia  sinistrse  surny 
innitatur ; turn  erectus,  sine  strepitu  submitto 
genua. 

y.  Certe  videris  in  ludo  humanitatis  esse  institu- 
tus  ad  oranem  urbanitatem.  Verum  vidistiffi 
hisce  diebus  Ignatium  nostrum  ? Laborabat 
ut  librum  de  lat6re  ad  latus  transferret,  ita 
brevi  est  statura. 

S.  Inserviunt  subinde  sacro  vel  ipsi  mindres. 

V.  Utinam  pro  dignitate  sacrosancti  sacrificii ! 

S.  Quomddo  doctus  es  quatere  tintinnabulum, 
Vincenti !...  Sunt  qui  bis  terve  interrumpunt 
pulsum. 

y.  Ego  nolam  agito  pulsu,  non  per  vices  inter- 
ruptos,  sed  perpetuo...  Decetne,  Silvi,  minis- 
trum sacrificii,  oculos  hac  iliac  in  circulum 
circumferre,  ad  minimum  motum  intrantium 
templum,  aut  templo  egredientium  ? 


^ Dialogues,  387 

S.  Id  vero  indgcens  est  qiiam  quod  maxlme...  Pe- 
racto  sacro,  ut  a sacerdote  discedendum 
est? 

V,  Non  extemplo  fugiendum,  sed  haud  ita  pridem 
hanc  magister  nos  docuit  missidnem  formu- 
1am  petendi...  Placetne,  Reverende  Pater, 
mihi  bene  precari;  insuper  corrig6re  me, 
siciibi  err5rem  aliquem  admisSrim  inter 
ministrandum?  Turn  si  admoneor  venera- 
bundus  ausculto ; sin  minus,  exhibita  sacer- 
doti  reverentia,  in  scholam  me  recipio. 

Van  Torre,  s.  .t. 


66. — Dies  Remissionis. 

Polycm'puSj  Ignatius. 

P.  O dies  Jo  vis,  credibile  non  est,  quam  optatus 
et  charus  illuxgris.  ut  alias  in  hebdomadas 
singulas.  Celebritatis  venust3.tisque  plenus  es. 

I.  Pernovi  cogitationes  tuas.  Quia  lusurus  es, 
idcirco  tarn  amice  salutas  pr<esentem  diem. 

P.  Vellem  alternis  reverterere ; non  continens 
biduum  nauseabundus  tracto  littSras, 

1.  Votum  asinorum;  qui,  si  loquerentur,  optiire 
se  dicSrent  cum  Polycarpo  meo,  ut  alternis 
tantum  dorsa  onerati  inciderent. 

P.  Non  ego  hoc  solus,  Ignati;  complures  mecum 
desidgrant. 

I.  Nempe  sic  est  profecto  ut  dicam  tibi,  multi 
tecum  magis  amant  catellos  suos,  quam 


388  Guide  to  Latin  Conversation.  • 

studia  bonarum  artium,  creduntque  sibi 
dormientibus  omnia  confecturum  I)eum. 

P.  Dum  Latine  loqiii  sciam  modo,  Aristot^lem  et 
Euclidem  tibi  et  aliis  relinquam. 

I.  At  tu,  ne  Latine  quidem  aliquando  dices,  si  au- 
diendi,  legendi  loquendi,  scribendi  quamdam 
perse verantiam  non  adhibeas. 

P.  Quorsus  hsec  tetrica  et  jucunditatis  omnis  ex- 
pertia,  ut  Catones  aliqui  fabulamur  ? Hodie 
insigmter  ludendum  esse  aio,  instanrandas- 
que  vires,  quas  labor  tarn  longus  delassavit. 

I.  Nec  Ignatius  ludum  quietemque  necessariam 
recusav6rit,  quin  paratus  sum  hac  ipsa  bora 
tibi  colludSre : nulla  tibi,  hoc  quidem  in 
negotio,  a me  difficultas  erit.  Bemissiones 
crebas  et  extraordin arias  odi,  siquldem 
honestis  moribus,  optimarumque  artium 
studiis  detrimentosae  sunt. 

P.  Tu  fac,  et  senti  quod  collibuSrit : mihi  indul- 
gentia  vacationum  nihil  potest  contingSre 
gratius.  Magistri  vidgrint  quid,  quibus, 
quando  indulgeant:  nostrarum  partium  esse 
statuo,  quod  conceditur  non  invitos  accipere, 
quotiescumque  conceditur. 

1.  Olim  cognosces  te  nimium  lusisse. 

P.  Et  tu  perspicies  olim  te  nimium  studuisse; 
quando,  inquam  ociili  caligabunt;  ventri- 
culus  cibum  male  conc5quet,  corpus  totum 
pallor  et  macies  obsidebunt.  Nimia  omnia 
nimium  exhibent  negotium  hominibus. 

I.  O falsidicum  vatem.  Haud  ita  me  intempe- 
ranter  ingurgito  littSris,  ut  istas  praz-dictiones 
formidare  oporteat.  Audivi  etiam  eruditos 


Dialogues,  389 

plurimos,  ad  decrepitam  setatem  sevura  ex- 
teiidisse,  cum  assidue  in  libris  litterisque 
essent  volutati. 

P.  Ipse  Thales  ad  sapientiam  tuam  merus  nu- 
gfitor  est.  Desine  philosophari : hsec  lux 
hilariter  consumenda  est. 

7.  Qua  tandem  ratione  consumenda  ? 

P.  Visne  in  prata  virentia  concedamus,  ibique 
pila  experiamur  palmaria  ? 

I.  Volo  sane:  utile  et  jucundum  est  hoc  ludendi 
genus.  Ascende  e vestigio  in  conclave,  et 
defer  amb5rum  pallia  cum  pila. 

P.  Ubi  est  pila  ? 

7.  In  pluteo,  aut  certe  in  capsa  ductili  sub  mensa. 

P.  Eo  ut  atFeram. 

7.  Actutum  redi,  hie  te  expectav6ro. 

P.  Illic  sum,  atque  hie  sum. 

PONTANUS,  S.  J. 


67. — Dimissio  Impkovisa. 

Gorgonius^  Theodorus^  Eusebius. 

G.  De  scholane  ? 

T.  De  schola. 

G.  Proripuistis  vos  inde,  an  potestatem  abeundi 
obtinuistis  ? 

T Neutrum. 

G.  Quid  igitur  exeundi  tempus  antecapitis?  Nec- 
dum  enim  secundam  audivimus,  et  exTri 
soiet  ad  quartam  demum. 

E Quin  taces?  no»  displicebit  tibi  simul  rem 


390  Guide  to  Latin  Conversation. 

intellexSris.  Bonum  factum  te  in  nos  inci* 
disse,  Ijetitia  et  lubentia  onusti  incedimus. 

G.  Expedite  brevi. 

E.  Prseceptor  nos  dimisit  lusum. 

G.  Hui,  lusum  ? Dies  mercurii  prsestitutus  est, 
ad  quern  exerceantur  ludi,  non  dies  Martis. 

T.  Sciscitare  ex  aliis  si  lubet,  et  si  invengris  secus, 
mentitos  dicito. 

G.  Ain’  tandem  ita  esse  ut  dicis? 

T.  Quidni  aiam  ? 

G.  Quapropter  dimisit  hodie?  quid  natum  est 
novi  ? quid  viro  in  mentem  venit  ? 

E.  Duplex  causa. 

G.  Cedo. 

E.  Una,  quia  misit  sanguinem  e brachio  dextro, 
quod  videbamus  ilium  gestare  in  mitella 
bombycina  et  nigra. 

T.  Altera,  quia  hodie  dabit  natalitia. 

G.  Mulsa  loquimini;  jam  assentior.  Est  enim 
utraque  causa  perquam  verisimilis,  et  in 
memoriam  regredior  alias  quoque  nos  ideo 
jussos  redire  domum,  quia  cum  amicis  diem 
suum  natrdem  acturus  erat. 

T.  Nobis  nec  opinantibus  hsec  fortuna  obtigit, 
siquidem,  ita  ingressi  eramus  gymnasium, 
tanquam  vet^ri  more  exituri. 

G,  Euh,  probe.  Nemo  igitur  banc  gratiam  ex- 
torsit  ? 

E.  Nemo  quod  sciam,  sponte  sua  benefecit  nobis. 

G.  Omnium  quantum  est  qui  vivunt  hominum 
optimus  est  homo.  Verum  in  isto  concessu 
seu  liberalitate  sui  magis  quam  nostri  ratio- 
nem  duxit;  nam  hsec  lux,  qua  ipse  primum 


Dialogues, 


891 


lucem  hanc  aspexit,  et  vitales  auras  hausit, 
omnlno  hihlris  ei,  et  sine  ulla  perturbatione 
molestiiique  sumenda  est. 

E.  Nos  lusum  vadimus  recta. 

G.  Siccine  est  sententia? 

E.  Sic. 

G.  Celeriter  revertar,  et  adjungam  me  vobis 
tertium. 

T.  Vola  curriculo ; hunc  diem  suavem  et  amoenum 
agitabimus. 

PONTANUS,  s.  J. 


68. — Petitio  Lusus. 

PhUippus,  Magister^  Puerorum  turha^  Decius, 

P,  Memoriter  memini,  Prseceptor,  dixis.^  te  ali- 
quando  nobis  necessarium  esse  in  rebus 
vicissitudinem,  nec  durare  posse,  quod  al- 
terna  requie  careat. 

M.  Quid  turn  postea?  quam  ob  causam  tu  id  mihi 
nunc  subjicis? 

P,  Hand  sane  inconsulto  ac  temSre  tuam  usurpavi 
sententiam. 

M.  Ergo  cur  usurpas?  Die. 

P.  Quoniam  res  qu?edani  est,  quam  me  a benig- 
nitate  tua  impetratam  auferre  volo. 

M.  Memora,  puer. 

P.  Si  moleste  non  es  laturus. 

M.  Nisi  tu  injustum  quid  a me  petas,  indigne  non 
feram,  quidquid  petiveris.  Nam  ut  jiista  ab 


392  Guide  to  Latin  Conversation, 

injustis  petgre  insipientia  est,  sic  injusta  a 
justis  impetrari  non  decet. 

P.  Ne  tibi  lubeat  sinistrum  suspicari.  Juste  ab 
justis  Justus  sum  orator  datus,  et  advenio 
omnibus  lubentibus,  ut  quod  in  rem  nostrum 
communem  sit,  hoc  a tua  lenitate  obtineam. 

M,  Eloquere,  quid  est  quod  obtinere  gestis  ? 

P.  Pallium  est. 

M.  Quin  tu  uno  verbo  die,  quid  est  ? 

P.  Jam  dies  effluxere  complures,  ex  quo  libris 
semper  affixi  fuimus. 

M.  Trabalibus  clavis  oplnor.  SubSlet  quorsum 
evasurus  sis.  Bene  habent  tibi  principia. 
Pertexe  telam,  sed  apte,  ut  ne  compellam 
te  retexere. 

P.  Et  exercitationibus  auditionum,  scriptionum, 
recitationum,  concertationum  peneexhausti 
sumus. 

M,  Itani3  vero?  Exhausti?  o me  in  discipulos 
atrocem,  o crudelem. 

P.  Nec  unquam  nobis  vel  ad  momentum  respi- 
rare,  viresque  fessas  reparare  datum  est. 

M.  Ut  res  suas  exaggSrat?  quodque  contritum  est 
veiustate  proverbium:  Ex  musca  elephmitvm. 

P.  Quare  vehementer  etiam  atque  etiam  te  roga- 
mus,  Prseceptor  noster,  pomeridianis  horis 
ad  lusum  remissionemque  animi  descendere 
tuo  concessu  licitum  sit. 

M.  ^quissimum  postulas.  Verum  ego  his  con- 
ditionibus  potestatem  largior.  Ut  absque 
tumultu  ludiitis,  neve  quis  alteri  turbas  ciere 
insistat.  Ut  ante  qiiintam  ad  libellos  rede- 
atis.  Ut  deinceps  manibus  pedibusque,  cum 


b b b b b b b *5  b b b 


Dialogues.  393 

hasta,  cum  scuto,  quod  aiunt,  ad  vestra 
studia  incumbcitis. 

D.  Justse  conditiones:  accipimus,  ut  pro  tota 
schola  respondeam. 

3/.  Capesse  cursum,  condiscipulos  aftice  tarn  bono 
nuncio. 

D.  Gratias  magnas,  ingentes  tibi  agimus,  human- 
issime  atque  optiine  Prseceptor.  Heus, 
heus,  pueri. 

Pt.  Numquidnam  apportas  novi?  frontem  expor- 
rexisti,  hoc  omen  placet. 

P.  Oneriitura  Isetitia  pectus  apporto.  Ego  vester 
hodie  orator  et  ex  orator  fui  apud  Magis- 
trum. 

In  quo? 

In  ludendi  venia. 

Voluptatem  magnam  nuncias.  Habemus  ergo 
rem  factam. 

Bene,  factum  est,  et  volup’  est. 

Deus  te  bene  amet.  Ludemus  igitur. 

Nisi  me  vultis  inhserere  libris. 

Valeant  libri.  Ludamus,  socii,  euge,  ludamus. 
Silete,  non  permittit  gratis  ludere. 

Qua  mercede  ? ^ 

Ut  absque  inconditis  clamoribus  absque 
strepitu,  crepitu,  fremitu. 

Fiet. 

Ut  ante  quintam  ad  libros  recipiamus. 

Fiet. 

Ut  deinceps  nervis  omnibus  discamus. 

Hie  melius  est  respondere  fiat  quam  fiet, 
optare  quam  promittere. 

PONTANUS,  s.  J. 


394  Guide  to  Latin  Conversation. 


69. — Deliberatio  de  Lxjsu. 

DonatuSj  Rumoldus,  Theodorus,  Remigius. 

D.  Facta  est  nobis  hodie  ludendi,  copia,  Ku- 
molde. 

Pi^um.  Id  tu  nosti  scilicet. 

D.  Novi  enim  vero  : ex  ipso  audivi  magistro. 

Rum.  Agedum  quolibet  te  provoco  lusus  gen^re. 

D.  Jaciamus  lapides  funda  ad  scopum. 

Rum.  Legibus  scholasticis  is  lusns  est  vetitus,  et 
plus  illi  discriminis  est  quam  volup- 
tatis. 

D.  Quo  nos  igitur  lusu  oblectabimus  ? 

Rum.  Mihi  quidem  sphaeris  lubet  ludfire  per  annii- 
lum  ferreum. 

D.  Hoc  lusu  nimium  quantum  me  supSras,  scio 
quam  valido  sis  brachio.  Undecumque 
globos  feris,  ut  metam  transeant:  unde- 
cumque recta  mittis  per  annulum. 

Rum.  Velim  esse  vera  quae  de  me  praedicas. 

D.  Globis  missilibus  nos  exerceamus  potius. 

Rum.  Neque  viribus,  neque  arte  tibi  concessero : 
ita  torquebo  globos,  Donate,  ut  si  tormen- 
tum  meum  foret  brachium. 

D.  Periclitabimur  tamen. 

T.  Trahit  sua  quemque  voluptas,  mihi  placet 
venatio  a meridie. 

Rum.  Placet  et  mihi : sed  ubi  canes  ? ubi  vena- 
bula  ! Ubi  casses  ? 

T.  Valeant  apri  et  vulpes,  nos  insidiabimur 
cuniculis. 

R.  Ego  ranas  captabo. 


Dialogues.  395 

T.  Humlle  id  est  venationis  genus. 

R.  Sed  jucunduin. 

T.  Quo  ranas  astu  decipis  ? 

R.  Aliis  atque  aliis  modis:  interdura,  ex  linea 
pendula  de  vimine  aut  arundine  suspendo 
frustulum  panni  rubri,  ipsum  in  aquas  di- 
mitto : avide  id  glutiunt  ranae,  et  adhaere- 
scunt : illico  ex  aquis  extraho. 

T.  O lepidum  venatorem ! 

R.  Interdum  aliter  ranis  imposui. 

T.  Quom5do ; reti ! 

Rem.  Non,  sed  arcu. 

T.  Novum  piscandi  genus. 

Rem.  Ah!  Non  injucundum.  Habeo  balistam  mo- 
dicam,  sed  longo  manubrio ; nervo  affixum 
est  telum  ferrea  cuspide,  praeacuta  et  re- 
curva.  Manu  teneo  funem,  item  nervo  an- 
nexum:  turn  autem  sicul)i  ranam  undis 
eminentem  aspicio,  jaculum  admoveo 
quam  possum  proxime:  nervum  adduco, 
mox  iinpetu  remitto  in  prfedam,  ut  cuspis 
per  ventrem  emineat,  aut  fem5ra. 

T.  Equidem  malo  insidiari  piscibus.  Est  mihi 
hamus  elegans,  arundo  et  linea  piscatoria 
ex  setis  equlnis  torta. 

Rem.  Sed  unde  parabis  escam  ? 

T.  Lumbric5rum  ubique  magna  est  copia. 

Rem.  Est,  si  tibi  velint  prorepSre  e terra. 

T,  At  ego  mox  efficiam  ut  sexcenti  prosiliant. 

Rem.  Quo  pacto  ? 

T.  Talpam  simulabo.  Hoc  ligone  terram  tre- 
mefaciam,  quasi  si  talpa  lumbricis  infes  • 
tissima  humum  moliretur : extemplo  exi- 


396  Guide  to  Latin  Conversation, 


bunt  foras...  Hem!  observa  paulisper... 
Vides  emergentes. 

Rem.  Rem  prodigiosam  video. 

T.  Sed  quid  si  potius  certemus  nucibus. 

Rem.  Nuces  admodum  pueris  relinquamus:  nos 
jam  sumus  grandiusculi,  et  quibus  lubitum 
est  ludgre  nucibus,  iisdem  non  indecorum 
est  ludgre  par  impar,  equitare  in  arundme 
longa.  Num  et  hie  tibi  ludus  allubescit? 

T.  Nequaquam.  Tu  igitur  prsescribito  lusus 
genus:  sequar  quocumque  vocavSris. 

Rem.  Du  lusu  a meridie  conveniet.  Hora  prim  a 
te  opperiar  in  moenibus  urbis. 

T.  Ad6ro  istic.  Vale  in  proximum  congressum. 

Rem.  Vale  in  horam  primam. 

Van  Torre,  s.  j. 


70.— Ludus  Globulorum. 
MetanoliuSj  Fabius. 

M.  Heus,  Fabi,  unde  tibi  sacculus  tarn  plenus 
globulorum  ? 

F.  Furatum  me  credis? 

M.  Apilge  cum  ista  suspiciSne : non  puto  furatum. 
Emistine?  an  donati  sunt  tibi?  an  lucrando 
acquisivisti  ? 

F.  Lucrando  majorem  partem : reliquos  emi. 

M.  Quid  si  te  pauperiorem  conciliem. 

F.  Quid  si  coelum  ruat  ? sed  si  quid  audes  ? 

M.  Libet  lud6re  ? 

F.  Cur  non  libeat. 


Dialogues, 


397 


M.  Quo  gengre  ? 

F,  Illo,  per  quod  tu  mox  aut  Croesus  aut  Irus 
fias:  ille,  si  vic6ris;  hie,  si  victus  fuSris,  quod 
opto  et  spero.  Vix  tibi  sunt  viginti  globilli. 
M.  Fuit,  quando  tu  trecentos  non  habebas.  Age 
die,  quo  gengre  eertabtmus. 

F.  Par  impar  volo,  ita  ut  serobieulum  bumi 
faeiamus  eapaeem  unius  pugni  virilis,  altum 
medioeriter.  Inde  ego  eerto  intervallo 
distans,  et  subsidens  de  vola  meos  tuosque 
simul  in  ilium  levi  jaetu  eonjieiam.  Sin 
ineurrgrit  in  fosstilam  numSrus  par,  omnes 
globbli  erunt  mei,  quique  foris  quique  intus 
jaeebunt : si  impar,  omnes  erunt  tui. 

Ast  ego  quoque  jaefire  velim. 

Esto,  sed  tune  quando  ero  vietus.  Fae  serobi- 
eblum. 

Comm6da  eultrum. 

Franges,  et  magno  stetit. 

Nequaquam,  est  terra  mollis  et  argilaeea. 
Digitis  everre  frusttlla. 

Dietum  ae  faetum;  everri.  Hie  erit  meta. 
Nimium  distat. 

QuomSdo  nimium  ? Duobus  passibus  meis,  et 
semis : est  humus  plana,  sine  lapidibus  stra- 
toriis,  leniter  aeelivis,  aeeommodata  huie 
ludo. . Si  esset  serobieulus  ad  parietem, 
lieeret  jaegre  majore  vi.  Quot  vis  dem  tibi 
in  manum  ? 

F,  Si  vis  eito  rem  perdgre,  da  multos. 

M.  Duos  dabo  ? 

F.  Hoe  nihil  est.  Vis  me  quatuor  globules  jae- 
tare? 


398  Guide  to  Latin  Conversation, 


M.  Ego  quatuor  do. 

F,  Jam  hoc  aliquid  est.  En  octonarium,  sic  col* 
locatum,  ut  biiiarius  binarium  sequatur. 

M.  Sta  intra  metam,  ne  digitiim  transversum,  aut 
unguem  latum  excess6ris. 

F.  Siccme? 

M.  Etiam.  Sed  jam  nimis  propendes  contra 
scrobiculum. 

F,  Non  profecto. 

M.  Immo  Esto  Justus  si  me  vis  esse. 

F,  Sum.  En  jacio.  Quatuor  sunt  intus,  numgrus 
par. 

M.  Expecta,  ne  colligas : adhuc  alii  accurrunt  ad- 
versus  scrobiciilum.  Hem,  quintus  incurrit, 
mea  est  victoria.  Jam  tu  mihi  da  numgrum. 

F.  Accipe  sex. 

M.  Placet.  Prima  victoria  addidit  animos.  As- 
pice  omnes  injeci,  evax ! 

F.  Accipe  rursus  totidem. 

M.  Accipio.  Octo  sunt  intus.  lo,  io,  tertia 
palma ! 

F.  Accipe  denuo,  et  totidem. 

M,  Ecce  tibi  rursus  octo. 

F.  Nolo  amplius  ludSre. 

M.  Quare  ? 

F,  Tecum  est  felicitas. 

M.  I,  gloriare  de  tuis  globiilis.  Fecine  sacchlum 
tuum  leviorem? 

F.  Et  tibi  alius  faciet. 

M.  Tumebas  ante. 

F.  Et  tu  modo. 


PONTANUS,  S.  J. 


Dialogues,  399 

71. — Ludus  Turbinis. 

CharinuSy  LepiduSy  Fortunatus. 

C,  E buxo  est  mens  turbo. 

L.  Meus  e cornu. 

F.  Et  meus  est  corneus.  Aspicite  sultis:  quam 
niteat,  prae  nigrore,  quam  bene  fastigiatus 
excavatusque  sit.  Nec  est  grandis  nimium 
qui  laborioso  flagello  agitaretur : nec  niniis 
parvus,  qui  saltitaret  immodice  et  amittere- 
tur  facile. 

C.  Vis  commutemus  ? 

F.  Qui  tibi  hoc  cogitare  libet  ? tuus  citius  teretur 
quam  meus,  lignum  quippe  mollius  cornu. 

L.  Meum  hunc  non  laudo,  jam  semetipse  lau- 
dabit,  cum  gyros  describet  currendo  maxi- 
mos,  et  paucis,  ac  levissimis  ictibus  curret 
diutissime. 

C.  Hoc  solum  est  planissimum,  proindeque  huic 
lusui  mire  idoneum.  Quod  bene  vertat,  con- 
torques  meum  pollice  et  medio  digito. 

L.  Ego  soleo  circumvolv^re  ter,  quater  corrigiam 
flagelli,  circumvolutum  humi  pongre,  ba- 
cillum  impStu  attrah^re  sursum.  Turn  ille 
liberatus  vinculo,  quasi  in  pedes  se  erigit,  et 
strenue  cursitat  hoc  modo. 

F.  Ecce  meum.  Insta  flagello,  tuus  languet, 
Charine,  agit  animam,  et  tuus,  Lepide. 

L.  Ut  volitat  meus  ? 

i^.  Ut  amplissimos  orbes  conficit  meus ! 

C,  En  ut  meus  tuum  ferit  cum  sonitu,  Fortunate, 
propem6dum  dejecSrat. 


400  Guide  to  Latin  Conversation, 


F.  Feriet  non  vicissim  brevi. 

Jj.  Ah,  inei  llagelli  virgula  difFracta  est. 

C.  Certemus  nos  duo,  Fortunate,  jam  plus  spatii 
relictum  est,  et  turbines  contra  se  mutuo 
impellamus 

F.  Sic  agaraus.  Bone  Deus,  ut  me  fatigat  meus ! 
et  minutis  tantum  ictibus  opus  est.  Scuti- 
cam  probatissimam  habeo,  corrigiam  opti- 
mam  e pelle  hircina,  et  bifid  am. 

C.  Sudore  diffluo,  cessemus. 

F.  Nondum  sudo.  Solus  sum,  validius  agitabo 
meum.  Vide,  qu.Tso,  horribiles  saltus  edit. 

C.  Ero  aliquandiu  spectator  tuus. 

F.  Quo  Lepidus  abiit? 

C.  Virgiilam  quierit  ad  reparandam  scuticam. 

F.  Quare  non  jampridem  hunc  nobilem  ludum 
exercuimus? 

C.  Erit  cum  etiam  hie  displicebit, 

F.  Nunquam,  Charine. 

C.  Quo  pignore  certas  mecum?  Sed  redit  Lepidus. 

F.  Ego  quoque  lassus  sum,  spectabimus  ambo 
Lepidum.  O Lepidiile,  tibi  cedimus  cam- 
pum  istum.  Nunc  te  ostendes,  quantus  vir 
lies. 

L.  Tam  cito  fessi  ? 

C.  Te  deficiente  (deficies  enim),  nos  ludum  itera- 
bimus. 

L,  Quid  eras  futurum  sit,  juxta  vobiscum  nescio. 
Hoc  die  quidem  istud  quod  vos  auguramini 
baud  futurum  est. 

F,  Magnos  spiritus  tibi  in  hoc  artificio  sumis. 

PONTANUS,  S.  J. 


Dialogues, 

72. — Lusus  Film. 


401 


ArnolduSj  Petrus^  Gulielmus,  LaurmiiuSy  CaroluSy 
Martinus. 

A.  Visne  certare  nobiscum  pila,  Laurenti? 

L.  Equidem  volo,  et  queinlibet  vestrum  prov5co. 
A.  Fateor  te  in  hac  palaestra  longe  me  exercita- 
tiorem. 

L Age,  largiar  tibi  terminum  quam  poles  mit- 
tere  longissime. 

A.  Largire  mi  hi  quindScim. 

L.  Faciam  tibi  unlus  errati  gratiam. 

A.  Placet  mihi.  Sunt  ne  plures,  qui  velint  col- 
lude re? 

P.  Sunt. 

A.  Qui? 

P.  Carolus,  Martinus  et  Gulielmus. 

L.  Agedum,  sumus  numgro  sex,  baud  multum 
dispares. 

P.  Sortiamur,  quis  cui  jungatur. 

C.  Nos  tres  vos  provocamus. 

L.  Id  neutiquam  permisSro:  scio  quam  perite 
Martinus  ludat. 

A.  De  pila  Martinum  non  metuo. 

L.  Ducamus  sortem  igitur,  qui  sint  futuri  comites. 
A.  Ducamus. 

L.  Fia ! mihi  oblata  est  optio,  Fgo  mihi  Marti- 

num sumo  et  CarSlum. 

A.  Placent  mihi  Petrus  et  Gulielmus. 

M.  At  pilas  ex  urbe  non  attulimus. 

G.  Habeo  unicam. 

26 


402  Guide  to  Latin  Conversation, 


L,  Non  sufficit.  Ego  in  singulos  semissem  sup- 

peditabo;  diminnetur  mihi,  si  victoria  ceci« 
dero,  aut  reddttur,  si  potitus  fu6ro. 

M.  Andrea,  excurre  in  viciniam  empturus  nobis 

pilas:  ubi  ludendi  finem  lecerimus,  omnibus 
te  donabimus.  Fac,  redeas  quantocius. 

A,  Martine,  interim  nobis  accersiturus  abi,  qui 
nostros  notet  terminos. 

M.  Faciam  equidem  lubens. 

P.  Nos  definiamus  interea  quse  sit  futura  jaciendi 
meta,  qui  cetfiri  limites. 

L.  Etiam  apparent  a superioribus  diebus.  Sortia- 
mur  utra  pars  intus,  utra  foris  sit  constituta. 
C.  Vos  exercitatiores  in  hac  estis  palsestra:  prio- 
res  intra  lineas  consistite. 

L.  Non  sinam:  sorte  potius  experiamur. 

M.  Ergo  cultrum  in  altum  ejaculare. 

L,  Ejaculabor.  Utrum  seligis,  latus  charactere 

impressum  pronum  aut  suplnum  ? 

M,  Deligo  character  impressum  pronum. 

L.  Euge,  evenit  ex  sententia : V estrum  est  intus, 
nostrum  foris  consistere. 

C.  Age,  auspicemur  ludum.  Sed  quo  certabimus 
pretio  ? 

P.  Fateor,  aliquo  periculo  certandum  est,  alidqui 
friget  lusus. 

A.  Utra  pars  prior  tres  lusus  amis6rit,  ea  victori- 
bus  singulis  pendet  centesimas  tres. 

L.  Placet  omnibus.  Agite,  commilitones  optimi, 

certemus  graviter : amat  victoria  curam. 

M,  Age,  Arnolde,  bonis  avibus  pilam  emitte. 

A.  Vos  igitur  pilam  excipite. 

L.  Euge : non  pervenit  ad  lineam. 


Dialogues.  403 

O.  Pervenit  oranino. 

M.  Nequaquam. 

A.  Volo  disquiriltur. 

L.  Pila  metam  prjeteriit,  spectatores,  necne?  Ne- 
gant  prseteriisse. 

G.  Inauspicatum  hoc  aiispicium. 

A.  Non  ita  animum  despondeo:  facile  jacturam 
hanc  resarsiero. 

F.  Gulielme,  prastat  te  mihi  a tergo  consislSre  : 

pilam  excipies,  si  me  transv6let. 

L.  Cai’6le,  consiste  in  medio. 

C.  Potius  in  hunc  me  angulum  confSram,  atque 
istic  observabo.  Ut  ne  musca  quidem  prse- 
tervblet  impune. 

A,  AgSdurn,  Laurenti,  excipe  pilam  denuo. 

M.  Laurenti,  repelle  pilam  transvolantem  me. 

X.  Transvolavit  et  me. 

P.  Arnolde,  virum  te  jiidico : altgriim  terminum 

tarn  longin(jaum  quam  priorem  emitte,  et 
spondeo  tibi  victoriam. 

A.  Conabor  pro  virlli.  Rursum  pilam  excipite. 
M.  Profecto  Arnoldus  est  valido  brachio:  habent 
duos  longinquos  terminos. 

L.  Longinquos  quidem,  sed  tamen  superabiles. 

C.  Laurenti,  vide  quo  consistat  Gulielmus  loco  : 
falle  ejus  manus  et  ociilos. 

L.  Excipe  pilam,  Arnolde. 

6r.  Ut  qui  repercussum  expectasti  ? pilam  debuisses 
volatu  excipSre. 

L.  Cecidit  commode  sic  satis : singhli  singdlas  me- 
tassuperavimus:  utrique  habemusquindgcim. 

G.  Placide:  tua  prsecipitantia  nos  opprimgre 

studes. 


404  Guide  to  Latin  Conversation. 


C.  Obstitisti  piliie  tuo  pileo,  Petre,  quod  tibi 
fraud!  est. 

P.  At  tu  secundo  recussu  excepisti. 

C.  Bona  tua  venia  priore  excepi. 

P.  Ne  commutemus  inter  nos  verba:  MartTne, 
dirime  controversiam. 

M.  Quantum  ego  visu  colligere  potui,  primo  ex- 
cepisse  recussu  mihi  videtur. 

C.  Vicimus  triginta. 

L.  Age,  nunc  stationem  mutemus.  Habemus 
duos  termmos. 

A.  Excipe  pilam  Laurent!. 

L.  Prsesto  sum.  Fac,  commSde  m!s§r!s:  t!b!  do- 

mum  remittam.  Euge!  extra  metas  m!- 
s!st!. 

A.  Tentabo  denuo,  excipite. 

M.  Pudor,  Laurent!!  tenon  potuisse  pilam  repel- 

l^re : et  tamen  erat  commodissime  missa. 

L.  Quid,  commodissime?  Stringebat  humum. 

Nisi  commodius  misSris,  Arnolde,  par  pari 
mox  -refSram : petis  pedes.  Ludamus  le- 
gitime. 

C.  Laurenti,  sufficit ; illdrum  nunc  est  intus  con- 
sistgre:  habemus  quadraginta:  et  terminum 
bene  longinquum. 

G.  Totis  viribus.  Arnolde,  hie  est  ictus  decre- 
torius. 

M.  Hunc  ludum  certo  vicerimus,  Gulielme. 

G.  Prsepropgre  tu  quidem  ante  victoriam  trium- 
phum  canis.  Varia  est  ut  Martis,  ita  lusus 
alea. 

A.  Heus ! ludite : recte ! tetigit  pila  tibi  vestem, 
Car51e. 


Dialogues, 


405 


C.  Non  inficior. 

A.  Ilabemus  et  nos  quadraginta. 

L.  Probum!  tua  imprudentia,  Car5le,  periit  nobis 
ille  terminus,  alias  insuperabilis. 

C.  Mox  resarciam. 

L,  Dinumerate  ludum  vestrum. 

A,  Habemus  utrique  quadraginta.  Nunc  serio 
res  agitur. 

G.  Lusisti  non  prsefatus,  Arnolde:  insuper  pila 
limites  excessit. 

A,  Pr?efatus  sum  bona  venia;  sed  fateor  pilam 
deerrasse. 

L.  Sumus  igitur  potiores. 

A.  Estis.  Hanc,  si  potestis,  ad  dat5rem  remittite. 

C.  Fac,  mittas  commSde,  conabimur. 

A,  Euge ! pila  iterato  tacta  est.  Semel  a Mar- 
tino, iterum  a Laurentio. 

M.  Quis  tecum  ludat?  perpetuo  rixaris.  Pignus 

dep5no  quodlibet,  si  me  tetigisse  affirmant 
arbitri. 

P.  Falleris,  Arnolde ; transvolavit  ilium  pila 
facile  dimidium  pedem. 

A.  Ubi  igitur  obstitisti  pilse? 

L.  Hie. 

A,  Ponatur  igitur  nota  termini.  Vos  nunc  intro 
consistite:  alt^rum  habemus  termmum  in- 
tra,  alterum  extra  lineam. 

P.  Prsestate  vos  viros,  socii,  nunc  serio  res  agi- 
tur. 

L,  Excipite. 

P.  Euge!  successit:  facile  duobus  passibus  ter- 
minum  primum  vincimus. 

L.  Excipite,  t^nc  pendet  victoria. 


406  Guide  to  Latin  Conversation. 


A.  Erratum  est:  non  prseteriit  pila  lineam.  Vici- 
mus  lusum 

L.  Gratulor  vobis  victoriam,  et  gaudeo  nos 
jucunde  adeo  pomeridianum  hoc  tempus 
transegisse. 

P.  Gaudemus  et  nos  pariter.  Verum  advespe- 
rascit,  et  ludendo  adeo  defessus  sum  ut  genua 
mihi  labent  lassitudine. 

G.  Insuper  vespSra  nos  domum  et  ad  musea 
nostra  revocat : abeamus  domum  pariter. 

A,  Abeamus. 

Van  Torre,  s.  j. 


73. — Lusus  Velitaris. 

Petrus^  Paulus,  alii  decern. 

Pet.  Heus,  heus ! Adeste ; suntne  qui  lusu  velitari 
cupiant  nobiscum  contendere  ? 

Paul.  Hie  mihi  lusus  arridet  prseter  cseteros. 

Jac.  Etiam  mihi,  corpus  exercet ; famem  exacuit. 

And.  Agedum,  discurrendo  obsonemus  famem. 

Phil.  Imo  vero  frigus  depellamus ; totus  algeo. 

Pet.  Totus  aestuabis  e vestigio,  hoc  in  ludo  te 
adde  socium. 

Phil.  Addam  enimvero:  eo  accurrebam. 

Pet.  Convenerunt  sodales  bono  nurnSro : auspice- 
mur. 

Paul.  Nondum,  etiam  unus  ad  duodScim  deest. 
Accersam  ultimum:  heus,  Barnaba ; uni- 
cus  desideratur  collusor ; placetne  velite- 
mur  curriciilo? 


Dialogxies,  407 

Bar,  Opptdo  lassus  sum  ab  hesterno  certamine : 
vereor  ut  valeam. 

Pet.  Non  meministin’  clavum  clavo,  quod  aiunt  ? 
Age,  segnitiem  execute. 

Bar.  Tentabo  tua  gratia:  aggrediamur. 

Pet.  Deimo  te  ob  tuam  illam  facilitatem.  Prox- 
imum  est  ut  duces  partium  eligamus. 
Quos  censetis  strenuissimos,  socii? 

Bar.  Tu  Petre,  alterius  cohortis  dux  esto. 

Pet.  Quid  si  tu  ipse,  Bartholomsee? 

Bar.  Non  ausim  suscipgre.  Petrus,  esto. 

T/iad.  Nos  Petro  Paulum  opponimus. 

Paul.  Metuo  ne  congressus  sit  impar.  Tamen 
subibo  aleam,  tametsi  Petrus  sit  cursor 
velocissimus. 

Pet.  Imo  tu,  Paule,  cervum  cursu  antev61as. 

Paul.  Experiendum  est.  Sortiamurquis  commil- 
itones  prior  eligat. 

Pet.  Fiat.  Nummum  in  altum  ejaculare. 

Paul.  Utrum  mavis  faciem  pronam  an  supi- 
nam? 

Pet.  Euge!  secus  accidit,  facie  signatum  latus 
pronum  cecidit,  et  mihi  ex  sententia: 
mea  est  optio.  Bamabam  mihi  primum 
assume. 

Paul.  Contra  statuo  Bartholomaeum. 

Pet.  Noster  erit  Jacobus. 

Paul.  At  mens  sit  Andreas. 

Pet.  Thaddfee,  accede  ad  nos. 

Paul.  Yah.  I tu  etiam,  Simon,  supgres?  quid  te 
occiilis?  Te  maxime  cupio. 

Pet.  At  ego,  te,  Philippe ; prsesto  sis. 

Paul.  Nec  Joannes  aspernendus  est ; veniat. 


408  Guide  to  Latin  Conversation, 


Pet  Commilitones,  liorum  uter  est  pedibus  cel 
erior? 

Jac.  Thomas  longe  est  celerrimus. 

Pet.  Accedat  hue. 

Paul,  Tu,  Matthsee,  mihi  es  novissimus,  sed  non 
eris  in  cursu ; te  novimus. 

Pet.  Priusquam  lusum  auspicemur,  promulgentur 
linjus  certammis  leges,  ne  quis  harum  ig- 
narus  noceat  forte  fortunse,  dum  prodesse 
voluSrit. 

Paul.  Rectemones. 

Pet.  Lex  'prima : Intra  castra  quivis  ab  hostibus 
et  ante  et  post  excursiones  tutus  esto. 
Secunda:  Qui  prior  ad  lacessendum  hos- 
tem  e castris  procurrit,  eum  si  forte  quis 
adversorium  insequens  attiggrit,  captivus 
in  hostiles  careSres  abducitur.  Tertia: 
Tantisper  captus  apud  hostes  persistito; 
dum  ejus  commilitonum  aliquis  manum 
extensam  aut  aliquam  vestis  ipsius  par- 
tem attingat:  turn  ad  suos  liber  ei 
reditus  esto.  Quarta:  Hostis  nullum  ex 
hostibus,  prseter  eum  qui  ante  se  prox- 
ime  castris  egressus  est,  legitime  capito. 
Quinta:  Si,  dum  hunt  excursiones,  co- 
hors  altera  stativa  sua  ab  omni  prspsidio 
vacua  relinquat,  licite  ab  hostibus  occu- 
pantur.  Sexta:  Interceptis  castris  aut 

virtute  aut  dolo,  item  captis  universis, 
victoria  parta  esto.  Septima : Si  qua  con- 
troversia  incidgrit  circa  lusum,  locus  detur 
disquisition  i.  Interim,  ne  qua  fraus 
inter  veniat,  omnes  pari  ter  a lusione 


Dialogues,  409 

abstinento.  His  legibus  standum  est 
cuilibet. 

Paul,  His  legibus  inchoemus.  Verum  assignanda 
prius  utrique  cohorti  castra  et  carceres. 

Pet,  Nihil  inagnopere  refert  utro  loco  figainus 
castra:  tibi,  Paule,  eligendi  optionem 
def^ro. 

Paul.  Quoniam  defers,  accipio.  Nos  ad  banc  co- 
lumnam  stationem  eligimus. 

Pet.  Nos  ad  illam  ex  adverse  arb5rem  castra 
locabimus.  Career  esto  noster  istac 
columna  tertia. 

Paul.  Noster  porro  istaec  janua. 

Pet.  Videsis,  ut  sequfdi  spatio  career  a stativis 
vestris  absit  ac  noster  a nostris. 

Paul.  Nihil  admodum  est  discriminis. 

Pet.  Sane  aliquot  passuum  intervallo  videtur 
propior : tamen  ex  hoc  tibi  largiar. 

Paul,  Sit  ita.  In  stationem  quisque  suam  se 
recipiat,  bonisque  rem  avibus  ordia- 
mur. 

Pet,  Eia,  Jacobe,  primus  hostes  lacesse;  tu, 
Philippe,  subsequere.  Vos,  observate 
periclitantes. 

Paul,  Quo  simul  omnes  ita  proruitis?  Vicissim 
excurrite. 

Pet.  Thoma,  tu  fer  suppetias  Barnabae:  pericli- 
tatur:  accelera.  Quid  hoc  rei?  Captivus 
e nostris  primus  abducitur. 

Th.  Eum  brevi  in  libertatem  vindicavero. 

A ad.  Age,  Barnaba,  mea,  tu,  prseda  es : carcerera 
subi,  hie  consiste. 

Bar.  Variat  et  mutat  vices  fortuna. 


410  Guide  to  Latin  Conversation. 


Sim.  At  ego  Philippum  apprehend! ; nec  vult 
sequi  in  carceres. 

Phil,  Tetigistin’  mei  quidquam  ? 

Sim.  Tetigi  vero. 

Phil.  Nego  enimvero. 

Sim.  Non  ego  tuum  a tergo  thoracem  attTgi. 

Phil.  Non,  quod  senserim. 

Sim.  Proxime  aberat  ut  manu  te  sistSrem. 

Phil.  Non  tibi  assentior. 

Sim.  Quid  altercatione  est  opus?  spectatores  con- 
sulamus. 

Phil.  Placet  illorum  stabo  judicio.  Andrea,  ex- 
quire. 

And.  Quid  censetis,  spectatores?  Non  Simon 
tergo  Philippum  ad  vestem  attigit? 
Aiunt  universi  attigisse. 

Sim.  Sequere  hue,  age  ad  carcerem. 

Pet.  Tandem  et  vos  primi  lacessite : nos  identi- 
dem  excurrimus. 

Paul.  Euge,  Petre,  hac  me  insequere. 

Pet.  Hand  feres  impune;  non  eflugies. 

Thom.  Phillippe,  tu  ad  captivos  advigila,  ne  quis 
eos  inopinato  liberet. 

Thad.  Dixisti  in  futurum  ? captivos  reduco. 

Matt.Yii  ab  adversariis  nobis  injuria:  peractis 
excursionibus  suis  non  revertuntur  in 
campum  — Bartholomsee,  legatus  ad  eos 
accede:  ludant  legitime,  vel  a ludo  de- 
sistant:  nobis  non  placent  fraudes. 

Bar.  Sic  fecero.  Pleus,  heus,  socii,  tutone  mihi 
stationem  vestram  adire  licet? 

Pet.  Tuto.  Quidnam  rei  est  ? 

Bar.  Nostri  mala  vos  fide  ludere  assSrunt. 


Dialogues,  411 

Pet,  Quid  ita  vero? 

Bar.  Quoniam  intra  stativa  non  regressi  cursum 
repetltis. 

Pet.  I I si  commissura  est,  nescio;  in  postgrum, 
cavebitiir.  Agedum,  commilitones,  ludum 
redintegremus.  Vivi  jam  estote:  nostra 
est  victoria ! — Viden’  Barnaba ; universos 
hostes  e castris  excurrisse?  vacua  occupa: 
sed  quasi  aliud  agens,  a tergo  incautos 
circumveni. 

Jac,  Meus  es,  Bartholomaje. 

Bar,  Imo,  Jac5be,  tu,  meus.  Posterior  ego  sta- 
ti5ne  egressus  sum;  tu  prior. 

Non  deslnes  j urgare  ? 

Bar,  Non  ipse  desines?  Jamjam  prfcteriens 
in  castra  redivi,  recens  te  insecutus 
sum. 

Jac,  Quis  vidit?  Quern  testari  potes  ? 

Bar,  Quemvis  adstantium. 

Jac,  Itane  est,  Thaddaee,  ut  dicit? 

Th.  Ita  est,  illi  proximus  adSram. 

Bar,  Dolo  igitur  malo  usus  est. 

Jac,  Dolus  an  virtus  quis  in  hoste  requirat?  Abi, 
sis  ad  carcgres. 

Pavtl,  Alternis  provocemus;  prsecursdrem  emittite 
etiam  vos  aliquando. 

Pet.  Ultimum  emi^tmus  Paulo  prius. 

Paul.  Salva  pace,  Simon  noster  jamjam  rediit: 
vix  a cursu  animam  trahit. 

Pet.  Quid  rixamur  ? Matthsee,  fac  unum  curricu- 
lum. Videmur  hostem  metugre. 

Matt.  Hoc  agam. 

Paul.  Tu  ad  eos  una  contende,  Andrea;  sed  a 


412  Guide  to  Latin  Conversation. 


fronte,  ne  ad  Matthseum  advertant  a tergo 
insidiantem 

Malt.  lo  triumphe!  castra  hostilia  victor  invasi: 
capti  estis  ad  uiuim  omnes.  Paule,  quo- 
nam  afficientur  victi  supplicio? 

Paul.  Dimittantur.  Sufiicit  nobis  victorise  gloria. 

Van  Torre,  s.  j. 


74. — Lusus  Globorum  Missilium  Manu. 

Andreas,  Carolus. 

A . Quid  usque  hseres  in  libris,  Carole  ? 

G.  Quid  potius  agerem? 

A.  Ludendi  veniam  exoravimus,  et  coelum  invitat 
ad  deambulandum : age,  fruamur  tempore. 

C.  Placet:  at  tetricum  est  nos  solos  excurrere. 

A.  Jam  turmatim  in  campos  excurrere  gram- 
matici:  nos  poscimur. 

C.  Quod  lusos  genus  tractant  in  campis  patentibus? 

A.  Alii  pila  certant;  alii  harpasto;  quidam  con- 
tendunt  cursu:  quidam  sagittis  avem  petunt 
erectam  in  pertica:  alios  trahunt  lusus  alii. 

C.  Parum  me  exercui  istiusmSdi  ludis:  non 
placent. 

A.  Sunt  in  campis  longa  spatia  et  sequissima: 
mittfimus  globos  ad  statutum  terminum. 

C.  In  hoc  certamine  te  mirum  novi  artificem. 

A.  Nondiffiteor:  plusculum  me  globis  missilibus 
exercui : at  tu  validiori  es  brachio. 

C.  Ut  tu  es,  tentabo  aleam ; proper  emus. 


Dialogues,  413 

A,  Hrec  esset  sequissima  campi  planities,  et  utrim- 
que  in  seriem  consit^e  quercus  sestum  solis 
temp  grant. 

C.  Hie  ego  fodiam  scrobiciilum. 

A,  Praestat  defigere  in  terram  stipitem ; hunc  qui 
minimo  jactuum  numSro  prior  sua  spha^ra 
tetigSrit,  potietur  victoria. 

C.  PerpUcet.  Incipio. 

A,  Imo  sortiamur. 

C.  Nihil  interest  uter  praecedat. 

A,  Ego  subsSquar,  tu  jace. 

C.  Pridres  tibi  defero. 

A,  Admitto,  observaf  Bonum  auspicium ! jactus 
mihi  primus  bene  longinquus  est. 

C.  Meus  longinquus  quidem,  sed  non  recta  misi 
ad  stipitem.  Jam  damnum  resarciam:  iter- 
abo. 

A,  Heus!  procurris  plus  aequo : consistendum  est 
in  sphaerae  vestigio. 

C.  Sane  vix  altero  ego  jactu  pertingam,  quo  tu 
primo,  adeo  me  longe  praevertis.  Opus  est 
viribus;  exgram  totas  quibus  valeo.  Quid 
tibi  videturde  hoc  jactu? 

A.  Est  profecto  ingens. 

C.  Jam  singiili  alterum  jactum  numeramus.  Tu 
tertium  prior  jace:  nam  meus  est  globus 
proprior  termino. 

A,  Hoc  si  jactu  tetigero,  victor  sum:  eo  collin- 
eabo. 

C.  Adhibe  sane  omnem  industriam : sudabis  satis, 
ut  vel  circa  stipitem  volvas;  tantum  distas. 

A.  Hem  noster  vehemens!  aegre  pervenit  ad  me- 
dium. 


414  Guide  io  Latin  Conversation. 


C.  Quid  miri  ? in  medio  cursu  globum  impegi  in 
lapidem,  quern  te  objecisse  reor,  ut  globus 
ofienderet. 

A.  Scilicet.  Kune  etego  tertium  jaciam:  adverte. 
Euge!  victus  es : tertio  jactu  stipitem  attigi : 
te  nondum  etiam  quarto. 

C.  Placetne  a ludo  desist €re  ? nam  vespgra  appe- 
tit,  et  prorsus  anhelo. 

A.  Quomodo?  nunc  primum  ludus  allubescit. 

C.  Tibi  victori  crediderim  ; mihi  victo,  non  item. 

A.  Quidmetuis?  h abet  et  for  tuna  regressum. 

C.  Hac  spe,  dum  licet  per  lucem,  usque  prosequar : 
altSrum  instituamus  l^sum  de  integro. 

Van  Torre,  s.  j. 


75. — J ACTUS  Lapidum  aut  Discorum  ad 
Met  AM. 

MatthceuSy  Marcus,  Lucas,  Joannes. 

Matt.  Quo  lusu  hoc  pomeridiano  tempore  oblec- 
tabimur  ? 

Marc.  Ut  nunc  fertanni  tempestas,  lapidem  mitta- 
mus  ad  metarn  terrse  defixam. 

Matt.  Non  displicet.  Adjungamus  nobis  Lucam 
et  Joannem. 

iifarc.  Hue  adeste,  Luca  et  Joannes:  placetne 
colludgre  ? 

L.  Ea  ipsa  causa  hue  convenimus,  vix  sumpto 
bene  prandio. 

J.  Sunt  mihi  lapides  duo  percommQdi. 

Matt.  Ego  mihi,qua?ro  et  segre  invenio. 


Dialogues,  415 

J.  Ego  te  altSro  meorum  dono:  accipe.  Ex- 
perire  an  comm5dus  sit. 

Matt.  Habeo  gratiam.  Ego  et  Marcus  una  in  vos 
certabimus. 

L.  Per  nos  licet,  agSsis,  vos  priores  jacite. 

Matt.  Auspicabor.  Faxit  Deus  ut  feliciter  cedat. 
Ohe  ? optime  cecidit. 

J.  Brevi  te  hoc  lapide  praetervertero. 

Matt.  Hac  lingua,  existimo. 

J.  Etiam  hac  manu. 

Matt.  Acc3dis,  fateor;  non  tamen  praetervertisti 
me.  Et  tu  fac  adjicias,  Marce;  nullo 
negotio  vincemus  du5bus.  Hue  in  pedis 
mei  jace  vestigium,  aut  inter  utrumque 
hunc  lapidem. 

Marc.  Tentlbo  si  quid  potgro. 

Matt.  O j actum  optimum  et  commendandum ! 
Vicimus  duobus. 

L.  Ad  oppositam  metam  tantumdem  et  nos 
praestabimus. 

Matt.  Istum  perverte  j actum,  si  potes. 

L.  Eia!  lapis  meus  adhaeret  metae. 

Matt.  Meus  item  est  proximus. 

L.  Sed  longiore  intervallo. 

Matt.  Metiamur. 

L.  Cedo  virgulam,  aut  stramen  aliquod,  Marce, 
ut  metiar. 

Matt.  Dum  arenam  decutis,  furtim  protrudis  lapi- 
dem tuum.  Flatu  pulvis  dimovendus  erat. 

L.  Salva  pace  tua  nondum  etiam  lapidem  at- 

tigi. 

Matt.  Viden’  ? nihil  est  discriminis.  Vis  redin- 
tegrare  j actum? 


41G  Guide  fo  Latin  Conversation. 


L.  Kolo:  sed  dijudicent  arbitri.  Accede  hue 
aliquantisper,  Laurenti : lapidum  horum 
Liter  est  metse  vicinior? 

Lanr.  Vultismeo  stare  judicio? 

3Tait.  Stabimus. 

Lavr.  Quantum  visu  ass^^quor.  est  ille  propinquior. 

L.  Nonne  dixeram?  Tu  Joannes,  nunc,  si 
possis,  hunc  depellito;  et  primas  tene- 
bimus. 

J.  Metuo  ne  dum  Matthsei  peto  lapidem,  una 
tuum  disjiciam. 

L.  Audacesfortunajuvat.  Nemetue.  Malum! 
sunt  tibi  vires  ergo?  Quin  adjicis? 

J.  Timida  manu  misi  ob  periculum. 

L.  Inepte  meticulosus  es. 

Hunc  si  prseterverteris,  Marce,  te  virum 
prgestitSris.  Successit.  Ejus  lapis  mini- 
mum palmo  propinquior  est  omnibus. 
Tota  nostra  est  victoria. 

PONTANUS,  S.  J. 


76. — Ludus  Lapidum  Orbiculatorum  ad 
Metas. 

Basilius,  Carolus^  Daniel^  Eusebius. 

B.  Quid  hie  sessitamus  et  marcemus  otio?  Quin 

aggredimur  ad  ludendum?  quandoquidem 
ea  nobis  a Doetdre  facta  est  copia. 

C.  Id  ipsum  in  pectore  volutabam  meo,  quo- 

modo  hunc  diem  ludis  jocisque  conderemus, 
et  mirabar  te  quiesc6re  tamdiu  potuisse 


tqtetgbN 


Dialogues,  417 

qui  lusSrum  alpha  sis,  et  qui  nunquam  seque 
beatus  tibi  videare  atque  cum  ludo  das 
op6ram. 

7).  Ludfimus  cum  hilar itudme. 

E.  Et  quern  ludum  ? nam  ad  victoriam  non  parum 
apud  me  interest : neque  enam  trecentis  in 
generibus  exercitatum  me  possum  affir- 
mare. 

B.  Nucibus  ludamus,  si  vultis. 

C.  Immo  pila.  Quid  ait  Car5lus? 

D.  Neutro,  sed  par  impar,  idque  aut  acichlis  aut 
globulis. 

Si  me  audiatis,  optimam  formam  rep6ri. 
Nempe  tibi  optimam. 

Et  vobis,  si  perite  luseritis. 

Die  sodes. 

Jactus  lapidum  ad  conum,  seu  metam,  proba- 
tur  mi  ante  omnes. 

C.  Qua  causa? 

E.  Usitatissimus  est  candidatis  litterarum : exer- 

cet  corpus,  et  casui  non  est  tarn  subjectus 
quam  alii:  nam  artificio  quodam  contor- 
quendus  et  emittendus  est  lapis,  si  gestias 
vinegre:  casus  vel  numquam  vel  perraro  te 
adjuvabit. 

B.  Fiat  petamus  scopum  jaciendis  lapidibus: 

VOS  pro  se  quisque  lapides  deligite,  ego  hunc 
mihi  rotundando  accomodabo. 

D.  Lapides  quidem  sat  multi : at  inepti,  at  nimis 

asperi,  at  magni  et  insequales. 

E.  Quin  tu  me  imitaris,  ut  ego  lapicldam  pulchre 

imitor. 

C.  Hui,  quam  elegantem  et  appositum  inveni  ? 

27 


418  Guide  to  Latin  Conversation, 


E.  Invideo  tibi ; nihilominus  quod  tu  a lapide,  id 
ego  a dextra  mea  sumam. 

B.  Adeste  octilis,  jam  ego  experiar  meum. 

E.  Perbene  cad  it 

C.  Metas  depangamus.  Tu  banc,  Eusebi,  ego  istam. 
I),  At  enim  quot  passibus  unam  abesse  placet  ab 

altera,  quod  intervallum  neve  nimis  breve, 
neve  nimis  longum  fiat  ? Hoc  etenim  incom- 
modo  est  debilioribus,  illud  valentibus. 

B.  QuindScim  passus  mei  intersint,  nisi  aliud 
videatur. 

Agedum,  metire  spatium. 

Unus,  duo,  tres,  quatuor,  etc. 

Quinam  erunt  sodales  inter  se  ? 

Mox  sciemus.  Jacite  singuli.  Metae  proximi 
sodales  sunto ; remotiores  similiter.  Ego 
prselbo.  Quod  Deus  bene  fortunet. 

Sequor. 

A me  stabis : bonum  omen  victoriae.  Daniel 
et  Carolus  sociabuntur  sibi. 

Quid  si  metam  attigSro  ! 

Non  attinges. 

Velis,  nolis,  attigi.  Jam  tu  cede  mihi  partes 
tuas,  Basili. 

Si  ab  ultimo  incipies,  patet  me  primum  fore. 
Ita  est:  sodalis  meus  est  Daniel;  tuus,  Car61e, 
Basilius. 

C.  Quotum  ad  numgrum  ascendendum  censetis, 

ut  sit  perfecta  victoria  ? 

C.  Ad  septenarium. 

B.  Ad  octonarium. 

1).  Octonarius  igitur  sit  palmarius. 

C,  Ecquod  praemium  dabitur  victoribus  ? 


Dialogues.  419 

B.  Qui  victi  fii6rint  victoribus jentaciilum  solvent. 

C.  !).  E.  Honestum  pnemium. 

E.  Initium  nos  facimus.  Quod  felix  faustumque 
sit.  Adversarius  alter  raihi  succedet,  ne 
continenter  ludamus  sodfiles 

B.  Novimus  morem.  Ergo  lude  jam  ant  tu  Basili, 

aiit  tu  Garble. 

C.  Ecce. 

D.  Quo  pacto  tu  Eusebium,  e5dem  ego  te  supe- 

Tcibo. 

C.  Non  superasti.  Rade  metam,  Basili,  si  potes. 

Docte.  Duo  numeriimus. 

D.  Nunc  prior  j ace,  Garble. 

C.  Bene. 

E.  Melius. 

B.  Optime. 

D.  Gum  supremo  evasbro  superior,  quid  dicam, 

nisi  bona  pace  Grammaticbrum,  optimissime? 
Jam  nume ramus  unum. 

C.  Unum  numerari  qui  potest? 

D.  In  cruciatum  sopbista.  Procedat  j actus  tertius. 

Proh!  manu  fugit  lapis;  itbrum  jaciendum 
est. 

B.  Non  patiemur. 

E.  Lex  hunc  ludum  ludentium  sanxit,  ut  si  quis 

imprudensjecSrit,  autsi  dimidiatum  spatium 
non  transmisbrit,  resumat  lapidem,  ac  de  in- 
tbgro  jaciat 

C.  Geramus  morem  illis ; alioqui  par  pari  refbrent, 

quod  nos  mordebit. 

B.  Lude  rursum. 

7).  Non  me  poenitet  iterationis  hujus. 

B.  At  jam  poenitebit. 


^ ^ b b b b b b 


420  Guide  to  Latin  Conversation, 


E.  Ha,  ha,  cernite,  obsScro,  quam  scite  saliat  lapis 
Basilii.  Excipe  socium  Carole. 

D.  Ohe.  lapis  tuus.  Garble,  semulatur  rotam.  Qnot 

millia  curret?  Eestas  solus,  Eusebi.  Esto  vir 
fortis.  Vicimus.  Quantum  numSrum  obtine- 
bamus  antea?  Heus,  Carole,  ecquid  ternarius 
potest  numerari?  Nam  paulo  ante  monas 
non  poterat. 

C.  Longe  abest  ternarius  ab  octonario. 

E.  Quotum  VOS  adepti? 

B,  Binarium. 

D.  Vide  mihi  hunc,  et  vince,  si  queas,  Basili. 

B.  Vincam. 

C.  Si  tu  deinceps  ita  vic^ris,  nos  jentaculum  per- 
didimus. 

Papse,  quantum  a meta  disto  ? 

Est  locus,  Eusgbi ; appropinqua. 

En. 

Nostra  est  palma. 

Nostra  est. 

Nostra  est  profecto.  Quo  pign5re  certas  me- 
cum,  Carole? 

Tres  ligulas,  quas  optimas  habeo,  depono. 

Ego  istum  torulum  de  pileo. 

Circumspiciamus  mensuram,  vimen,  culrnum 
aut  tale  quid. 

Ecce  mensuram. 

Metiamur. 

Fallis,  o mensor. 

Falleris,  non  fallo. 

Sine,  metiar  ego. 

Cape. 

Videtis  nos  vicisse  ? 


Dialogues.  421 

B.  Vix  tanto  prseceditis,  quantum  et  prsesegmen 
unguis. 

E.  Et  falsum  autumas,  et  parvi  refert  quanto, 
duin  antecedrunus  modo:  siquidein  non  is 
victor  declarator,  qui  valde  multum  vincit, 
sed  qui  vincit. 

B.  Habet5te  quod  habetis,  nos  spem  necdum 
ejeciinus. 

JD.  Ipsa  spes  inera  est  audacia.  Incipe,  Eusebi. 

E,  O jactum  faustissimum ! 

B.  O infellcem  jactum  meum!  Nisi  tu,  Car6le, 
doctius  ludis,  propemodum  actum  erit  de 
nobis.  Nos  miseri,  jam  isti  septem  nume- 
rabunt. 

E.  lo,  triumplie? 

JD.  En  septem;  et  nunc  mens  finem  dab  it.  Dedit. 

B.  Cur ! 

D.  Accurre,  aspice,  ipsi  metse  incumbit. 

C.  Ego  dejiciam. 

E.  Si  velle  esset  efficere.  Jecit,  nihil  promovit. 

Jentaciilum,  jentaculum. 

B.et  C.  Solvemus ; ne  clama,  Stentor. 

PONTANUS,  S.  J. 


77. — Ludus  Nucum. 

Flavius,  Dionysius,  Sylvanus,  Ci'ispulus. 

F.  Adeste,  sodales,  ego  istam  ollulam  a coquo, 
vetSrem  et  remosam  exoravi,  ut  luderemus 
nucibus. 

D.  Quid  ad  hoc  ollis  egemus? 


422  Guide  to  Latin  Conversation, 

S.  Miror  istum  liisorem  ollarium. 

C.  More  antiqno  recepto  ludamus:  impinge  hanc 
ollam  pariC'ti. 

F.  Tibi  pugnum  facilius  ac  libentius  in  os  im- 
pegerim.  Pra  ceptor  me  novum  quemdam 
lusum  docuit:  eum  jam  vos  docebo:  discetis 
niillo  negotio. 

C.  Ergo  doce. 

L.  Unusquisque  de  collusoribus  imponit  in  olla 
diias,  tres  quatuorve  nuces,  quot  denique 
voluerit.  Post  liumi  collocatur;  communi 
consensu  meta  statuitur,  a qua  unusquisque 
os  oll^e  ter  aut  quater  nuce  petit  vicissim,  et 
eo  ordine  ac  loco  quern  quisque  sortitus 
fuerit.  Juglande  ab  olla  ad  metam  provo- 
luta,  proximus  metse  sit  primus,  huic  vicin- 
ior  secundus  et  it  a deinceps. 

S.  Quid  amplius? 

F.  Qui  vel  solus,  vel  sjrpius  suas  nuces  injecerit, 
auferet  omnes  cj^use  in  olla  reperiuntur. 

C.  Agite  it  a ludamus. 

I).  Duas  impono? 

F.  Nos  similiter. 

S.  Juglans  altera  de  tuis  est  vitiosa,  quia  mucida. 

G.  Ecce  aliam.  Hujus  ego  nucleum  statim  come- 

dam,  tibi  relinquam  putamina. 

S.  Devora  hsec  quoque. 

F.  Hie  ollam  depono:  hie  erit  meta  quinque 
meorum  passuum  intervallo. 

C.  Ita  quinque  passuum. 

F.  Nunc  so rtiamur  vices.  En  ego  metse  proximus. 

jD.  Ego  te  propior. 

S.  Ego  te. 


Dialogues, 


423 


C.  Ego  omnibus. 

F.  Est  igltur  princeps  Crispulus,  alter  Sylvanus, 
tertius  Dionysius,  postremus  ego. 

C.  Proh  ? aberravi. 

S,  Ansam  tetigi. 

D,  Meam  injeci. 

F,  Et  ego  meam.  Lude,  mi  Crispule,  et  perde 
rursus  j actum  tuum. 

C,  Iteruin  erravi. 

F.  Divinabam  hoc  fore. 

S,  Vidisti!  injScimeam. 

I).  Heu ! infaustus  fui  hoc  jactu. 

F,  Ecce  duas  nuces  intus  jam  habeo,  spero  vic- 
toriam. 

C.  En  tertia  intus  est.  Sed  quid  hoc  prodest? 

S.  Iterum  intravi.  Nisi  tu,  Flavi,  tertiam  inje- 

ceris,  erinaus  pares,  ac  praeter  alios  quartum 
aut  quintiim  etiam  jaciemus,  donee  penes 
alterum  victoria  fuerit.  Mitte  nucem,  Di- 
onysi. 

D.  Possum  ego,  favente  for  tuna,  secundam  inji- 

c5re.  et  aberrare  Flavius  ad  hac  ultima 
petitione  sua;  turn  e^o  utrique  vestrum  ero 
par,  et  palma  nullius. 

F,  Sipotes;  oho!  oho!  errasti.  Tertia,  tertia  est 
intus ; omnes  nuces  meae  sunt.  Octo  depositae 
initio,  injectae  a me  tres,  a Crispiilo  una,  a 
Sylvano  due,  a Dionysio  una:  quindecim 
nuces,  e quibus  quinque  meae,  decern  vestrae. 
Premium  igitur  decein  nuces.  lo  triumphe ! 
Domi  sciurum  alo  cui  hodie  coenam  dabo 
largissimam.  Hem,  istuemihi  certumerat 
PONTANUS,  S.  J. 


424  Guide  to  Latin  Conversation, 


78. — Ludus  Trudicularis. 

AnselmiiSj  Blasius,  Gilhertus,  Hilarius,  JulianuSy 
3Iori7ius, 

A.  Placetne  trudiculis  ludere? 

B.  Placet  quidem,  at  seni  sumus. 

G.  Quid  turn! 

B.  An  terni  certare  in  ternos  possimus? 

G.  Cur  non  ? 

II.  Id  quidem  facile;  expeditius  tamen  fuerit 
geminorum  cert  amen  in  geminos  instituere: 
reliqui  autem  duo  sponsidne  certent. 

J.  Ego  quidem  hoc  pugnse  genus  subibo  lubens; 

sum  enim  in  hoc  ludo  plane  rudis. 

M.  Ego  vero,  sat  mihi  videor  peritus:  at  cum 
aperta  hodie  mibi  fuerit  dexteri  vena  bra- 
cbii,  prudens  abstinebo. 

A.  Eamus  ergo;  banc  ingrediamur  domum  du- 

plici  celebratam  trudiculari  area.  Ad  in- 
feram  accedamus. 

B.  Plurima  huic  insunt  vitia. 

A.  Nihil  refert:  solertije  est  peritiaeque  ludentium, 

vitiis  hujus  generis  abiiti  ad  victoriam. 

B.  Id  ei  proclive  fuerit,  qui  ilia  norit;  nosti 

autem  tu,  qui  frequens  trivisti  bunc  lu- 
dum. 

A.  Non  admddum  frequens. 

G.  Expedite  trudiculas  et  pilas. 

A.  Ecce. 

H.  Pilae  suntne  ex  eb5re? 

J.  Numquid  vides  ? 


Dialogues,  425 

H.  Non  videntiir  qiiidem  certe,  nec  satis  rotundae 
sunt. 

A.  Quam  voles  elige  tibi;  datur  optio. 

B.  Nos  arnbo  vos  ambos  habeilrnus  adversarios. 

G.  Placet:  at  quo  certeinus  praeraio? 

H.  Merenda  a victis  victorlbus  persolvenda. 

B.  Per  me  non  steterit. 

A.  At  ego  malim  certare  pecunia. 

G.  Nonabnuo,  juxta  habeo;  quanta  vero  pecunia? 

A,  Floreno  uno. 

B.  Deponiimus  igitur : en  dep5no  prior. 

A.  Agedum,  auspicemur.  Trajeci,  transii. 

G.  Transmissfirum  me  quoque  spero  aeque  feliciter. 

B.  Perverse  trajecisti,  transmisisti. 

G,  Err5rem  brevi  correx6ro. 

H.  Primas  sum  assecutus ; bene  est. 

B,  Vah?  quid  fecisti?  dedisti  te  in  praedam:  ob- 
jecisti  te  ipse  discrimmi. 

A . Succedes  me  in  tutum,  si  placet. 

G,  Sane  quidem,  ni  prius  te  compingam  in  forni- 
cem.  Hei!  in  ipsa  fundiilae  ora  hoesit  globulus. 
J.  Nempe  quia  nihil  pene  declivitatis  est  illam 
ad  orcam. 

M.  Adversarii  loco  pulsi  opportuno  ad  transitum, 
locum  ipsum,  si  potes,  occupa. 

B.  Non  est  mihi  integrum;  expeditus  non  sum ; 

in  arctum  sum  redactus. 

A,  Te  mox  expediam  ; vades  per  me  liber. 

G.  At  tu  constitue  te  commode  in  loca  ad  transi- 

tum,  aut  objice  te  ipsi  metulae, 

H.  Conabor  quidem. 

J.  Proh ! quam  lusisti  imperlte ! te  ipse  conjecisti 
in  angustias. 


426  Guide  to  Latin  Conversation, 

B.  A scopo  deerravi. 

J\f.  Trude  loco  hunc  globulum. 

J.  Tu  autem  ilium  perstringe  leviter. 

A.  Tu  vero  repercussum  hunc  em6ve. 

O,  Ignoscat  tibi  Deus,  attigisti. 

A.  Quid  ages?  frustrantur  illlsi  margines. 

JL  En  prsecipitatj  in  barathrum  ruit. 

G.  Heu!  quid  egi?  illam  trudendo  pilam  me 
detrusi  in  latomias. 

J,  Ad  illius  globum  collinea,  totus  patet. 

M.  Heus!  pede  continge  terram...  Non  pervenit. 

A . Longinquiores  pete  re  non  valeo  globos. 

G.  En  tibi,  repercussum  hunc  loco  pello. 

B.  Duels  pilam. 

H.  Ictum  iterasti.  Pal  mam  amittes. 

A.  Immo  semel  ici. 

B,  Claviilse  cauda  hie  utendum. 

A.  Hinc  ilium  dejice. 

M.  PrfFclarum,  vero  fortuitum  casum ! 

G.  Tota,  si  possim,  area  ejus  exturbabo  globum. 
J.  Tibi  sors  obsecundat;  manum  regit,  cum  pilam 
trudis. 

B.  Ilium  impute. 

A.  In  tuto  est:  ictui  obnoxium  non  habeo. 

B.  Ad  ilium,  inquam,  qua  patet,  ictum  destina. 

G.  En  ilium  intus.  Vicimus. 

Van  Torre,  s.  j. 


Dialogues,  427 

79..— Excursus  in  Glaciem. 

BernarduSj  Moclei^tufi,  Dominiciis. 

B.  Etiamnum  assides  foco,  Modeste? 

M,  Scilicet,  ita  nunc  fert  anni  tempestas. 

B.  Fateor,  est  frigus  intensum  atque  liomdum; 
verum  alio  modoquamad  ignem  residendo, 
juvenes  calefiSri  decet,  si  quando  premantur 
frigore. 

M.  Quo  pacto  igitur? 

B,  Appetauaus  invucem  pilis  niveis. 

M.  Nempe  ut  mihi  oculuui  excutias,  an  mactes 
etiam,  si  capitis  tempora  impegeris. 

B.  Absit  a me  tantum  flagitium.  ♦ 

M.  Non  de  industria  id  facies,  scio;  sed  ita  cadet 
forte  fortuna. 

B.  Lubricum  ergo  per  glaciem  agitemus  cursum: 
toti  ocius  incaluerimus. 

M.  jEgre  me  eo  pellicies  hodie. 

B.  Quidni  ? 

M.  Timeo  ut  glacies  sit  satis  firma. 

■ B,  Ne  dubita,  furens  enim  spirat  ventus,  quo 
facillime  aqua  const ringitur. 

M.  Omnia  dein  vivaria  nive  obtecta  sunt. 

B.  Venti  dissiparunt  nivem.  Novi  ubi  yjateat 
ampla  planities : agedum  comitare  me. 

M.  Quoniam  tarn  amice  instas,  comitabor.  Sed 
muniamus  manus  cbirothecis  ; alias  obriges- 
cunt  frigore. 

B.  Manus  meae  patientes  sunt  frig5ris:  tamen 
induam  cbirothecas. 


428  Guide  to  Latin  Conversation, 

M.  Nostin’  per  glaciem  discurrSre  callopodiis 
ferratis? 

B.  Velocissime:  dextrorsum,  sinistrorsnm,  recta, 
oblique,  in  circulum;  nunc  utrcque  pede. 
nunc  altero  tantum. 

M.  Tiro  admodum  in  hac  ego  sum  arte,  nec  adeo 
satis  audax,  ut  incedam  per  glaciem  : metuo 
ne  glacies  mihi  fallat  vestigia. 

B.  Curnontibi  comparas  calceos  soleis  clavatis? 
quantumcumque  sit  glacies  lubrica,  inambu- 
lilbis  tutissime. 

M.  Atque  ecce  obvium  commcdehabemus  Domin- 
icum.  Is  se  nobis  adj unget  tertium.  Pri- 
mum,  salve Domimce. 

D.  Et  VOS  tantumdem. 

M.  Cred(t  te  glacie  domum  reverti. 

D.  Glaciem  ego  conscendgre  numquam  soleo. 
Yereor,  ne  mihi  cadendo  cerebrum  dimin- 
uam,  et  brachia  frangam  vel  crus,  aut  luxem 
aliquod  membrum. 

B.  Nimium  es  meticulosus. 

D.  Non  temere  est  quod  ita  metuam.  Mcdo 
prseterivi  vivarium  quod  in  proximo  est : 
aliquosgravissime  labentes  conspexi  de  ripa, 
adeo,  inquam,  graviter,  ut  glacies  crepitaret 
atque  in  formam  stellse  rimas  aggret.  Malo 
me  in  atrio  nostro  calefacere  flagellis  agi- 
tando  trocbum. 

B.  At  nos  excursu  in  glaciem.  Vale. 

Van  Torre,  s.  j. 


Dialogues, 

80. — Mensis  Marianus. 


429 


JP.  Prcefectus  rerum  spiritualium  ingreditur  in  scho~ 
lam  HumanitatiSj  ubi  pie  celebratur  mensis 
3Iai'ianus.  Adsunt  intus  Vedastus  et  Fahius^ 
eximii  hujus  scholar  discipuli;  accedit  postea 
Octavius. 

P.  Salvete  quotquot  estis...  et  certe  nemo  est! 

V.  Salvus  sis  R.  Pater.  Re  quidem  vera,  praeter 
nos,  nemo  est. 

P.  O bone  vir,  te  non  aspexSram...  Ain’  tu?  Nemo 
est...  Hui,  In  solis  tu  mihi  turba  locis... 

V.  Honor  sit  auribus  ? 

P.  Minime. 

V,  Hens ! quemnam  virum  me  judicas,  Pater  ? .^ra 
distant  luplnis  tamen.  At  quae  te  via  nos- 
tram  in  scholam  tarn  feliciter  reportat? 
Numquid  velis  Magistri  vices  explere? 

P.  Quidni? 

V.  hoc  si  affectas,  Pater,  vereor  ne  pervicacem 
atque  malam  suscipias  provinciam...  qiian- 
quam  nos  aures  tibi  sat  elegantes  afFere- 
mus. 

P.  O facete  dictum ! tamen  a malitia  non  discedis; 
hoc  tandem  cognovi,  recocte  vir;  laterem 
crudum  lavo. 

V.  Bona  verba,  quaeso,  Pater.  At,  amabo,  quae  tibi 
causa  viae  est  ? An  opgra  mea  eges  ? En  tuus 
sum  mancipio  et  nexu. 

P.  Nostras  forte  per  aures  fama  venit  de  vestra  in 
sanctam  Virginem  aediciila. 

F,  Nec  mirum ! scilicet  res  increbuit  proverbio. 


430  Guide  to  Latin  Conversation. 


P.  Ergo  rumore  commotus,  mirari  cupiebam  illud 
ipsr.m  sacellum,  quod,  i-isi  ne  me  omnia  fal- 
lunt,  optime  se  mihi  offert;  illud  est  forsan? 

F.  Admodum,  K.  Pater. 

V.  At,  utvidesjfecimuspro  nostra virili  parte ; non 
tarn  pulchrum  quam  quantum  voluissemus,sed 

Non  ebur  neque  aurenin 
Mea  renidet  m domo  lacunar. 

P.  Haud  ita,  quseso;  pulchrum,  imo  pulcherri- 
mum...  Suo  marte  quidem,  nee  sane  aquam 
perdidere  juvenes;  respondet  operse  fructus. 
Pulch  rum,  pulchrum . . . 

V.  Pulchrum,  pulchrum  dicam?  cur  rixemur  de 
lana  caprina?  nimlrum  cum  sit  ad  laudem. 

P.  Vestram  jam  pietatem  in  Josephum  probastis, 
et  Maria  certe  digna  est  quae  sic  excolatur. 
Miror  quidem,  charissime,  vestrum  ingenium. 
Decent  valde  ornamenta.  Attamen,  opinor, 
melius  conveniret  textura  cserulea  quam  ilia 
rubra:  non  enim  est  color  virgineus. 

F.  At,  Pater,  Maria  est  regina  martyrum. . . Quam- 
obrem . . . 

P.  Ut  lubet;  sit  ita.  Caet^ra  belle  se  habent;  pul- 
chrum, pulchrum  dicam...  At  haec,  o Bone? 

V.  Oh ! pulcherrimum. 

P.  Corona  aurea  non  sat  convenit. 

V.  Fateor  equidem. 

P.  Lepidior  sane  si  fuisset  e cyaneis  floribus. 

V.  Hoc  erat  in  votis,  nec  in  nobis  peccatum  haeret; 
sed  plevo  von  tnrr/et  saccidus  ore. 

P.  Fasciculus  iste  ad  dextram... 


Dialogues,  431 

F.  Quid  tibi  videtur? 

P.  Leptdi  flores,  venusti,  Et  AngSli  quoque 
citharizant,  o res  pulchra! 

F.  Et  ille  ad  sinistram  thuribulo  ornatus? 

P.  Ad  unguem  factus,  ad  unguem...  Quid  hoc  rei 
est? 

Tot  tibi  sunt  dotesy  Joseph^  quot  sidera  codi. 

Cur  Joseph  ? VirgOy  bene  decet,  at  Joseph  non 
erat  hie  locus. 

V,  O Pater,  putasne  aliquid  simultatis  Mariam  in 
Josephum  habere  quod  sub  pedes  nomen  ejus 
habeat,  et  clientium  vota  quasi  primus  acci- 
p6re  videatur?  Hinc  facilius  nobis  apparehit 
beata  pleno  copia  cornu.  Et  ill ud  AvE  Maria  ? 

P.  AfiUbre  factum  et  satis  belle  adurabratum.  Sed 
imprimis  hoc  stratum  gramineum  miror, 
sertum  etiam  atque  pineas  nuces...,  tantum 
illud  Horatianum  deest  ut 

Obliquo  laboret 

Lympha  fugax  trepidare  rivo. 

F,  Quidni  etiam  ? 

In  reducta  valle  mugientium 
Prospectare  errantes  greges, 

V,  Vel  alio  colore: 


^Aeibov  KSpv^oi  Kat  axai/0iSes,  rpvydo. 

TTcoTOJi/TO  ^ovdal  TT^pX  TribaK€S  afi(pi  fx4Kt,(raai. 


432  Guide  to  Latin  Conversation, 

P.  Fugio,  fugio,  hei ! recitator  acerbe.  Numquam 
tibi  hse rebit  aqua. 

V.  Poetas  quotidie  evolvo,  bine  poetae  ad  ma- 
num. 

Navita  de  ventis,  de  bobus  narrat  arator; 
Enumerat  miles  vulneraj  pastor  oves, 

P.  Pergtte,  pergite,  o Boni;  Noclurna  versate 
manUy  vert  ate  diurna;  et,  quod  satius  est, 
maximo  semper  in  amore  Virginem  habe- 
atis.  Ut  bene  nosti,  cum  quis  diligit 
Mariam,  huic  certe  omnia  ad  votum  succe- 
dunt. 

F,  Et  profecto  quidem  in  ammis  est ; imo  etiam 
pietatem  cultumque  adversus  Mariam,  sem- 
per et  assidua  contentione  promovere  ave- 
mus. 

P.  Belle,  optime;  nimirum  in  gymnasio  apud 
condiscipillos. 

F,  Quae  res,  si  quidqiiam  credo  tentamentis,  suam 
habet  difficultatem. 

P.  Eo  magis  pittas  fovenda. 

F.  Quomodo,  autem,  pater,  res  peragenda  est,  ut 
recte  procedat? 

P.  Quomodo?  Dextra  laevaque;  modo  sermone 
et  modo  factis,  et  non  tarn  sermone  quam 
factis. — At  quid  istud  est?  Quid  sibi  volunt 
istae  tabulae?  Oh!  Oh!  carmina  proscri- 
buntur. 

V.  Ita,  carmina.  Id  mungris  nobis  imposuit 
Magister  ut  sua  quisque  vice  in  laudem 
Deiparae  aliquid  poeseos  conficiamus. 


Dialogues.  433 

F.  Quotidie  etiam  per  mensem  Marianum  duo 
e scliolae  discipiilis  lectiones  in  hondrem 
]\Iatris  recitant. 

P.  Pie  excogitruurn,  optime. — Sertum  poeticum 
mi  hi  videtur  esse. 

F.  Ita,  Pater. 

V.  Invitationem  ad  flores  finxit  Marcolphus. 


Sertum  poeticum  ad  immaculatam  Virginem. 

Invitatio  ad  flores. 

Jam  fugat  tristem  Boream  jocosus 
Vectus  aiiratis  Zephyrus  quadrigis, 

Ore  dum  campis  tepido  remulcet 
Veris  honores. 

Necte  primas,  flos  violfe,  corollas, 

Qui  sub  herbaruin  rediviva  rides. 

Strata,  nec  j am  me  fugies  cruentus 
Flos  Cythereae : 

Nec  tu  amans  solis,  Oyanus,  tepentis, 

Nec  decus  campi  niveum,  coruscans 
Lilium ; matri  referam  nitentes 
Munera  flores. 

Marcolphus. 

P.  Et  sane  perpolitum  opus  dedit  Marcolphus. — 
Primum  lacum  tenet  vi5la... 


434  Guide  to  Latin  Conversation, 


Viola. 

Veris  amor,  Zephyri  soboles  et  primula  campi, 
Multas  ambrosio  traxit  odore  man  us. 

Multi  me  pueri,  multse  optavere  puellae  ; 

Nulla  tamen  Isedent,  nulla  labella  comam. 

Te  viridans  gramen,  te  desero,  rivule  vallis, 
Quo  mihi  caruljea  gratia  ^ronte  latet. 

Ad  divos  viola  volat  en  festiv  a corolla, 
Virginis  en  humilis  rite  super  bit  apex. 

Gaijdektius. 

P.  EedSlet  vero  Catulli  leporem  et  gratiam  ! 

F.  Immo  etiam  Catullum  imitatus  est,  Pater.  Ita 
apud  auctorem : 

Multi  ilium  pueri,  multce  optavere  puellce 
Idem,  qnum  tenui  carptus  defloruit  uurjui, 

Nulli  ilium  pueri,  uullce  optavere  puellce. 

P.  Hand  stulte  locum  usurpavit.  Ad  rem  redeunt 
assumpta  verba.  Nunc  ad  rosam.  Hohol 
Eucharius  etiam  conscendit  equum, 

Rosa. 

Veris  honor,  solis  fragrans  ridentis  occelus, 

En  tibi  virgineas  roscida  pando  genas. 

Nec  viridi  timeas  Matris  me  nectere  serto, 
Innuba  dum  roseas  explico  veris  opes. 
Muneribus  gratum  nitidis  ornare  sacellum, 
Purpureasque  comas  usque  dicare  juvat. 


Dialogues.  435 

Pallida  sed  rutilis  videor  languere  corollis, 
Nam  Mariee  superat  fulgura  castus  amor. 

Eucharius. 

P.  Optime  etiam... 

V.  At  imprimis  degustandum  est  carmen  Fabii. 

P.  Ah  ! Cyanum  suscepit, 

Cyanus. 

Si  saevit  Boreas,  aut  urit  Sirius  agros, 

Me  gracilem  servat,  me  seges  alma  fovet; 

Aut  nubes,  pluvium  si  se  dissolvit  in  imbrem. 
Caeruleos  segetis  tegmine  mergo  sinus. 

Matrem  sic  infans,  blandi  seges  aurea  coeli, 

Servat,  sic  Matris  pectora  casta  fovet. 

Floribus  hinc  frontem  Cyanum  redimire  juvabit, 
Hinc  decet  et  meritum  cingere  flore  caput. 

Fabius. 

P.  Luculentur  sane.  O noster  Fabi...  Proxima 
P ,oehi  verslbm  ille  facitf  Pergite,  pergite, 
juvenes.  Quis  autem  partes  Lilii  aget? 

P.  Pigmenius  vespSre  tradet  suum  carmen. 

V.  Et  eras  Fusculus  debet  nectSre  sertumalcaicis. 

P.  Et  tu  nihil  habes?  Num  omnlno  vacuus  eris? 

V.  Sant  et  mihi  carmina  ; me  quoque  dicimt 
Vatem  pastores ; sed  non  ego  credulus  illis] 

Nam  neque  adhuc  Maria  videor,  nee  dieere  Matre 
Digna,  sed  argutos  inter  strepere  anser  olores. 

P Cedo  carmma,  vel  tute  ipse,  si  placet,  legas. 


28 


436  Guide  to  Latin  Conversation, 

Diva  Virgo  P.  Praefectum  studiorum  allo- 
quitur  dum  in  schola  prseest 
concertationi. 

Qiios  taciturn  cemis  juvenes  consistere  in  orbem, 
Hie  pietate  Deam  me,  Dominamque  colunt. 

Assidui  Matris  certant  ornare  sacellum, 

Gratis  et  manibus  munera  parva  ferunt. 

Arboribus  vix  forma  redit  seu  gratia  campis, 
Ornatuque  solum  versicolore  nitet; 

Vix  humiles  tepidis  violse  nascuntur  in  arvis, 
Occultumque  caput  detegit  almusodor: 

Tunc  varies  nectunt  flores  per  gramina  ruris, 

Et  veris  prsebent  florid  a serta  mihi, 

Aram  nec  teneris  ab  ovilibus  imbuit  agnus, 
Sanguine  nec  tauri  tingitur  ara  mihi; 

Aurea  sed  pietas  juvenes  conducit  ad  aram, 

Quo  veniiint  puro  fundere  corde  preces. 

Virgo  casta  fovet;  Divos  manus  Integra  furto, 
Compositique  juvant  nescia  corda  doli. 

Ut  mites  igitur  defend  it  pampinus  uvas, 

Grate  sic  juvenes  Mater  amore  tfgit; 

Aut  ovibus  qualis  dum  servat  ovilia  pastor, 

Talis  erit  quoque  eis,  me  duce,  certa  quies. 

Hinc  adeo  tristes,  procul  bine  discedite  curse, 
Criminis  hinc  ultrix  tuque  facesse,  metus. 

Sed  pax,  castus  honor,  pietas  et  copra risus, 

Hanc  ornent  sedem,  munera  sintque  bonis. 

Vedastus. 

P.  Pastores,  hedera  crescentem  ornate  poftam. 

F.  Ecce  tibi  Octavium. 


437 


Dialogues, 

O.  O salve,  dulcissirne  rerum. 

}\  Salve,  K P.;  salvete  omnes. 

F.  V,  Salvum  te  venire  gaudemus. 

P.  Poetam  sane  comperimus.  Tune  solus  car- 

mine vacuus  ? 

O.  Conari  licuit;  at  non  omnibus  fas  est  attin- 

geremetam.  Ex  Anacreonte  flosciilum  juvat 
decerpere;  recte  an  secus,  lis  sub  judice. 

P.  Audiamus  igitur  Anacreontis  semulum. 


In  Columbulum  Deiparse. 
Viator. 

Quo  mellite  Columbule, 

Quo  te  penna  citum  rapit  ? 
Unde  et  munera  balsam i. 

Unde  et  myrrhea  prsepeti 
Cursu  fundis  in  aera? 

Quae  mens  quis  te  agit  impetus. 

COLUMBULUS. 

Tecti  Virgin  is  incola 
Tectum  Virginis  advolo. 
Natum  collibus  in  Seir 
Matri  me  socium  pise 
Castus  discipulus  dedit, 

Cui  me  mittere  nuntium 
Gaudet  et  V irgo  puerpera. 


438  Guide  to  Latin  Conversation, 

Aiunt  me  reducem  modo 
MAKIJE  vacuum  fore 
Vinculis.  Ast  ego  suavius, 

Mira  sorte  beatior, 

MAEI^  usque  ju^um  feram. 

Quid  me  culmiua  montium, 

Quid  me  stagna  virentia 
Jam  lustrare  juvat?  pedem, 

Arvis  pabula  quaeritans, 

Vellem  sistere  frondibus! 

At  nunc  Virginis  e manu 
Laetas  ore  peto  dapes, 

Necnon  et  calicem  bibens 
Quern  libat  prior,  alite 
Penn  a Virgin  earn  super 
Frontem  ludere  gestio. 

Et  mox  ambrosio  in  sinu, 

Sub  velo  latitans,  fruor 
Somni  munere  lacteo. 

Dixi,  pergo  viam,  puer, 

Indulgens  nimiurn  tibi 
Jam  cornice  loquacior. 

P.  Perbelle  omnlno.  Arduum  sane  mihi  foret 
decernSre  cuinam  ex  vobis  palma  debeatur; 
ratum  tamen  habeo  carmina  omnium  Dei- 
parae  grata  fore  atque  acceptissima. — En 
quod  ego  adhibui  dum  in  gymnasio  M***, 
apud  puerulos,  magisterium  agerem.  Male 
rem  fortunabant  nisus  et  industria  docendi. 
Gens  enim  hujusmodi  levissima  est,  legis 
impatiens  omnique  pigritia  ornatissima. 
Quadam  die  ita  mecum:  Adhortatio  et 


Dialogues,  439 

poenae  nihil  prom6vent.  Quot  ego  prsecepta 
dedi ! Quain  multa  de  pretio  temp5ris,  de 
informando  litt6ris  ingenio,  de  laude  hu- 
manitatis  discipllnae  lociltus  sum ! At  frus- 
tra;  in  ventum  vires  quam  plurimuin 
efFundo.  Fraude  nunc  proficiendum  est, 
pia  scilicet.  Turn  ad  juv6nes:  ^^Migrabit  de 
coelo  hodie  ut  inter  vos  veniat  Marla  benig- 
nissima  Virgo  Mater  Dei.’’  Mirari  omnes. 
^‘Quidvero?”  Conclamant.  Tunc  ita  pergo ; 

“ Et  coelo  descendet  Regina  Angelorum ; imo 
vero  subsellia  lustrabit,  et  per  hebdomadem 
vicissim  ante  unumquemque  vestrum  con- 
sistet.  TempSre  autem  quo  quisque  ante  se 
sedentem  possidebit  Matrem  benignam,  omni 
hon5re  earn  prosequatur.  Absint  igitur  in- 
tempestiva  garrulitas  et  nugatorise  artes.  V ae 
vafellis;  ne  peregrinentur  aures,  adstudium, 
intentus  anTmus  et  ingenuitas  prodeant.” 
Plausum  impertit  puerrlis  turba;  arridet 
propositum;  nec  ultra  expectatio;  sortitio- 
neque  facta,  signum  Marise,  corona  adorna- 
tum,  admotis  utrinque  floribus,  in  subsellio 
rite  constituitur.  Hinc  mirum  in  modum 
cal  ere  reverentia,  silentium  et  quaedam  inau- 
dlta  aemulatio  ad  studium, 

F.  O consilium  sane  lepidum! 

F.  Laute  ac  fauste,  Pater.  Res  ita  mihi  arridet,  ut 
quam  citissime  experiri  in  animo  sit.  Fingam 
enim  mihimet  Virginem  adstare  in  schola, 
ac  inde  Magistri  explanationibus  animum  et 
aures  attentius  adhibebo. 

P.  Optime,  o bone  vir...  sed eccum  hoc?  jam  cesso 


440  Guide  to  Latin  Conversation, 

abire.  Pro  tua  malitia,  Vedaste,  hoc  mihi 
poenarum  dabis  ut  qiiotidie  pro  me  Mariam 
ores  dulcissimam  matrem. — Nec  tamen  non 
possum  quin  laudem  vestrum  opus...  et  car- 
mma  etiam. 

Este  salutati  tempus  in  omne  mihi, 

F.  V.  0.  Keverentise  vestrse  fausta  quseque  adpre- 
camur  omnes. 


SENTENTIAE  SELECTAE. 


CHOICE  THOUGHTS. 


SENTENTI^  SELECTS  PUBLII  SYRI. 

Ab  alio  expectes  alteri  quod  feceris. 

What  you  do  to  other thatj  expect  from  them. 
Absentem  laedit  cum  ebrio  qui  litigat. 

Who  quarrels  with  a drunken  man,  encounter's  an 
absent  foe.  ‘ 

Ad  duo  festinans,  neutrum  bene  peregeris. 

Who  tries  to  do  two  things  at  a time,  will  do  neither 
well. 

Arbore  dejecta,  ligna  quivis  coUigit. 

Once  the  tree  is  fallen,  all  may  gather  the  wood. 
Arcum  intensio  frangit,  animum  remissio. 

Tension  weakens  the  how,  idleness  the  mind. 

Avarum  irritat,  non  satiat  pecunia. 

Money  serves  not  to  satiate,  hut  to  increase  the  miser^s 
desires. 

Bene  cogitata  saepe  ceciderunt  male. 

The  best  laid  plans  go  oft  awry. 


442  Guide  to  Latin  Conversation. 


Beneficiorum  calcar  animus  gratus  est. 

Gratitude  stimulates  the  giver. 

Benefactis  proxime  ad  Decs  accedimus. 

Through  kindness  do  we  come  nearest  to  the  gods. 
Beneficium  accipere,  libertatem  est  vendere. 

To  accept  a favor,  is  to  sell  oner’s  liberty. 

Bis  vincit,  qui  se  vincit  in  victoria. 

He  who  conquers  himself  in  the  hour  of  victory  is 
twice  a conqueror. 

Cogit  rogando,  quum  rogat  potentior. 

Requeds  are  commands  when  he  who  entreats  stands 
above  us. 

Camelus,  cupiens  cornua,  aures  perdidit. 

The  camel  desirous  of  horns,  lost  his  ears. 

Consultor  homini  tempus  utilissimus. 

Time  is  man’s  best  counsellor. 

Crudelis  est  in  re  adversa  objurgatio. 

Reproaches  are  cruel  in  adversity. 

Cuivis  dolori  remedium  est  patientia. 

Patience  is  a cure  for  all  ills. 

Cui  plus  licet  quam  par  est,  plus  vult  quam  licet. 
He  vjho  is  allowed  more  than  is  right,  wants  more  than 
is  allowed. 

Deo  favente,  naviges  vel  vimine. 

When  God  is  with  you,  you  may  put  to  sea  on  a reed. 


Choice  Thoughts.  443 

Dies  quandoque  noverca,  quandoque  est  parens. 
One  day  treats  us  a mother,  another  as  a stepdame. 
Discipulus  est  priori  posterior  dies. 

To-day  profits  by  yesterday’s  lesson. 

Divisus  ignis  extinguetur  celerius. 

A fire  that  is  not  widespread  is  easily  extinguished. 
Dulce  etiam  fugites  quod  fieri  amarum  potest. 
Shim,  although  it  be  sweet,  what  may  become  bitter. 
Duplicator  bonitas,  simul  accessit  celeritas. 
Kindness  is  doubled  when  allied  with  promptness. 
Equo  current!  non  opus  calcaribus. 

A fieet  horse  needs  no  spur. 

Exire  magnus  ex  tugurio  vir  potest. 

A great  man  may  come  from  an  humble  dwelling. 
Ferrutn,  dum  in  igne  candet,  cudendum  est. 

Strike  the  iron  while  it  is  hot. 

Formosa  facies  muta  commendatio  est. 

A prepossessing  countenance  is  a silent  recommendation. 
Fortuna  vitrea;  turn  quum  splendet,  frangitur. 
Fortune,  like  glass,  is  brilliant  and  fragile. 

Geminat  peccatum  quern  delicti  non  pudet. 

Not  to  blush  at  one’s  fault,  is  to  double  it. 

Gravior  est  inimicus  qui  latet  in  pectore. 

Our  greatest  enemy  is  the  one  that  lurks  within  our 
own  breast. 


444  Guide  to  Latin  Conversation, 


Excelsis  multo  facilius  casus  nocet. 

The  higher  the  dignity,  the  greater  the  fall, 

Humilis  nec  alte  cadere,  nec  graviter  potest. 

He  who  is  not  high,  suffers  little  from  his  fall. 

In  sterculino  plurimum  gallus  potest. 

The  cock  is  king  of  the  roost. 

Intensus  arcus  nimium  facile  rumpitur. 

The  how  that  is  strung  too  tight  is  easily  broken, 

Ita  amicum  habeas,  posse  inimicum  fieri  ut  putes. 
Conduct  yourself  with  your  friend  as  if  you  thought 
he  might  one  day  become  your  enemy. 

Labor  juventuti  optimum  est  obsonium. 

For  youth  nought  so  sharpens  the  appetite  as  labor, 

Leonem  mortuum  etiam  catuli  morsicant. 

When  the  lion  is  dead  even  the  little  dogs  try  to  bite  it, 

Lepores  duo  qui  insequitur,  is  neutrum  capit. 

He  who  hunts  two  hares  at  a time,  catches  neither, 

Magnam  fortunam  magnus  animus  etiam  decet. 

A large  heart  is  becoming  to  a large  fortune, 

Malus  ipse  fiet,  qui  convivet  cum  malis. 

He  who  associates  with  the  wicked  will  become  wicked 
himself, 

Musco  lapis  volutus  baud  obducitur. 

A rolling  stone  gathers  no  moss. 


Choice  Thoughts,  445 

Nemo  esse  judex  in  sua  causa  potest. 

No  man  can  be  a judge  in  his  own  case. 

Non  cito  ruina  perit,  is  qui  rimam  timet. 

He  who  feels  uneasy  about  a leak  in  the  roof  of  his 
housCy  rarely  perishes  beneath  its  ruins. 

Non  Omni  eumdem  calceum  induces  pedi. 

The  same  shoe  does  not  fit  every  foot. 

Omne  vitium  semper  habet  patrocinium  suum. 
There  ?s  no  vice  that  has  not  its  excuse  ever  ready. 
Omnes  aequo  animo  parent,  digni  ubi  imperant. 
Everybody  obeys  him  who  is  worthy  to  command. 
Parium  cum  paribus  facilis  congregatio  est. 
Kindred  spirits^  naturally  come  together. 

Pipere  qui  abundat,  oleribus  miscet  piper. 

He  who  has  much  pepper  puts  pepper  in  his  cabbage. 
Peccatum  extenuat  qui  celeriter  corrigit. 

He  who  corrects  promptly  a faulty  renders  it  less  serious. 
Pirum,  non  ulmum,  accedas,  si  cupias  pira. 

If  you  are  seeking  pears,  look  for  them  on  a pear-tree 
and  not  on  an  elm. 

Prius  ovem,  credo,  ducet  uxorem  lupus. 

The  wolf  will  wed  the  lamb  before  I believe  it. 

Queis  tbura  desunt,  bi  mola  salsa  litant. 

Those  who  have  not  incense,  offer  salted  cakes  to  the 
gods. 


446  Guide  to  Latin  Conversation, 

Qui  debet,  limen  creditoris  non  amat. 

The  debtor  avoids  passing  his  creditor's  door, 

Qui  properat  nimium,  res  absolvit  serius. 

He  who  goes  about  a thing  too  fast,  finishes  it  too  late. 

Quidquid  futurum  est  summum,  ab  imo  nascitur. 
That  which  rises  the  highest,  always  begins  at  the 
bottom. 

Eegum  fortuna  casus  prsecipites  rotat. 

Fortune  takes  delight  in  hurling  kings  from  her  wheel, 

Scintillse  non  fabrorum  terrent  filios. 

Blacksmiths'  children  are  not  frightened  at  sparks. 

Spina  etiam  grata  est,  ex  qua  spectatur  rosa. 

The  thorn  is  not  unpleasant  when  it  bears  a rose. 

Non  aliter  vives  in  solitudine,  aliter  in  foro. 

You  should  not  live  one  way  in  private,  another  in 
public. 

Vel  strangulari  pulchro  de  ligno  juvat. 

One  is  glad  to  find  a beautiful  tree,  even  though  it  he 
for  the  halter. 

Beneficia  dare  qui  nescit,  injuste  petit. 

He  ivho  will  not  grant  a favor  has  no  right  to  ask  one. 

Caret  periculo,  qui  etiam  tutus  cavet. 

He  is  furthest  from  danger,  who  is  on  his  guard  even 
when  in  safety. 

29 


Choice  Thoughts,  447 

Bis  interimitur,  qui  suis  armis  perit. 

He  dies  twice  who  perishes  by  his  own  weapons. 

Cui  prodest  scelus,  is  facit. 

He  who  profits  by  a crime^  commits  it. 


SENTENTIiE  SELECTS  P.  TERRENTII  AFRI. 

Obsequium  amicos,  veritas  odium  parit. 

Obseqnioiisness  makes  friends^  truth  enemies. 

(And.,  act.  I,  sc.  1.) 

Facile  omnes,  quum  valemus,  recta  consilia  segrotis 
damns. 

While  we  are  in  good  healthy  loe  easily  give  wise  counsel 
to  the  sick.  (And.,  act.  II,  sc.  1.) 

Novi  ingenium  mulierum: 

Nolunt  ubi  velis;  ubi  nolis  cupiunt  ultro. 

I know  the  disposition  of  women.  You  wish  something^ 
they  do  not  wish  it;  You  do  not  desire  a thing, 
they  desire  it  with  their  whole  heart. 

(Eun.,  act.  IV,  sc.  8.) 

Tacent,  satis  laudant. 

They  are  silent,  that  is  praise  enough. 

(Eun.,  act.  Ill,  sc.  2.) 

Homo  sum:  humani  nihil  a me  alienum  puto. 

I am  a man.  Nothing  that  pertains  to  humanity  is 
foreign  to  me.  (Heaut,  act.  I,  sc.  1.) 


448  Guide  to  Latin  Conversation, 

Dies  adimit  jegritiidinem  hominibus. 

Time  hears  away  our  sorroivs. 

(Heaut,  act.  Ill,  sc.  1.) 

Nam  deteriores'omnes  sumus  licentia. 

License  contaminates  insensibly  all  of  us. 

(Heaut.,  act.  Ill,  sc.  1.) 

Jus  summum  ssepe  est  summa  malitia. 

Extreme  justice  is  oftentimes  extreme  malice. 

(Heaut , act.  IV,  sc.  5.) 

Nulla  est  tarn  facilis  res  quin  difficilis  sit, 

Quam  invitus  facias. 

There  is  nothing  easy.,  that  does  not  become  difficult 
when  done  unwillingly. 

(Heaut.,  act.  IV,  sc.  6.) 

Pudore  et  liberalitate  liberos 
Ketinere  satius  esse  credo  quam  metu. 

Honor  and  noble  sentiments,  are  in  my  opinion,  a mere 
salutary  curb  than  fear,  for  restraining  the  young. 

(Adelph.,  act.  I,  sc.  1.) 

Hoc  patrium  est,  potius  consuefacere  filium 
Sua  sponte  recte  facere  quam  alieno  motu.  ^ 
Hoc  pater  ac  dominus  interest.  Hoc  qui  nequit, 
Fateatur  nescire  imperare  liberis. 

The  duty  of  a father  is  to  accustom  his  son  to  do  right 
of  his  own  accord,  and  not  through  motives  of  fear. 
In  this  does  a father  differ  from  a master.  He  who 
knows  not  how,  or  does  not  vnsh  to  conduct  himself 
thus,  must  admit  that  he  is  incapable  of  governing 
children.  (Adelph.,  act.  I,  sc.  1.) 


Choice  Thoughts,  449 

Ita  quisque  vult  suuin  esse,  ita  est. 

Children  are  what  we  wish  them  to  be, 

(Adelph.,  act.  Ill,  sc.  4.) 

Ita  vita  est  liominum,  quasi  quum  ludas 
tesseris. 

The  life  of  man  is  as  a game  of  dice, 

(Adelph.,  act.  IV,  sc.  7.) 

Homine  imperito  nunqu'am  quidquam  injustius  est, 
Qui  nisi  quod  ipse  fecit,  nil  rectum  putat. 

There  is  nothing  more  presumptuous  than  an  ignorant 
man  ; he  finds  nothing  done  well  save  what  he  does 
himself.  (Adelph.,  act.  I,  sc.  2.) 

Quot  homines,  tot  sententise. 

Opinions  are  as  numerous^  as  are  men, 

(Phorm.,  act.  I,  sc.  4.) 

Kex  eris,  si  recte  facies. 

If  your  conduct  he  noble^  you  will  be  a king, 

Qui  quae  vult  dicit,  quae  non  vult  audiet. 

He  who  says  what  he  likes,  must  hear  what  he  does  not 
like. 


SENTENTI^  SELECTiE  JUNII  JUVENALIS. 
Front!  nulla  tides. 

Put  not  your  trust  in  faces,  (Sat.,  II,  v.  8.) 

Dat  veniam  corvis,  vexat  censura  columbas. 
Ch'ows  are  pardoned,  but  the  pigeons  are  found  guilty. 

(Sat.  II,  63.)  ‘ 


450  Guide  to  Latin  Conversation, 

Nemo  repente  venit  turpissimus. 

Infamy  is  never  born  full-yrown.  (Sat.  II,  83.) 

Graeciilus  esuriens  in  coelum,  jusseris,  ibit. 
Give  the  word  and  your  hungry  Greekliny  will  climb 
the  clouds.  (Sat.  Ill,  78.) 

Omne  animi  vitium  tanto  conspectius  in  se. 
Crimen  habet,  quanto  major  qui  peccat  liabe- 
tur. 

In  every  human  fault,  the  sinner's  rank  displays  its 
vileness  on  a pedestal  of  shame 

(Sat.  VIII,  140.) 

Cantabit  vacuus  coram  latrone  viator. 

A penniless  traveller  trolls  his  song  in  the  highway- 
wayman^s  face.  (Sat.  X,  22.) 

Mors  sola  fatetur, 

Quantula  sint  hominum  corpuscula. 

Death  alone  compels  us  to  acknowledge  how  frail  a 
thing  is  the  body  of  man.  (Sat.  XII,  172.) 

. Semita  certe 

Tranquillie  per  virtutem  patet  unica  vitse. 
The  only  path  which  leads  to  peace  of  mind  goes  by 
way  of  virtue.  (Sat.  X,  363.) 

Committunt  eadem  diverse  crimina  fato : 

Ille  crucem  sceleris  pretium  tulit,  hie  dia- 
dema. 

The  same  transgression  brings  different  fates  upon 
different  men.  The  reward  of  one  man’s  iniquity 
is  the  crosSj  while  another  wears  the  crown. 

(Sat.  XIII,  104.) 


Choice  Thoughts,  451 

Semper  et  infirmi  est  animi  exiguique  voluptas 
Ultio. 

It  is  the  dwarfed j weak,  and  mean  spirit  which  takes 
delight  in  revenge.  (Sat.  XIII,  190.) 

Nam  scelus  intra  se  taciturn  qui  cogitat  ilium 
Facti  crimen  habet. 

The  man  who  harbors  an  unspoken  thought  of  mcked  • 
ness  has  all  the  guiltiness  of  sin. 

(Sat.  XIII,  209.) 

Dociles  imitandis 
Turpibus  ac  pravis  omnes  sumus. 

All  men  are  apt  pupils  in  baseness  and  wickedness. 

(Sat.  XIV,  40.) 

Nil  dictu  foedum  visuque  haec  limina  tangat 
Intra  quae  puer  est. 

Let  no  sound  or  sight  of  shame  pass  the  threshold  which 
leads  to  a young  boy's  home.  (Sat.  XIV,  44.) 

Maxima  debetur  puero  reverentia:  si  quid 
Turpe  paras,  ne  tu  pueri  contempseris  annos. 
Children  have  a claim  to  the  greatest  respect ; if  you 
are  meditating  any  baseness,  do  not  rate  their 
understanding  too  low,  but  respect  the  innocence 
of  their  age.  (Sat.  XIV,  47.) 

Interea  pleno  quum  turget  sacculus  ore, 
Crescit  amor  nummi,  quantum  ipsa  pecunia  cres- 
cit. 

While  the  money-bag  keeps  swelling  almost  to  bursting 
the  dust  of  gold  waxes  stronger  with  every  added 
piece.  (Sat.  XIV,  138.) 


452  Guide  to  Latin  Conversation. 


Exemplo  quodcumque  malo  committitur,  ipsi 
Displicet  auctori. 

Every  act  framed  after  a had  model  is  condemned  by 
its  own  author.  (Sat.  XIII,  1.) 

Stemmata  quid  faciunt  ? 

Of  what  avail  are  'pedigrees? 

Ubi  libertas,  ibi  patria. 

Where  freedom  is,  there  shall  my  country  he. 

Omnia  mundana  niigas  sestimas. 

Treat  everything  of  this  world  as  mere  vanity. 


SENTENTIJE  SELECTJE  OVIDII  NASONIS. 

Leve  fit,  quod  bene  fertur,  onus. 

The  burden  becomes  light  which  is  borne  contentedly. 

(Am.  I,  2,  10.) 

Flectitur  obsequio  curvatus  ab  arbore  ramus : 
Frangis,  si  vires  experiere  tuas. 

Use  gentleness  and  you  will  bend,  the  supple  branch, 
make  trial  of  'uour  strength  and  vou  will  break  it. 

(Art.  II,  179.) 

Terra  salutares  herbas,  eademque  nocentes, 
Nutrit,  et  urticae  proxima  saepe  rosa  est. 
The  earth  nurtures  wholesome  and  unwholesome  plants 
and  oft  the  nettle  is  the  neighbor  of  the  rose. 

(Eem.  45.) 


Choice  Thoughts.  453 

Principiis  obsta:  sero  medicina  paratur, 

Qaum  mala  per  longas  convaluere  moras. 
Resist  the  first  advances  ; too  late  is.  a cure  attemptedy 
when  through  long  delay  the  malady  has  waxed 
strong.  (Bern.  91.) 

Fer tills,  assiduo  si  non  renovetur  aratro, 

Nil,  nisi  cum  spinis  gramen,  habebit  ager. 

A field  which  is  not  cultivated  assiduously  by  the  ploWy 
will  produce  nought  hut  grass  and  briers. 

(Trist.  V,  12,  231.) 

Sit  piger  ad  poenas  princeps,  ad  praemia  velox, 
Et  doleat  quoties  cogitur  esse  ferox. 

Let  a prince  be  slow  to  punish  and  quick  to  reward ; 
let  him  grieve  whenever  he  is  forced  to  be  severe. 

(Pont.  I,  2,  123.) 

Non  est  in  medico  semper  relevetur  ut  seger; 
Interdum  docta  plus  valet  arte  malum. 
Not  always  can  the  physician  succeed  in  curing  him 
who  is  sick;  at  times  the  disease  is  beyond  the  reach 
of  art.  (Pont.  I,  3,  17.) 

Non  facile  invenias  multis  in  millibus  unum 
Virtu  tern  pretium  qui  putet  esse  sui. 

Out  of  thousands  of  men  it  will  not  be  easy  to  find  one 
who  thinks  that  virtue  is  its  own  reward. 

(Pont.  II,  3,  12.) 

Os  homini  sublime  dedit ; coelumque  tueri 
Jussit  et  erectos  ad  sidera  tollere  vultus. 


454  Guide  to  Latin  Conversation. 


God  gave  to  man  a countenance  to  look  on  high;  and 
he  commanded  him  to  behold  the  heavens  and  to 
raise  hisjace  erect  towards  the  stars. 

(Met.  I,  85.) 

Medio  tutissimus  ibis. 

In  the  middle  course,  thou  wilt  go  most  safely. 

(Met.  II,  i36.) 

Heu ! quam  difficile  est  crimen  non  prodere 
vultu  I 

Alas  / how  difficult  it  is  not  to  betray  a crime  by  ones 
looks.  (Met.  II,  447.) 

Usque  adeo  nulli  sincera  voluptas, 
Sollicitique  aliquid  Isetis  intervenit. 

No  man's  'pleasure  is  unalloyed;  some  anxiety  ever 
interposes  itself  amid  joyous  circumstances. 

(Met.  VIII,  453.) 

Est  Deus  in  nobis ; agitante  calescimus  illo ; 
Impetus  hie  saerse  semina  mentis  habet. 
A deity  dwells  within  us;  under  his  influence  we  glow 
with  inspiration;  this  enthusiasm  is  an  emanation 
from  the  celestial  mind.  (Fast.,  VI,  5.) 


SENTENTIiE  SELECTiE  VIRGILII  MARONIS. 
Trahit  sua  quemque  voluptas. 

His  own  'peculiar  pleasure  draws  on  each  one. 

(Buc.,  II,  65.) 

Non  omnia  possumus  omnes. 

We  cannot  all  do  all  things.  (Buc.,  VIII,  63.) 


Choice  Thoughts,  455 

Omnia  fert  setas,  animum  quoqiie. 

Age  bears  away  all  thingSj  even  the  mind  itself. 

(Buc.,  IX,  51.) 

Labor  omnia  vincit 

Improbus,  et  duris  urgens  in  rebus  egestas. 
Persevering  labor  and  want,  ever  in  hardships  pressing., 
surmount  every  obstacle,  (Georg.  I,  145.) 

Nec  vero  terr?e  ferre  omnes  omnia  possunt. 
All  soils  are  not  able  to  bear  all  sorts  of  trees. 

(Georg.  II,  109.) 

Adeo  in  teneris  concuescere  multum  est ! 
Of  such  avail  is  custom  in  early  years! 

(Georg.  II,  272.) 

O fortunatos  nimium,  sua  si  bona  norint, 
Agricolas,  quibus  ipsa,  procul  discordibus 
armis, 

Fundit  humo  facilem  victum  justissima  tellus. 
Ah ! the  too  happy  swains,  did  they  but  know  their 
own  bliss!  to  whom,  at  a distance  from  discordant 
arms,  earth  of  herself  most  bountiful,  pours  out  to 
them  from  her  bosom  an  easy  sustenance. 

(Georg.  II,  458.) 

Felix  qui  potuit  rerum  cognoscere  causas;  ’ 
Atque  metus  omnes  et  inexorabile  fatum 
Subjecit  pedibus,  strepitumque  Acherontis  avari! 
Happy  is  he  who  has  been  able  to  find  out  the  causes 
of  things,  and  who  has  cast  beneath  his  feet  all  fears 
and  implacable  fate,  and  the  noise  of  dei'ouring 
Acheron!  (Georg.  II,  490.) 


456  Guide  to  Latin  Conversation, 


Optima  quaeque  dies  miseris  mortalibus  stvi 
Pri  ma  fugit ; subeunt  morbi  tristisque  senectus; 
Et  labor,  et  durse  rapit  inclementia  mortis. 
The  most  pleasant  days  are  the  first  to  fiy  fromuretched 
mortals;  diseases  and  sad  old  age  and  labor  come 
on  apace;  and  the  cruelty  of  inexorable  death 
snatches  you  away.  (Georg.  Ill,  66.) 

Tantus  amor  laudum,  tantse  est  victoria 
curse! 

So  great  is  the  love  of  praise^  so  anxious  the  desire  of 
victory.  (Georg.  Ill,  112.) 

Viamque  insiste  domandi, 

Dum  faciles  animi  juvenum,  dum  mobilis 
setas. 

Begin  to  train  the  young  while  their  disposition  is  ten- 
der, while  their  age  is  pliant. 

(Georg.  Ill,  164.) 

Sed  fugit  interea,  fugit  irreparabile  tern- 
pus. 

But  in  the  meanwhile  time  fiies,  flies  irrevocably. 

(Georg.  Ill,  284.) 

Alitur  vitium,  vivitque  tegendo. 

The  distemper  is  nourished  and  grows  by  being  con- 
cealed. (Georg,  ill,  454.) 

Ingentes  animos  angusto  in  pectore  versant. 
They  stir  up  great  courage  in  a narrow  breast. 

(Georg.  IV,  83.) 


Choice  Thoughts,  457 

Tant«ne  animis  coelestibiis  ir?e  I 
Is  there  such  resentment  in  heavenly  minds  f 

(Mn.  I,  11.) 

Forsan  et  h?ec  olim  meminisse  juvabit. 
Durate  et  vosmet  rebus  servate  secundis. 
Perhaps  hereafter  it  may  delight  you  to  remember  these 
sufferings.  Persevere  and  reserve  yourselves  for 
prosperous  days.  (^n.  I,  203,  207.) 

Non  ignara  mali,  miseris  succurrere  disco. 
Not  unacquainted  with  misfortune  I have  learned  to 
succor  the  distressed.  (^Fen.  I,  630.) 

Timeo  Danaos,  et  dona  ferentes. 

I dread  the  Greeks  even  when  they  bear  gifts. 

(^n.  II,  49.) 

Quid  non  mortalia  pectora  cogis, 

Auri  sacra  fames  ? 

Cursed  thirst  of  goldy  to  what  dost  thou  not  drive  the 
hearts  of  men*/  (^n.  III,  56.) 

Degeneres  aninios  timor  arguit. 

Fear  argues  a degenerate  mind.  (^n.  IV,  13.) 

Taciturn  vivit  sub  pectore  vulnus. 

The  sea'et  wound  rankles  in  her  breast. 

{JEn.  IV,  67.) 

Quis  fallere  possit  amantem  ? 

Who  can  deceive  a lovei'f  (..En.  IV,  296.) 


458  Guide  to  Latin  Conversation. 


Fata  obstant,  placidasque  viri  Deus  obstruit 
aures. 

The  fates  stand  in  the  way,  and  heaven  makes  deaf  his 
ears  to  compassion.  (-^n.  IV,  440.) 

L4ttus  ama 
Altum  alii  teneant. 

Keep  to  the  shore  ; let  others  stand  out  to  sea. 

{J£n.  V,  163, 164.) 

Possnnt,  quia  posse  videntur. 

They  are  ablcy  because  they  seem  able. 

(^n.  V,  231.) 

Parcere  subjectis  et  debellare  superbos. 

To  spare  the  humble  and  crush  the  proud. 

(iEn.  VI,  854.) 

Aude,  hospes,  contemnere  opes,  et  te  quoque  dig- 
num 

Finge  deo,  rebusque  veni  non  asper  egenis. 

Dare  then,  my  guest y to  despise  magnificence,  and  do 
you  also  conduct  yourself  as  becomes  a gody  and 
be  not  disgusted  with  these  our  mean  accommoda- 
tions. 

(^n.  VIII,  364.) 
Sua  cuique  deus  fit  dira  cupido. 

Each  one's  earnest  inclination  is  his  god. 

(^n.  IX,  185.) 

Audentes  fortuna  juvat. 

Fortune  favors  the  brave.  {Mn.  X,  284.) 


Choice  Thoughts.  459 

Stat  sua  cuique  dies,  breve  et  irreparabile  tem- 
piis 

Omnibus  est  vitae;  sed  famam  ostendere  factis, 

Hoc  virtutis  opus. 

Everyone's  day  is  determined ; a short  and  irretriev- 
able term  of  life  is  given  to  all  ; but  to  lengthen 
out  fame  by  deedsy  is  virtue's  task. 

(^n.  X,  468.) 

Facilis  descensus  Averni ; 

Noctes  atque  dies  patet  atri  janua  Ditis: 

Sed  revocare  gradum  superasque  evadere  ad 
auras 

Hoc  opus,  hie  labor  est. 

The  descent  to  hell  is  easy  ; grim  Pluto's  gate  is  open 
night  and  day ; but  to  retrace  one's  steps,  and 
escape  to  the  upper  regions,  this  is  a difficult 
undertaking,  (^n.  XII,  126.) 

Cuncti  se  scire  fatentur. 

Quid  fortuna  ferat  populi;  sed  dicere  mus- 
sant. 

All  must  confess  that  they  know  what  the  interest  of 
the  people  demands,  but  they  hesitate  to  speak. 

(Mn.  XI,  344.) 


SENTENTI^  SELECTS  HORATII  FLACCI. 

Nil  mortalibus  arduum  est. 

Nought  is  too  arduous  for  man  to  dare. 

(Lyric,  lib.  I,  3.) 


460  Guide  to  Latin  Conversation, 

Pallida  mors  a'qiio  pulsat  pede  pauperum  tabernas 
Eegumque  turres.  O beate  Sexti, 

Vitae  summa  brevis  spem  nos  vetat  inchoarelongam. 
Death  comes  alike  to  all — to  the  monarch’s  lordly  hall^ 
Or  the  hovel  of  the  beggar^  and  his  summons  none  shall 
stay, 

O Sestius,  happy  Sestius  ! use  the  moments  as  they  pass  ; 
Far-reaching  hopes  are  not for  us,  the  creatures  of  a day, 

(Lyric.  I,  4.) 

Durum ! sed  levius  fit  patientia 
Quidquid  corrigere  est  nefas. 

’ Tis  hard,  great  heavens,  how  hard  ! But  to  endure 
Alleviates  the  pang  we  may  nor  crush  nor  cure  ! 

(Lyric.  I,  24.) 

Latius  regnes,  avidum  domando 
Spiritum,  quam  si  Lybiam  remotis 
Gadibus  jungas,  et  uterque  poenus 
Serviat  uni. 

A spirit  covetous  subdue, 

And  over  ampler  realms  you  reign. 

Than  if  the  far-off  lands  of  Libya  you 
Annexed  to  Spain.  (Lyric.  II,  2.) 

Omnes  eodem  coglmur,  omnium 
Versatur  urna  serius  ocius 
Sors  exitura,  et  nos  in  seternum 
Exsilium  impositura  cymbse. 

One  road,  and  to  one  bourne 
We  all  are  goaded.  Late 


* From  Sir  T.  Martin’s  metrical  translation. 


461 


Choice  Thoughts, 

Or  soon  will  issue  from  the  urn 
Of  unrelenting  fate 
The  lot  that  in  yon  bark  exiles  us  all 
To  undiscovered  shores^  from  which  is  no  recall, 
(Lyric.  II,  3.) 

Ssepins  ventis  agitatur  ingens 
Finns;  et  celsse  graviore  casu 
Decidunt  turres,  feriuntque  summos 
Fulgura  monies. 

The  mighty  pine  is  ever  most 
By  wild  winds  swayed  about  and  tossed, 
With  most  disastrous  crash 
Fall  high-topped  towers,  and  ever,  where 
The  mountain's  summit  points  in  air, 

Do  bolted  lightnings  flash. 

(Lyric.  II,  10.) 

Aiiream  qnisquis  mediocritatem 
Diligit,  tutus  caret  obsoleti 
Sordibus  tecti ; caret  invidenda 
Sobrius  aula. 

The  man,  who,  with  a soul  serene, 

Doth  cultivate  the  golden  mean, 

Escapes  alike  from  all 
The  squalor  of  o sordid  cot. 

And  from  thejea/o'isies  begot 
By  wealth  in  lordly  hall. 

(Lyric.  II,  10.) 

Rebus  angustis  animosus  atque 
Fortis  appare : sapienter  idem 
Contrahes  vento  nimium  secundo 
Turgida  vela. 


462  Guide  to  Latin  Conversation. 


Though  sorrows  strike,  and  comrades  shrink, 

Yet  never  let  your  spirits  sink, 

But  to  yourself  be  true  ; 

So  wisely,  when  yourself  you  find 
Scudding  before  too  fair  a wind, 

Take  in  a reef  or  two.  (Lyric.  II,  10.) 

Truditur  dies  die, 

Novseque  pergunt  interire  lunse. 

Day  treads  down  day,  and  sinks  amain. 

And  new  moons  only  wax  to  wane. 

(Lyric.  II,  18.) 

Elieu,  fugaces,  Posthume,  Posthiime, 

Labiintur  anni ; nec  pietas  moram 
Pugis,  et  instanti  Senectse 
Afferet,  indomitseque  Morti. 

Ah,  Posthumus,  the  years,  the  fleeting  years 
Stdl  onwards,  onwards  glide; 

Nor  mortal  virtue  may 
Time's  wrinkling  fingers  stay, 

Nor  Age's  sure  advance,  nor  Death's  all-conquering 
stride.  (Lyric.  II,  14.) 

Non  enim  gazfc,  neque  consularis 
Summovet  lictor  miseros  tumultus 
Mentis  et  curas  laqueata  circum 
Tecta  volantes. 

For  hoarded  treasure  cannot  keep 
Disquietudes  at  bay. 

Nor  can  the  consul's  lictor  drive  away 
The  brood  of  dark  solicitudes,  that  sweep 
Round  gilded  ceilings  gay. 

(Lyric.  II,  16.) 


30 


463 


Choice  Thoughts. 

Quid  brevi  fortes  jaculamiir  sevo 
Multa  ? Quid  terras  alio  calentes 
Sole  mutamus?  Patriae  quis  exsul 
Se  quoque  fugit? 

Why  should  we  still  project  and  plan, 

We  creatures  of  an  hour? 

Why  fly  from  clime  to  clime,  new  regions  scour  ? 
Where  is  the  exile,  who^  since  time  began. 

To  flu  from  self  had  power  ? 

(Lyric.  II,  16.) 


^qua  tellus 

Pauperi  recluditur  reguraque  pueris. 
Earth  opens  her  impartial  breast 
To  prince  and  beggar  both. 

(Lyric.  II,  18.) 

jEqua  lege  necessitas 
Sortitur  insignes  et  imos; 

Omne  capax  movet  urna  nomen. 

Still  Fate  doth  grimly  stand. 

And  with  impartial  hand 
The  lots  of  lofty  and  of  lowly  draws 
From  that  capacious  urn. 

Whence  every  name  that  lives  is  shaken  in  its  turn. 

(Lyric.  Ill,  1.) 

Cum  famulis,  dominusque  terrae 
Fastidiosus.  Sed  Timor  et  Minae 
Scandunt  eodem  quo  dominus ; neque 
Decedit  aerata  triremi,  et 
Post  equitem  sedet  atra  cura. 


464  Guide  to  Latin  Conversation, 


But  lei  him  climb  in  pride^ 

That  lord  of  hcdls  unblestj 
Up  io  his  lordly  nest, 

Yet  even  by  his  side 

Climb  Terror  and  Unrest; 

Within  the  brazen  qalleifs  sides 
Care,  ever  ivakeful,  flits. 

And  at  his  back,  when  forth  in  state  he  rides, 
Her  wiiheriny  shadow  sits. 

(Lyric.  Ill,  1.) 


Dulce  et  decorum  est  pro  patria  mori. 

For  our  dear  native  land  to  die 
Is  glorious  and  sweet. 

(Lyric.  Ill,  2.) 


Virtus,  repulsfc  nescia  sordidse, 
Intaminatis  fidget  honoribus; 

Nec  sumit  aut  ponit  secures 
Arbitrio  popularis  aurse. 

Virtus,  recludens  immeritis  mori 
Coelum,  negata  tentat  iter  via ; 
Coetusque  vulgares  et  udam 

Spernit  humum  fugiente  penna. 

Worth,  all-indifferent  to  the  spurns 
Of  vulgar  souls  profane, 

The  honors  wears,  it  proudly  earns, 
Unclouded  by  a stain; 

Nor  (/rasps,  nor  lays  the  fasces  down, 
As  fickle  mobs  applaud  or  frown. 


465 


Choice  Thoughts, 

Worth  ivhich  heaven^ s gate  to  those  unbars^ 
Who  never  should  have  diedj 
A 'pathway  cleaves  among  the  starSy 
To  meaner  souls  denied. 

Soaring  in  scorn  far  far  away 
From  vulgar  crowds  and  sordid  clay. 

(Lyric.  Ill,  2. 

Justum  et  tenacem  propositi  virum, 

Non  civium  ardor  prava  jubentium, 

Non  vultus  instanti  tyranni 
Mente  quatit  solida,  neque  Auster 
Dux  inquieti  turbid  us  Hadrise, 

Nec  fulminantis  magna  Jovis  manus: 

Si  fraclus  illabatur  orbis, 
Impavidum  ferient  ruinae. 

He  that  is  just,  and  firm  of  will. 

Doth  not  before  the  fury  quake 
Of  mobs  that  instigate  to  ill, 

Nor  hadi  the  tyrants  menace  skill 
His  fixed  resolve  to  shake : 

Nor  Auster,  at  whose  wild  cortimand 
The  Adriatic  billows  dash, 

Nor  Jovds  dread  thunder-launching  hand, 
Yea,  if  the  globe  should  fall,  hdll  stand. 
Serene  amidst  the  crash. 

(Lyric.  Ill,  3.) 

Aurum  per  medios  ire  satellites, 

Et  perrumpere  amat  saxa  potentius 
Ictu  fulmineo. 

30 


466  Guide  to  Latin  Conversation. 


Through  close  lives  on  lines  of  sentries  gold  to  cleave 
its  way  delights  ; 

Stronger  than  the  crashing  lightning  through  opposing 
rocks  it  smites.  (Lyric.  Ill,  16.) 

Quanto  quisque  sibi  plura  negaverit, 

A Dis  plura  feret. 

Yes  the  more  a man,  believe  me,  shall  unto  himself 
deny, 

So  to  him  shall  the  Immortals  bounteously  the  more 
supply.  (Lyric.  Ill,  16.) 

Crescentem  sequitur  cura  pecuniam, 

Majorumque  fames.  Multa  petentibus 

Desunt  multa.  Bene  est,  cui  Deus  obtulit, 

Parca,  quod  satis  est,  manu. 

But  as  wealth  into  our  coffers  flows  in  still  unceasing 
store. 

So,  too,  still  our  care  increases,  and  the  hunger  still 
for  more. 

Much  will  evermore  be  wanting  unto  those  who  much 
demand. 

Blest,  whom  Jove  with  what  svfficeth  dowers,  but 
dowers  with  sparing  hand.  (Lyric.  Ill,  16.) 

Ille  potens  sui, 

Lsetusque  deget,  cui  licet  in  diem 
Dixisse:  Vixi. 

Lord  of  himself  that  man  will  be, 

And  happy  in  his  life  alway. 

Who  still  at  eve  can  say  with  free 

Contented  soul,  “ I’ve  lived  to-day. 

(Lyric.  Ill,  29.) 


Choice  Thoughts,  467 

Kidentem  dicere  verum 
Quid  vetat? 

“ Yet  why  should  truth  not  he  impressed 
Beneath  the  cover  of  a jest  f 

(Sat.  I,  1,  24.) 

Est  modus  in  rebus,  sunt  certi  denique  fines 
Quos  ultra  citraque  neijuit  consistere  rectum. 

Ye^^  there  is 

A mean  in  all  such  thinqs  as  this; 

Certain  fixed  boun  ‘s^  ivhich  either  way 
(/erstep,  and  you  must  go  asirayl^ 

(Sat.  I,  1,  106.) 

Dum  vitant  stulti  vitia,  in  contraria  currunt. 

Fools  shunning  faults  at  one  extreme,  off  to  the  other 
fiyr  (Sat.  I,  2,  24.) 

Omnibus  hoc  vitium  est  cantoribus,  inter  amicos 
Ut  nunquam  inducant  animum  cantare  rogati; 
Injussi  nunquam  desistant. 

^^All  singers  have  this  failing  ; ashed  to  sing. 

Their  minds  to  do  so  they  can  never  bring, 

But,  leare  them  to  themselves,  and  all  night  long 
TheyHl  go  on  boring  you  to  death  with  songT 

(Sat.  I,  3,  1.) 

Neglectis  urenda  filix  innascitur  agris. 

For  fields  unsown, 

Untilled,  are  soon  by  worthless  ferns  der grown, 
(Sat.  I,  3,  37.) 


468  Guide  to  Latin  Conversation, 


Nihil  sine  magno 
Vita  labore  dedit  mortalibus. 

Nought 

In  life  without  much  toil  is  bought. 

(Sat.  I,  9,  59.) 

Sed  convivatoris,  uti  duels,  ingenium  res 
Adversae  nudare  solent,  celare  secundae. 

But  then  the  genius  of  a host^ 

As  of  a general,  is  most 

Brought  out,  when  adverse  fates  assail  it, 

A course  of  luck  serves  but  to  veil  it.  (Sat.  II,  8, 7 3.) 

Jejunus  rare  stomach  us  vulgaria  temnit. 

The  stomach  thaCs  been  on  short  commons,  Bll  swear, 
Will  hardly  recoil  from  the  'plainest  of  fare. 

(Sat.  II,  2,  38.) 
Et  mihi  res,  non  me  rebus  submittere  conor. 
And  strive  by  outward  circumstance  to  be 
No  more  controlled,  but  make  it  bend  to  me. 

(Epist.  I,  1,  19.) 
Quidquid  delirant  reges,  plectuntur  Achivi. 
And  so  we  see  these  poor  unhappy  Greeks 
Must  bear  the  scathe  of  their  mad  monarch! s freaks. 

(Epist.  I,  2,  14.) 

Nam  cur. 

Quae  laedunt  oculum,  festinas  demere ; si  quid 
Est  animum,  differs  curandi  tempus  in  annum? 
Dimidium  facti,  (jui  coepit,  habet;  sapere  aude, 
Incipe.  Qui  recte  vivendi  prorogat  horam, 
Rusticus  expectat,  dum  defluat  amnis;  at  ille 
Labitur,  et  labetur  in  omne  volubilis  aevum. 


469 


Choice  Thoughts, 

Then  why^ 

If'tis  your  mind  lhaCs  out  of  sorts,  will  you 
Put  off  the  cure  with  ^^Any  time  will  do  ? 

Make  a good  start  and  you  are  sure  to  win. 

So,  then,  have  courage  to  he  wise  ! Begin  ! 

He  that  would  mend  his  life,  yet  still  delays 
To  set  to  work,  is  like  the  boor  who  sfays 
Till  the  broad  stream  that  bars  his  way  is  gone. 

But  on  still  flows  the  stream,  and  ever  will  flow  on, 
(Epist.  I,  2,  37.) 

Sincerum  est  nisi  vas,  quodcumque  infandis  aces- 
cit. 

In  a foul  vessel  everything  turns  sour. 

(Epist.  I,  2,  54.) 

Omne  crede  diem  tibi  diluxisse  supremum : 
Grata  superveniet,  quae  non  sperabitur,  bora. 

Regard  each  day  as  though  it  were  thy  last. 

. So  shall  chance  seasons  of  delight  arise, 

And  overtake  thee  with  a sweet  surprise. 

(Epist.  I,  4, 13.) 

Naturam  expellas  furca,  tamen  usque  recurret. 
Et  mala  perrumpet  furtim  fastidia  victrix. 

Turn  Nature,  neck-and-shoulders,  out  of  door. 

She’ll  flnd  her  way  to  where  she  was  before; 

And  imperceptibly  in  time  subdue 
Wealth’s  sickly  fancies,  and  her  tastes  untrue. 

(Epist.  I,  10,  24.) 


470  Guide  to  Latin  Conversation. 


Coelum,  non  animum  mutant,  qui  trans  mare  cur- 
runt. 

However  far  o'er  ocean  we  may  range^ 

'Tis  but  the  climate^  not  the  mind,  we  change. 

(Epist.  I,  il,  27.) 

Virtus  est  medium  vitiorum,  et  utrinque  reduc- 
tum. 

True  wisdom's  course  is  proved 
To  he  from  both  extremes  alike  removed. 

(Epist.  I,  18,  9.) 

Pictoribus  atque  poetis 
Quidlibet  audendi  semper  fuit  aequa  potestas : 
Sed  non,  ut  placidis  coeant  immitia ; non,  ut 
Serpentes  avibus  geminentur,  tigribus  agni. 

To  dare  whate'er  they  please  has  always  been 
The  painter's,  poet's,  privilege,  I ween. 

But  'twill  not  do  to  urge  the  plea  too  far. 

To  join  together  things  that  clash  and  jar. 

The  savage  with  the  gentle,  were  absurd. 

Or  couple  lamb  with  tiger,  snake  with  bird. 

(Ars  Poet.  10.) 

In  vitium  ducit  culpse  fuga. 

So  unskilled  writers,  in  their  haste  to  shun 
One  fault,  are  apt  into  a worse  to  run. 

(Ars  Poet.  31.) 

Sumite  materiam  vestris,  qui  scribitis,  sequam 
Viribus,  et  versate  diu  quid  ferre  recusent. 

Quid  valeant  humeri ; cui  lecta  potenter  erit  res, 
Nee  facundia  deseret  hunc,  nec  lucid  us  ordo. 


Choice  Thoughts.  471 

All  ye  who  labor  in  the  Muse's  bowers, 

Select  a theme  'proportioned  to  your  powers, 

And  ponder  long,  and  with  the  nicest  care. 

How  much  your  shoulders  can  and  cawnot  bear. 

Once  right  in  this,  your  words  will  freely  flow. 

And  thought  from  thought  in  lucid  order  grow. 

(Ars  Poet.  38.) 
Mortalia  facta  peribunt: 
Nedum  sermonum  stet  honos  et  gratia  vivax. 
Malta  renascentur,  quae  jam  cecidere,  cadentque, 
Quae  nunc  sunt  in  honore,  vocabula,  si  volet  usus, 
Quern  penes  arbitrium  est  et  vis  et  norma  loquendi. 

All  earthly  works,  must  pass  away ; 
And  words,  shall  they  enjoy  a longer  dayf 
Some  will  revive  that  we  no  more  allow. 

And  some  die  out  that  are  in  favor  now. 

If  usage  wills  it  so,  for  'tis  with  her 

The  laws  of  language  rest  as  sovereign  arbiter. 

(Ars  Poet.  70.) 

Si  vis  me  flere,  dolendum  est 

Primum  ipsi  tibi. 

Unless,  then,  in  your  voice  a sob  I hear, 

You  will  not  wring  from  me  a single  tear. 

(Ars  Poet.  102.) 
Eeddere  qui  voces  jam  scit  puer,  et  pede  certo 
Signat  humum,  gestit  paribus  colludere,  et  iram 
Colligit  ac  ponit  temere,  et  mutatur  in  boras. 

Soon  as  the  boy  can  talk  and  make  his  way 
Alone,  he  yearns  with  other  boys  to  play. 

Flies  into  passions,  cools  again  as  fast. 

And  shows  a thousand  moods  that  'never  last. 

(Ars  Poet.  158.) 


472  Guide  to  Latin  Conversation. 


Imberbus  juvenis.  tandem  custode  remotOj 
Gaudet  equis  canibusque  et  aprici  gramine  campi; 
Cereus  in  vitium  flecti,  monitoribus  asper, 
Utilium  tardus  provisor,  prodigus  peris, 

Sublimis,  cupidusque,  et  amata  relinquere  pernix, 

The  beardless  youth,  from  guardian  freed  at  length, 
Loves  horses,  dogs  and  sports,  and  games  of  strength; 
Ductile  as  wax  when  he  to  vice  is  wooed, 

Steel-hard  to  those  who  counsel  him  for  good  ; 

Taking  no  heed  to  what  will  prove  of  use. 
Enthusiastic,  prodigal,  profuse, 

Full  of  wild  longings,  yet  will  cast  away 
The  things  he  yearned  for  most  but  yesterday. 

(Ars  Poet.  161.) 

Conversis  studiis  petas  animusque  virilis 
Quperit  opes  et  amicitias,  inservit  honori, 
Commisisse  cavet  quod  mox  mutare  laboret. 

What  change  comes  der  his  spirit  as  he  nears 
The  middle  term  of  manhood’s  riper  years  ! 

Money  he  seeks  and  friends,  and  hour  by  hour 
Toils  like  a slave  to  compass  place  and  power  ; 
Cautious  the  while  to  do  no  single  act, 

He  would  be  fain  hereafter  to  retract. 

(Ars  Poet.  166.) 

Multa  senem  circumveniunt  incomraoda,  vel  quod 
Quperit,  et  inventis  miser  abstinet  ac  timet  uU  ; 
Vel  quod  res  omnes  timide  gelideque  ministnil. 
Dilator,  spe  longus,  iners,  avidusque  futuri 
Difficilis,  querulus,  laudator  temporis  act’ 

Se  puero,  censor  castigatorque  minorum. 


473 


Choice  Thoughts, 

Discomforts  many  on  old  age  attend, — 

Getting ; and  dreadirg  what  it  gets  to  spend; 

In  all  its  counsels  spiritless  and  chill, 

Inert,  irresolute,  weak  in  hope  and  will, 

Into  the  future  ever  prone  to  peer, 

Harsh,  crabbed,  querulous,  obstinate,  austere. 
Praising  the  brave  old  times  when  it  was  young. 

And  railing  at  the  new  with  peevish  tongue. 

(Ars  Poet.  169.) 

Carmen  reprehendite,  quod  non 
Multa  dies  et  multa  litura  coercuit,  atque 
Prsesectum  decies  non  castigavit  ad  unguem. 

Do  you,  friends,  chide  all  verses  that  have  not 
Been  purged  through  days  on  days  by  blot  on  blot. 
Touched  and  retouched,  refined  and  re-refined, 

Till  not  one  flaw  or  speck  is  left  behind. 

(Ars  Poet.  292.) 

Fabula,  nullius  veneris,  sine  pondere  et  arte, 
Valdius  oblectat  populum  meliusque  moratur, 
Quam  versus  inopes  rerum  nugseque  canorse. 

A play,  though  void  of  beauty,  force,  and  art. 

More  charms  an  audience,  holds  them  in  its  spell. 
Than  vapid  trifles,  sound  they  nder  so  well. 

(Ars  Poet.  322.) 

Quidquid  prsecipies,  esto  brevis. 

Let  all  your  precepts  be  concise. 

(Ars  Poet.  335.) 


474  Guide  to  Latin  Conversation. 

Omne  tulit  punctum  qui  miscuit  utile  dulci. 

He  wins  all  suffrages  who,  while  he  charms, 
Instructs  the  soul,  the  heart  to  virtue  warms. 

(Ars  Poet.  343.) 

Mediocribus  esse  poetis 
homines,  non  Di,  non  concessere  columnse. 

But  gods,  and  men,  and  booksellers  refuse 
To  countenance  a mediocre  Muse. 

(Ars  Poet.  372.) 

Yir  bonus  et  prudens  versus  reprehendet  inertes, 
Culpabit  duros,  incomptis  illinet  atrum 
Transverse  calamo  signum,  ambitiosa  recidet 
Ornamenta,  parum  claris  lucem  dare  coget. 

An  honest  man,  and  vise  withal,  will  blame 
Lines  that  are  harsh,  or  slovenly,  or  tame  ; 

Will  cut  ambitious  ornaments  away. 

Force  you  to  make  whaCs  dark  as  clear  as  day. 

(Ars  Poet.  445.) 


SENTENTIJE  SELECTS  A.  SENECJE. 

Sequitur  superbos  ultor  a tergo  Deus. 

An  avenging  God  ever  follows  the  proud. 

(Here,  fur.,  act.  II,  sc.  1.) 

Non  est  ad  astra  mollis  e terris  via. 

^Tis  not  a path  of  flowers  that  leads  from  earth  to 
heaven.  (Here,  fur.,  act.  II,  sc.  2.) 


475 


Choice  Thoughts. 

Quae  fuit  durum  pati, 

Meminisse  dulce  est. 

’ Tis  sweet  to  remember  vjhat  was  hard  to  bear. 

(Here,  fur.,  act  III,  sc.  2.) 

Saepe  in  magistrum  scelera  redierunt  sua. 
Oftentimes  the  evil  falls  on  him  who  teaches  it. 

(Thyest.,  act.  II,  sc.  1.) 

Serum  est  cavendi  tempus  in  mediis  malis. 

^ Tis  too  late  to  avoid  evils  when  in  the  midst  of  them. 

(Thyest.,  act.  Ill,  sc.  1.) 

Pejor  est  hello  timor  ipse  belli. 

The  fear  of  danger  is  greater  than  the  danger  itself 
(Thyest.,  act.  Ill,  sc.  3.) 

Eripere  vitam  nemo  non  homini  potest; 

Et  nemo  mortem ; mille  ad  hanc  aditus  patent. 

To  take  away  a man’s  life  is  within  anyone’s  power  ; 
to  take  death  away  no  man  is  able;  a thousand 
open  ways  lead  to  it, 

(Phoen.,  act.  I,  sc.  1.) 

Non  est,  ut  putas,  virtus,  pater, 

Timere  vitam,  sed  malis  ingen tibus 
Obstare,  nec  se  vertere,  ac  retro  dare. 

Virtue  does  not  consist  in  hatmg  life^  as  you  would 
have  itj  dear  father,  but  rather  does  it  consist  in 
bearing  up  manfully  against  the  accidents  of  for- 
tune and  in  never  succumbing  beneath  its  attacks. 

(Phoen.,  act.  I,  sc.  1.) 


476  Guide  to  Latin  Conversation. 


Invisa  nunquam  imperia  retinentur  diu. 

An  odious  government  never  lasts  long, 

(Phoen.,  act.  IV,  sc.  1.) 

Pars  sanitatis,  velle  sanari  fuit. 

To  wish  to  be  cured  is  a step  towards  the  cure. 

(Hippol.,  act.  I,  sc.  2.) 

Alium  siiere  quod  voles,  primus  sile. 

If  you  wish  another  to  keep  your  secret,  keep  it  first 
yourself.  (Hippol.,  act.  III.  sc.  2.) 

Qui  timide  rogat 

Docet  negare. 

He  who  is  timid  in  asking  invites  a refusal. 

(Hippol.,  act.  II,  sc.  3.) 

Haud  quisquam  honeste  flere  quod  voluit  potest. 
It  is  not  becoming  in  anyone  to  grieve  over  a wished- 
for  evil.  (Hippol.,  act.  IV,  sc.  2.) 

Quanti  casus  humana  rotant ! 

What  unexpected  events  agitate  the  lives  of  men  ! 

(Hippol.,  act.  IV,  sc.  2 ) 

Odia  qui  nimium  timet 
Eegnare  nescit. 

He  who  is  too  fearful  of  hatred,  knows  not  how  to  rule. 

((Edip.,  act.  HI,  sc.  1.) 

Quidquid  excessit  modum. 

Pendet  instabili  loco. 

Whatever  goes  beyond  just  limits,  hangs  over  an  abyss. 

((Edip.,  act.  IV,  sc.  2.) 


477 


Choice  Thoughts, 

Juvenile  vitium  est  regere  non  posse  impetum. 
Noi  to  keep  the  passions  under  restraint  is  a failing  of 
youth,  (Troad , act.  II,  sc.  2.) 

Violenta  nemo  imperia  continuit  diu ; 

Moderata  durant. 

A government  founded  on  violence  never  stood  long  ; 
let  it  rest  on  moderation  and  it  will  thrive. 

(Troad.,  act.  II,  sc.  2.) 

Fortuna  opes  auferre,  non  animum  potest. 

Fortune  may  deprive  vis  of  treasures,  but  not  of  courage, 
(Med.,  act.  II,  sc.  1.) 

Qui  non  vetat  peccare,  quum  possit,  jubet. 

He  who  does  not  prevent  the  commission  of  a wrong 
when  he  is  able,  sanctions  it. 

(Troad.,  act.  II,  sc.  2.) 

Iniqua  nunquam  regna  perpetuo  manent. 

A tyrannical  power  is  of  short  duration. 

(Med.,  act.  II,  sc.  2,) 

Qui  statuit  aliquid  parte  inaudita  altera, 
jEquum  licet  statuerit,  baud  aequus  fuit. 

He  who  gives  a decision  without  having  heard  both 
sides,  will  not  be  considered  just,  even  though  his 
sentence  be  equitable, 

(Med.,  act.  II,  sc.  2.) 
Quod  ratio  nonquit,  ssepe  sanavit  mora. 

Time  often  furnishes  a remedy  for  that  which  reason 
was  unable  to  cure,  (Agam.,  act.  II,  sc.  1.) 


478  Guide  io  Latin  Conversation, 


Id  facere,  laus  est,  quod  decet,  non  quod  licet. 

Glory  consists  m doing  whnl  we  ought  to  do,  not  m 
doing  what  we  are  permitted  to  do. 

(Octav.,  act.  II,  sc.  2.) 

Cui  prodest,  is  facit. 

He  who  profits  by  a crime,  commits  it. 

Utrumque  vituura  est,  et  omnibus  credere  et  nulli. 

It  is  equally  a fault  to  blieve  all  men  or  to  believe  none. 

Aut  potentior  te  am  imbecillior  Isesit ; 

Si  imbecillior,  parce  illi ; si  potentior,  tibi. 

He  wh  * has  wronged  you  is  either  stronger  or  weaker 
than  yourselj ; be  he  weaker,  spare  him;  he  he 
stronger,  then  spare  yourself. 

Turpe  est  aliquid  loqui,  aliud  sentire ; quanto  tur- 
pius  aliud  scribere,  aliud  sentire. 

It  is  a disgrace  to  say  one  thing  and  think  another ; 
hut  how  much  more  disgraceful  to  write  one  thing 
and  think  another. 

Sic  cum  imperiore  vivas  quemadmodum  tecum 
superiorem  velis  vivere. 

So  live  with  an  inferior  as  you  would  wish  a superior 
to  live  with  you. 

Kedire,  cum  perit,  nescit  pudor. 

When  modesty  has  once  perished,  it  will  never  revive. 


Choice  Thoughts,  479 

Qaemcunque  miserum  videris,  hominem  scias. 

Whenever  you  see  a fellow -creature  in  trouble^  remem- 
ber that  he  is  a man. 

Praesentemque  refert  quaelibet  herba  Deum. 

Every  little  blade  of  grass  declares  the  ^presence  of  God. 


DE  MENSURA  PENULTIMARUM. 
THE  QUANTITY  OF  PENULTIMATES. 


aba. 

aber. 

abo. 

abor,  exc. : labor  {verb.)  and  compounds. 
abus, 

acer,  exc.  : acer,  maple-iree^  alacer,  macer,  sacer. 
achus. 

aco,  exc.  : opaco,  placo,  paco. 

acus,  exc.  : Cacus,  meracus,  opacus,  Benacus. 

ades,  exc.  : clades,  .Agelades. 

ado,  exc.  : cado. 

adum. 

adus,  exc.  : suadus  und  compounds^  Conradus. 
afer,  exc.  : afer.  ^ 

ager,  exc.  : Meleager,  Tanager. 

ages,  exc.  : Paphages,  Theages. 

ago,  in  nounsj  exc. : Abdenago,  Arpago,  Paphlago. 
ago,  in  verbs,  exc. : indago,  propago. 
agor,  exc.  : refragor,  suffragor. 
agus,  exc. : choragns,  fagus,  Lagus,  sagus  and  comp. 
ala,  exc.  : amygdala,  Burdigala,  pbiala. 
alls,  exc.  : Castalis,  oxalis,  pardalis,  Hispalis, 
Magdalis. 

exc.  : alo,  to  nourish,  calo,  verb. 

480 


alo. 


The  Quantity  of  Penultimates,  481 

ilium,  exc,  : malum,  apple, 

ill  us,  exc,  : malus,  tree  and  mast^  palus  [i],  qualus, 
squalus,  talus,  Pharsalus,  Sardanapa- 
lus. 

ama,  exc, : dama,  fama,  squama,  trama,  Apama, 
acroama,  thimiama. 

ilmas. 

amen,  exc, : 3,men,  t^men  and  compounds, 
ilmis,  exc.  : inf  amis, 
amo,  exc, : 3,mo  and  compounds, 
ilmum,  exc. : Roterodamum. 
ilmus,  exc, : Adamus,  camus,  hamus,  ramus, 
ana,  exc,  : ptisSna,  Sequilna,  Catana,  EcbaUna, 
thyana. 

ane. 

an  is.  exc, : cilnis,  Hypanis,  Dardilnis,  Jordanis. 
ano,  exc.  : c3,n6  and  compounds. 
anum,  exc. : Aliphanum,  Ambianum,  arcanum, 
Danum,  Mediolanum. 

anus,  exc,  : anus  old  woman,  clibilnus,  cyanus, 
Dardanus,  Eridanus,  Libanus,  Rhoda- 
nus,  manus,  Oceanus,  orphanus,  planus 
t^^gabond,  platanus,  Stephanus,  fatic^nus 
and  other  compounds  of  c3.no. 

&pa,  exc,  : papa,  rapa. 

apas. 

apes. 

aphus. 

apis,  exc. : Serapis,  sinapis,  apis. 

apo,  exc.  : capo,  sapo. 

apus,  exc,  : capus,  napus,  scapus,  Priapus. 

aqua. 

ara,  exc. : ara,  altar,  tiara. 

31 


Guide  to  Latin  Conversation, 


482 

aris,  exc.  : calaris,  cantharis,  capparis,  Fabilris, 
bilaris,  Paris,  Phalaris,  JSilaris,  Tanaris, 
Tyndaris,  Damaris. 
aro,  in  verbs j exc,  : claro. 

arus,  exc.  : barbarus,  cammarus,  cantharus,  liila- 
rus,  Bulgarus,  Dejotarus,  Hungarus, 
Icarus,  Lazarus,  larus,  Megarus,  opi- 
parus,  Pindarus,  scarus,  Silarus,  Teena- 
rus,  Tartarus,  Tyndarus,  viviparus  and 
other  compounds  oj  pario. 
asa. 

asis,  exc. : Amasis,  Chareasis,  Pbasis  and  nouns 
in  oasis,  iasis,  like  acroasis,  elephantia- 
sis. 

aso,  exc.  : Thraso,  Carcaso. 

asus,  exc.  : carbasus,  cerasus,  Pegasus,  Caucasus* 
petasus,  thyasus,  Damasus. 
ata,  exc.  : apostata,  gabata,  tata,  Dalmata,  Ga- 
lata,  Sarmata. 
ate,  exc.  : cate,  Hecate. 

ater,  exc.  : ater  blacky  crater,  frater,  mater. 

ates,  exc.  : Crates,  ^'ame  of  man  or  of  flower,  Hy- 

pocrates,  Socrates  and  other  nouns  end- 
ing in  crates,  lates,  bates  like  Euribates, 
Pelates. 

atim,  exc.  : aflfatim,  statim. 
at  is,  exc.  : batis,  ratis,  satis,  Eucratis, 
ato,  exc.  : cato,  nato  and  compounds. 
ator,  exc.  : dator,  sator,  stator,  Eupator,  Philo- 
pator. 

atus,  exc.  : catus,  latus  Aratus,  Callistra- 

tus,  Pisistratus,  Philostratus. 


aves. 


The  Quantity  of  Penultimates.  483 

aviS;  exc.  : it  vis,  grtvis 

avo,  exc.  : ctvo  and  compounds,  gr3,vo  and  comp., 
liivo. 

avus,  exc. : Batfivus,  claviis,  flaviis,  gnavus,  igna- 
vus,  nfivus,  octavus,  piivus,  pravus,  ra- 
vus,  Timavus. 

6ber,  exc.  : creber. 

eca,  exc.  : criimenis§ca  and  other  compounds  of 
seco,  Seneca. 

eco. 

edes. 

edo,  exc.  : cSdo,  Sre,  6do  to  eat  and  compounds, 
Macedo.  PSdo,  onis,  talipedo  verb. 
edon,  exc.  : Sarpedon  and  other  words  which  have 
an  7]  in  Greek. 

efa. 

ega. 

ego,  in  nouns. 

ego,  m verbid. 

6gus,  exc.  : Cethegus. 

ela,  exc.  : G6la. 

6ler. 

elis,  exc.  : periscelis,  Sic6lis. 
elo,  exc.  : gelo  as  and  compounds. 
elus,  exc.  : angelus,  Icelus,  obelus,  scSlus,  Eutra- 
pelus. 

ema,  in  neuter  nouns  ; exc.  : thema,  epithSma. 
emis,  exc.  : Arthemis,  Themis. 

Smo,  exc.  : Demo,  nemo,  temo,  blasphemo. 
emum. 

emus,  exc.  : nemus,  Neoptolemus,  Remus,  Tel6- 
mus,  Triptolemus,  Eupolemns. 
ena.  exc.  : advena  and  other  compounds  of  venio. 


484 


Guide  to  Latin  Conversation, 


Helena,  indiggna  and  other  compounds  of 
gigno,  Philomena,  PorsSna. 
ene,  exc. : bene,  Dexamgne,  Melpomene,  Cte- 
m^ne,  Nyctim^ne. 

Sner. 

enis,  exc.  : juvSnis. 

eno,  exc,  : g6no,  Parmeno. 

enum,  exc.  : ebenum. 

enus,  exc,  : ebenus,  ggnus  and  compounds^  HelSnus, 
t6nus,  and  compounds^  V^nus,  ArmSnus, 
AxSnus,  and  nouns  ending  in  mSnus  and 
xenus. 

Spo,  exc, : repo  and  compounds, 
equa. 

€quor. 

gquus. 

era,  exc.  : camera,  cholera,  cum^ra,  fSra,  hed^ra, 
littSra,  opSra,  patera,  phalSra,  s6ra,  tes- 
sera, vipera.  Chimera,  Himgra,  Odera. 
Sro,  exc. : incero,  persevero,  sero,  spero  and 
compounds. 

erus,  exc,  : Cerbgrus,  crepSrus,  extSrus,  f^rus  and 
compounds.,  h6rus,  Hesperus,  humerus, 
icterus,  inferus,  j uniperus,  lacerus,  mSrus, 
numgrus,  posterus,  properus,  puerpSrus, 
superus,  cratSrus. 

6sis,  exc,  : catachresis,  catachesis,  dioecesis,  exo- 
mologesis,  mathesis,  phrenesis,  phrone- 
sis,  poesis,  Agnesis,  Nesis. 
esus,  exc.  : Ephesus,  Voggsus. 
eta,  exc.  : athleta,  cometa,  creta,  meta,  moneta, 
planeta,  poeta,  propheta,  rubeta,  seta, 
proxeneta. 


The  Qicanflffj  oj  Penultimates,  485 

etas,  vxc.  : Nicctas,  Philetas. 

ete,  €xc.  : Anaxarete,  NicarSte,  TaygSte. 

eto,  exc.  : inquieto. 

etum,  exc.  : Prenet um. 

etus,  exc.  : impetus,  mStus,  ParaclStus,  TaygStus, 
vegetus,  vetus  and  nouns  terminating  in 
aretus  like  PanarStus,  PhilarStus. 

eva. 

evo. 

iber,  exc. : liber  {adj.)* 

ibo,  exc. : bibo  and  compounds^  cibo. 

ibiis. 

ica,  exc,  : Africa,  alica,  Armorica,  basilica,  bras- 
sica,  calantica,  carica,  cavatica,  Corsica, 
fulica,  Lucanica,  manica,  medica,  pedica, 
persica,  pertica,  plastica,  canopica,  scu- 
fica,  Salmatica,  sublica,  tunica.  Utica 
and  the  names  of  arts  and  sciences,  like 
Musica,  Khetorica. 

icax. 

icen,  exc,  : tibicen. 

iceps. 

icer. 

ico,  exc. : dico  fs,  and  compounds  eradico,  ico, 
inimico,  intrico,  lorico,  mendico  and 
compounds,  spico  and  compounds. 
icus,  exc. : amicus,  anticus,  apricus,  ceramicus, 
ficus,  inimicus,  lumbricns,  mendicus, 
posticus,  pudicus  and  compounds,  um- 
bilicus and  all  barbaric  uords:  Alaricus, 
Ludovicus,  Theodoricus,  etc. 

ida. 

idem,  exc. : idem,  m.;  ibidem,  pridem  and  comp. 


486 


Guide  to  Latin  Conversation. 


!des,  exc.  : ^Egides,  Alcldes,  Aloldes,  Aristides, 
Belides,  EuclTdes,  Lycurgides,  NeoclTdes, 
Snides.  Pelldes,  Tlierldes,  Tydides, 
Achillldes. 

Ido,  exc  : divide,  gravido,  lapido,  madido,  suc- 
cido  and  compounds  from  cudo,  virido. 
idor,  exc.  : nidor,  stridor 

idus,  exc.  : idus,  nidus,  sidus,  fidus  and  compounds 
[except,  peifidus),  Gaudefridus,  Sige- 
fridus. 

iter. 

ifex. 

iger. 

Igo,  in  nouns,  exc.  : ligo. 

igo,  in  verbs,  exc.  : affligo,  callgo,  castigo,  fasti- 
go,  figo  and  compounds,  fatigo,  instigo, 
vertigo  and  compounds. 

Igor. 

igus,  exc.  : frigus. 

ila,  exc.  : cunlla,  Dallla,  plla,  dam. 

lie,  derived  from  a verb,  exc.  : cublle. 

He,  derived  from  a noun. 

lies. 

ills.  exc.  : subtllis,  and  the  words  derived  from  a 
noun,  except.  : dapsilis,  humilis,  parilis, 
pestilis. 

ilo,  in  verbs. ; except.  : bombilo,  mutilo,  pip- 
ilo,  rutilo,  similo,  ventilo,  vigilo, 
aquilo. 

Hum,  exc.  : nihilum. 

ilus,  exc.  : asHus,  crocodilus,  Ilus,  NIlus,  primi^ 
pH  us,  strobllus. 
ima,  exc.  ; lima,  rima. 


The  Quantity  of  FenuUimates.  487 

iraen,  exc,  : petimen,  regimen,  specimen,  tegimen, 
genimen. 

Imis,  exc.  : nimis,  semianimis  and  the  compounds 
of  antmus. 

imo,  exc.  : ITmo  and  compounds. 

mius,  ejx.  : bimus,-  imiis,  ITmus,  matrlmHS,  ml- 
miis,  patrlmus,  primus,  quadrimus  resT- 
mus,  Theotimus,  Trimus,  opimus,  and  in 
noun.^  in  timiis,  tUce  Philotimus. 

Ina,  exc.  : asina,  bombycina,  buccina,  carbasTna, 
Catina,  Felsina,  femina,  fiscina,  fuscina, 
lamina,  machina,  nundinee,  pagina,  pa- 
tina, Proserpina,  sambucina,  sarcina, 
Sarsina,  trutina,  domina,  tibicina,  Ru- 
mina. 

Inax. 

inis,  exc.  : cinis,  oscmis. 

ino,  in  verb.^,  exc.  : clino  and  compounds,  di- 
vino,  festino,  popino,  propino,  sagino, 
supino, 

inor,  exc. : opinor,  peregrinor,  propinor,  vulpi- 
nor. 

ilium,  exc. : fascinum,  succmum,  Arimmum,  Ven- 
docmum 

inus,  exc.  : adamantinus  and  other  names  of  metals 
(exc.  : ebeninus),  acinus,  asinus,  carci- 
nus,  carpinus,  circmus,  cophinus,  crasti- 
nus,  diutinus,  facinus,  fraxinus,  fraginus, 
hornotinus,  Linus,  dominus,  minus  and 
compounds,  pampinus,  pristinus,  ricinus, 
serotinus,  Ninus,  Mysinns. 

ipa,  exc. : Agripa. 

ipes,  exc. : stipes. 


488  Guide  to  Latin  Conversation, 


ipo,  exc.  : stTpo  and  compounds, 
ipus,  exc. : obstipus,  Eurlpus. 
iqua. 

ique,  exc.  : ubique,  utrobique. 
iqiio,  exc.  : obllquo. 
iquus,  "exc.  : antiquus,  inlquusj  obliquus. 
ira,  exc.  : bivira. 

Tri. 

iro,  exc.  : eviro. 

irum. 

irus. 

isa. 

isis,  exc.  : Isis,  goddess. 

iso,  exc.  : Piso. 

is  us,  exc.  : cytisus. 

ita,  exc.  : amita,  cicerbita,  cucurbita,  hospita, 

hypocrita,  instita,  Melita,  navlta,  sem- 
ita,  sospita. 

itas. 

ite,  exc. : Melite. 

iter. 

ites. 

itis,  exc.  : sitis. 

ito,  exc. : dito,  dormito,  irrito,  marito,  prorito, 

vito  and  compounds. 

itor,  exc.  : nouns  derived  from  a long  supine;  para- 
site, nitor  and  compounds. 
itus,  exc. : maritus,  invitus,  ritus  ond  nouns  de~ 
rived  from  a long  supine  {exc,  : servitus, 
ambitus),  Heraclitus. 

iva. 

ives. 

ivis. 


The  Quantity  of  Penultimates,  489 


ivo. 

Ivor. 

Ivus. 

6bo. 

5bus.  exc, : Jacobus. 

6cer. 

6chus. 

6co,  exc. : prsefoco,  suffoco. 

ecus. 

odes. 

odo,  exc.  : commddo  and  compounds^  mddo  and 
compounds. 

odus,  exc. : commSdus,  mSdus,  synddus,  Exodus, 
methodus,  Rhddus,  Hesiddus,  Evddus. 

ofa. 

dga,  • exc. : ecldga,  tdga. 
ogo,  exc. : edgo. 

dgus,  exc.  : pedagogus,  Artotrogus. 
dla,  exc. : B51a,  Nola,  bibliopola  and  other  words 
termmatuKj  in  pola,  Loiola. 
dies,  exc.  : inddles,  sobdles,  sdles. 
olis,  exc.  : Hermopdlis  and  other  words  termina- 
ting in  pdlis,  tirdlis. 

dlo,  in  verbs,  exc.  : desolo,  insdlo,  ndlo. 
dlor,  exc.  : solor  and  compounds. 
dlus,  exc. : Cimolus,  Pactolus,  solus,  Smolus,  Ci- 
molus,  -Etolus,  Mausolus. 
oma,  in  neuter  nouns. 
omen. 

omes,  exc.  : edmes. 

dmo,  exc. : como,  promo  and  compounds. 
dmum. 

dmus,  exc.  : Comus,  glomus  eris,  Momus,  prdmus. 


490 


Guide  to  Latin  Conversation, 


6na,  exc.  : Matr5na  {Marne),  Ax6na,  Div^5na, 
Som6na. 

6ne,  exc.  : anemone,  cone,  Dione,  Dodone,  pone, 
Porphyrione. 

ono,  exc.  : s6no  and  compounds,  t6no  and  com- 
pounds. 

6nus,  exc.  : colonus,  conus,  nonus,  patronus, 
pronus. 

opa. 

ope.  exc.  : Sindpe,  Jope,  Percope. 

6po. 

6pus,  exc.  : jEsopus,  Canopus,  hyssopus,  pyropus. 

^3quo. 

5quor. 

Cquus. 

ora,  exc.  : amph6ra,  anchdra,  m6ra,  rem6ra, 
Ebora. 

oras,  exc.  : Coras,  and  nouns  terminating  in  g5ras 
like  Anaxagoras  Pythagoras. 

oro,  exc. : decoro  and  compounds,  foro  and  com- 
pounds, mem6ro  and  compounds,  rob5ro 
and  compounds,  sterc5ro  and  compounds, 
v5ro  and  compounds. 

6ror. 

orum,  exc.  : thrum,  octophorum  and  o^?i6rs<er?nma- 
ting  in  phorum ; Durosthrum. 

orus,  exc.  : Bosphhrus  and  others  terminating  in 
pbhrus,  carnivorus  and  other  words  com- 
pounded with  voro,  chorus,  torus,  Olhrus. 

osa,  exc. : Mhsa,  r5sa. 

osis,  exc.  : words  terminating  in  d6sis  like  opoddsis. 

osor. 

osus,  exc. : Panirhsus. 


The  Quantity  of  Penultimates,  491 


otas. 

6tens. 

otes. 

oto,  exc,  : n5to  and  compounds,  r6to  and  comp. 

otus,  exc.  : antidStus,  quotas,  N6tus,  and  nouns 

cnduKj  in  brStus,  d5tus,  Cleombrdtus, 
Heroddtus,  Antiddtus. 
fiber,  exc.  : sal  fiber,  tfiber,  tumor, 
ubo,  exc.  : in  the  noun. 

fibo,  in  verbs,  exc.  : nfibo,  glfibo  and  compounds. 
fica. 

fico,  exc.  : edfico,  are. 
ficus. 

udo.  exc.  : rfido. 

fidus. 

fifo. 

ufus. 

figa,  exc.  : nfigae  rfig?e,  salpuga,  sanguisfiga. 
ugo,  exc.  : ffigo,  jfigo  and  compounds. 
figus. 

fila,  exc.  : mfila. 
fills. 

file,  exc.  : adfilo. 
filor,  exc,  : adfilor. 
filuna. 

filus,  exc.  : mfilus,  cuefilus,  Aristobfilus,  Cleobfi- 
lus,  Gsetfilus,  Ifilus,  Theodfilus  and  other 
names  which  have  ou\os  in  Greek. 
fima,  exc.  : cucuma,  Drfima,  Nfima, 
fimen,  exc.  : columen,  doefimen,  tegfimen. 
fimis,  exc.  : cuefimis,  incolfimis. 
fimo,  exc.  : antfimo,  hfimo  and  compounds,  Lu- 
efimo. 


492  Guide  to  Latin  Conversation. 

umor,  cxc,  : ttimor. 

umus,  ixc.  : humus. 

una 

unal. 

unis. 

uno. 

unus. 

upes,  exc. : quadriipes. 

upo. 

hpor. 

ura. 

uso. 

usus,  exc, ; Ebhsus,  Volhsus,  Genhsus. 
uta,  exc.  : puta. 

uto,  exc. : adjuto,  arguto,  muto  and  eompoundsj 
nuto  and  compounds^  refute  and  com- 
pounds^ salute  and  compounds. 
titer,  exc. : arguter,  scruter  and  compounds^  uter 
and  compounds. 
utus,  exc.  : arbutus, 
uva. 
uve, 


exc. : jtive  and  compounds. 


;estimatio  mensurarum. 

STANDARD  OF  MEASUREMENT. 


Measures  of  Length. 

The  basis  of  Roman  measures  was  the  foot,  pes, 
which,  for  ordinary  purposes,  may  be  said  to  be 
equal  to  .9710  foot;  thus  we  see  that  it  was  some- 
what less  than  the  English  measure  of  the  same 
name.  It  was  divided  into  the  palmus,  the  uncia. 


and  the  digitus. 

Our  Nearest 
Equivalent. 

Pes,  foot,  == 

12  unciae,  = 

12  inches. 

Pollex,  = 

1 uncia,  = 

1 

u 

Sextans,  = 

2 unciae,  == 

2 

a 

Quadrans,  = 

3 unciae,  = 

3 

it 

Triens,  = 

Quincunx,  = 

4 unciae,  = 

4 

u 

5 unciae,  = 

5 

u 

Semissis,  = 

6 unciae,  == 

6 

it 

Septunx,  = 

7 unciae,  = 

7 

u 

Bes,  = 

8 unciae,  = 

8 

a 

Dodrans,  = 

9 unciae,  == 

9 

a 

Dextans,  = 

10  uncia^,  = 

10 

u 

Deunx,  = 

11  unciae,  = 

11 

a 

Palmus,  = 

(\  pe%)  = 

3 

(( 

Digitus,  = 

(t6  pes)  = 

3 

4 

a 

Palmipes,  = 

(li  pes)  == 

15 

it 

Cubitus,  == 

(IJ  pes)  = 

18 

a 

493 

494  Guide  to  Latin  Conversation, 


0x1  r Nearest 
Equivalent. 

Gradus,  = (2J  pes)  = 80  inches. 

Passus,  = (5  pes)  = 60  “ 

Decempeda,  = (10  pes)  = 120  “ 

Actus,  = (120  pes)  = 1440  “ 

Milliare,  Milliarum  1 rc\f\n  t 
Mine  passuum.  | = P®"  = 1 “'1®- 

The  Koman  mile  is  less  by  some  yards  than  the 
English  mile. 


Squaee  Measure. 

The  jugerum,  the  basis  of  square  measure  among 
the  Komans,  is  240  feet  long  by  120  wide,  or  28,800 
Roman  square  feet.  Equivalent  to  acre. 

Scrupulum, 

Sextulus,  4 scrupula,  = 

Uncia,  6 sextuli. 

Sextans, 

Quadrans, 

Triens, 

Quincunx, 

Semissis, 

Septunx, 

Bessis, 

Dodrans, 

Dextans, 

Deunx, 

Hseredium, 

Centuria 

(100  haeredia), 


= 

U 

400 

u 

= 

tV 

U J_ 

2,400 

u 

= 

U 

4,800 

ll 

= 

A 

u __ 

7,200 

u 

= 

A 

« = 

9,600 

u 

= 

1 2 

U 

12,000 

u 

T2 

u _ 

14,400 

u 

A 

u _ 

16,800 

<< 

= 

A 

u = 

19,200 

(( 

= 

9 

T2 

U 

21,600 

u 

10 
1 2 

U 

24, COO 

u 

== 

"1 1 

<<  = 

26,400 

u 

= 

2 

u ^ 

57,600 

u 

= 

200 

“ =5,760,000 

ii 

Standard  of  Measurement  495 


Measures  of  Capacity. 


In  measures  of  liquid  capacity,  the  sextarius  is 
taken  as  the  basis.  This  unit  was  a little  less  than 
the  English  pint.  It  was  divided  into  12  parts, 
named  like  the  12  parts  of  the  as.  As  Uncia, 
Sextans,  Quadrans,  Triens,  etc. 

Culeus,  = 960  Sextarii. 

Amphora,  = 48 

Urna,  = 24 

Congius,  = 6 

Sextarius,  = 1 

Hemina,  ==  J 

Quartarius,  = J 

Acetabulum,  = J 

Cyathus,  = 

Ligula,  = Jg 

The  Roman  dry  measures  are  nearly  the  same 
as  these,  save  that  the  basis  is  the  modius.  The 
modiiis  was  J of  an  amphora  and  contained  a little 
less  than  two  gallons. 


Roman  Weights. 

The  libra  or  pound  was  the  basis  of  Roman 
weights.  It  was  nearly  equal  in  weight  to  12  oz. 
avoirdupois.  It  was  divided  into  12  uncife,  or 
ounces,  and  these  latter  were  again  divided ; J 
uncia  = semuncia,  J = duella,  J = sicilicus,  ^ == 
sextula,  J = drachma,  oV  “ scrupulum,  = 
obolus. 


496  Guide  to  Latin  Conversation, 


Libra  or  As, 

Uncia, 

Sescunx, 

Sextans, 

Quadrans, 

Triens, 

Quincunx, 

Semissis. 

Septunx, 

Bessis, 

Dodrans, 

Dextans, 

Deunx, 


= 12  unciae. 
^ A libra  = 1 “ 


= f « :=  8 “ 

= I « =10  « 

= “ =11  « 


Koman  Money. 

In  early  times  Roman  money  was  made  of  copper, 
and  the  as  as  a coin,  weighed  a pound.  This  weight 
was  gradually  reduced  to  1 ounce,  this  producing  a 
corresponding  depreciation  in  the  value  of  the  coin. 
The  as  was  divided  into  twelve  parts,  the  coins  being 
named  according  to  the  number  of  ounces  they  con- 
tained. 

As,  = 12  ounces. 

Uncia,  = yV  as  = 1 ounce. 

Sescunx,  = i “ ==  IJ 
Sextans,  = J “ = 2 “ 

Quadrans,  = = 3 “ 

Triens,  = i <<=  4 

Quincunx,  = y\  “ = 5 “ 

Semissis,  = J “ = 6 “ 


Standard  of  Measurement  497 

Septunx,  = as  = 7 ounces. 

Bes,  = ? “ = 8 “ 

Dodrans,  = | ‘^  = 9 “ 

Dextans,  = f “ = 10  “ 

Deunx,  = H = 11 

At  the  time  of  the  reduction  of  the  as  to  of 
its  original  value,  the  denarius  was  introduced  as 
well  as  the  sestertius,  both  silver  coins.  The  de- 
narius was  equivalent  to  10  asses  and  the  sestertius 
to  2^  asses.  Their  relative  values  in  the  classical 
period,  may  be  thus  expressed : 

As,  = 1 to  2 cents. 

Sestertius  (2J  asses),  =5 

Quinarius,  =10 

10  asses  or  4 sestertii  = 1 denarius  = 20  “ 

1,000  sestertii  = 1 sestertium  = $50.00 
Aureus,  = 25  denarii  = 5.00 

The  sestertium  was  not  a coin,  but  a sum  of 
money. 


32 


ROMANS,  ARABICiEQUE  NUMERO- 
RUM  NOTiE. 

ROMAN  AND  ARABIC  NOTATION. 


1 1 

60 

2 II 

70 

3 III 

80 

4 IV;  IIII 

90 

5 V 

100 

6 VI 

150 

7 VII 

200 

8 VIII 

250 

9 VIIII;  IX 

300 

10  X 

350 

11  XI 

400 

12  XII 

450 

13  XIII 

500 

14  XIIII;  XIV 

550 

15  XV 

600 

16  XVI 

650 

17  XVII 

700 

18  XVIII 

750 

19  XIX;  XVIIII 

800 

20  XX 

850 

30  XXX 

900 

40  XL 

950 

50  L 

o 

o 

LX 

LXX 

LXXX 

XC 

C 

CL 

CC 

CCL 

CCC 

CCCL 

CCCC;  CD 

CCCCL 

10;  D 

lOL;  DL 

IOC;  DC 

lOCL;  DCL 

lOCC;  DCC 

lOCC;  DCCL 

lOCCC;  DCCC 

lOCCCL;  DCCCL 

lOCCCC ; DCCCC;  CM 

lOCCCCL;  DCCCCL 

) M:  CIO;  oo;  ^ 


498 


Roman  and  Arabic  Notation.  499 

2000  MM;  CIO  CiO;  00  00 

3000  MMM ; CIO  CIO  CIO ; oo  oo  oo 

4000  MMMM;  CIO  C O CIO  CIO;  oooooooo 

5000  MMMMM ; 100 ; Voo ; 

6000  lOOM;  VIoo 
7000  100 MM;  VIIoo 
8000  IOOMMM;Vmoo 
9000  lOOMMMM ; IX  oo ; oo  CClOO 
10000  CClOO;  OMO;  Xj_XM;  CXO;  IMI 
20000  CClOO  CClOO ; XX  00 
30000  CClOO  CC  00  CClOO ; XXX  oo 
40000  CCIOOIOOO ; CClOO  CClOO  CClOO 

CClOO;  XXXX 00 

50000  1000  ;Xoo  

60000  1000  CClOO;  LX 00  

70000  1000  CClOO  CClOO;  LXX 00 
80000  1000  CClOO  CClOO  CClOO;  LXXXoo 
90000  CClOO  CCCIOOO;  1000  CClOO  CClOO 
CClOO  CClOO ; LXXXX  oo ; XC  oo 
100000  CCCIOOO ; CM ; Coo 
1000000  CCCCIOOOO 


LITTERARUM  NOT^ 


1°. — Prenomens. 


A,AV.,AVL. 

A ulus,  Aula. 

APP. 

Appius. 

a ; G. 

Caius. 

CK  GK 

Cnseus. 

n. 

Decimus. 

K. 

Cseso. 

L. 

Lucius. 

M. 

Marcus. 

M? 

Manius. 

N. 

Numerius. 

P. 

Publius. 

e. 

Quintus. 

SEKV. 

Servius. 

SEXT. 

Sextus. 

SP. 

Spurius. 

T. 

Titus. 

TIB. 

Tiberius. 

2°. — Names  of  Kindred,  etc, 

A. 

Amicus. 

ABN. 

Abnepos. 

a 

Conjux. 

CONL.,  COLL. 

Conlibertus. 

F. 

Filius. 

FR. 

Frater. 

500 


Litterarum  Notce. 


501 


H. 

Hjeres. 

L. 

Libertus. 

M, 

Maritus. 

M,  F. 

Marci  filius. 

K 

• 

Nepos. 

P. 

Pater. 

FROK 

Pronepos. 

3°. — Names  of  Women. 
(Letters  reversed.) 


'0 

Caia,  Conjiix. 

Filia. 

T 

Liberta. 

7f 

Mater,  Mulier. 

4°.— Names  of  Tribes. 

JEM. 

Emilia. 

AN. 

Aniensis. 

ARN.  or  ARNIEN. 

Arniensis. 

CL  A. 

Claudia. 

CRU. 

Crustumina. 

COL. 

Collina. 

CORN. 

Cornelia. 

ESQ.  or  EXQ. 

Esquilina. 

FAB. 

Fabia. 

FAL. 

Falerina. 

OAL. 

Galeria. 

HOR.  or  HORAT. 

Horatia. 

LEM. 

Lemonia. 

MEN. 

Menenia. 

502  Guide  to  Latin  Conversation, 


MCEC. 

OUF. 

PAL  or  PAL  AT. 
PAP.  or  PAPIR. 
POB.,  POP.,  PUBL., 
PUPL.,  PL. 

POL. 

POM.  or  POMP. 
PUP. 

QUIor  QUIE. 

E03I. 

SAB. 

SCA  or  SOAP. 

SEE.  or  SEEG. 

STEL. 

SUB. 

TER. 

TEO  or  TROMEN. 
VEJEN. 

VEL. 

VET. 

VOL.  or  VOLT. 


Mcecia. 

Ofentina. 

Palatina. 

Papiria. 

Poblilia,  Poplilia. 

Publilia,  Puplilia. 
Pollia. 

Pomptina. 

Pupinia. 

Quirina. 

Romilia. 

Sabatina, 

Scaptia. 

Sergia. 

Stellatina. 

Suburana. 

Terentina. 

Tromentina. 

Veientina. 

Velina. 

V eturia. 

Voltinia.* 


5°. — Vaeious  Abbreviations. 


A. 

A.  D. 

A. 

AS.  CUR. 
A.  p.  E.  a. 

A.  U.  G. 


Absolvo. 

Ante  diem. 

Ager,  annis,  Augustales. 
-<Edilis  curilis. 

Anno  post  Romam  con- 
ditam. 

Anno  urbis  conditse  or 
ab  urbe  condita. 


Litter  arum  Notce.  503 


a CIV,  D,  D,  PUBL. 

a R. 
a B,  o, 
a 

aS.H,S.S,S.V.T,L, 


cos, 
coss, 
cos,  II. 
cos.  111, 

D, 

D,  B,  J, 

D,  D. 

D,  D,  D, 

D,  M, 

D.  0,  M, 

D.  Q,  S. 

F.  a 
F.  Q. 

H.  S.  E. 

H.  R.  L P, 

H.  S.  V,  F,  M, 

H.-S,  or  HS, 
HS,:^ 

HS.X 

HSX 

W. 

IMP, 


Corona  civica  data  de- 
creto  publico. 

Civis  Romanus. 

Cujus  rei  causa. 
Condemno. 

Communi  sepulchro  hie 
siti  sunt ; sit  vobis  ter- 
ra levis. 

Consul,  Consule. 
Consules,  consulibus. 
Consul  iterum. 

Consul  tertium. 

Divis,  Deciraus,  Dies, 
Decurio. 

Dis  bene  juvantibus. 
Dono  dedit,  Deo  dicavit. 
Dat,  dicat,  dedicat. 

Diis  Manibus. 

Deo  Optimo  Maximo. 
De  quo  supra. 
Faciendum  curavit. 
Flamen  Quirinalis. 

Hie  situs  est. 

Hie  requiescit  in  pace. 
Hoc  sibi  vivens  fieri 
mandavit 

Sestertius,  sestertium. 
Sestertii  decern. 
Sqstertia  dena. 
Sertertiumdecies. 

Idus. 

Imperator. 


504  Guide  to  Latin  Conversation, 


KAL. 

L. 

LL. 
iV.  L. 

OB, 

O.  E,  B,  a Q. 

P. 

P.  a 
P.  P. 

PS. 

P.  M. 

B. 

B.  P.  a 

s. 

s.  a 
s D. 

S.  P.  D. 

S P.  Q.  B. 

S V.  B.  E.  E.  Q.  V. 

S V.  V. 

S E.  V. 

S.  T.  V. 

S T.  T.  L. 

T.  a 

T.  F.  J. 

TB.  PL. 

TB.  POT. 

U. B. 

X.  V. 


Kalendae. 

Libra. 

Dupondius. 

Non  liquet. 

Obiit. 

Ossa  ejus  bene  condita 
quiescant. 

Posuitj  passus,  pedes. 
Patres  conscripti. 

Pater  Patriae. 
Plebiscitum. 

Pontifex  Maximus,  Pas- 
sus mille. 

Koma,  Rom  anus. 
Reipublicae  causa. 
Salutem,  Sacrum. 
Senatus  consultum. 
Salutem  dicit,  dat. 
Salutem  primum  dicit. 
Senatus  populusque  Ro- 
manus. 

Si  vales  bene  est,  ego 
quidem  valeo. 

Si  VOS  valetis. 

Si  eis  videretur. 

Si  tibi  videbitur. 

Sit  tibi  terra  levis. 
'I^stamentum  constituit. 
Testamento  fieri  jussit. 
Tribunis  plebis. 

Tribun itia  potestate. 
Uti  rogas. 

Decemvir. 


Litierarum  Notce,  505 


XF.  VIE.  S.  F. 
III.  V.  E.  a 

V. 

V.S. 

P.  E.  E. 


Quindecimvir  sacris  fa- 
ciundis. 

Triumvir  Reipublicae 
constituendae. 

Vixit. 

Voto  suscepto. 

Post  reges  exactos. 


TABELLA  VIGILTABEM  NOCTIS  HOBA. 
BUMQUE  DlEl  APUD  BOMAMOS. 


TABELLA  CALENDARUM,  NONARUM, 
IDCUM. 


MARTIUS,  MAIUS, 
JULIUS 

(quintilis), 

OCTOBER. 

31 


JANUARIUS, 

AUGUSTUS 

(SEXTILIS), 

DECEMBER. 

31 


APRILIS, 

JUNIUS, 

SEPTEMBER, 

NOVEMBER. 

30 


FEBRUARIUS 

28 

29  q.  a. 


1 

Kalendis. 

2 

VI 

3 

V 

Ante 

4 

IV 

Nonas 

5 

III 

6 

Pridie  Nonas. 

7 

Nonis. 

8 

VIII 

> 

VII 

0 

10 

VI 

S’ 

1 

IV 

p. 

a 

13 

III 

5® 

14 

Pridie  Idus. 

15 

Idibus. 

16 

XVII 

17 

XVI 

13 

18 

XV 

a» 

19 

XIV 

W 

£- 

20 

XIII 

tj 

21 

XII 

22 

XI 

23 

X 

i 

24 

IX 

§ 

25 

VIII 

55' 

26 

VII 

OT 

27 

i VI 

►a 

P 

28 

1 V 

p 

29 

IV 

30 

III 

31 

Pridie  Kalen- 

das  mensis 

sequentis. 


Kalendis. 


IV 

III 


I Ante 
I Nonas 


Pridie  Nonas. 
Nonis. 

VIII 

VII 

VI 

V 
IV 

III 
Pridie  Idas. 
Idibus. 

XIX 
XVIII 
XVII 
XVI 
XV 
XIV 
XIII 
XII 
XI 
X 

IX 

VIII 

VII 
VI 

V 

IV 
III 

Pridie  Kalen- 
das  mensis 
sequentis. 


Kalendis. 

IV  HAnte 

III  liNonas 
Pridie  Nonas. 
Nonis. 

VIII 
VII 
VI 

V 

IV 
III 
Pridie  Idus. 
Idibus. 

XVIII 
XVII 
XVI 


XV 
XIV 
XIII 
XII 
XI 
X 
IX 
VIII 
VII 
VI 
V 
IV 
III 

Pridie  Kalen- 
das  mensis 
sequentis. 


Kalendis. 

IV  1 

1 Ante 

III 

Nonas. 

Pridie  Nonas. 

Nonis. 

VIII 

VII 

0 

VI 

a 

V 

IV 

M 

Pi 

0 

III 

Pridie  Idus. 

Idib  An. Biss. 

XVI 

^ XVI 

XV 

1 XV 

XIV 

w XIV 

xrii 

g-  XIII 

XII 

I XII 

XI 

g XI 

X 

B X 

IX 

1 IX 

VIII 

§ VIII 

VII 

“ VII 

VI 

J VI 

V 

g VI 

IV 

g-  V 

III 

F IV 

Prid.  Kal.  Ill 

Pridie  Kalen- 

das  mensis 

sequentis. 


507 


INDEX. 


PAGE. 

Utility  and  General  Division  of  the  book...  3 
Manner  of  using  Guide  to  Latin  Conversa- 
tion   7 


Vocabulary. 


God,  the  inhabitants  of  heaven,  hell 9 

Time,  division  of  time 10 

Air,  water  and  fire ] 2 

Minerals 13 

Trees,  plants,  flowers,  fruits 16 

Animals 25 

Cries  of  animals 32 

Parts  of  the  human  body 34 

Qualities  and  defects  of  the  human  body ; dis- 
eases, wounds,  death 37 

Apparel  of  men  and  of  women 41 

Of  the  soul:  qualities  and  defects  of  the  in- 
telligence, of  the  will ; the  passions 44 

Of  a city,  and  of  its  parts 54 

Of  the  inhabitants  of  a city 57 

Age,  relationship 60 

Of  a house,  and  of  its  parts 62 

Principal  articles  of  furniture  of  a house....  66 

Table  victuals 71 

508 


Index, 


509 

PAGE. 

Grammar 74 

Poetry 76 

Rhetoric 77 

Rivers,  streams 80 

Mountains 82 

Different  countries 83 

Cities 85 

Mathematics 88 

Astronomy 93 

Physics 94 

Architecture 96 

Music 97 

Painting  and  sculpture 98 

Medicine 99 

Mechanical  arts  and  artisans 100 

Games,  amusements 108 

List  of  Latin  Comparatives  and  Superlatives  111 
Verbs  whose  Preterites  and  Supines  may  pre- 
sent difficulties  to  beginners 135 

Grammatical  Construction  of  Question  and 

Answer 148 

Different  Forms  of  Conversation. 

For  greeti  ng 162 

Concerning  the  health 163 

To  go,  to  part 165 

To  come,  to  return 167 

On  good  and  bad  weather 169 

Age,  condition,  manners 170 

To  speak,  to  tell 172 

To  ask,  to  accord,  to  refuse 175 

To  do  a favor,  to  give  thanks 176 


510  Guide  io  Latin  Comer6uiUnu 

PAGE. 

Different  uses  of  the  verb  to  do 177 

To  think,  to  have  a thought 179 

On  banquets,  repasts 181 

Evening,  night,  sleep 183 

To  sell,  to  buy,  to  pay 185 

On  various  games 187 

Disputes,  accusations 188 

To  listen  attentively,  to  be  attentive 189 

To  observe,  to  see,  to  perceive 192 

To  explain,  to  clear  up  a difficulty 193 

To  study,  to  read,  to  learn  by  heart 195 

To  translate,  to  compose,  to  write 197 

To  make  a pen,  to  write 199 

On  letters,  and  how  they  should  be  signed...  200 

• Various  familiar  expressions 204 

Various  questions 211 

Idioms  and  proverbs 217 

Current  Latin  expressions 223 

Varia  Colloquia. 

PKIMA  PARS. 

A Deo  capienda  primordia 233 

Formulfe  salutandi  et  valedicendi  in  con- 

gressionibus 235 

Formulae  bene  precandi 238 

Arma  scholastica 240 

Coemptio  armorum  scholasticorum 243 

Formulae  petendarum  facultatem 247 

Kogatur  varia  facultas  egredienda  schola....  249 

Petitur  facultas  ad  varia 252 

Obsequia  scholastica  invicem  praestita 258 


Index, 


511 

PAGE. 

Officium  janitoris  scholse 263 

Officium  pnpfecti  pensorum 265 

Decurionis  munus 267 

Officium  pripfectorum  decurise 269 

Censura  variarum  culparum 270 

Formal  e disputantium  Latine 273 

Concertatio 276 

Comparatio  nominum,  verborumque  conju- 

gatio  278 

Nomenclatura 280 

Iterura  nomenclatura 283 

Catechismus 285 

SECUNDA  PARS. 

Euntes  in  ludiim 288 

Tarde  ludiim  pelentes 290 

Absentifce,  excusatio 292 

Absentes 295 

Amissus  et  promissus  liber 297 

Chartae  in  membranam  consultae 298 

Mutatio  calami 300 

Calami  apparatio 301 

Frustratio  petiti  atramenti 303 

Elementorum  conformatio 305 

Silentium  et  attentio 307 

Observator 309 

Accusatio  varia  scholastica 311 

Temeraria  suspicio 315 

Colloquium  in  schola 317 

Somnus  in  gymnasio 318 

Litigium 320 

Hora  producta 322 


512  Oiiide  to  Latin  Conversation, 

PAGE. 

Munditialibrorum 323 

Cantus  musicus 325 

Stadium  rerum  ediscendarum 327 

Kecitatio 329 

Suggestio 330 

Kepetitio 332 

Explicationum  repetendarum  ratio 334 

Disputatio 337 

Scriptio 339 

Emendatio  scriptionis 341 

Concertatio  scriptionis 344 

Examen 348 

Prsemia 351 

TERTIA  PARS. 

Virtus  in  teneris 354 

Pensum  diurnum... 356 

Pecunia  petitur  mutuo ; datur 359 

Vale  dicitur  in  amici  discessu 360 

Invisitur  sodalis  {pger. 362 

Vestientes  se  et  reliqua  peragentes 365 

Cnbitum  dicessuri 368 

E somno  suscitati,  precatio  matutina 370 

Sese  vestibus  exuentes,  preces  ante  somnum  372 

Prfpparatio  ad  convivium 376 

Mensje  extructio 378 

Narratio  convivii 379 

Peccata  in  templo  comitti  solita 382 

Ministerium  sacri 384 

Dies  remissionis.....,,....,, 387 

Dimissio  improvisa 389 

Petitio  lusus 391 


Index. 


513 

PAGE. 

Deliberatio  de  lusu 394 

Ludus  globulorum 396 

Ludus  tarbinis 399 

Lusus  piloe 401 

Lusus  velitaris 406 

Lusus  globorum  missilium  manu 412 

Jactus  lapidum  aut  discorum  ad  metam 414 

Ludus  lapidum  orbiculatorum  ad  metas 416 

Ludus  nucum 421 

Ludus  tudicularis 424 

Excursus  in  glaciem 427 

Mensis  Marianus 429 

Sententiae  selectae. 

Sententiae  selectee  Publii  Syri 441 

Sententiae  selectae  P.  Terrentii  Afri 447 

Sententiae  selectae  Junii  Juvenalis 449 

Sententiae  selectae  Ovidii  Nasonis 452 

Sententiae  selectae  Virgilii  Maronis 454 

Sententiae  selectae  Horatii  Flacci 459 

Sententiae  selectae  A.  Senecae 474 

De  mensura  penultimarum 480 

^stimatio  mensurarum 493 

iEstimatio  ponderum 495 

^stimatio  nummorum 496 

Romanae,  arabicaeque  numerorum  notae 498 

Litterarum  notae 500 

Tabella  vigiliarum  noctis  horarumque  diei 

apud  Romanos 506 

Tabella  calendarum,  nonarum,  iduum 507 


Standard  Educational  Books 

PUBLISHED  BY 

JOHN  MURPHY  & CO., 

BALTIMORE,  MD. 


HISTORY. 

I Preparing  text-books  on  this  study  for  beginners  in  an 
■attractive  and  interesting  manner  is  a very  important 
consideration,  for  upon  it  much  of  the  pupil’s  progress 
.Pfedet’s,  Vuibert’s,  Kerney^s  and 
Lingard  s Histories  this  matter  has  received  special 
attention  at  the  hands  of  their  authors,  which  in  a great 
measure  explains  their  popularity  and  success. 

FREDET’S  ANCIENT  HISTORY.  From  the 
dispemion  of  the  sons  of  Noe  to  the  Battle  of  Actium  and 
rte  change  of  the  Roman  Republic  into  an  Empire. 
By  Rev.  Peter  Fredet,  D.  D.,  Professor  of  History  in  St. 
Wary  s Seminary.  12mo,  half  leather,  543  pages, 

FREDET’S  MODERN  HISTORY.  From  the 

pming  of  Christ,  and  the  change  of  the  Roman  Republic 
mto  an  Empire  to  the  year  of  Our  Lord  1887.  Bv  Rev 
Peter  Fredet,  D.  D.,  Professor  of  History  in  St.  MarCs 
Seminary.  12mo,  half  leather,  736  pages,  price  $1.50. 
The  histories  combine  all  the  qualities  such  works  should  nossess 
—^iidor  in  the  treatment  of  all  questions,  accuracy  of  scho^rshin’ 
the  hSrmony  oV  events  ^ifh  the  order'?? 
D^Fr^et  as  Ihe^  features  which  designate  the  works  of 

L r.  ± react  as  the  most  useful  manual  for  use  m Catholic  schools. 


Standard  Educational  Books, 


VUIBERT’S  ANCIENT  HISTORY.  From  the 
creation  of  the  world  to  the  fall  of  the  Western  Empire  in 
A.  D.  476,  with  maps,  plans  of  cities  and  views  of  battle- 
fields. By  Rev.  A.  J.  B.  Vuibert,  S.  S.,  A.  M.,  Professor 
of  History  in  St.  Charles  College,  Md.  12mo,  cloth, 
price  $1.50. 

Besides  separate  maps  of  the  Empires  of  Alexander  and' Augustus, 
of  Egypt,  Palestine  and  Phoenicia,  Mesopotamia,  Asia  Minor,  Greece, 
Italy  and  Gaul,  it  contains  plans  of  cities  of  Rome,  Athens,  Jeru- 
salem and  Syracuse,  and  the  battle-fields  of  Marathon  and  Ther- 
mopylae. 

KERNEY’S  COMPENDIUM  OF  HISTORY. 

A Compendium  of  Modern  and  Ancient  History.  By 
M.  J.  Kerney,  A.  M.  Corrected,  enlarged  and  brought 
down  to  date.  With  questions  adapted  to  the  use  of 
schools,  by  Dr.  John  O’ Kane  Murray,  M.  A.  12mo, 
cloth,  price  $1.25. 

Taken  as  a whole  Kerney’s  Compendium  may  fairly  claim  to  be 
the  most  complete  summary  of  Ancient  and  Modern  History  con- 
’ tained  in  any  one  volume  in  the  English  language. 

; KERNEY’S  FIRST  CLASS  BOOK  OF  HIS- 
TORY. Designed  for  pupils  commencing  the  study  of 
History.  With  questions  adapted  to  the  use  of  schools. 
\ By  M.  J.  Kerney,  A.  M.  Revised,  enlarged  and  brought 
I down  to  date.  18  mo,  half  arabesque,  price  60  cts. 

In  the  present  edition,  that  portion  embracing  Sacred  and  Ancient 
History  has  been  entirely  rewritten.  In  Modern  History  the  chap- 
^ ters  on  Greece  and  Switzerland  and  portions  of  other  chapters  are 
^ new,  the  whole  being  brought  down  to  the  present  time. 

' ELEMENTARY  HISTORY  OF  THE  UNITED 
[ STATES.  From  the  discovery  of  America  to  the 
^ year  1886.  16mo,  boards,  price  25  cts. 

I 

; ONDERDONK’S  HISTORY  OF  MARYLAND. 

I From  its  settlement  to  the  year  1887.  By  Henry 
[ Onderdonk,  A.  M.  16mo,  cloth,  price  75  cts. 


John  Murphy  & Co.,  Baltimore,  Md, 


3 


LINGARD'S  HISTORY  OF  ENGLAND.  With 
a continuation  to  the  reign  of  Victoria.  By  Rev.  John 
Lingard,  D.  D.  Abridged  by  James  Burke,  A.  B. 
With  an  appendix  to  1873.  To  which  are  added  mar- 
ginal notes  and  questions  adapted  to  the  use  of  schools. 
21st  edition.  12mo,  half  arabesque,  price  $1.50. 

BALMES*  HISTORY  OF  CIVILIZATION. 

Protestantism  and  Catholicity  compared  in  their  effects 
upon  the  civilization  of  Europe.  By  Rev.  J.  Balmes. 
Royal  octavo,  cloth,  price  $3.00. 

NOETHEN’S  HISTORY  OF  THE  CATHOLIC 
CHURCH,  From  the  commencement  of  the  Chris- 
tian Era  to  the  Ecumenical  Council  of  the  Vatican. 
With  an  appendix  to  187  6.  By  Rev.  Theodore  Noethen. 
With  questions  adapted  to  the  use  of  schools.  12mo, 
half  arabesque,  price  $1,25. 

BIBLE  AND  CHURCH  HISTORY.  Catechetically 
arranged  for  the  use  of  schools.  16mo,  boards,  price 
30  cts.  net. 

CATECHISM  OF  SCRIPTURE  HISTORY. 

By  M.  J.  Kerney,  A.  M.  18mo,  cloth,  price  75  cts. 
The  object  of  this  catechism  is  to  familiarize  young  children  with 
the  truthful  and  interesting  events  recorded  in  the  Sacred  Scriptures. 

CATECHISM  OF  ECCLESIASTICAL  HIS- 
TORY. Abridged  for  the  use  of  schools.  16mo, 
cloth,  price  30  cts. 

DE  VIRUS  ILLUSTRIBUS  URBIS  ROMAE. 

New  Edition.  16mo,  cloth,  price  40  cts.  net. 

EPITOME  HISTORIAE  SACRAE.  New  Edition, 
16mo,  cloth,  price  30  cts.  net. 


4 


Standard  Educational  Books. 


IRVINGS  SCHOOL  CATECHISMS.  Revised 
by  M.  J.  Kerney,  A.  M.  New  Editions,  with  Illustra- 
tions. Square  16mo,  cloth,  price  each  12  cts.  net. 

These  Catechisms  treat  their  themes  exhaustively  but  simply. 
Prot.  Keruey’s  recent  revision  and  additions  has  added  greatly  to 
their  value. 

Catechism  of  Astronomy. 

Catechism  of  Botany. 

Catechism  of  Practical  Chemistry. 

Catechism  of  Classical  Biography. 

Catechism  of  The  History  of  England. 

Catechism  of  Grecian  Antiquities. 

Catechism  of  Grecian  History. 

Catechism  of  Jewish  Antiquities. 

Catechism  of  Mythology. 

Catechism  of  Roman  History. 

Catechism  of  Roman  Antiquities. 


HILL’S  ELEMENTS  OF  PHILOSOPHY.  By 

Rev.  W.  H.  Hill,  S.  J.,  Professor  of  Philosophy  in  St. 
Louis  University.  Sixth  Revised  Edition.  12mo, 
cloth,  price  $1.25  net. 

HILL’S  ETHICS  ; or  MORAL  PHILOSOPHY. 

By  Rev.  W.  H.  Hill,  S.  J.,  Professor  of  Philosophy  in 
St.  Louis  University.  Sixth  Revised  Edition.  12mo, 
cloth,  price  $1.25  net. 

“An  attentive  study  of  these  books  of  Father  Hill  will  engraft 
such  principles  upon  the  minds  of  our  people,  of  the  men  who  are  to 
make  our  laws  and  shape  the  destinies  of  our  country,  as  will  save 
them  from  fatal  errors  and  secure  our  liberties  against  the  evils 
which  are  rapidly  undermining  them.” 


MURRAY’S  ENGLISH  GRAMMAR.  Adapted 
to  the  different  classes  of  learners,  with  an  Appendix 
containing  Rules  and  Observations  for  assisting  the 
more  advanced  students  to  write  with  perspicuity  and 
accuracy.  By  Lindley  Murray. 12mo,  boards,  price 
40  cts. 


John  Murphy  & Co.,  Baltimore,  Md. 


5 


KERNEY^S  ABRIDGMENT  OF  MURRAY’S 
GRAMMAR.  Designed  to  perfect  students  in  the 
knowledge  of  Grammar,  Parsing  and  the  principles  of 
Composition.  By  M.  J.  Kerney,  A.  M.  51st  Eevised 
and  Improved  Edition.  16mo,  boards,  price  25  cts. 


LESSONS  IN  ENGLISH  LITERATURE.  By 

Dr.  John  O’ Kane  Murray,  M.  A.  18mo,  half  arabesque, 
price  75  cts. 

I The  work  is  divided  into  four  books.  Book  I gives  a brief  history 
of  the  English  language ; a bird’s-eye  view  of  its  composition,  and  a 
history  of  English  literature  from  Caedmon  to  Chaucer.  Book  II 

I covers  the  English  literature  of  Great  Britain  from  Chaucer  to  the 
present  time.  Book  III  treats  of  the  literature,  of  Ireland,  Celtic  and 

I I English.  Book  IV  embraces  in  brief  the  literature  of  America,  and 
I ends  with  a short  Dictionary  of  Authors, 

JENKINS’  ENGLISH  LITERATURE.  The 

Student’s  Hand  Book  of  British  and  American  Litera- 
ture. Containing  Sketches,  Biographical  and  Critical, 

I of  the  most  distinguished  Authors  from  the  earliest 
times  to  the  present  day;  with  selections  from  their 
writings.  With  questions  adapted  to  the  use  of  schools. 
By  Eev.  O.  L.  Jenkins,  A.  M.,  late  President  of  St. 
I Charles  College.  Fourth  Eevised  Edition.  12mo, 
I cloth,  price  $1.25  net. 


A CATECHISM  OF  CHRISTIAN  DOCTRINE. 

With  word  meanings  at  the  head  of  every  chapter. 
Prepared  and  enjoined  by  order  of  the  Third  Plenary 
Council  of  Baltimore.  Published  by  Ecclesiastical 
Authority.  New  Edition.  80  pages.  Per  hundred, 

$3.50  net. 

A CATECHISM  OF  CHRISTIAN  DOCTRINE. 

Prepared  by  order  of  the  Third  Plenary  Council. 
Per  100,  $2.50  net.  Same  abridged,  per  100,  $1.50  net. 


6 


Standard  Educational  Books. 


ARS  RHETORICA.  By  R.  P.  DuCygne,  S.  J. 
Third  American  Edition.  12mo,  half  leather,  price 
75  cts.  net. 

GUIDE  TO  LATIN  CONVERSATION.  By  a 

Father  of  the  Society  of  Jesus.  Translated  from  the 
French  by  Prof.  Stephen  W.  Wilby,  of  the  Epiphany 
Apostolic  College,  Baltimore.  24mo,  half  leather, 
price  $1.00  net. 


MURPHY’S  ILLUSTRATED  CATHOLIC 
READERS.  A series  of  eight  books,  with  300  illus- 
trations. Published  with  the  approbation  of  His 
Eminence  Cardinal  Gibbons,  Archbishop  of  Baltimore. 
Printed  from  new  type  on  beautiful  tinted  paper,  and 
bound  in  the  most  substantial  manner. 


Primer,  - - 12  cts. 
Infant  Reader,  16  ** 
First  Reader,  25  “ 
Second  Reader,  40  “ 


Third  Reader,  60  cts. 
Fourth  Reader,  70  “ 
Filth  Reader,  85  “ 
Sixth  Reader,  1.00  “ 


THE  PEABODY  ILLUSTRATED  READING 
BOOKS.  This  series  of  readers  are  printed  on  fine 
tinted  paper  from  large  clear  type.  Illustrated  with 
over  300  fine  engravings,  and  substantially  and  beauti- 
fully bound.  In  both  their  literary  and  mechanical 
departments  they  stand  abreast  of  the  most  advanced 
series  in  the  market,  and  in  price  they  offer  advantages 
to  the  consumer  over  all  others. 


Primer,  - - 10  cts.  net. 

Infant  Reader,  12  “ “ 

First  Reader,  17  “ “ 

Second  Reader,  25  “ “ 


Third  Reader,  35  cts.  net. 
Fourth  Reader,  40  “ “ 

Fifth  Reader,  50  “ “ 

Sixth  Reader,  60  “ “ 


JOHN  MURPHY  & CO.,  Publishers,  Baltimore. 


i!' 


- . 


■pi'...; 


• ■ ■ ' < ■ 


'»'• 


’ if*« 


i*’**^ ' %<.V- 


